ÞÚSUND OG EIN NÓTT

1. bindi

ÍSLENZKAÐ HEFUR STEINGRÍMUR THORSTEINSSON

Þúsund og ein nótt: 1. bindi - Steingrímur Thorsteinsson þýddi.

978-9935-445-24-7

Rafbókavefurinn 2014

Myndirnar eru eftir F. Gross, teknar eftir þýskri útgáfu af Þúsund og einni nótt, Stuttgart Verlag der Classiker 1838

Textinn var lesinn yfir af sjálfboðaliðum í dreifða prófarkalestri Rafbókavefsins.

Þessi rafbók er byggð á fimmtu útgáfu. Textanum hefur verið breytt að því leyti að zetum hefur verið skipt út.

FORMÁLI

TIL þess að skilja Þúsund og eina nótt rétt, verður að gæta þess, hvaðan hún er upprunnin og á hverjum tíma. Hún heyrir til hins mahómedanska skáldskapar, sem blómgvaðist einkum hjá Aröbum og Persum (en miklu síður hjá Tyrkjum), mest frá tímum Mahómets (f. 570, † 632) og fram á 13. öld. Er kveðskapur þessi næsta auðugur af hugmyndum og samlíkingum, en þó gera menn meira orð á því, heldur en í raun og veru er. Því sömu samlíkingarnar koma fyrir aftur og aftur, líkt og kenningarnar í hinum forna kveðskap vorum*. Mikið í skáldskap Araba og Persa er skýrt og djúpt hugsað og því nær allur er hann fræðandi (didaktisk). Af skáldaverkum Araba frá tímum Mahómets er merkastur Kóraninn, trúarbók átrúenda hans, full af skáldlegu fjöri og andagipt. Montenebbi var mikið skáld og orkti um hernað (f. 915, † 965) og Hairíri er eitt hið hagorðasta skáld, sem verið hefur (f. 1054, † 1121). En þessari gullöld skáldskapar vísindanna lýkur með Þúsund og einni nótt, að því leyti sem hún var síðast færð í letur eins og hún er nú. Mahómet hafði að sönnu í Kóraninum bannað að segja ævintýri, því hann hélt að þau mundu spilla eingyðistrúnni; má af því sjá, að Aröbum hefur þá þegar þótt gaman að þeim, enda hefur bann Mahómets orðið til lítils. Meðan þeir voru að brjóta undir sig lönd með herskildi, hefur mikið af sögum þessum myndast, og margar þeirra sverja sig í ættina til þjóða þeirra, sem þeir áttu í stríði við.

Það er eftirtektarvert, að líkir söguflokkar hafa myndast hjá öðrum þjóðum, þegar skáldskapur þeirra hafði lifað sitt fegursta. Þannig varð til hjá Indverjum sögubókin Vrithakatha og ein hjá Kínverjum, sem Kinkuhikhuen heitir, og Metamorphoses Ovidiusar hjá Rómverjum. Hinum bestu dæmisögum, ævintýrum, ferðasögum og ástasögum var safnað í Þúsund og eina nótt (á arabiska tungu heitir hún Elf Leila eða El Kharafa). Bera sögurnar það sjálfar með sér, að þær eru víða upprunnar, bæði í Persíu, Kínalandi, Indlandi, Sýrlandi, Grikklandi og Egiptalandi, og nærri því hver þjóð í Austurálfu heims hefur lagt sitt til og kemur þar fram með sérstaklegu þjóðerni og einkennilegum siðum. Hvort að nokkur einn rithöfundur hafi samið Þúsund og eina nótt er ómögulegt að vita. Að vísu er getið um einn persneskan mann, sem Rasti hét, og átti hann að hafa safnað sögunum saman fyrstur manna. En þá hét bókin: Þúsund nætur, og voru sögurnar sagðar konungi einum í Austurpersíu, Sjerasade sagði þær ekki, heldur Dínarsade fóstra hennar. Hinn arabiski sagnaritari Messúdi († 957) nefnir Elf Leila meðal nafnfrægra persneskra bóka, sem snúið hafi verið á arabiska tungu. Þar að auki nefnir hann Bók vesíranna og Ferðir Sindbaðs, en það finnst nú hvorttveggja í Þúsund og einni nótt. En líklega hafa þessar sögur, sem komnar eru til Araba á ýmsum öldum, og frá ýmsum þjóðum, gengið mann frá manni, þangað til Elf Leila var samin. Mun það, eftir því sem næst verður komist, hafa verið gert á Egiptalandi á ofanverðri þrettándu öld, þegar Mamelúkar sátu að völdum, því að á hirð þeirra var mikill munaðar og gleði bragur, líkt og kemur fyrir í Þúsund og einni nótt. Og hefur hér farið eins og oft verdur um sögusagnir, að þær ganga kynslóð eftir kynslóð þangað til einhver, sem gæddur er skáldskapargáfu, skapar úr þeim heild og gefur þeim það snið, sem þær hafa ávallt síðan, meðal komandi manna.

Allt í Þúsund og einni nótt er miðað við viskuna, eins og hið æðsta afl í heiminum, og er sú aðferð oft viðhöfð, sem Austurálfu þjóðum er töm, að sanna einhvern málshátt eða lífsreglu með því að segja sögu, sem getur heimfærst til þeirra, og eru oft um leið tilfærðir staðir úr Kóraninum. Alstaðar kemur fram hatur á harðstjórn og kúgun, á ranglæti dómaranna og hræsni munkanna, en hinsvegar lýsir sér virðing fyrir iðjusemi, skírlífi, þar sem talað er um ástir, og einlæg lotning fyrir dyggðinni. Hefur því Þúsund og ein nótt ætíð, meðal allra þjóða og stétta, verið álitin ágæt og lærdómsrík bók fyrir unga og gamla. Margir kunna að vísu að snúa huganum til hins holdlega og munaðarlega, því hún er full af lýsingum á heimslegum fögnuði, glæsilegum höllum og inndælum aldingörðum, ljómandi auðæfum, tælandi dansmeyjum og söngdísum, og hinu dáðlausa ástarlífi hinna austurlensku konunga. En frá öllu þessu er sagt með svo saklausri einfeldni, að engin óspillt tilfinning getur hneykslast á því. Eins kann sumum að hætta við, að taka einungis eftir hinu óstjórnlega í ímynduninni, þar sem ræðir um risa, anda og ýmsar stórkostlegar hugsmíðar, sem eiga skylt við hið indverska hugmyndalíf og jafnvel hina fornu trú forfeðra vorra. Særingar, álögur, galdramenn og óumflýjanleg forlög koma þar fyrir eins og í frásögum vorum, og hvet getur lesið um hinar stórkostlegu sjónhverfingar svo, að honum detti ekki í hug ferð Þórs til Útgarða-Loka? En hið kynlega og töfralega ræður aldrei svo miklu, að hin andlega þýðing komi ekki fullkomlega í ljós, og hver sem les með athygli getur ekki misst sjónar á hinni siðferðislegu stefnu, sem er hin sanna sál og líf frásagna þessara.

Þegar sögur þessar mynduðust, var berserksgangurinn farinn af átrúendum Mahómets og komin mannúð og menntun í stað harðfengi og grimmdar, því er þar mest lofað: mildi, réttlæti og göfuglyndi. Í þessu eru þeir kalífinn Harún Alrasjid, og Salómon konungur andanna teknir til fyrirmyndar. Í forlögum mannanna, svo flókin sem þau virðast vera og full af mótsögnum, lýsir sér jafnan stjórn guðs, með réttlæti og miskunnsemi; en hið arabiska þjóðerni kemur fram í því, hvað lífsþekkingu og skynsamlegri lífsnautn er þar haldið fram. Þúsund og ein nótt lýsir heimslífi þeirra, eins og Kóraninn lýsir trúarlífi þeirra. Frásagan er skýr, einföld og lifandi, og sögunum aðdáanlega niður skipað; þær eru eins og marglitar perlur, sem dregnar eru upp á mjóan þráð. Sögunum er svo skipt, að þær hætta í hvert skipti, þar sem forvitni lesandans er mest, svo hann hlýtur að halda áfram eins og sá, sem villist inn í inndælan skóg og fær ekki af sér að snúa aftur, heldur gengur áfram í unaðssamri leiðslu. Ímyndunin leikur sér þar eins og barn, jafnt að hinu ógurlegasta sem hinu inndælasta, og sökkvir sér í djúp sinnar eigin auðlegðar, en alvara viskunnar og reynslunnar er annars vegar og bendir á hverfulleik og fallvelti lífsins, og sýnir ætíð, hvernig hið góða sigrast á öllu, og hið illa á sjálfu sér.

STEINGRÍMUR THORSTEINSSON

INNGANGUR

Í NAFNI guðs hins miskunnsama, líknarfulla. Dýrð sje guði konunginum, gjafaranum góðra hluta, skapara heimsins, sem uppreist hefur himininn án stoða og breitt út jörðina sem ábreiðu. Friður og blessun sé með heilsuboðanum, vorum drottni og herra Mahómet og þeim, sem hans eru; blessun og friður æ og ævinlega, allt til efsta dags.

Að svo fyrirmæltu víkjum vér til efnisins. Ævi fyrri kynslóða er fróðleg fyrir seinni menn og ber manninum að taka eftir forlögum annarra og hafa sér til eftirdæmis eða viðvörunar. Skal hann hyggja að sögu hinna fyrri þjóða og því, sem drifið hefur á daga þeirra, og vera af hjarta lítillátur. Lofaður sé algjörleiki þess, sem svo hefur stýrt sögu fyrri tíða og manna, að hún er orðin hinum seinni til fróðleiks. Þess konar eru líka frásagnirnar og hin kynlegu ævintýri í Þúsund og einni nótt.

Það er segin saga — en einn guð er alvitur, alvís, almáttugur og algóður — að einu sinni hafi í fyrndinni verið konungur yfir Indlandi og Kína; hafði hann fjölda hermanna og varðmanna, þegna og þjóna. Þótti hann umfram alla konunga á sinni öld, og var af ætt Sassaníða, þeirra er í fornöld réðu yfir Persíu; hann átti tvo sonu, var annar fullorðinn en hinn unglingur. Voru báðir kóngssynir riddaralegir, og þó einkum hinn eldri, er Sjarjar hét og erfa átti ríki að konungi liðnum. Hann stýrði ríki sínu svo réttvíslega, að allir þegnar hans unnu honum hugástum. Yngri bróðirinn Sjasenan átti ekkert tilkall til nokkurs hluta af ríkinu, eftir því sem lög voru til, og varð hann því að vera metorðalaus. Lék honum samt engin öfund á láni bróður síns, og reyndi hann á allar lundir að vera honum að skapi. Varð Sjarjar honum enn vinveittari fyrir þetta, því honum hafði jafnan verið hlýtt til bróður síns, svo að hann lét af hendi við hann konungsríkið Samarkand, og fór Sjasenan þangað óðara.

Báðir bræðurnir stýrðu nú löndum í rúm tíu ár, vel og réttvíslega, þegnum sínum til heilla og hamingju. Þá varð hinum eldra hugur á að finna bróður sinn. Ráðgaðist hann því jafnskjótt um þetta við stórvesír sinn, eða æðsta ráðgjafa, og bauð honum því næst að búast til ferðar til Samarkand. Lét hann velja til dýrustu gjafir, ágæta hesta með gullbúin reiðtygi, alsett gimsteinum, egipska riddara, fríðar ambáttir og kostuleg klæði og skrifaði bróður sínum til, hversu mjög hann þráði hans fund. Innsiglaði hann bréfið og fékk vesírnum ásamt gjöfunum og lagði ríkt á við hann að flýta sér, bæði á þangaðferðinni og heimleiðinni. Vesírinn svaraði: „Ég heyri og hlýði,“ bjó sig síðan til ferða og varð tilbúinn á þriðja degi. En á fjórða degi tók hann orlof af Sjarjar og lagði með fjölmenna sveit út á öræfi og óbyggðir. Fór hann dagfari og náttfari, og er hann kom í námunda við aðsetursstað eins af undirkonungum Sjarjars, þá kom hann til móts við vesírinn með dýrindis gjafir í gulli og silfri og hélt honum veislu í þrjá daga, svo að uppfylltist boðorð spámannsins. Á fjórða degi fylgdi hann vesírnum eina dagleið og skildu þeir að svo búnu. Fór vesírinn leiðar sinnar uns hann kom í grennd við Samarkand; gerði hann þá boð á undan sér, til þess að láta Sjasenan vita um komu sína. Reið sendimaður inn í borgina og lét vísa sér á höll konungsins, og er hann náði hans fundi, kyssti hann jörðina frammi fyrir fótum hans og sagði að vesír bróður hans væri á leiðinni og farinn að nálgast. Bauð þá Sjasenan óðara æðstu hirðmönnum og stórhöfðingjum ríkisins að fara eina dagleið til móts við hann. Þeir gerðu svo, og er þeir fundu vesírinn, heilsuðu þeir honum og gengu með ístöðum hans alla leið til borgarinnar. Gekk vesírinn þar fyrir konung, heilsaði honum og beiddi honum guðs hjálpræðis og kyssti jörðina frammi fyrir fótum hans og sagði honum, að bróðir hans beiddi hann að finna sig. Rétti hann honum þá sjálft bréfið, en konungur tók við því og las, og svaraði því, að hann væri fús að taka boði bróður síns. „En ekki fer ég fyrr,“ þessum orðum mælti hann til vesírsins, „en þú hefur gist mig í þrjá daga.“ Vísaði hann honum þá á höll eina til íbúðar, gaf öllum vín og vistir og veitti stórmannlega. Liðu svo þrír dagar, en á fjórða degi fór konungur að búa sig til ferðar og aflaði góðra gjafa, hæfandi tign bróður hans. En er konungur var tilbúinn, sendi hann tjöld sín, múlasna og úlfalda á undan sér út úr borginni, fól vesír sínum ríkisstjórnina á hendur í fjarveru sinni; lagði hann svo af stað frá aðsetursborg sinni. En um miðnætti hugkvæmdist honum, að sér hefði legist nokkuð eftir í höllinni, sem hann þurfti að gera; sneri hann því aftur um hæl til hallarinnar og flýtti sér. Fór hann þangað einn og læddist sem hljóðlegast um herbergi sín, og er hann kom að rekkju sinni, sá hann að drottningin, sem hann unni hugástum, og svartur þræll lágu þar saman í fasta svefni. Honum sortnaði fyrir augum við sjón þessa. Hann stóð grafkyrr allra snöggvast og starði á þetta, eins og hann tryði ekki sínum eigin augum. En er hann var genginn úr skugga um það, segir hann við sjálfan sig: „Varla hef ég snúið bakinu við höll minni, og meðan ég enn er undir múrum Samarkands, dirfast menn að svívirða mig svona! Upp á hverju ætli þessi kvenskratti taki, þegar ég er kominn til bróður míns? En ekki skal glæpur þinn óhegndur vera, flagðið þitt!“ Svalaði konungur ofsabræði sinni þegar í stað, brá sverðinu og svipti báðum úr svefni í dauða, fleygði því næst hverju líkinu ofan á annað út um glugga ofan í gryfju eina, sem grafin var kringum höllina, og fór síðan eins og hann var kominn.

Þegar hann var kominn til föruneytis síns, bauð hann því að taka sig upp, en nefndi ekki á nafn við nokkurn mann, hvað í hafði skorist. Urðu menn skjótbúnir og varla kominn dagur, þegar lestin fór af stað með bumbnahljóm og lúðraþyt og alls konar hljóðfæraslætti, svo að öllum varð skemmt nema konunginum. Hann gerðist þunglyndur út af ótryggð drottningar sinnar og rættist aldrei af honum alla ferðina. Nálægt höfuðborg Indlands mætti hann Sjarjar soldáni; kom hann á móti honum með alla hirð sína og tók við honum báðum höndum. Stigu bræðurnir báðir af baki og féllust í faðma og fóru ekki á bak aftur fyrr en þeir höfðu sýnt hvor öðrum mikil vinahót og ástúðleik; æpti ótölulegur manngrúi fagnaðarópi meðan þeir riðu til borgarinnar. Var hún hátíðlega skreytt eftir boði soldáns; er það siður við slík tækifæri í Austurlöndum, að kaupmenn setja fram til sýnis hinn fegursta varning, láta mála hús sín og tjalda yfir borgarstræti. Fylgdi soldán bróður sínum um borgina í höll eina, sem hann hafði ætlað honum. Var hún áföst við höll sjálfs hans og aldingarður á milli; var höllin þeim mun skrautlegri sem hún líka annars jafnaðarlega var höfð til hátíða og hirðskemmtana og nú nýlega prýdd með mestu viðhöfn. Skyldi Sjarjar þar við bróður sinn, svo að hann hefði tíma til að taka laugar og skipta um klæði; en er Sjasenan var búinn að því, fór hann til hans aftur. Settust þeir þá í legubekk, en hirðmennirnir stóðu álengdar með lotningu; ræddu konungarnir þá margt, sem verða má, þegar tveir bræður, sem alúðarvinir eru, hittast eftir langvinnar fjarvistir. En er tími var kominn til kvöldverðar, borðuðu þeir saman og sátu á tali langt fram á nótt, þangað til Sjarjar fór, svo bróðir hans gæti hvílt sig. Hafi nú harmur Sjasenans sefast nokkuð við samfundi og viðurtal þeirra bræðranna, þá er hitt víst, að hann ýfðist á ný. Honum kom ekki dúr á auga þó hann legðist fyrir, því í stað svefnsins stríddu á hann beisklegar hugleiðingar út af ótryggð drottningarinnar. En er hann gat ekki sofnað, reis hann upp aftur og gaf nú hryggð sinni svo algerlega tauminn, að soldáni gat ekki dulist um morguninn, hvað raunalegur og bleikur hann var í yfirbragði. Fór hann að velta fyrir sér, hvað valda mundi þessari hugsýki, og með því að hann gat ekki ásakað sjálfan sig um neitt, hvernig hann hefði tekið Samarkands-konunginum og farið með hann, þá hélt hann það kæmi til af fjarveru hans úr ríkjum sínum. Lét hann því daginn eftir fá honum nokkuð af gjöfum þeim, er honum voru ætlaðar og valdar voru af því, sem Indland á til dýrast og sjaldgæfast, svo að hann gæti farið heim til Samarkands, þegar honum litist. En allt fyrir það leitaðist hann við að hafa af fyrir honum með nýjum skemmtunum á degi hverjum.

Soldán sat nú á sér nokkra stund og stillti sig um að spyrja bróður sinn, hvað að honum gengi, þangað til hann segir einn dag: „Ég sé það, bróðir, hvað þú ert sárhryggur og bliknar upp dag frá degi.“ — „Ég bý yfir stórri hugraun“, svarar hann, en skýrði soldáni ekkert frá því, sem hann hafði áskynja orðið um níðingsskap drottningar sinnar. Soldán hafði efnt til stórkostlegrar veiðifarar og bauð bróður sínum til hennar, en hann barði við heilsulasleik sínum og gekk soldán ekki frekara á hann um það, heldur lét hann gera sem honum líkaði. Fór því Sjarjar einn með hirð sinni að skemmta sér við veiðarnar, og sem hann var farinn, gekk Sjasenan til herbergis nokkurs, sem vissi út að aldingarðinum, og settist þar við glugga. Var hvergi huggunar von, ef ekki væri þar, því garðurinn var inndælisfagur og kvað við af kliði ótölulegs fuglagrúa í laufi og forsælu trjánna og runnanna. En hann leit varla við garðinum, heldur mændi augum til himins, biðjandi huggunar í raunum sínum. Svo sturlaður sem hann var af harminum, þá duldist honum samt ekki eitt atvik og vakti það fljótt athygli hans; það lukust semsé skyndilega upp leynidyr á höll bróður hans og gengu þar út tuttugu konur og drottningin mitt á meðal þeirra; var hún auðþekkt á limaburði sínum. Hélt hún að konungurinn frá Samarkand hefði farið á veiðarnar líka, gekk því hvergi smeik inn undir gluggana, þar sem hann sat og var að horfa á alltsaman óséður. Sá hann þá að fylgidrósir drottningar, til þess að allt væri sem frjálslegast, tóku af sér andlitsblæjurnar og fóru úr hinum síðu klæðum, sem voru utan yfir stuttklæðunum og drógust á eftir. En hreint varð hann hissa, er hann sá tíu kolsvarta þræla í þessum söfnuði, þar sem hann hélt að væru tómar konur. Hver þræll kaus sér lagskonu og drottningin sat ekki heldur hjá; hún skellti saman lófunum og kallaði: „Masúð! Masúð!“ og í sama vetfangi stökk svertingi einn ofan úr tré, hljóp í fangið á drottningu og vafði hana að sér með flýruskap. Eins gerði hitt fólkið hvað eftir annað og var þar með kjassi og blíðulátum fram á miðnætti; því næst baðaði það sig í stórri laugardæld, sem var einhver hin mesta prýði aldingarðsins, fór aftur í fötin og svo inn í höllina um leynidyrnar. En Masúð var kominn að utan yfir garðsvegginn og fór sama veg burt. Af því nú að konungurinn frá Samarkand sá þetta með eigin augum, varð hann næsta hugsandi. „Það veit Allah“, segir hann við sjálfan sig, „að það var rangt af mér, að gera svo mikið úr óláni mínu; þetta liggur svo fyrir öllum einhvern tíma, fyrst soldáninn hann bróðir minn kemst ekki hjá því, sem er voldugastur konungur í heimi. En hvílíkur aumingjaháttur er það, að láta þetta ganga svo nærri sér? Ég skal ekki gera mér lífið svo þungbært fyrir þetta slys, sem er svo almennt.“ Hann setti það ekki heldur stundu lengur fyrir sig, og lét nú bera á borð fyrir sig, því ekki vildi hann eta kvöldverð meðan að fram fór leikurinn fyrir utan gluggann hjá honum. Borðaði hann nú með betri lyst en nokkurn tíma fyrr, síðan hann fór frá Samarkand, og hlýddi jafnvel með ánægju á sönginn og hljóðfærasláttinn yfir borðum. Var hann í besta skapi næstu dagana eftir þetta, og er hann heyrði, að soldán væri heim kominn, gekk hann á móti honum með glöðu yfirbragði og heilsaði honum.

Sjarjar tók ekki í fyrstu eftir þessum umskiptum og ætlaði að eins að kvarta yfir því við bróður sinn í allri vinsemd, að hann hefði ekki farið með sér á veiðarnar, lét hann því ekki ná að tala, en fór að segja honum, hvílíkan fjölda hann hefði drepið, bæði af hjörtum og öðrum dýrum og hvað vel hann hefði skemmt sér. Sjasenan hlýddi á með athygli og tók svo loksins sjálfur til máls; voru honum nú ekki skapþyngslin að meini og sagði hann margt kýmilegt og skrítið, því hann var, vel fyrirkallaður. Hafði soldán búist við að hitta hann í sama skapi og þegar þeir kvöddust og varð sárfeginn að sjá hann svo glaðan. „Bróðir minn!“ segir hann, „þegar við skildum, varstu bleikur í andliti, en nú hefurðu fengið fullkominn heilbrigðislit. Guði sé lof fyrir þessa breytingu, sem orðið hefur í fjarveru minni. En einnar bænar verð ég að biðja þig og ég særi þig að veita mér hana.“ „Hvers ætti ég að synja þér“, segir konungurinn frá Samarkand, „þú átt yfir Sjasenan að segja; seg þú til, mér er ótt um að heyra bæn þína.“ „Alltaf meðan þú hefur dvalið hér við hirðina“, segir Sjarjar, „hefurðu verið þjáður af megnu þunglyndi og leitaðist ég við að hafa það af þér með allskonar skemmtunum. Ég gerði mér í grun, að þér félli þungt að dvelja fjarvistum úr landi þínu og jafnframt mundu ástir valda nokkru og það væri aðalorsök trega þíns, að þú saknaðir drottningarinnar í Samarkand, því þú munt hafa kosið þér hana afbragðs fríða. Veit ég að vísu ekki, hvort ég á kollgátuna, en því hef ég ekki viljað ganga á þig, að ég var hræddur um að þér kynni að þykja fyrir. En nú sé ég, nýkominn heim frá veiðunum, að þú leikur við hvern þinn fingur og hef ég þó ekkert stuðlað til þess. Ég ætla því að biðja þig að segja mér, hvers vegna þú varst svo hryggur og ert það nú ekki framar.“ Konungurinn frá Samarkand þagði nokkra stund hugsandi, eins og hann vissi ekki, hverju svara skyldi; loksins tók hann þannig til orða: „Þú ert soldán minn og herra, en hlífðu mér við að gera grein fyrir þessu.“ „Nei, bróðir minn!“ svarar soldán, „þú verður að gera það nú þegar, það er ósk mín, þú mátt ekki neita mér um hana.“ „Jæja þá,“ segir Sjasenan, sem gat nú ekki lengur staðið af sér beiðni bróður síns; „verði þá þinn vilji!“ Því næst sagði hann honum frá ótryggð drottningarinnar í Samarkand og lauk svo sögunni: „Þetta olli þunglyndi mínu; var mér láandi þó ég bugaðist af því?“ „Skelfileg saga er þetta, bróðir minn!“ kallaði soldán upp og var auðheyrt að hann samhryggðist af hjarta. „Ég lofa þig fyrir refsinguna á þeim, sem glæpinn drýgðu og misgerðu svo stórlega við þig. Það ætti enginn að lá þér; það var aldrei nema maklegt og hefði ég líklega haft minni stillingu í þínum sporum; ég hefði ekki látið mér nægja líf einnar konu, og hefði ég ef til vill drepið þúsund til hefndar. Nú þykir mér engin furða þó illa lægi á þér, fyrst tildrögin voru svona sárgrætileg. Drottinn minn, hvílík forlög! ég trúi því ekki, að neinum hafi viljað slíkt ólán til, nema þér. En lofaður veri guð, að hann hefur sent þér huggun; mun hún víst af einhverju góðu getin og ætla ég að biðja þig að trúa mér fyrir því líka.“ Var Sjasenan tregur til þess, því bróður hans var málið skylt, en varð þó að láta eftir þrábeiðni hans. „Ég hlýði, fyrst það er eindreginn vilji þinn,“ sagði hann, „en hræddur er ég um að auðsveipni mín geri þér enn meiri skapraun en mín var. En þú verður að eiga það upp á sjálfan þig, fyrst þú neyðir mig til að koma því upp, sem ég ella mundi leynt hafa með eilífri þagmælsku.“ „Þú gerir ekki annað en æsa forvitni mína,“ greip Sjarjar fram í, „segðu mér sem fljótast þetta launungarmál, hvernig svo sem það er.“ Konungurinn frá Samarkand gat nú ekki færst lengur undan og sagði honum allt út í hörgul, sem hann hafði séð til svertingjanna dulklæddu og drottningarinnar og hans Masúðs í aldingarðinum og lauk hann sögunni með þessum orðum: „Þegar ég hafði verið sjónarvottur að þessari svívirðingu, sannfærðist ég um það, að allar konur hafa þessa tilhneigingu af náttúrunni og geta ekki staðið á móti henni. Fannst mér þá heimska að láta hugarró sína vera komna undir trúleika þeirra. Hugsaði ég mál þetta enn betur og varð sú niðurstaðan, að ég sá ekki annað vænna en að huggast; það var reyndar ekki tekið út með sældinni, en samt heppnaðist mér það og vildi ég að þú gerðir að mínu dæmi.“

Ekki leist soldáni á heilræði þetta, heldur varð hann hamslaus og mælti: „Drottningin á Indlandi gat þá haft svo fúlan níðingsskap í frammi; nei, bróðir minn! ég trúi því ekki nema ég sjái það með mínum eigin augum; þér hefur missýnst og þetta er svo mikið vandamál, að ég verð að ganga úr öllum skugga um það.“ „Hægast er það,“ segir Sjasenan, þarft ekki annað en að búast til nýrrar veiðiferðar og þegar við erum komnir út úr borginni með hirð okkar og fylgdarliði, látum við fyrirberast í tjöldum okkar, förum svo þegar nátta tekur einsamlir til herbergja minna í höllinni, og skal ég ábyrgjast, að þú næsta dag sér það, sem ég sá.“ Soldán féllst á vélræðið og bauð mönnum að búast til nýrrar veiðifarar; var á tilteknum tíma búið að tjalda á fyrirskipuðum tjaldstað. Daginn eftir fóru báðir konungarnir þangað út úr borginni með föruneyti sínu og voru þar um nóttina. Kallaði Sjarjar á stórvesírinn og bauð honum að vera í sinn stað, meðan hann væri í burtu, og sleppa engum manni úr tjöldunum, hvað sem fyrir væri borið, en ekkert lét hann uppi við hann um áform sitt. Stigu síðan báðir konungarnir á bak og riðu innan um tjöldin í dularbúningi heim í borgina. Fóru þeir síðan til hallarinnar, sem Sjasenan hafði til íbúðar, og lögðust þar til svefns; um morguninn lá vel á þeim og settust þeir við gluggann, þar sem Sjasenan hafði séð aðfarirnar í aldingarðinum. Sátu þeir þar góða stund í morgunkælunni og ræddust við; varð þeim oft litið á meðan til leynidyranna á höllinni. Loksins lukust þær upp, og gekk út drottningin með ambáttum sínum og tíu svertingjum dulklæddum, rétt eins og í fyrra skiptið. Hún kallaði á Masúð og er óþarfi að orðlengja það frekara, að soldán sá meira en nóg til þess, að hann sannfærðist um svívirðingu sína og ólán. „Guð minn!“ kallaði hann upp, „hvílíkur níðingsskapur, hvílík andstyggð. Að drottning slíks konungs, sem ég er, skuli geta haft sig til slíkrar endemis óhæfu! Hver konungur getur talið sig fullsælan, þegar annað eins hefur drifið á daga hans? Bróðir minn, segjum skilið við veröldina, því öll æra og trú er þaðan horfin. Smjaðri hún á brjóst, þá svíkur hún á bak. Fyrirlátum ríki og konungdóm, köstum okkur á bak öllum hégóma, sem við lifum í, og förum í önnur lönd til þess að leyna sjálfum okkur og óláni okkar.“

Sjasenan geðjaðist reyndar ekki að áformi þessu, en þorði ekki í móti að mæla; svo var bróðir hans óður. „Ég veit engan vilja annan en þinn, bróðir!“ ansaði hann soldáninum, „og ég er reiðubúinn að fylgja þér í öllu. En lofaðu mér því að snúa heim á leið aftur, þegar við finnum einn, sem ólánssamari er en við.“ „Því lofa ég,“ segir soldán, „ég efast um að það heppnist.“ „Þá er ég annarrar trúar,“ segir konungurinn frá Samarkand, „og þurfum við, ef til vill, ekki að fara svo langt.“ Fóru þeir nú úr höllinni með leynd og voru að tala um þetta og fóru aðra leið en þeir voru komnir. Héldu þeir áfram meðan bjart var, og voru fyrstu nóttina undir trjám nokkrum. Stóðu þeir upp í aftureldingu og fóru eftir sama vegi, þangað til þeir komu á fagurt engi fram með sjávarströnd; stóðu þar stöku tré mikil og þéttlaufguð. Settust þeir niður undir einu þeirra og voru að tala saman um ótryggð drottninga sinna. Höfðu þeir þar skamma stund setið, þegar þeir heyrðu af hafi, ekki allfjarri, óttalega skruðninga og hræðilegt öskur, og urðu þeir við það mjög felmtsfullir. Sjórinn klofnaði í sundur og reis þar upp ógurlega stór strókur kolsvartur, og svo hár, að hann tók til himins. Við sjón þessa brá þeim enn meira og spruttu þeir þá upp og klifruðust upp í trétoppinn; leist þeim þar vera best fylgsni. Varla voru þeir komnir upp þangað, þegar þeir sáu, að strókurinn færðist inn að landi eftir sjónum; gátu þeir ennþá ekki skynjað, hvers kyns var, en urðu þess brátt vísari, því þar var kominn einn af öndum þeim, sem fullir eru af ergi og skelmisskap, og eru svarnir óvinir mannanna. Var hann í líki óskaplegs risa, svartur og afskræmislegur og bar á höfðinu stóra glerkistu læsta með fjórum stállásum. Fór hann með hana upp á engið og lagði hana niður við tréð, sem báðir konungarnir höfðu falið sig í; þóttust þeir nú sjá sér opinn dauðann vísan. Andinn settist hjá glerkistunni og er hann hafði lokið henni upp með fjórum lyklum, sem héngu við belti hans, þá kom upp úr henni hlaðbúin kona tignarleg í vexti og forkunnar fríð. Setti óvætturinn hana við hlið sér og tók til orða: „Ó, þú hin algjörvasta meðal allra kvenna, sem aðdáanlegar þykja fyrir fríðleiks sakir, yndislega vera, þig strauk ég með á heiðursdegi þínum og hef síðan trúlega elskað; viltu lofa mér að sofa hjá þér ofurlitla stund?“

Að því mættu drap andinn sínum tröllslega hausi niður í kjöltu konunnar og teygði úr sér sem hann var langur til, svo að fæturnir tóku ofan í sjávarmál, og rétt samstundis tók hann að hrjóta svo gríðarlega að allt ætlaði ofan að keyra. Þá vildi svo til að konan fagra leit upp fyrir sig, og óðara en hún varð vör við báða bræðurna uppi í trénu, gerði hún þeim bendingu, að þeir mættu koma ofan, en skyldu fara sem hljóðlegast. Datt þeim heldur en ekki ketill í eld, er þeir sáu sig fundna; bentu því með bænarsvip, að þeir mættu vera kyrrir í fylgsninu. En konan lagði höfuðið á andanum varlega niður á jörðina, stóð upp og mælti í hljóði, en þó reiðilega: „Komið þið ofan til mín; ekki er annað vænna.“ Þeir gerðu henni hræðslu sína skiljanlega með bendingum, en það hjálpaði ekki hót. „Komið þið,“ sagði hún enn á ný, „og ef þið ekki gegnið þegar í stað, þá skal ég vekja hann sjálf og láta hann drepa ykkur.“ Þegar bræðurnir heyrðu þessi ógnunaryrði, þorðu þeir ekki annað en hlýða og renndu sér ofan sem gætilegast, svo andinn skyldi ekki vakna. En er þeir voru komnir ofan, leiddi konan þá við hönd sér á einn afvikinn stað undir trjánum; þar bauð hún þeim ástaratlot sín með blíðu, en er þeir vildu ekki til leiðast, hótaði hún þeim á ný; sáu þeir ekki annað sýnna en að gefa sig. Þegar góð stund var liðin og hún ætlaði til andans aftur, heimtaði hún innsiglishringana af konungunum, sem þeir höfðu á hendinni, og er hún hafði tekið við þeim, tók hún upp úr skríni sínu snúru eina alsetta margvíslegum hringum og sýndi þeim og spurði, hvort þeir vissu, hvað hringarnir ættu að þýða. „Nei,“ sögðu bræðurnir, „þú munt best geta leyst úr því sjálf.“ Þá mælti hún: „Allir þessir hringar eru af karlmönnum, sem hafa hjálpað mér til að leika á gætni og varhyggð þessa viðbjóðslega anda. Ég geymi hringana til menja og hérna eru þeir níutíu og átta, og bað ég um hringana ykkar til að fylla hundraðið. Svona hefur mér tekist að hafa samfarir við hundrað karlmenn og andinn ekki fengið aðgert. Má hann upp á það að gera, læsa mig niður í glerkistuna eins og honum líkar og hylja mig á mararbotni; aldrei hætti ég að fara í kringum hann. Af þessu getið þið séð fram á, að enginn kvongaður maður eða elskhugi þarf að hugsa til að tálma því, sem kvenmaður hefur tekið í sig. Karlmönnunum væri nær að gefa kvenfólkinu lausari tauminn; þá kynni það heldur að lagast.“ Að svo mæltu smeygði konan hringunum upp á snúruna, settist í sitt fyrra sæti og hóf upp í kjöltu sína höfuðið á andanum, sem hraut í fasta svefni, en konungunum benti hún að hafa sig á burt.

Þeir fóru nú sama veg og þeir voru komnir, og er andinn og fallega konan voru komin í hvarf, mælti Sjarjar: „Nú, nú, bróðir! hvernig líst þér á ævintýrið að tarna? Er hún ekki einstakt tryggðablóð, konan andans þess arna? Geturðu borið á móti því, að ekkert kemst til jafns við kvennavélar?“ „Það er nú mála sannast, bróðir minn!“ ansaði konungurinn frá Samarkand. „Þú verður líka að vera mér samdóma um það,“ mælti soldán ennfremur, „að andinn er enn þá verr farinn og brjóstumkennanlegri en við. Höfum við nú fundið það, sem við leituðum að; látum okkur því halda heim í lönd okkar og þessa reynslu ekki aftra okkur frá nýju kvonfangi. Ég veit fyrir mig, hvernig ég skal fara að koma í veg fyrir tryggðarof við mig. Skal ég ekki eyða að því fleirum orðum, en þú munt spyrja það einhvern tíma og skal ég ábyrgjast, að þú gerir að mínu dæmi.“ Héldu þeir nú báðir heimleiðis og komu aftur á tjaldstaðinn að áliðinni nótt hins þriðja dags, síðan þeir fóru. En er koma soldáns spurðist, gengu hirðmennirnir fyrir tjald hans með morgunsárinu. Hann bauð þeim inn að ganga, fagnaði þeim venju betur og sæmdi alla gjöfum. En er hann hafði kunngjört, að hann ætlaði ekki lengra að fara, bauð hann mönnum að stíga á bak, og hvarf í skyndi til hallar sinnar. Þegar þangað var komið, flýtti hann sér til herbergis drottningarinnar, lét setja hana í fjötra og binda fyrir augu henni, fékk hana síðan vesírnum og skipaði honum að láta kyrkja hana. Hlýddi vesírinn því og spurði ekki að, hvað hún hefði misgert; en soldán var svo óður, að hann lét sér ekki þetta nægja, heldur hjó hann sjálfur höfuðið af öllum hirðmeyjum drottningarinnar.

Af því hann nú þóttist sannfærður um, að engin kona væri skírlíf til, þá ásetti hann sér eftir þessa grimmilegu refsingu að kvongast þaðan í frá einungis til einnar nætur og koma í veg fyrir allan ótrúleik með því að láta kyrkja hverja konu morguninn eftir brúðkaupið. Hann sór þess dýran eið, að láta lög þessi ganga í gildi þegar kóngurinn frá Samarkand væri farinn; var þess ekki langt að bíða, að hann fór heim sæmdur hinum dýrustu gjöfum. En er hann var farinn, bauð Sjarjar stórvesírnum að færa sér dóttur einhvers herforingja sinna, og skyldi hún verða kona hans. Vesírinn hlýddi. Morguninn eftir skilaði soldán honum henni aftur og skipaði honum að lífláta hana og leita upp aðra konu handa sér til næstu nætur.

Sjerade og Dínarsade

Hvað mikið sem vesírinn hryllti við að framkvæma slíkt boð, var honum samt nauðugur einn kostur að hlýða, því hann var soldáninum herra sínum um blinda hlýðni skyldugur. Færði hann honum því dóttur eins af hinum óæðri embættismönnum og hlaut hún sömuleiðis að deyja morguninn eftir. Því næst kom dóttir eins borgara, og hver dagurinn sá eina nýgifta og eina líflátna. Þegar þessi guðlausa grimmd spurðist um höfuðborgina, urðu allir dauðhræddir og heyrðust ekki nema hljóð og harmalæti. Ýmist harmaði einhver faðirinn missi dóttur sinnar, eða ástrík móðir stundi af kvíða, að sama lægi fyrir dóttur sinni. Og þar kom, að allir þegnar soldáns bölvuðu honum, sem áður hafði hlotið tóma sæmd og sigur.

Nú átti stórvesírinn, sem var nauðugt verkfæri í hendi óréttvísinnar, tvær dætur; hét hin eldri Sjerasade, en hin yngri Dínarsade. Hafði hin yngri að vísu marga góða kosti til að bera, en hin var gædd þeirri hugprýði, sem fágæt er með konum, frábærum vitsmunum og aðdáanlegri dómgreind. Hafði hún lesið margs konar bækur, fullar af sögum fyrri konunga og kynslóða og dregið að sér eitthvað þúsund bindi af þess kyns ritum og kvæðabókum. Hún orti betri vísur en þjóðfrægustu skáld á hennar tíma, hafði hún og stundað heimspeki og lækningar og heppnast vel. Auk þess var hún stálminnug og gleymdi engu, sem hún hafði lesið einu sinni; en óbifandi kvendyggð var eins og kóróna allra hennar afbragðs kosta.

Vesírinn unni þessari ágætu dóttur sinni hugástum. Það var einhverju sinni að hún sat á tali við hann og sagði: „Hvað kemur til þess, faðir minn, að þú ert orðinn svo umbreyttur, svo gugginn og sorgbitinn? Svo segir þó eitt af skáldunum okkar:

„Hugga þann sem hryggðin sker, hún ei stendur lengi; kviðinn hverfull allt eins er, og ánægjunnar gengi.“

Þá sagði vesírinn henni upp alla söguna af viðskiptum þeirra soldáns, en hún mælti: „Faðir minn, ég ætla í allri auðmýkt að biðja þig, að veita mér mildilegast eina bæn.“ „Ég skal ekki synja þér hennar,“ segir vesírinn, en rétt og skynsamleg verður hún sjálfsagt að vera.“ „Hana þá, faðir minn“, segir hún, „gefðu mig soldáninum til eiginkonu; verð ég þá eitt af tvennu líflátin og frelsa svo að minnsta kosti dóttur einhvers rétttrúaðs manns frá dauða, eða mér verður lífs auðið og tekst að leysa allar aðrar undan grimmd hans.“ Vesírinn greip fram í óttasleginn: „Guð hjálpi mér, þú ert gengin frá vitinu barn! getur þú beðið mig að stofna þér í slíkan háska, þegar þú veist, að soldáninn hefur svarið, að hafa enga konu nóttu lengur, heldur láta drepa þær að morgni í hvert skipti? Hefurðu gleymt því, hvað leitt getur af svo fjarskalegu flasi?“ „Faðir minn!“ ansaði hin veglynda mær, ekki er ég í neinum vafa um háskann, en hitt er það, að ég hræðist hann ekki. Deyi ég, þá dey ég við sæmd, og hafi ég mitt fram, þá geri ég landi voru mikinn velgjörning.“ „Nei, nei,“ mælti vesírinn, „hvernig sem þú leitast við að fá mig til að fallast á það, að þú hleypir þér út í slíkan voða, þá er það ekki til neins, ég samþykki það aldrei. Ef soldán skipaði mér að reka hnífinn í hjarta þitt, yrði ég að hlýða. Hvílíkt skelfilegt verk er annað eins fyrir þann, sem er faðir! Þó þú sjálf ekki hræðist dauða þinn, þá hlífstu samt við að gera mér þá dauðans skapraun að flekka hendur mínar á blóði þínu.“ Allt fyrir þetta ítrekaði Sjerasade bæn sína og mælti þá vesírinn: „Þú egnir mig til reiði með þrái þínu. Því viltu hrapa viljandi í ógæfuna? Sá, sem ekki sér fyrir endann á háskalegri fyrirtekt, hann má vara sig, að hún verði honum ekki um megn. Ég er hræddur um, að það fari fyrir þér eins og asnanum, sem átti góða daga, en þoldi það ekki.“ „Og hvaða slys henti asnann?“ spurði Sjerasade. „Nú skaltu heyra“, mælti vesírinn og sagði eftirfylgjandi dæmisögu:

Asninn, uxinn og bóndinn

„Einusinni var ríkur kaupmaður, sem átti fjölda jarða og hafði þar ógrynni af alls konar kvikfénaði. Flutti hann á eina af jörðum þessum með konu og börnum og ætlaði að standa þar fyrir búsýslu sjálfur. Hann skildi dýramál, en sá meinbugur var á gáfu þessari, að hann mátti engan láta vita af því, og lá líf hans við. Mátti hann því ekki segja frá neinu, sem hann komst að á þenna hátt. Hann hafði á heimili sínu einn uxa og einn asna og stóðu þeir saman. Það var einn dag að hann var staddur nærri þeim og skemmti sér við að horfa á leik barna sinna; heyrir hann þá að uxinn segir við stallbróður sinn: „Mikil lánsskepna ert þú, að eiga svona náðugt og hafa svo lítið að gera. Einn maður er útgefinn við að stunda þig; hann þvær þig, færir þér sáldaða hafra og tærasta uppsprettuvatn. Þú reynir það mest á þig, að bera hann húsbónda okkar, þegar hann þarf að bregða sér bæjarleið; annars þyrftirðu aldrei að gera neitt. En ég er látinn erja og sveitast, strita og streitast, og ég á eins illt og þú átt gott. Óðara en miðnætti kemur, er mér beitt fyrir plóginn; verð ég að draga hann liðlangan daginn og rista jarðveginn, og er það þvílíkt strit, að ég verð stundum alveg uppgefinn og magnþrota. Þar á ofan er bóndinn jafnt og stöðugt á eftir mér, lýr og lemur mig. Svírinn á mér er drepmeiddur og skinnlaus af eilífum plógdrætti. Þegar ég nú er búinn að þræla frá morgni til kvölds, þá snara þeir í mig skráþurru baunarusli og hafa ekki einu sinni svo mikið við, að vinsa úr því sandinn, eða þeir gefa mér eitthvert fóður, sem ekki er betra. Þegar ég hef fengið fylli mína af þessu hrakfóðri, þá verð ég að liggja í mykjunni á næturnar, og er það yfirtak hörmunganna. Nú sérðu sjálfur hvort ég hef ekki ástæðu til að öfunda þig.“

Asninn hlýddi á með spekt, meðan uxinn lét dæluna ganga, en er hann var þagnaður, tók hann svo til orða: „Það er hvorttveggja að þú ert heimskur kallaður, enda kafnarðu ekki undir nafni. Þú ert allt of einfaldur, lætur þá fara með þig eins og þeim líkar og getur aldrei tekið neitt hyggilegt til bragðs. Hvað hefur þú gott af svívirðingunni, sem þú þolir? Þú brýtur þig í mola fyrir mennina, þeim til hægðarleika, gagns og skemmtunar og þeir kunna þér engar þakkir fyrir. Þeir færu ekki svona með þig, ef þú hefðir áræði að því skapi, sem þú hefur burði. Því verðu þeim ekki að binda þig við jötuna? Því stangarðu ekki með hornunum? Því stapparðu ekki með klaufunum og sýnir af þér reiði? Því hræðirðu þá ekki með ógurlegu öskri? Náttúran hefur útbúið þig með öllum tækjum til að afla þér virðingar og þú notar þér það ekki. Gefi þeir þér vondar baunir og slæmt hey, þá fýldu grön yfir því. Ef þú fer að mínum ráðum, muntu sjá að vel bregður við, og muntu þakka mér fyrir heilræðin.“ Uxinn tók ráðum asnans feginshendi og kvað hann hafa gert sér mikinn greiða. „Ég ætla“, segir hann, „að gera allt, sem þú hefur sagt, og skaltu nú sjá, hvernig mér tekst.“ Því næst þögnuðu þeir báðir, en kaupmaðurinn hafði heyrt hver orð, sem þeir töluðu saman.

Daginn eftir kom bóndinn, leiddi uxann út úr húsi og beitti honum fyrir plóginn eins og vant var. Uxinn hafði ekki gleymt ráði asnans og var þenna dag fjarska óþekkur. En um kvöldið, þegar bóndinn kom með hann að jötunni og ætlaði að binda hann eftir vanda, þá otaði hann hornunum, reis upp á afturfæturna, gekk aftur á bak og gerði sig líklegan til að reka bóndann undir, í fám orðum, hann fór í öllu að ráðum asnans. Þegar bóndinn kom morguninn eftir og ætlaði að beita honum fyrir plóginn, lágu baunirnar ósnertar í jötunni og hálmurinn, sem hann hafði hrist þar niður kvöldið áður, en uxinn lá á gólfinu og blés mæðilega, svo bóndinn hugði hann fárveikan. Hann kenndi í brjósti um uxann og þóttist sjá, að ekki mundi til neins að þröngva honum til vinnu, fór því til kaupmannsins og sagði honum, hvernig ástatt var. Skildi kaupmaðurinn, að hér voru komin fram ráð asnans og vildi því refsa honum sem maklegt var; skipaði hann bóndanum að hafa nú asnann í stað uxans og gefa honum ekkert. Bóndinn gerði svo og varð asninn að draga plóginn daglangt; féll honum það því þyngra sem hann var slíku óvanur, og varð hann svo lúinn og lémagna, að hann varla gat staðið á löppunum; þegar heim kom. En uxinn átti bestu daga á meðan; hann hafði lokið úr jötunni og hvílt sig allan daginn. Var hann ákaflega glaður yfir því, að hann skildi hafa farið að ráðum asnans, margblessaði hann fyrir lán það, er hann hafði hjálpað honum til að öðlast og þakkaði honum fyrir, er hann kom heim. Var þá asnanum svo gramt í geði út af meðferðinni á sér, að hann ansaði engu. „Þetta ólán á ég upp á sjálfan mig,“ hugsaði hann með sér, „ég átti svo gott og allt gekk mér að óskum. Ég hef sjálfur kornið mér í þetta hörmulega ástand og mér er dauðinn vís, ef ég ekki tek eitthvað til bragðs, sem dugar.“ Var hann þá svo yfirkominn af þreytu, að hann hné hálfdauður niður fyrir framan jötuna.

„Þú fer að eins og asninn sá arna“, segir vesírinn við Sjerasade, „þú stofnar þér í glötunina af ofviti þínu. Hlýddu mér og vertu kyrr. Sækstu ekki eftir dauða þínum yfir forlög fram.“

„Faðir minn!“ mælti Sjerasade, „dæmisagan, sem þú sagðir mér, aftrar alls ekki ásetningi mínum. Ég læt aldrei af að særa þig, þangað til þú lætur eftir mér, að fara með mig til soldánsins, að ég verði eiginkona hans.“ Þegar vesírinn sá að hún stóð svo fast á bæn sinni, mælti hann: „Fyrst þú þverskallast svona með þrái þínu og einþykkni, þá neyðist ég til að fara með þig eins og kaupmaðurinn, sem ég var að tala um, fór eftir á með konuna sína. Því þegar hann komst að því, að asninn var aumlega útleikinn, var honum forvitni á að heyra, hvernig orð færu milli hans og uxans. Gekk hann því eftir kvöldverð út með konu sinni í tunglskininu og settist niður rétt hjá þeim. Þegar hann kom, segir asninn við uxann: „Heyrðu, bróðir! hvað ætlarðu að gera í fyrra málið, þegar bóndinn kemur með gjöfina?“ Uxinn svaraði: „Þá ætla ég að fara öldungis eins að og þú kenndir mér ráð til. Ég ætla að ganga aftur á bak, bjóða honum hornin eins og í gær, gera mér upp veiki og láta sem ég sé í andarslitrunum.“ „Slepptu því,“ segir asninn, „það færi alveg með þig. Þegar ég kom heim í kvöld, heyrði ég kaupmanninn, húsbónda okkar, segja nokkuð, sem gerði mig dauðhræddan um þig.“ „Hvað heyrðirðu?“ spurði uxinn áfjáður, „leyndu mig engu, asni minn góður!“ „Heyrðu þá“, segir asninn, „húsbóndi okkar sagði við bóndann: „Fyrst uxinn étur ekki og kemst ekki úr sporunum, þá skal slátra honum á morgun. Kjötið af honum gefum við aumingjum í guðs þakka skyni, en á húðinni þurfum við sjálfir að halda og skaltu fara með hana til sútarans. Gleymdu nú ekki að segja slátraranum að koma.“ Mér er sjálfum annt um að þú lifir, og við erum svo góðir vinir, að það væri ekki meira en skylt, að ég gerði þig varan við og gæfi þér nýtt ráð. Þegar þeir færa þér baunirnar og muslið, skaltu spretta upp og rífa það í þig með græðgi; þá ræður húsbóndinn af því, að þér sé batnað og mun þá vafalaust taka dauðadóminn aftur; gerirðu ekki þetta, þá ertu frá.“ Asninn hafði allt sitt fram með fortölum þessum; uxinn varð dauðhræddur og baulaði af angist. En kaupmaður, sem hlýtt hafði með athygli á allt samtalið, rak upp skellihlátur, svo konan hans vissi ekki, hvaðan á sig stóð veðrið. Hún spurði, hvernig á hlátrinum stæði, til þess að hún gæti tekið undir með manni sínum, en kaupmaður lét hana skilja, að hún yrði að láta það vera sér nóg, að heyra hann hlæja. „Nei, nei,“ sagði hún, „ég vil vita, að hverju þú hlær.“ „Ég má ekki láta það eftir þér“, sagði kaupmaður, „en svo mikið skal ég þó segja þér, að ég hlæ að því, sem asninn okkar sagði við uxann; hitt er launungarmál, sem ég má ekki gera þér uppskátt.“ „Og því ætli þú megir það ekki?“ segir konan. „Því líf mitt liggur við, ef ég geri það“, ansar kaupmaðurinn. „Þú ert að gera gabb að mér,“ mælti konan; „það getur engin hæfa verið í því, sem þú ert að telja mér trú um. Ef þú ekki lætur uppi þegar í stað, að hverju þú hlóst, og skorast undan að segja mér, hvað asninn og uxinn töluðu saman, þá viti það guð almáttugur á himnum, að ég segi allri sambúð slitið við þig.“ Að svo mæltu fór hún inn, hnipraði sig saman út í horni og var hágrátandi alla nóttina. Svaf nú maðurinn einn, en er hann sá um morguninn að hún var óhuggandi, sagði hann: „Þú gerir illa við mig, að hryggjast svona; það er ekki þess vert og það er eins lítilsvarðandi fyrir þig að vita, eins og það er mikilsvarðandi fyrir mig að leyna því. Ég bið þig fyrir hvern mun: gleymdu því.“ En konan svaraði: „Því fer svo fjarri, að ég geti gleymt því, að ég skal aldrei hætta að gráta fyrr en þú seður forvitni mína.“ En kaupmaðurinn sór og sárt við lagði: „Ég segi þér það satt: líf mitt liggur við, ef ég læt undan áfergjuskapnum í þér.“ „Hljótist af því hvað sem guð vill“, sagði hún, „ég fer aldrei ofan af því.“ „Ég sé það,“ mælti kaupmaður, „að engin leið er að því að koma fyrir þig vitinu; ég sé það fyrir, að þú vilt drepa þig með þrákelkni þinni; vil ég því kalla á börn þín, að þau hafi þá hugfró að sjá þig einu sinni áður en þú deyr.“ Kallaði hann þá á börnin og frændur og foreldra konu sinnar. En er allir voru komnir og hann hafði sagt þeim frá öllum málavextum, lögðu þeir sig til að tala sem snjallast, svo konunni skildist, að hún gerði rangt, að láta ekki af einþykkni sinni. En hún daufheyrðist við öllu og kvaðst heldur vilja deyja en láta undan manni sínum í þessu. Stoðaði það ekkert að foreldrar hennar töldu um fyrir henni og sögðu að þetta stæði henni á engu, sem hún vildi vita; hún vildi hvorki heyra það, né hlýða. Þegar börnin sáu að hún þverskallaðist við öllum skynsamlegum fortölum, tóku þau að gráta beisklega. Og sjálfur kaupmaðurinn var eins og milli heims og helju. Hann settist einsamall fram í húsdyrnar og fór að velta fyrir sér, hvort hann ætti ekki að fórna sínu eigin lífi til að frelsa konu sína. Og sannarlega ætlaði hann að senda eftir „kadi“ (dómara) og vottum til að semja erfðaskrá sína, segja síðan konu sinni leyndarmálið og deyja, því hann unni henni harðla mjög.

Nú átti kaupmaður þessi líka fimmtíu hænur, einn hana og einn árvakran hund. Meðan hann sat þarna í dyrunum hugsandi, sá hann hundinn hlaupa til hanans, sem sest hafði upp á eina hænuna, og heyrði að hann sagði við hann: „Hani minn! ég held þú sért feigur: skammastu þín ekki að vera að gamna þér í dag?“ Haninn réttist allur upp, snerist að hundinum og sagði: „Því skyldi mér ekki vera það eins heimilt í dag og endranær?“ „Þá skaltu vita,“ segir hundurinn, „ef þú veist það ekki áður, að húsbóndi okkar er í mestu vandræðum. Konan hans heimtar, að hann segi sér eitt leyndarmál; geri hann það, verður það hans bani. Því er, satt að segja, helst kvíðandi, að hann hafi ekki nógan stöðugleika móti þrái hennar, því hann elskar hana og viknar af tárunum, sem hún úthellir án afláts. Það fer með hann á endanum, og við erum öll kvíðafull á heimilinu; þú einn ósæmir okkar sorg og ert svo blygðunarlaus að vera að leika dátt við hænurnar þínar.“ „Guð veit, að húsbóndi okkar er meira en meðalheimskur“, þannig svaraði haninn átölum hundsins, „hann hefur einungis eina konu og ræður ekki við hana, en ég hef fimmtíu, og gerir engin annað en minn vilja. Hann ætti nú að hugsa sig um, þá mundi hann fljótt finna ráð til að komast úr þessum bobba.“ „Hvað líst þér hann eigi að gera?“ spurði hundurinn. „Hann ætti“, segir haninn, „að binda sér hrísvönd og fara inn í herbergi konu sinnar, loka að sér og lemja hana þangað til hún drepst, eða lætur undan. Hún mun ekki upp frá því pína hann til að segja sér það, sem hann á að leyna.“

Varla hafði kaupmaðurinn heyrt hvað haninn sagði fyrr en hann þaut upp, tók stafprik og gekk inn til konu sinnar, sem alltaf var að gráta. Hann lokaði að þeim og lúbarði hana þangað til hún kallaði upp og sagði: „Það er nóg, elskan mín! það er nóg, vertu nú góður, ég skal aldrei framar spyrja þig um neitt.“ Þegar hann heyrði að hún iðraðist eftir hina ofsalegu forvitni, hætti hann að lemja hana og lauk upp. Kom þá allt skyldfólkið inn og gladdist yfir því að konunni var bötnuð einþykknin og samfagnaði kaupmanninum, að hann hafði tekið upp á slíku heillaráði, til að koma henni til sannleikans viðurkenningar. En þú, dóttir mín, ættir skilið, að ég færi með þig eins og kaupmaðurinn fór með konuna sína.“ „Fyrirgefðu mér, faðir minn,“ sagði Sjerasade, „fyrirgefðu mér og vertu ekki vondur, þó ég sé fastráðin í fyrirætlun minni? Mér hefur ekki snúist hugur af sögunni, sem þú sagðir mér um konuna. Ég gæti sagt þér margar aftur, svo að þú sannfærðist um, að þú átt ekki að vera áformi mínu mótfallinn. Það segi ég þér líka — og bið þig fyrirgefa — að þér er til einskis, að standa á móti því, því synjirðu mér um bæn mína af föðurlegri elsku, þá mun ég sjálf framselja mig í hendur soldánsins.“ Vesírnum var nauðugur einn kostur að láta undan stöðugleika dóttur sinnar. Þó honum dauðsárnaði, að geta ekki talið hana af þessu óttalega áformi, þá fór hann samt að vörmu spori til Sjarjars og sagði honum, að hann ætlaði að færa honum Sjerasade til næstu nætur. Varð soldán forviða, að stórvesír sinn skyldi færa sér slíka fórn og sagði: „Hvernig gastu fengið þér geð til að færa mér þína eigin dóttur?“ „Herra!“ svaraði vesírinn, „það er vilji hennar sjálfrar; hin hryggilegu afdrif, sem hún á yfir höfði sér, hafa ekki hrætt hana frá því, og betri þykir henni sú sæmd en lífið sjálft, að vera eiginkona yðar hátignar, þó ekki sé nema eina nótt.“ „En huggaðu þig bara ekki við neina svikula von, vesír!“ mælti soldán; „þegar ég fæ þér Sjerasade aftur á morgun, heimta ég, að þú líflátir hana. Gerirðu það ekki, þá sver ég að láta drepa þig sjálfan.“ „Herra!“ svaraði vesírinn, „blæða mun hjarta mínu, þegar ég á að hlýðnast skipun þinni, en hvað sem náttúran möglar í móti, þá máttu samt treysta þessum höndum, þó föðurhendur séu.“

Sjarjar tók boði ráðgjafa síns og skipaði honum að færa sér dóttur sína hið bráðasta. Fór vesírinn heim aftur með þessi tíðindi til Sjerasade, en hún tók þeim svo glaðlega, sem væru þetta hin mestu gleðitíðindi. Þakkaði hún föður sínum, að honum hefði svo vel farist; var hann yfirkominn af harmi, en hún huggaði hann með því, að hann þyrfti ekki að iðrast þess, að hún yrði drottning soldáns og væri honum nær að fagna því alla ævi. Hugsaði hún nú ekki um annað en að búast á fund soldáns; en áður hún færi af stað, tók hún Dínarsade, systur sína á eintal og mælti: „Elsku systir, mér liggur lífið á fulltingi þínu og ætla ég að biðja þig að synja mér þess ekki. Faðir minn færir mig soldáni til eiginkonu; láttu samt ekki hugfallast af þessari frétt, heldur heyrðu mig með stillingu. Þegar ég er komin til soldánsins, mun ég biðja hann leyfis, að þú sofir í hvílusal okkar, svo ég megi hafa skemmtun af þér þessa nótt. Verði mér þessi miskunn sýnd, sem ég vona, vektu mig þá snemma morguns, einni stundu fyrir birting og segðu: „Elsku systir! ef þú ert vakandi, þá ætla ég að biðja þig að segja mér einhverja af fallegu sögunum, sem þú kannt, þangað til dagur er. Mun ég þá undir eins gera það, og er ég vongóð um, að mér takist með þessu móti að létta á þjóðinni þeirri angist, sem nú er yfir henni.“ Dínarsade kvaðst fús til hvers, sem vera skyldi. En að ákveðinni stund um kvöldið fór stórvesírinn með Sjerasade til hallarinnar, leiddi hana í herbergi soldáns og gekk síðan burt. En er hún og soldán voru tvö ein, bauð hann henni að taka blæjuna frá andlitinu, þótti honum hún þá svo fríð, að hann varð öldungis frá sér numinn; það sá hann líka, að hún grét, og spurði, hvað að henni gengi. „Herra!“ svaraði Sjerasade, „ég á eina systur og ann ég henni hugástum, sem hún mér. Nú sárlangar mig til, að hún væri hérna í herberginu þessa nótt, svo ég sjái hana og megi kveðja hana einu sinni enn þá. Leyfið þetta mér til huggunar, svo ég geti sýnt henni þenna síðasta vott elsku minnar.“ Þessu játti Sjarjar og var sent eftir Dínarsade; kom hún þá þegar. Þau soldán og Sjerasade háttuðu uppi á háum palli, eins og er siður konunga í Austurlöndum, en Dínarsade var búin rekkja til fóta þeim. Vaknaði hún einni stundu fyrir dag og mælti eins og Sjerasade hafði undir lagt við hana: „Elsku systir! ef þú ert vakandi, þá ætla ég að biðja þig að segja mjer einhverja af fallegu sögunum, sem þú kannt; það er svo í síðasta skipti, sem ég hef þessa skemmtun.“ Í stað þess að ansa systur sinni veik Sjerasade sér að soldáni og mælti: „Þóknast yðar hátign mildilegast að leyfa mér að láta eftir ósk systur minnar?“ „Gjarnan“, segir hann; beiddi þá Sjerasade systur sína að taka eftir, og hóf þannig söguna.

Kaupmaðurinn og andinn

1. NÓTT.

Herra! einu sinni var kaupmaður vellauðugur bæði af fasteignum, varningi og peningum; hafði hann fjölda af undirkaupmönnum, búðarsveinum og þrælum. Samt varð hann öðru hverju sjálfur að taka sér ferð á hendur, til að ráðgast við skiptavini sína og svo bar því til einhverju sinni, að hann varð að fara langferð í áríðandi erindi. Reið hann því af stað og lét dálítið nesti í mal sinn, brauð og döðlur, því leið hans lá um eyðimörk, en þar er allt viðurværi ófáanlegt. Komst hann stórslysalaust þangað sem ferðinni var heitið, og er hann hafði aflokið erindi sínu, reið hann af stað heimleiðis. Á fjórða degi ferðarinnar varð honum svo óhægt, því veður var heitt af sól og vegurinn brennheitur, að hann beygði út af veginum til að svala sér í forsælunni undir trjám nokkrum. Fann hann þar undir hnottré einu tæra uppsprettulind, fór af baki og batt hest sinn við grein, tók síðan brauð og nokkrar döðlur upp úr mal sínum, settist hjá lindinni og fór að snæða, og fleygði döðlusteinunum í ýmsar áttir. En er hann hafði lokið þessari einföldu máltíð, þvoði hann sér úr lindinni um andlit, hendur og fætur eftir sið sanntrúaðra Mahómetsmanna og gerði bæn sína. En rétt í því hann var að ljúka við bænagjörðina, liggjandi á knjánum, sá hann anda, afskaplega stóran og snjóhvítan fyrir hærum; óð hann að kaupmanninum með brugðið sverð og sagði með ógurlegri rödd: „Stattu upp, að ég drepi þig, eins og þú drapst son minn.“ Bæði grenjaði ófreskjan hræðilega og var hryllileg að sjá, svo að kaupmaðurinn varð dauðhræddur og svaraði titrandi: „Voldugi herra! hvernig á ég að hafa misgert svo við yður, að ég sé dauða verður?“ „Ég skal drepa þig eins og þú drapst son minn,“ mælti andinn. „Guð hjálpi mér,“ segir kaupmaðurinn, „hvernig á ég að hafa drepið son þinn, sem ég þekki ekki og hef aldrei séð?“ „Hefurðu ekki setið hérna síðan þú komst,“ mælti andinn, „hefurðu ekki etið döðlurnar hérna og þeytt steinunum sínum í hverja áttina?“ „Það hef ég gert,“ svarar kaupmaður, „ekki get ég borið á móti því.“ „Sé svo,“ segir andinn, „þá skaltu vita, að þú ert sonarbani minn. Hann sonur minn gekk hérna fram hjá, þegar þú fleygðir steinunum; einn kom í augað á honum, og þá datt hann niður dauður. Fyrir þá sök skal ég drepa þig.“ „Æ, væg mér, góði herra,“ æpti kaupmaður. „Enga vægð,“ segir andinn, „enga miskunnsemi; er ekki rétt að sá sé drepinn, sem drepið hefur?“ „Það er meira en satt,“ ansaði kaupmaður, „en ég segi það satt, ég hef ekki drepið son þinn, en ef svo er, þá hef ég gert það í grandleysi. Ég bið þig því á knjám mínum, fyrirgef mér og gef mér líf.“ „Nei, nei,“ svaraði andinn, og var ekki minnsta lát á honum; „ég verð að drepa þig, eins og þú hefur drepið son minn.“ Því næst þreif hann í handlegginn á kaupmanninum, slengdi honum til jarðar með andlitið á grúfu og reiddi upp sverðið til að höggva af honum höfuðið. En kaupmaður flóði allur í tárum og margsór sig um, að hann væri saklaus, barmaði sér sáran út af konu og börnum og talaði mjög hjartnæmlega. Andinn hafði svo mikla þolinmæði, að hann beið með sverðið reitt til höggs þangað til aumingja maðurinn hafði komið upp öllum kveinstöfum sínum, en alls ekki komst hann við. „Allar þessar harmatölur eru til einskis,“ sagði hann; „þó þú grétir blóðugum tárum, það aftraði mér ekki frá því að drepa þig, eins og þú hefur drepið son minn.“ „Bítur þá enginn skapaður hlutur á þig?“ byrjaði kaupmaðurinn á ný, „ætlarðu að drepa mig, saklausan aumingjann? Ég fel þá sök mína guði á hendur.“ Því næst tók hann í hugarangist sinni að mæla fram vísur þessar:

„Deild í tvenna daga er tíð, dimma og birturíka; eins í sælu og eymdar stríð ævin skiptist líka.

Hermdu þeim, sem hæðist að harmakjörum bágum; eins er bölið ákvarðað aumum jafnt sem háum.

Sérðu ei morið ofan á ægisgeimi sveima, en dýrstar perlur djúpt und sjá duldar eiga heima?

Önnur klappar aldar mund, ei skal hinni trúa; lukkan kossa lengir stund, lánið burt að sjúga.

Meiri sæg en sand í mar sérðu um uppheims bólin, og samt myrkvast aldrei þar annað en tungl og sólin.

Græn og þurr, sem gróa á rein, greinast trén að vera, en steinum þeytt er á þau ein, sem ávextina bera.“

Þegar kaupmaður hafði mælt fram vísur þessar til enda, segir andinn: „Til einskis er þulið; ekki er nú annað fyrir en dauðinn.“ Í því hann sagði þetta ...

Þá sá Sjerasade að dagur var á lofti; vissi hún að soldán fór snemma á fætur til að biðjast fyrir og starfa með ráðgjöfum sínum; sagði hún því ekki söguna lengur. „Guð veit það, systir mín,“ segir Dínarsade, „að þetta er undarleg saga.“ „Ennþá undarlegra er samt framhaldið,“ ansaði Sjerasade, „og leggst þú því líklega á eitt með mér, að biðja soldáninn að lofa mér að lifa í dag og segja svo söguna áfram í nótt er kemur.“ Sjarjar hafði verið skemmt undir sögu Sjerasade og hugsaði hann með sér: „Það skal bíða til morguns, en deyja skal hún, þegar ég er búinn að heyra, hvernig sagan fer.“ Réð hann því af, að drepa ekki Sjerasade þann dag; reis nú á fætur til að biðjast fyrir og fara á fund ráðsins.

Meðan á þessu stóð, hafði stórvesírinn verið alveg frá sér af angist og kvíða. Honum kom ekki dúr á auga, því hann var alla nóttina að kveina og barma sér yfir grimmd forlaganna, að hann skyldi vera böðull dóttur sinnar. En hafi hann kviðið fyrir að sjá soldán, þegar hann átti von á slíkri hörmung, þá má nærri geta, hvort honum hefur ekki brugðið vel við, þegar lánardrottinn hans kom á ráðstefnu og skipaði honum ekki að vinna grimmdarverkið. Varði soldán þeim degi öllum til stjórnarstarfa, eins og hann var vanur, en er náttaði, fór hann aftur til Sjerasade. En morguninn eftir fyrir birtingu gleymdi Dínarsade ekki að biðja systur sína að segja sér það, sem eftir væri af sögunni, sem hún byrjaði á nóttina fyrir. Soldán beið þess ekki, að Sjerasade beiddi leyfis, heldur sagði hann: „Vel á minnst, ljúktu við söguna um andann og kaupmanninn, ég er bráðsólginn í endirinn.“ Sagði þá Sjerasade söguna áfram á þessa leið:

2. NÓTT.

Herra! þegar kaupmaðurinn sá að andinn ætlaði að höggva af honum höfuðið, hljóðaði hann upp yfir sig og sagði: „Bíddu við, lofaðu mér að segja rétt eitt orð, gerðu það fyrir mig, vægðu mér og gefðu mér frest. Gefðu mér tíma til að kveðja konu mína og börn og ráðstafa arfskiptunum eftir mig með erfðaskrá, svo að þau flækist ekki í málaferli að mér látnum. En þegar ég hef annast það, skal ég óðara koma hingað aftur og gefa mig undir þinn vilja í öllu.“ Þá mælti andinn: „Ég er hræddur um að þú komir aldrei, ef ég gef þér frestinn.“ „Viljir þú leggja trúnað á eið minn,“ ansaði kaupmaður, „þá sver ég við guð himins og jarðar, að ég áreiðanlega skal vitja þín hérna aftur.“ „Og hvað langan frest viltu fá?“ spyr andinn. „Ég bið um eins árs frest,“ svarar kaupmaðurinn, „mér er ómögulegt að ráðstafa öllum mínum efnum á skemmri tíma, og búa sjálfan mig svo undir, að ég geti tregalaust skilið við þessa lífs fögnuð. Skal ég þegar ár er liðið frá þessum degi vera kominn hingað aftur undir þessi tré og gefa mig þá orðalaust undir vald þitt og vilja.“ „Viltu kalla guð til vitnis að þessu heiti þínu?“ spurði andinn. „Já, ég kalla hann enn á ný til vitnis og máttu treysta eið mínum,“ svaraði kaupmaðurinn. Í sama bili hvarf andinn og kaupmaðurinn sat einn eftir hjá lindinni.

Þegar hann var búinn að jafna sig eftir hræðsluna, sté hann á bak aftur og fór leiðar sinnar. Var hann nú að einu leytinu glaður, að vera sloppinn úr svo gífurlegum háska, en hinsvegar fylltist hann dauðans kvíða, er hann hugsaði til hins ógurlega svardaga, sem hann hafði unnið. Þegar hann kom heim, fögnuðu honum konan og börnin af öllu hjarta, en hann tók ekki faðmlögum þeirra, heldur fór hann að gráta beisklega, svo að þau máttu vel skilja, að honum hefði viljað eitthvað sérlegt til. „Við gleðjumst af heimkomu þinni,“ tók kona hans til orða, „en þú gerir okkur hrædd, að láta okkur sjá þig svona á þig kominn. Ég ætla að biðja þig að segja okkur, hvað veldur harmi þínum.“ „Æ, hvernig á ég að vera í öðru skapi,“ ansaði kaupmaður, „þegar ég á ekki nema eitt ár eftir ólifað?“ Því næst sagði hann henni frá viðskiptum sínum og andans og að hann hefði skuldbundið sig til að koma aftur að eins árs fresti til þess að láta lífið fyrir hendi andans. Við þessi harmatíðindi fóru þau öll að kveina. Konan hljóðaði upp yfir sig, laust sig í andlitið og hárreitti sig; börnin flóðu í tárum og ætluðu að rífa húsið með hljóðunum og faðirinn grét þegjandi með þeim. Það var einhver sú hryggilegasta sjón, sem hugsast gat. Þegar á hinum næsta degi og stöðugt upp frá því, hugsaði kaupmaðurinn um ekkert annað en að ráðstafa málefnum sínum og umfram allt að borga skuldirnar. Hann gaf vinum sínum gjafir og fátæklingum stórar ölmusur. Þrælum sínum og ambáttum gaf hann frelsi, skipti eigum sínum milli barnanna og setti þeim fjárhaldsmenn, sem ekki voru fullveðja. Konu sinni seldi hann allt það í hendur, sem henni bar eftir kaupmálanum og dró alla þá hagsmuni undir hana, sem lög leyfðu.

Nú var liðið árið og varð hann að fara. Hann lét niður í ferðatöskuna sína og tók með sér náklæði* sitt, og enginn getur grátlegra séð en skilnaður hans var við konu og börn. Það var eins og þau tryðu ekki, að þau ættu að missa hann, og vildu því fylgja honum öll saman, til þess að deyja með honum. Hann varð því að neyta allrar hörku sinnar til þess að skiljast við slíkt ástríki, og mælti: „Börnin góð, ég skil við ykkur af hlýðni við guðs boð. Lærið af mér að lúta þessari nauðsyn með hugprýði og minnist þess, að eitt sinn skal hver deyja.“ Að svo mæltu sleit hann sig af þeim, grátandi og harmandi, fór af stað og náði að ákveðnum degi þangað, sem andinn hafði vitrast honum. Fór hann undir eins af baki og beið andans með slíkri hryggð, sem nærri má geta. Meðan stóð á þessari kvalafullu bið, sá hann koma til sín vingjarnlegan karl, sem teymdi hind í bandi. En er þeir höfðu heilsast, tók öldungurinn til máls: „Mætti ég spyrja þig, bróðir, hvað þú ert að gera á þessa eyðistaði, þar sem ekki er annað neitt en vondir andar og hvergi er óhætt; mætti ráða það af þessum fögru trjám, að hér væri mannabyggð, en það er sönn eyðimörk og háski að vera hér til lengdar.“ Kaupmaður leysti úr spurningum karlsins og sagði honum frá ævintýrinu, sem skyldaði hann til að vera á þessum stað; en hinn heyrði og undraðist og mælti síðan: „Þetta er einhver hinn kynjalegasti viðburður og þig bindur hinn órjúfanlegasti svardagi. Ég fer ekki héðan úr sporunum fyrr en ég sé, hvernig fer á milli þín og andans.“ Svo mælti hann og settist niður hjá kaupmanninum, en meðan þeir voru að tala saman ...

„En ég sé það er kominn dagur,“ mælti Sjerasade og felldi niður frásögnina, „en það sem best er í sögu minni, kemur ekki fyrr en seinna.“ Hafði soldán ásett sér að heyra endirinn og lét því Sjerasade lifa þenna dag.

3. NÓTT.

En er hallaði út hinni þriðju nótt, beiddi Dínarsade systur sína eins og að undanförnu að segja sér einhverja af fallegu sögunum, sem hún kynni, ef hún væri vakandi. En soldán heimtaði sjálfur framhald sögunnar af kaupmanninum og andanum; hjelt því Sjerasade henni áfram.

Herra! Meðan kaupmaðurinn og karlinn, sem teymdi hindina, voru þarna að tala saman, sáu þeir, hvar enn kom annar karl, og fylgdu honum tveir svartir hundar. Hann kom rétt að þeim, kastaði á þá kveðju og spurði, hvað þeir væru að gera á þessum stað. Karlinn með hindina sagði honum þá frá viðskiptum kaupmannsins og andans og svardaganum, og að fresturinn væri á enda með þessum degi; kvaðst hann ennfremur ætla að bíða þarna og sjá, hvernig færi. Hinum karlinum þótti það líka tilvinnandi og ásetti sér að gera eins; settist hann því niður hjá hinum og gaf sig á tal við þá, en í því kom þriðji karlinn og hafði hann múldýr meðferðis. Hann spurði báða hina fyrri, hvers vegna kaupmaðurinn þarna hjá þeim væri svo sorgbitinn í yfirbragði, og sögðu þeir honum, hvernig á því stæði. Þótti honum eins og hinum þetta tilfelli svo einstakt, að hann vildi líka vera við, þegar þeir hittust, kaupmaðurinn og andinn. Leið ekki langt um áður þeir sáu allfjarri þykkan rykmökk, sem þyrlaðist upp eins og fyrir vindi. Hann kom alla leið til þeirra og klofnaði í skyndi; sást þá andinn og heilsaði hann þeim ekki, heldur óð hann að kaupmanninum með sverð í hendi, greip hann í handlegginn og mælti: „Stattu upp, að ég drepi þig eins og þú hefur drepið son minn.“ Kaupmaðurinn og karlarnir þrír fóru að gráta og hljóðuðu hástöfum upp yfir sig ...

Þá sá Sjerasade að dagur var kominn og hætti hún við söguna, sem hafði æst forvitni soldáns svo mjög, að hann frestaði lífláti Sjerasade ennþá einn dag; svo hugleikið var honum að heyra endirinn. Stórvesírinn varð því fegnari en frá megi segja, að soldán skipaði ekki heldur á þessum morgni að lífláta Sjerasade. Allir furðuðu sig á því, heimafólk hans, hirðin öll og hver maður út í frá.

4. NÓTT.

Undir lok hinnar næstu nætur tók Sjerasade þannig til máls með leyfi soldáns: „Herra! Þegar karlinn með hindina sá að andinn hafði tekið kaupmanninn og ætlaði að drepa hann miskunnarlaust, féll hann fram fyrir óvættinn, kyssti á honum fæturna og mælti: „Anda drottinn, ég bið þig með auðmýkt að stilla bræði þína; sýndu mér þá náð, að taka eftir því, sem ég segi. Ég ætla að segja þér söguna af mér og hindinni þeirri arna. Skyldi þér þykja hún undarlegri og kynjalegri en ævintýrið kaupmannsins þarna, sem þú ætlar að drepa, mætti ég þá ekki vona, að þú gæfir upp þessum veslings aumingja þriðjung þess, sem hann hefur misgert?“ Andinn hugsaði sig um nokkra stund, og loksins svaraði hann: „Hana þá, látum oss heyra, ég læt það svo vera.“

Sagan af fyrsta karlinum og hindinni

„Ég skal þá byrja á sögu minni,“ tók karlinn til máls, „og takið nú vel eftir. Hindin þarna er ekki það, sem hún sýnist vera; hún er frænka mín og þess utan kona mín. Hún var tólf ára, þegar ég gekk að eiga hana og er mér því óhætt að segja, að hún mátti kalla mig föður fullt eins vel og frænda sinn eða bónda. Við vorum þrjátíu ár saman barnlaus og lét ég hana ekki gjalda þess, að hún var óbyrja, heldur var ég henni góður og hollur. Var það af engu öðru en því, að mig langaði til að eignast afkvæmi, að ég fékk mér ambátt til samlags; átti ég við henni einn son, sem líkur var að fríðleik fullu tungli, eygur vel og brúnafríður og fallega limaður. Út af því varð kona mín afbrýðisfull og fékk andstyggð, bæði á móðurinni og barninu, en leyndi svo hugarþeli sínu, að ég komst ekki að því fyrr en allt var um seinan. Óx nú sonur minn upp og var orðinn eitthvað tíu ára; þurfti ég þá að taka mér nauðsynlega ferð á hendur. En áður en ég færi, fól ég barnið og ambáttina konu minni á hendur, því ég tortryggði hana alls ekki; bað ég hana að annast þau meðan ég væri burtu, en það var í heilt ár. En hún hagnýtti þann tíma til þess að stunda fjölkynngi, og er hún hafði svo mikið numið af þessari helvísku íþrótt, sem henni nægði til illræðis þess, er hún hafði fyrir stafni, þá leiddi hún son minn á einn afvikinn stað. Þar breytti hún honum í kálf með særingum sínum og fékk hann því næst leiguliða mínum til fóðurs, og kvaðst hafa keypt hann. En svo var hún hefndargjörn, að illvirki þetta var henni ekki nóg, heldur töfraði hún ambáttina líka og gerði hana að kú, og fékk hana einnig leiguliða mínum. Þegar ég nú kom heim og spurði eftir móðurinni og barninu, sagði hún: „Ambáttin er dáin, en son þinn hef ég ekki séð í tvo mánuði, og veit ég ekki, hvað orðið er af honum.“ Féll mér það nærri að ambáttin var dáin, en sonur minn hélt ég væri að eins horfinn og mundi fljótt finnast aftur. En svo liðu átta mánuðir, að hann kom ekki, og ekkert spurðist til hans. Var nú komið að stóra Bairam* eða fórnarhátíðinni; bauð ég þá leiguliða mínum að koma með einhverja feitustu kúna til fórnfæringar. Hann gerði svo, en kýrin sem hann kom með, var aumingja ambáttin, móðir sonar míns. Batt ég hana þá, en er ég myndaði mig til að slátra henni, rak hún upp aumkvunarlegt baul, og sá ég að tárin runnu úr augum henni. Brá mér kynlega við þetta og hrærðist ég ósjálfrátt til meðaumkvunar, svo ég gat ekki fengið af mér að slátra henni, og sagði leiguliðanum að sækja aðra. Kona mín, sem var viðstödd, espaðist af þessum brjóstgæðum og stóð í gegn skipan minni, sem lét illsku hennar til skammar verða; „hvað ertu að hugsa, heillin mín?“ segir hún, „offraðu þessari kú, leiguliðinn þinn á enga, er fallegri sé eða betur til þess fallin.“ Ætlaði ég því að gera þetta konu minni til þægðar, gekk að kúnni og reyndi að bæla niður meðaumkvun þá, er áður hafði gagntekið mig, en í því ég ætlaði að bregða hnífnum á barkann, þá grét hún og baulaði hálfu meira en áður, svo að mér féllust hendur í annað sinn. Rétti ég því hnífinn að leiguliðanum og sagði: „Taktu þarna við og offraðu henni sjálfur; baulið í henni og tárin ætla að slíta sundur í mér hjartað. Leiguliðinn var ekki eins brjóstgóður og banaði hann kúnni, en er við gerðum hana til, sáum við að hún var ekki annað en skinnið og beinin, þó okkur sýndist hún feit áður. Sárnaði mér það og sagði ég því við leiguliða minn: „Eigðu hana sjálfur, ég læt þér hana eftir; gefðu þeim ölmusugjafir af slátrinu, sem þér líst, en hafirðu fyrir hendi vel feitan kálf, þá færðu mér hann í staðinn. Ég spurði aldrei frekar um það, hvað hann gerði við kúna, en undir eins og hann hafði fært hana burt, kom hann aftur með spikfeitan kálf. Þó ég vissi þá ekki, að þessi kálfur var sonur minn í álögum, komst ég samt einhvern veginn við, er ég sá hann; en jafnskjótt og hann sá mig, braust hann svo fast um, til þess að komast til mín, að hann sleit sundur taugina, sem leiguliðinn leiddi hann í. Hann fleygði sér niður fyrir fætur mína, með hausinn á grúfu, eins og hann vildi hræra mig til miskunnar og særa mig, að vera ekki svo grimmur að drepa sig. Þetta gekk nú meira yfir mig og fékk meira á mig en gráturinn í kúnni. Mér rann sáran til rifja, eða öllu heldur, mér rann blóðið til skyldunnar. Sagði ég því við leiguliðann: „Farðu burt með kálfinn aftur og gættu hans vandlega, en komdu undir eins með annan í staðinn.“ Þegar kona mín heyrði mig tala svona, var hún ekki sein til að segja: „Hvað ertu að hugsa, elskan mín! Láttu að orðum mínum og offraðu engum kálfi öðrum en þessum.“ „Það geri ég ekki, hjartað mitt!“ ansaði ég, „ég ætla að gefa honum líf og biðja þig að ybbast ekki á móti því.“ En flagðið gerði ekki sem ég beiddi; hún hafði meira hatur á syni mínum en svo, að hún leyfði mér að gefa honum líf; gekk hún svo fast eftir fórninni við mig, að ég neyddist til að láta eftir henni. Batt ég þá kálfinn og tók sláturshnífinn ...

Breytti hún honum í kálf ...

5. NÓTT.

„Herra!“ mælti Sjerasade og byrjaði þar á sögunni, sem hún hafði hætt við nóttina áður, — „karlinn með hindina hélt þannig áfram sögunni í viðurvist andans, beggja hinna karlanna og kaupmannsins: „Ég greip þá hnífinn og ætlaði að skera son minn á háls, en í því leit hann til mín slíkum bænaraugum, fljótandi í tárum, og hrærði svo hjarta mitt, að ég var ekki maður til að fórna honum. Fleygði ég þá hnífnum og sagði við konu mína, að það væri ekki að hugsa til, að ég slátraði þessum kálfi, heldur tæki ég einhvern annan. Hún hafði sig alla við að telja mig af fyrirtekt minni, en ég lét hvergi þokast, nema hvað ég lofaði henni að offra kálfinum næsta ár á Bairamshátíðinni, og gerði ég það einungis til að þagga niður í henni ofsann. Morguninn eftir beiddist leiguliði minn, að tala við mig einslega. „Ég kem,“ mælti hann, „til þess að segja þér nokkuð, sem þú munt kunna mér þakkir fyrir. Svo er mál með vexti, að ég á dóttur, sem ber nokkurt skyn á töfra. Í gærdag, þegar ég kom aftur með kálfinn, sem þú ætlaðir að fórna, tók ég eftir því, að hún hló þegar hún sá hann, en fór í sömu andránni að gráta. Spurði ég hana þá, því hún gerði tvennt svo ólíkt í einu. „Faðir minn,“ segir hún, „kálfurinn, sem þú kemur þarna með aftur, er sonur hans húsbónda okkar. Ég hló af fögnuði að sjá hann lifandi ennþá, og grét þegar ég hugsaði til hennar móður hans, sem slátrað var í gær, því henni hafði verið breytt í kú með töfrum. Hvorumtveggja álögunum veldur konan hans húsbónda okkar, því hún hataði jafnt móðurina og barnið.“ Þetta hefur dóttir mín sagt mér, og hingað fór ég til að segja þér þessi tíðindi.“

„Andi góður!“ sagði karlinn með hindina enn fremur, „þú getur því best nærri, hvað mér brá í brún við þessi orð. Fór ég að vörmu spori með leiguliðanum, til að tala við dóttur hans sjálfur. En er ég var kominn heim til hans, gekk ég fyrst út í fjósið, þar sem sonur minn var. Gat hann að vísu ekki tekið faðmlögum mínum, en svo varð honum við þau, að ég sannfærðist algjörlega um það, að hann væri sonur minn. Dóttir leiguliðans kom þar að okkur, og sagði ég við hana: „Barnið gott, getur þú breytt syni mínum í sína sönnu mynd?“ Hún kvað já við, og ég sagði enn fremur: „Ef þér heppnast það, skaltu ráða yfir helming eigna minna.“ „Þú ert húsbóndi okkar,“ ansaði hún og brosti við, „og veit ég vel, um hvað ég er þér skyldug. En það segi ég þér samt, að ekki breyti ég syni þínum í sína sönnu mynd, nema með tveimur skilmálum. Hinn fyrri er sá, að þú lofir mér að eiga hann, en hinn annar, að þú leyfir mér að refsa þeirri, sem hefur breytt honum í kálf.“ Svaraði ég því um, að ég gengi fúslega að fyrri skilmálanum, og sagði: „Ég lofa þér þar á ofan að gefa þér töluverðar eignir auk þess, sem ég ætla syni mínum. Í stuttu máli, þú skalt komast að raun um, hvort ég ekki virði við þig þenna mikla velgjörning, sem ég vænti mér af þér. Hinum skilmálanum, konu minni viðvíkjandi, tek ég líka. Hver, sem getur haft sig til annars eins ódæðis, á refsingu skilið. Gerðu við hana hvað þér líkar, en eins bið ég þig, lofaðu henni að lifa.“ „Ég ætla að gera til hennar,“ ansaði stúlkan, „eins og hún gerði til sonur þíns.“ „Það læt ég mér lynda,“ segi ég, „en gefðu mér son minn aftur um fram alla hluti.“ Tók nú stúlkan ker, sem fullt var af vatni, og þuldi yfir því einhver orð, sem ég skildi ekki, því næst veik hún sér að kálfinum og mælti: „Kálfur! hafi einn guð almáttugur, konungur veraldarinnar, skapað þig í þeirri mynd, sem þú nú hefur, þá hafðu hana framvegis, en sért þú maður, töfraður í kálfs líki með fjölkynngi, taktu þá aftur á þig þína náttúrlegu mynd og líkingu, ef hinum allsvaldanda skapara þóknast svo.“ Svo mælti hún og jós yfir hann vatninu, og breyttist hann samstundis í sína upphaflegu mynd. „Sonur minn! ástkæri sonur minn!“ hrópaði ég undir eins, og faðmaði hann upp að mér með slíkri geðshræringu, að ég varla réði mér, „guð hefur sent okkur þessa mey til þess að svipta af þér hinum skelfilegu álögum, sem þú varst í, og til þess að hefna illsku þeirrar, sem þú og móðir þín höfðuð fyrir orðið. Ég efa því ekki, að þú munir ganga að eiga stúlkuna, eins og ég hef lofað henni.“ Þessu tók hann fegins hugar, en áður en brúðkaup þeirra var haldið, breytti mærin konu minni í hind, og í því líki sjáið þið hana hérna. Var það fyrir minn bænastað, að hún hlaut þessi hamskipti heldur en önnur ljótari, svo okkur væri minni viðbjóður að hafa hana kringum okkur. Síðan er sonur minn orðinn ekkjumaður og hefur farið í langferðir. Hef ég ekkert frétt til hans í nokkur ár, og er því lagður af stað sjálfur, til að vita, hvort ég ekki kynni að verða einhvers vísari um hann. Trúði ég engum fyrir að varðveita konu mína, meðan ég væri burtu, til að komast fyrir þetta, og leist mér ráðlegast að hafa hana með mér hvarvetna. Og lýk ég nú að segja af mér og hindinni; er það ekki einhver hin einstakasta saga?“ „Því játa ég,“ segir andinn, „og hennar vegna gef ég þér þriðjung af lífi þessa kaupmanns.“

„Þegar fyrsti karlinn,“ þannig hélt Sjerasade sögunni áfram, „hafði lokið við sína sögu, sagði annar karlinn með tvo svörtu hundana við andann: „Ég ætla líka að segja þér, hvað mér og hundunum þeim arna hefur viljað til; er ég sannfærður um, að þér mun þykja mín saga undarlegri en sú, sem þú nú heyrðir. En viltu þá gefa mér annan þriðjunginn af því, sem þú átt í lífi þessa kaupmanns?“ „Já,“ sagði andinn, „með því móti, að hún taki fram sögunni af hindinni.“ Þegar hann hafði lofað þessu, byrjaði annar karlinn þannig ...

6. NÓTT.

Undir lok hinnar sjöttu nætur, sem soldán og Sjerasade hvíldu saman, vakti Dínarsade systur sína, eins og vant var; en Sjarjar varð fyrstur til að vekja máls og segir: „Ég vil heyra söguna af öðrum karlinum og báðum svörtu hundunum.“ „Forvitni þína, konungur!,“ segir Sjerasade, „skal ég fljótt seðja; annar karlinn byrjaði sögu sína á þessa leið:

Sagan af öðrum karlinum og báðum svörtu hundunum

„Þú skalt þá vita, mikli höfðingi andanna, að báðir þessir svörtu hundar eru bræður mínir. Faðir okkar lét hverjum okkar eitthvað þúsund sekkínur* eftir sig. Völdum við okkur allir sama atvinnuveg og gerðumst kaupmenn. Undir eins og ég hafði opnað sölubúð mína, réði eldri bróðir minn, annar hundurinn þarna, það af, að ferðast til annarra landa í verslunarerindum. Keypti hann fyrir aleigu sína þann varning, sem honum var hentastur, og lagði af stað. Þegar liðið var heilt ár frá því hann fór, var það einn dag, að þurfamaður nálægði sig sölubúð minni og virtist biðja ölmusu. Sagði ég þá við hann: „Guð blessi þig!“ og svaraði hann: „Guð blessi þig líka! hvernig stendur á því, að þú kannast ekki við mig?“ Virti ég hann þá betur fyrir mér og kannaðist við hann; „bróðir minn!“ kallaði ég upp og hljóp um háls honum, „hvernig átti ég að þekkja þig, þegar þú varst svona til fara?“ Fór ég síðan með hann í hús mitt og spurði, hvernig honum liði og hvernig honum hefði heppnast. „Æ, vertu ekki að spyrja að því“, segir hann, „þú þarft ekki annað en að líta á mig, þá veistu allt. Það væri ekki til annars en að ýfa upp raunir mínar, ætti ég að rekja upp öll þau slys, sem mig hafa hent á þessu ári, og komið mér í það ástand, sem ég er í núna.“ Lét ég jafnskjótt loka búðinni, og gleymdi öllu öðru en bágindum hans; fylgdi ég honum til laugar og gaf honum bestu fötin mín. Síðan tók ég verslunarbækur mínar og reiknaði út gróða minn á hinu umliðna ári. Sá ég þá, að fjármunir mínir höfðu vaxið um helming, og að ég átti tvö þúsund sekkínur. Gaf ég honum þá helminginn og sagði: „Bróðir minn! með þessu geturðu unnið upp tjón þitt.“ Hann tók fegins hendi við sekkínunum, byrjaði aftur að versla og vorum við saman eins og áður. Nokkru eftir þetta tók hinn bróðir minn upp á því að selja eign sína, og var okkur lífs ómögulegt að telja hann af því. Fyrir peninga þá, sem honum guldust fyrir hana, keypti hann sér vörur til að versla með erlendis, því hann ætlaði sér að stunda þess konar verslun, og fór hann af stað með kaupmanna lest einni. Að ári liðnu kom hann aftur, eins til reika og eldri bróðir minn. Lét ég þá líka klæða hann, og hafði ég grætt aðrar þúsund sekkínur, og gaf honum. Fékk hann sér þá aftur sölubúð og hélt áfram að versla.

Báðir þessir svörtu hundar eru bræður mínir ...

Það var einn dag, að báðir bræður mínir komu til mín og slógu upp á því við mig, að ég færi með þeim í kaupferð. Í fyrstunni tók ég því fjarri. „Þið hafið ferðast,“ sagði ég, „og hvað hafið þið grætt? Hver ábyrgist mér að ég fari betri för?“ Var það ekki til neins, að þeir voru að leiða mér fyrir sjónir það sem þeir héldu, að helst gæti glapið mig og ginnt til að eiga undir heppninni; ég skoraðist undan allri hlutdeild í fyrirætlun þeirra. En þeir nauðuðu svo óaflátanlega á mér, og linntu ekki látum fyrr en ég lét til leiðast, og hafði þá hafnað ráði þeirra í fimm ár. En er við vorum ferðbúnir, og kaupa átti varning þann, er þörf var fyrir, þá kom það upp úr kafinu, að hvorugur átti nú neitt eftir af þúsund sekkínunum, sem ég hafði gefið hvorum þeirra. Veitti ég þeim samt engar átölur fyrir þetta, en þá átti ég sex þúsundir sekkína; tók ég helminginn af þeim, og gaf þeim hverjum sinn part, svo mælandi: „Bræður mínir! meiru en þessum þremur þúsundum sekkína megum við ekki hætta, en hinar þrjár þúsundirnar verðum við að fela á vísum stað, svo við megum huggast og taka upp vora fyrri iðn, ef þessi ferð fer ekki betur en ykkar fór.“ Fékk ég þeim þá, hvorum um sig eina þúsund sekkína, en hinar þrjár þúsundirnar gróf ég niður í skúmaskoti einu í húsi mínu. Því næst keyptum við vörur og tókum skip á leigu undir þær, og sigldum burt þegar byr gaf ...

7. NÓTT.

Þegar við höfðum verið mánuð á leiðinni, komumst við farsællega til hafnar; fórum við þar á land og flaug varningur okkar út. Einkum gekk svo vel út hjá mér að ég græddi tíu á einum. Keyptum við þarlendar afurðir í staðinn, til að flytja heim og versla með þar. En er við vorum tilbúnir að stíga á skipsfjöl og sigla heim, mætti ég á ströndinni konu einni, sem var næsta fagursköpuð, en mjög fátæklega til fara. Hún ávarpaði mig, kyssti á hönd mína og sárbændi mig, að eiga sig, og taka sig út á skipið. Taldi ég tormerki á því, en hún talaði svo mikið um fyrir mér, til þess að sannfæra mig um, að ég mætti ekki hneykslast á örbirgð sinni, og að ég mundi verða ánægður með hegðun hennar, svo að ég lét til leiðast. Lét ég gera handa henni sæmileg klæði, og er hún var orðin kona mín eftir löglegum kaupmála, létum við í haf. Á leiðinni komst ég að raun um, að kona mín var svo ágætum mannkostum búin, að elska mín til hennar fór dagvaxandi. En báðir bræður mínir ólu hatur til mín, því þeir sáu ofsjónum yfir heppni minni. Kvað svo rammt að þessari blindni þeirra, að þeir sátu um líf mitt, og eina nótt, er við hjónin sváfum, tóku þeir okkur bæði og fleygðu okkur í sjóinn. Undir eins og kona mín vaknaði, hristi hún sig og brást í álfkonu; megið þið af því vita fyrir víst, að hún drukknaði ekki. Ég hefði fortakslaust týnst, en í sömu svipan og ég féll í sjóinn, tók hún mig upp, fór með mig til eyjar einnar og hvarf. En er lýsti af degi, kom hún aftur og mælti: „Sjáðu nú, elskan mín, að ég hef ekki launað illa velgjörðir þínar, þar sem ég bjargaði lífi þínu. Skaltu vita að ég er álfkona, og fyrst þegar ég sá þig á sjávarströndinni, hneigðist hugur minn frá guði til þín; því ég er líka rétttrúuð. Kom ég til þín í dularbúningnum, eins og þú manst, til þess að freista hjartagæsku þinnar. Hefur þér farist drengilega við mig, og er ég fegin að geta sýnt þér þakklátssemi mína. En ég er afarreið við bræður þína, og getur ekkert fullnægt mér nema líflát þeirra.“ Þegar ég heyrði þetta, undraðist ég stórlega, og þakkaði álfkonunni, sem ég best gat, fyrir hinn mikla velgjörning, er hún hefði auðsýnt mér; en þessu bætti ég við: „Ég verð að biðja þig að fyrirgefa bræðrum mínum. Svo miklar orsakir, sem ég hef til að kvarta undan þeim, er ég þó ekki svo grimmur, að óska þeim líftjóns.“ Því næst sagði ég henni frá, hversu ég hefði greitt fyrir þeim, en það var ekki til annars en að æsa reiði hennar. „Ég verð að leita upp þessa vanþakklátu bófa,“ mælti hún, „þessa svikara, og hefna á þeim tafarlaust. Ég skal sökkva skipinu undir þeim og steypa þeim sjálfum niður á hafsbotn.” „Nei, mín elskulega,” mælti ég í móti, „gerðu það ekki fyrir guðs sakir, stilltu reiði þína. Það eru bræður mínir, og minnstu þess, að oss ber að launa illt með góðu.“ Lét álfkonan sér þetta segjast, en þá svipti hún mér í einu vetfangi frá eynni, og setti mig niður á hið flata þak á húsi mínu og hvarf aftur. Fór ég þá ofan, lauk upp dyrunum, og gróf upp aftur hinar þrjár þúsundir sekkína, sem ég hafði fólgið. Að því búnu fór ég að heimsækja nágranna mína; samfögnuðu þeir mér vegna heimkomu minnar; keypti ég því næst vörur, hóf aftur verslun og opnaði sölubúð mína. En þegar ég kom heim um kvöldið, voru þar fyrir báðir svörtu hundarnir þarna, og komu á móti mér með auðmýktar látum. Vissi ég ekki, hvað þetta átti að þýða, og furðaði mig á því, en ég varð þess skjótt vísari, því álfkonan kom og sagði: „Undrastu ekki, þessir tveir hundar, sem hér eru komnir, það eru báðir bræður þínir.“ Varð ég óttasleginn við þessi orð, og spurði, fyrir hvern kraft þeir væru komnir í þetta ástand. „Ég hef gert það,“ ansaði hún, „eður öllu fremur systir mín, sem ég fól það á hendur; sökkti hún skipi þeirra um leið. Þú misstir líka varning þinn, sem þar var á, en ég skal sjá svo um að þú verðir skaðlaus. En bræður þína hef ég lagt það á, að þeir verði í þessum álögum í tíu ár; eru þeir helst til maklegir þessarar refsingar, vegna níðingsskapar síns.“ Þegar hún hafði enn fremur sagt mér til, hvar ég seinna meir gæti frétt til hennar, hvarf hún. Eru nú liðin tíu ár síðan, og er ég á leið til álfkonunnar. En þegar ég fór hér um, hitti ég kaupmanninn og hinn æruverðuga öldung þarna með hindina, og staldraði við hjá þeim. Veist þú nú sögu mína, höfðingi andanna?“ Þannig lauk karlinn með svörtu hundana sögu sinni: „Þykir þér hún ekki vera einhver hin fáheyrilegasta?“ „Það er sannarlega undarleg saga“, svaraði andinn, „og afsala ég mér fyrir hana einum þriðjungi af lífi þessa kaupmanns.“

Tók þá þriðji karlinn jafnskjótt til máls og lagði að andanum með hina sömu bæn sem hinir fyrri, að hann gæfi kaupmanni upp þann þriðjung saka hans, sem eftir væri, ef sagan, sem hann ætlaði að segja honum, reyndist enn þá undarlegri en báðar hinar fyrri. Andinn lofaði því, og byrjaði karlinn á sögunni, og mælti:

Sagan af þriðja karlinum með múlinn

8. NÓTT.

„Vittu þá, anda drottinn, að múll þessi er kona mín. Svo margan vott elsku minnar, sem ég sýndi henni, felldi hún þó girndarhug til eins svertingja; það var einu sinni, að ég kom heim úr langferð á náttarþeli; gekk ég þá undir eins til herbergis hennar og ætlaði að láta fögnuðinn koma flatt upp á hana. Kom ég þar að henni sofandi í hvílu sinni, og lá þrællinn hjá henni; varð mér svo hverft við þessa sjón, að ég æpti upp yfir mig. En hún var ekki fengi að átta sig, heldur tók hún vatnskrukku og las yfir galdraþulur, því hún var leikin í töfralist, stökkti á mig vatninu, og breytti mér þannig í hundslíki. Svona á mig kominn var ég flæmdur af heimili mínu. Kom ég rétt á eftir í slátrarabúð eina. Slátraranum gast vel að mér, og fór hann með mig heim til sín. En er dóttir hans, sem bar skyn á töfra, sá mig, huldi hún ásjónu sína, og taldi á föður sinn, að hann skyldi koma inn með karlmann, svona að óvörum. Slátrarinn vissi ekki, hvaðan á sig stóð veðrið og spurði, hvar maðurinn væri, sem hún talaði um. Benti hún þá á mig og sagði, að ég hefði verið svona töfraður af konu minni, og skyldi hún gefa mér mína upphaflegu mynd, svo að hann fengi sannfærst um það. Tók hún þá vatnsker, las yfir því galdraþulur og skvetti síðan á mig úr því, og mælti: „Sé þetta hundslíki þín sanna mynd, sem drottinn vor almáttugur, hefur skapað þig í, þá fylgi það þér framvegis; en hafi því verið brugðið yfir þig með töfrum, meðtaktu þá þína sönnu mynd fyrir náð hins háleita skapara.“ Breyttist ég þá í mannsmynd mína og margþakkaði stúlkunni fyrir velgjörning sinn. Sagði hún mér þar að auki, hvernig ég skyldi fara að breyta konu minni í þá mynd, sem mér litist, og lét mig í því skyni fá nokkuð af sama vatninu, sem hún hafði stökkt á mig. Fór ég heim með það og fann konu mína í fasta svefni. Dreypti ég á hana, eins og dóttir slátrarans hafði fyrir mig lagt, og heillaði hana í múls líki. Snerist hún samstundis í sömu sköpun, sem þið sjáið að hún nú hefur. Hefur þú nú, andi, heyrt sögu mína,“ sagði þriðji karlinn, „og vona ég að þú gefir mér fyrir hana þriðjunginn af lífi þessa kaupmanns. Sá var gæddur guðlegri andagift, sem þetta sagði: „Góðu skalt þú niður sá, þó jarðvegurinn sé vondur, því það mun aldrei fyrirfarast, hvar sem þú sáir því.“

En er karlinn þagnaði, hristi andinn sig af undrun og ánægju, og afsalaði hann sér líka því síðasta tilkalli, sem hann átti í lífi kaupmannsins, og hvarf eins og hann var kominn, urðu þeir félagar guðsfegnir. Kaupmaður þakkaði þremur körlunum af hjarta, og þeir aftur samfögnuðu honum, að vera sloppinn. Því næst beiddi hver annan vel að fara, og fór sinn í hverja áttina. En það er af kaupmanninum að segja, að hann fór heim til konu og barna, og lifði með þeim í kyrrð og ró, það sem eftir var ævinnar.

„En minn hái drottinn,“ hélt Sjerasade áfram, „svo fallegar sem þær sögurnar kunna að vera, er ég hef sagt yðar hátign hingað til, jafnast þær samt ekki við söguna af fiskimanninum.“ Svo mælti drottningin, en Dínarsade tók til máls: „Elsku systir! segðu okkur þá söguna af þessum fiskimanni, við höfum nógan tíma og soldáninum mun víst líka það vel.“ Sjarjar lét samþykki sitt í ljósi.

Sagan af fiskimanninum og andanum

„Einu sinni, herra! var fiskimaður, aldraður og örsnauður; gat hann varla haft ofan af fyrir sér og sínum, og voru þó ekki á heimilinu, nema kona hans og þrjú börn. Allt fyrir það gerði hann sér að reglu, að kasta ekki út netinu oftar en fjórum sinnum á dag. Það var einhverju sinni að hann fór ofan að sjávarströnd árdegis, eins og hann var vanur, og var þá tunglskin; fór hann þar úr fötunum og varpaði út neti sínu. En er hann síðan ætlaði að draga það á land, fann hann að það var heljarþungt og orkaði ekki að toga það upp úr sjónum. Rak hann því hæl niður í jörðina og batt við netstrenginn; síðan kafaði hann til grunns allt umhverfis netið, og dró það smám saman og ýtti undir, gat hann loks með herkjum komið því upp á ströndina. Var hann nú ekki lengi á sér að kanna aflann, en í stað fiska var þar ekki nema hræ eitt af asna. En er hann sá það barst hann aumlega af, og mælti: „Tarna er hjákátleg veiði; hvergi er vald né máttur, nema hjá guði, hinum mikla og háleita,“ og hafði hann vísu þessa á munni:

„Þú, sem húmi og hættum í

hörðu sætir, láttu af því;

fyrir strit þér fær og raun

forsjón engin verkalaun!“

9. NÓTT.

Herra! Fiskimaðurinn, sem var sár og gramur út af því, hvað illa veiddist, tók nú úr netinu og bætti það, því víða hafði það slitnað af asna-hræinu, síðan kallaði hann: „Í guðs nafni!“ og kastaði út netinu. Beið hann þangað til það var sokkið til botns og sjórinn kyrrðist aftur í kringum það; en er hann ætlaði að draga það upp aftur, fann hann að það var enn þyngra og rígfastara, en í fyrra skiptið. Hélt hann nú fyrir víst, að það væri fullt af fiski. En þegar hann loksins hafði komið því upp á ströndina með mestu fyrirhöfn, sá hann ekkert í því, nema einn stóran vandlaup, fullan af sandi og leðju. Við sjón þessa varð honum enn skapþyngra, og hafði hann þessar vísur skáldsins yfir í öngum sínum:

Heiptug forlög hættið mér svo hart að þjaka,

eða virðist ögn til slaka.

Hvorki stoðar heppni grand, né handa minna

að neinu gagni verður vinna.

Örðug varð mér aflaferð og engin notin,

lindin mín var þurr og þrotin.

Hví skal heimskra seggja sægur sólar njóta,

en vitrir dvöl í húmi hljóta

„Ég hef engan annan bjargræðis veg“, sagði veslings fiskimaðurinn, „og þrátt fyrir alla kostgæfni mína, get ég varla fullnægt hinum allra tilfinnanlegustu þörfum mínum og minna. En ég á engan rétt á að bera mig upp undan þér! Þú hefur gaman af að misþyrma hinum ráðvöndu og fela mikla menn í myrkrunum, en þú dregur taum hinna vondu og upphefur þá, sem enga verðleika hafa.“ Með þessum möglunaryrðum þeytti hann vandlaupnum til hliðar, og þvoði netið vandlega. Síðan bað hann guð fyrirgefa sér óþolinmæði sína, og kastaði netinu út í þriðja sinn. En er það var sokkið til botns og sjórinn orðinn lásléttur, dró hann það upp, og fann ekkert í því nema skeljar, steina og óþverra. Við það örvinglaðist hann, svo að hann var nærri genginn af vitinu. En er ljóma tók af degi, lét hann samt ekki hjá líða, að gera bæn sína, eins og sannur múselmaður*, og mælti enn fremur: „Drottinn! Þú veist, að ég kasta ekki út neti mínu oftar en fjórum sinnum á dag. Nú hef ég gert það þrisvar, og hafa erfiðismunir mínir engan ávöxt borið. Nú er eftir í seinasta skipti, því bið ég þig: láttu hafið snúast mér í hag, eins og það snerist Móses í hag fyrrum.“ Því næst kastaði hann í guðs nafni netinu út hið fjórða sinn. Þegar honum þótti tími til kominn að taka það upp, fannst honum það þyngra en nokkurn tíma áður. Loksins tókst honum það með mestu aflraun, en þá var heldur enginn fiskur í því, heldur messingar flaska ein; var ólíklegt að hún væri tóm, því hún var þung. Var blýi rennt yfir stútinn og hafði verið sett fyrir innsigli. Var nú fiskimaðurinn fundi sínum feginn og ásetti sér að selja hann málmvöru mangara einum, og kaupa sér einn mæli korns fyrir andvirðið. Var hann lengi að virða flöskuna fyrir sér, og hristi hana, til að vita, hvort ekki gutlaði á, en heyrði ekkert. Réði hann nú, bæði af þessu og blýinnsiglinu, að eitthvað mundi vera fémætt í flöskunni. Tók hann upp hníf sinn, til að vita þetta, og krotaði frá blýið, hélt síðan stútnum niður. En ekkert kom úr flöskunni, og gekk það yfir hann. Setti hann hana þá fyrir framan sig, og horfði á hana með eftirtekt; sá hann þá að upp úr henni lagði þykka gufu, svo hann varð að hopa undan nokkur fet. En gufan reis upp til skýjanna og færðist yfir sjóinn og ströndina, eins og þykk þoka, svo að hann rak í rogastans. En er öll gufan var rokin úr flöskunni, dró hún sig saman og þéttist og tók á sig líki anda; bar höfuðið við skýin, en fæturnir stóðu á jörðinni. Fætur hans voru sem siglutré, hausinn eins og stöpulkúpa, munnurinn sem hellisskúti, augun sem skriðljós, en hárið úfið og úlfgrátt. Varð fiskimaðurinn að gjalti, er hann sá þenna óvætt; hann ætlaði að flýja, en var svo lamaður af hræðslu-ofboðinu, að hann gat ekki hrært sig úr stað. En það heyrði þó fiskimaður, að andinn, í því er hann sá hann, kallaði hárri rödd og sagði: „Enginn er guð nema einn guð; Salómon er spámaður drottins. Miskunna mér, miskunna mér, mikli spámaður! Ég skal aldrei framar sýna þér mótþróa, heldur hlýðnast öllum boðum þínum.“

Hann ætlaði að flýja, en gat ekki hrært sig úr stað ...

10. NÓTT.

Jafnskjótt sem fiskimaðurinn hafði heyrt orð andans, herti hann upp hugann og mælti: „Hvað sagðirðu ofdrambsfulli andi? Það eru meira en átta aldir síðan Salómon dó, og sígur fyrir oss á seinni hlutann. Seg mér sögu þína og hvers vegna þú varst byrgður í flöskunni þeirri arna.“ Við þetta ávarp horfði andinn drembilega niður á fiskimanninn og mælti: „Talaðu kurteislega við mig, mér þykir þú furðu djarfur, að kalla mig ofdrambsfullan anda.“ „Ætli það væri kurteislegra,“ ansaði fiskimaðurinn, „að kalla þig greppatrýni forlaganna?“ Þá mælti andinn: „Talaðu kurteislegar, segi ég, áður en ég drep þig grimmilegum dauðdaga.“ „Því viltu drepa mig?“ spurði fiskimaðurinn, „þú værir þá þess maklegur, að almáttugur guð sleppti af þér verndarhendi sinni. Hef ég ekki dregið þig upp frá mararbotni og leyst þig úr flöskunni? Ertu undir eins búinn að gleyma því?“ „Nei, vel man ég það,“ svaraði andinn, „en ekki aftrar það mér frá að drepa þig. Einungis eina ívilnun veiti ég þér.“ „Og hver er hún?“ spurði fiskimaðurinn. „Að þú mátt kjósa um, hvernig ég ræð þig af dögum,“ segir andinn. „Hvað hef ég þá gert á hluta þinn,“ segir fiskimaðurinn, „ætlarðu að launa mér svona það, sem ég hef gert þér gott?“ „Ég get ekki farið öðruvísi með þig,“ ansaði andinn, „svo þér skiljist það, skaltu heyra sögu mína:

Ég er einn af hinum uppreisnargjörnu öndum, sem stóðu í móti guðs vilja. Allir andar lutu hinum mikla Salómon, og gengu honum til handa, nema ég og andinn Sakar; vildum við ekki lítillækka okkur svo. Þá lagði hinn voldugi konungur verk það fyrir vesírinn Assaf, son Barkhíya, að handtaka mig. Það varð svo. Assaf fékk höndlað mig, og fór með mig fyrir hásæti herra síns, svo nauðugur sem ég var. Salómon, sonur Davíðs, bauð mér að breyta líferni mínu, kannast við vald sitt, og gefa mig undir stjórn sína. En ég harðneitaði, að veita honum hlýðni, og þótti mér betra, að láta alla heipt hans lenda á mér, en að vinna honum trúnaðar- og hollustueiða. Í hegningarskyni fyrir það lét hann mig í þetta messingar ílát og setti á blýlokið innsigli sitt, með nafni guðs á, svo að ég ekki skyldi geta sprengt fangelsi mitt. Síðan fékk hann flöskuna einum af sínum þjónustusömu öndum, og skipaði honum, að kasta henni í sjóinn; gerði hann svo, mér til stórrar skapraunar. Á fyrstu öldinni, sem ég var í fangelsinu, sór ég, að gera þann stórríkan, bæði lífs og látinn, sem leysti mig þegar öldin væri liðin. En svo leið sú öld, að enginn gerði mér þenna mikla velgjörning. En á hinni næstu öld sór ég, að uppljúka allri auðlegð jarðarinnar fyrir frelsisgjafa mínum; en ekki fór þá betur. Á þriðju öldinni hét ég að gera hann að voldugum konungi, vera honum ætíð nálægur, og uppfylla þrjár óskir hans á degi hverjum, hvers konar sem væru. En þessi öldin leið eins og báðar hinar fyrri, og varð ég að sæta sömu kjörum. Varð ég loksins óhuggandi eða réttara sagt sárreiður út af því, að vera svona lengi í prísundinni, svo ég vann þess eið, að drepa þann, sem frelsaði mig, þrátt fyrir allar bænir, og sýna honum enga góðvild aðra en þá, að kjósa um dauðdaga sinn. Þú hefur nú frelsað mig í dag, segðu því til, hvernig ég eigi að drepa þig.“ Við þessi orð hryggðist fiskimaðurinn mikillega: „Mér til óhamingju er ég hingað kominn, til að gera þeim mikinn velgjörning, sem er vanþakklátur. Hyggðu að rangsleitni þinni og taktu aftur þenna óskynsamlega eið. Fyrirgefðu mér, og mun þá guð einnig fyrirgefa þér; ef þú ert svo drenglyndur, að gefa mér líf, mun hann og gæta þín fyrir öllum svikum óvina þinna.“ „Nei, þér er dauðinn vís,“ segir andinn, „segðu einungis til, hverjum dauða þú vilt deyja.“ Þegar fiskimaðurinn sá að andinn var staðráðinn í að drepa hann, varð hann yfirkominn af dauðans angist, og þó ekki svo mjög sjálfs sín vegna, sem þriggja barna sinna, því fyrir þeim lá mesta eymd og volæði, ef hans missti við. Gerði hann því ennþá eina atreiðina til að mýkja andann og mælti: „Miskunna mér samt vegna þess, sem ég hef gert fyrir þig.“ „Ég er búinn að segja þér,“ ansaði andinn, „að það er einmitt það, sem skyldar mig til að drepa þig.“ „Það er merkilegt,“ segir fiskimaðurinn, „að þú endilega vilt launa gott með illu, en ekki lýgur máltækið, sem segir: Gott höfum vér gert þeim, og þeir launuðu oss með illu, og svo breytir í sannleika sá guðlausi. Fyrir þeim, sem auðsýnir ómaklegum góðvild, fer eins og þeim, sem hjálpaði hýenunni. Ég játa það, að allt til þessa hefur mér þótt það ranghermt, en nú sé ég af sárbeittri eigin reynslu að það er helst til satt.“ „Eyðum ekki tímanum til ónýtis,“ greip andinn fram í, „þú telur mér ekki hughvarf með orðum þínum. Segðu fljótt til, hvernig þú vilt ég drepi þig.“

Neyðin kennir naktri konu að spinna; fiskimaður hugsaði upp bragð. „Þetta er andi,“ segir hann við sjálfan sig, og ég er maður. Guð hefur gætt mig heilbrigðri skynsemi og því ætla ég að reyna að steypa honum í glötunina með hyggindum og slægð, eins og hann beitti svikum og lævísi við mig.“ Sagði hann þá við andann: „Þú hefur fastráðið dauða minn.“ „Já,“ var svarið. „Gott og vel,“ segir fiskimaður, „þá gef ég mig undir guðs vilja. En áður en ég kýs dauðdaga minn, særi ég þig fyrir hið mikla nafn drottins á innsigli Salómons, að segja mér satt og samviskusamlega einn hlut, sem ég ætla að spyrja þig um.“ Þegar andinn heyrði, að hann var svo kröftuglega spurður, að hann varð að veita skýrt og skýlaust andsvar, skelfdist hann og mælti: „Spurðu um það, sem þú vilt vita, og vertu stuttorður.“

Þá sást ljóma af degi og hætti Sjerasade að segja söguna.

11. NÓTT.

Nóttin var því nær liðin á enda, sem hinar undanförnu; kallaði þá Dínarsade til systur sinnar og beiddi hana að segja framhald sögunnar af fiskimanninum og andanum. „Ég skal gjarna,“ segir hún, „láta eftir þér, ef soldáninn leyfir,“ og tók þegar til frásagna: „Þegar andinn hafði lofað að segja sannleikann, sagði fiskimaðurinn: „Mér þætti gaman að vita, hvort þú í raun og veru hefur verið í flöskunni þeirri arna; viltu sverja það við nafn hins mikla guðs?“ „Já,“ segir andinn, „ég sver við það, að ég var í henni.“ „Satt að segja,“ mælti fiskimaðurinn, „get ég ekki trúað því. Þú kemst með hvorugan fótinn í flöskuna, og þú skyldir hafa komist í hana allur?“ „Ég sver þér það,“ ansaði andinn, „að ég var í henni slíkur, sem þú sér mig núna. Trúirðu ekki orðum mínum, þegar ég hef unnið svo dýran eið?“ Og jafnskjótt hristi andinn sig, en líkami hans þandist út og þynntist, og varð að þoku, sem lagði fyrst upp til himins, en dróst síðan saman og skrapp niður í háls flöskunnar, þangað til allt hvarf gjörsamlega. Þá var sagt innan í flöskunni: „Lítiltrúaði fiskimaður! Nú er ég í flöskunni; ertu nú genginn úr skugga um það?“ Í stað þess að ansa honum, brá fiskimaðurinn sem fljótast blýlokinu yfir flöskuna og mælti: „Andi! Nú kemur til þinna kasta, að biðja mig miskunnar, og kjósa um, hvernig ég eigi að fyrirkoma þér. Nei, nei, það er best ég kasti þér hérna út í sjóinn á sama hátt sem ég dró þig. Ég læt þá gera mér kofa hérna, til að vera í, og vara alla fiskimenn við, sem hér kasta út netjum sínum, að slæða upp þann anda, sem er svo vondur, að hann hefur svarið, að verða þess manns bani, sem frelsar hann.“ Þegar andinn heyrði storkunaryrði þessi, neytti hann allrar orku, til að komast upp úr flöskunni, en innsigli Salómons stóð fyrir. Sá hann þá, að hann var í valdi fiskimanns, bældi því niður reiði sína og mælti blíðlega: „Varaðu þig, fiskimaður, á því að gera það, sem þú ert að tala um; þetta, sem ég átti við þig, var aldrei nema gaman, og þú mátt ekki taka það svona í fullri alvöru.“ „Andi minn!“ svaraði fiskimaðurinn, „þú, sem fyrir svipstundu varst allra anda mestur, og nú ert allra minnstur, hér dugar engin flærð né fals, þú verður að fara ofan í sjóinn aftur. Úr því þú ert búinn að kúra þar svo lengi, sem þú sagðir mér, þá held ég þú getir setið þar þangað til á dómsdegi. Ég bað þig fyrir guðs sakir að gefa mér líf, en þú þversynjaðir mér; nú geld ég líku líkt.“ Leitaði nú andinn allra ráða til að blíðka fiskimanninn. „Ljúktu upp flöskunni,“ sagði hann, „ég sárbæni þig, gefðu mér frelsi; ég lofa að verða þér að skapi.“ „Þú ert svikari,“ ansaði fiskimaðurinn, „ég væri dauða verður, ef ég væri það flón að trúa þér. Þú færir vafalaust með mig eins og konungur einn á Grikklandi fór með Dúban, lækni sinn. Ég ætla að segja þér þá sögu, taktu eftir.

Sagan af gríska konunginum og Dúban lækni

Einu sinni var konungur í landinu Súman, í Persaríki; voru þegnar hans ættaðir af Grikklandi. Konungur þessi var líkþrár, og höfðu læknar hans leitað við hann allra meðala og ekki dugað. Voru þeir orðnir uppnæmir og vissu ekki, hvað reyna skyldi við hann; þá kom til hirðarinnar besti læknir, sem Dúban hét. Hafði hann numið allan fróðleik sinn af grískum, persneskum, tyrkneskum, latínskum, sýrneskum og ebreskum bókum. Auk þess var hann djúpvitur heimspekingur, og þekkti góða og illa náttúru alls konar jurta og kryddtegunda. Undir eins og hann frétti um sjúkleika konungs, og heyrði að læknarnir voru úrkula vonar um heilsu hans, fór hann í bestu klæði sín, og varð honum eigi ráðafátt, né vits vant, til að ná konungs fundi. Ávarpaði hann konung þannig: „Mildasti herra! Ég hef frétt að enginn lækna þeirra, sem yðar hátign hafa stundað, geti læknað líkþrá yðar. Ef þér vilduð unna mér þeirrar sæmdar, að þjóna yður, skuldbind ég mig til að gera yður heilan heilsu, án alls áburðar og ábergingar læknismeðala.“ Konungur svaraði boði þessu þannig: „Ef þú ert slíkur snillingur, að þú getur ent það, sem þú lofar, þá skal ég gera sjálfan þig ríkan, börn þín og barnabörn. Auk þess að ég mun gefa þér gjafir, skaltu vera hinn kærasti vildarmaður minn. Þú lofar þá að lækna holdsveiki mína, svo að ég hvorki þurfi að bergja á meðulum né láta bera á mig smyrsli.“ „Já, konungur,“ svaraði læknirinn, „og er ég vongóður um að mér takist það með guðs hjálp, og ætla ég að byrja lækninguna á morgun.“ Fór Dúban síðan heim til sín og bjó sér til knattdrepu. Holaði hann handfangið að innan og fyllti læknislyfjum þeim, sem hann ætlaði að nota. Því næst bjó hann til knött með jafnri kunnáttu, og fór svo með hvorttveggja til konungs daginn eftir, fleygði sér fyrir fætur honum, og kyssti á gólfið“...

12. NÓTT.

„Herra! Fiskimaðurinn hélt þannig áfram, að segja andanum söguna, þar sem hann sat innibyrgður í flöskunni: „Dúban stóð þá upp aftur, og er hann hafði hneigt sig djúpt, sagði hann konungi, að sér litist það hentast fyrir hans hátign, að stíga á hestbak og fara í knattleik. Fór því konungur af stað með gjaldkerum sínum, emírum og vesírum þangað sem til var tekið. Þegar hann var þangað kominn, gekk læknirinn til hans með knattdrepuna og knöttinn, fékk honum hvorttveggja og mælti: „Takið, herra, við knattdrepu þessari, haldið þarna um og hverfið undir yður hestinum á ýmsar hlíðar á skeiðvellinum, og leikið að knettinum, þangað til þér svitnið um lófana og allan líkamann. Þá munu læknislyfin, sem ég hef fólgið í handfanginu, hitna og kraft þeirra fyrst leggja um hönd yðar, en síðan um allan líkamann. En þegar þér eruð orðinn kófsveittur, skuluð þér fara heim aftur til hallarinnar og taka laugar, láta þvo yður vandlega og núa allan, og leggjast síðan til svefns. Munuð þér þá rísa upp heill heilsu í fyrra málið.“ Tók nú konungurinn knattdrepuna, og var þar með hirðmönnum sínum að fleygja knettinum fram og aftur, þangað til hann var allur í einu svitalöðri. Hætti hann þá leiknum og sneri aftur til hallarinnar, tók laugar og gerði allt nákvæmlega, sem læknirinn hafði fyrir hann lagt. Varð honum þetta til bata, því þegar hann vaknaði morguninn eftir og leit á sig, sáust engin sára merki og var hörund hans hreint og þriflegt. Fylltist hann þá undrun og fögnuði, og jafnskjótt sem hann hafði klætt sig, gekk hann til hins opinberlega áheyrnarsals, settist þar í hásæti og sýndi sig hirðmönnum sínum. Höfðu þeir komið þangað saman snemma um morguninn, því bráðlætið var mikið, að vita hvern ávöxt þessi undarlega, nýja lækningaaðferð hefði borið, og er þeir sáu að konungur var alheill, létu allir ánægju sína í ljós með háværum fögnuði. Kom þar einnig Dúban læknir og ætlaði að leggjast flatur fyrir framan hásætið, en konungur stóð upp, er hann sá hann koma, og bauð honum að setjast við hlið sér. Setti hann upp mesta hól á hann í viðurvist allrar hirðarinnar, en lét ekki þar við sitja, heldur lét hann Dúban borða einn með sér við sama borð þenna dag, því hann hélt allri hirð sinni veislu.“

13. NÓTT.

Undir lok hinnar næstu nætur hélt Sjerasade, með leyfi soldáns, áfram sögunni af gríska konunginum og Dúban lækni: „Gríski konungurinn,“ þannig sagði fiskimaðurinn áfram söguna, „lét sér ekki nægja að setja lækninn við sitt eigið borð, og láta hann vera hjá sér sem gest sinn liðlangan daginn, heldur gaf hann honum þar á ofan um kvöldið tvær þúsundir gullpeninga, og tignarklæði, lét hann stíga á bak hesti sínum og fara heim til sín, svona úr garði gerðan. Minntist konungur aldrei læknisins svo, að hann ekki tæki til frábærrar kunnáttu hans; kvað hann það vera skyldu sína, að auðsýna honum svo mikla sæmd og góðvild, sem unnt væri, og hafa hann fyrir félaga og trúnaðarmann, meðan þeir lifðu. Gekk hann til rekkju, guðsfeginn heilsubata sínum, og er hann var vaknaður og kominn á fætur morguninn eftir, settist hann aftur í hásæti sitt. Sátu emírar hans og vesírar til beggja hliða honum; gerði hann þá boð eftir vitringnum Dúban. Kom hann og kyssti gólfið frammi fyrir fótum konungs; stóð konungur þá upp og bauð Dúban að setjast við hlið sér, og lét hann borða með sér einum. Gaf hann honum nýjan tignarklæðnað og aðrar gjafir, og var að spjalla við hann þangað til náttaði, þá skipaði hann, að fá skyldi lækninum fimm tignarklæðnaði og þúsund gullpeninga; fór læknirinn síðan til híbýla sinna.

Nú hafði konungur stórvesír einn, sem borinn var undir vondri fæðingarstjörnu og illsvitandi himinteiknum; var hann ágjarn og öfundsjúkur og mesta þrælmenni. Þegar hann sá að konungur kaus Dúban lækni fyrir vin og sýndi honum nýjan náðarvott á degi hverjum, varð hann öfundsjúkur og fór að hugsa um, hvernig hann gæti steypt honum í glötun; sannaðist þar máltækið: „að enginn flýr öfund“, og það annað: „að grimmdin leynist í hugskoti manns, mátturinn leiðir hana í ljós, en vanmátturinn kæfir hana niður.” Það var einn dag að vesírinn gekk til konungs, og bjó yfir illræðum; kyssti hann gólfið frammi fyrir fótum hans og sagði honum, að hann hefði komist að mikilsvarðandi hlut. En er konungur spurði, hvað það væri, ansaði vesírinn: „Herra! Það er hættulegt, að setja traust sitt á þann, sem óreyndur er að trúnaði. Þér látið rigna velgjörðum og vinahótum yfir Dúban lækni, og vitið ekki, að hann er drottinssvikari og hefur laumast í hirðsveit yðar, til einskis annars en að myrða yður.” „Hvernig veistu það, sem þú þar dirfist að mæla?” svarar konungur, „gáðu að því, að þú átt tal við mig, og að þú segir þar nokkuð, sem ég er tregur að trúa.” „Herra!” segir vesírinn, „ég veit þetta fyrir víst, sem mín er æran að gera yður varan við. Látið ekki blindast af svo háskalegu oftrausti. Ef yðar hátign sefur, kunnið þér að vakna, því ég ítreka það: Dúban er kominn úr innsveitum Grikklands, fósturjarðar sinnar, til þess að framkvæma hið hryllilega áform, sem ég nefndi.” „Nei, nei, vesír,” mælti konungur, „ég er óhræddur um þenna mann, sem þú kallar níðing og drottinssvikara, hann er sá ráðvandasti og vænsti maður sem hugsast getur. Mér er við engan mann á jörðinni eins vel og hann. Þú veist það sjálfur, með hvílíku meðali, eða öllu heldur kraftaverki, hann læknaði líkþrá mína. Hafi hann viljað svipta mig lífi, því skyldi hann þá frelsa mig fyrst? Ég stóð með annan fótinn í gröfinni, og hefði hann ekki þurft annað en að láta sjúkdóminn vinna á mér. Vertu því ekki að reyna til að kveikja hjá mér ranga grunsemd. Fer því fjarri að ég trúi þessu, og læt ég þig þvert á móti vita, að ég upp frá þessum degi borga honum svo sem svarar einni þúsund sekkína, á mánuði, meðan hann er á lífi. Og þó ég skipti til jafns við hann öllum auðæfum mínum, og jafnvel ríkinu sjálfu, mundi honum þó vera vanlaunað, svo mikið gott á ég honum upp að inna. Ég skil hvernig á öllu stendur; þið sjáið ofsjónum yfir verðleikum hans. En verið ekki þau börn, að halda, að ég láti spilla milli okkar. Ég man of vel hvað vesírarnir sögðu Sindbað, konungi sínum og herra, til þess að telja hann af lífláti sonar síns“...

14. NÓTT.

„Herra!“ tók Sjerasade til máls og sneri orðum sínum til soldánsins, „það, sem gríski konungurinn drap á vesírana hans Sindbaðs konungs, æsti svo mjög forvitni vesírsins, að hann mælti: „Fyrirgef mér, yðar hátign, að ég leyfi mér að spyrja svo djarft, hvað báru vesírar Sindbaðs konungs upp fyrir herra sinn, til að aftra honum frá lífláti sonar hans?“ Gríski konungurinn var svo náðugur, að hann leysti úr spurningu vesírsins út í hörgul, og sagði honum þessa sögu:

Sagan af hinum fjörutíu vesírum og drottningunni

Einhver hinn voldugasti af drottnum Persíu í fornöld var Sindbað konungur, því að öll austurálfa heims var honum undirgefin. Hann var hinn auðugasti og voldugasti konungur í veröld, og hraustur að því skapi. Hefði hann verið svo metnaðargjarn, að hann hefði viljað brjóta undir sig alla veröldina, mundi hann hafa getað það. En hann lét sér nægja að drottna yfir stóru og blómlegu ríki, og kom honum ekki til hugar að kasta eign sinni á nágrannalöndin. Hann hafði velferð þegna sinna fyrir aðal mark og mið, og blessuðu þeir stjórn hans á degi hverjum. Öfunduðu allar aðrar þjóðir þá að slíku láni og óskuðu sér einskis betra. Þessi nafnkunni konungur átti son, er hver maður dáðist að, sem hann sá; hann hét Núrgehan, það merkir: ljós heimsins. Auk þess að kóngsson var tígulegur í vexti og gæddur himneskri fegurð, hafði hann aðrar gáfur til að bera, svo að þessara fyrirtaks kosta gætti enn meira. Kunni hann vel að rita mörg mál og var afbragðs bogmaður. Að öllu samtöldu var varla sú fræði til, sem hann var ekki heima í, eða að minnsta kosti hefði fullkomna hugmynd um. Hann var lifandi eftirmynd móður sinnar, drottningarinnar; jafnaðist hún að fríðleik við hinar orðlögðu konur í Kasmir, og elskaði Sindbað konungur hana heitt. Sýndi hann þess einlægan vott með sorg sinni, þegar drottning andaðist eftir þunga legu, svo sem henni var fyrirhugað af forlögunum. Hryggðist hann svo ákaft, að því verður ekki með orðum lýst. En tímalengdin græddi sár þetta, sem oftast mun verða; konungur lét huggast og fékk sér aðra konu, svo að hann gleymdi hinni fyrri. Gekk hann að eiga dóttur eins konungs í nágrenninu; hún hét Kansade og var forkunnar fríð og vel viti borin, en kunni ekkert hóf á girndum sínum og tilhneigingum. Óðara en drottning þessi sá Núrgehan, kóngsson, fékk hún brennandi ást á honum, og var því fjarri, að hún reyndi að þagga niður ástríðu þessa, heldur gaf henni miklu fremur lausan tauminn. Ætlaði hún því að játa kóngssyni ástarhug sinn, svo fljótt sem tækifæri gæfist. Hann sökkti sér um þessar mundir niður í vísindi og iðkaði stjörnuspár; tók hann bestu framförum í þeim. Hann hafði fyrir meistara hinn djúplærða Abúmasjar, sem var fróðasti stjörnuspámaður í Austurálfu. Það var einn dag að fræðimaður þessi hafði stillt stjörnumátið lærisveini sínum viðvíkjandi, sá hann þá af óyggjandi merkjum, að hann átti ógurlega hættu yfir höfði. Segir hann því við kóngsson: „Ég hef spurt stjörnurnar um ókomna ævi þína, og hafa þær ekki verið hagstæðar. Fyrir þér liggur hryggilegt hlutskipti, og fær það mér mikillar sorgar, eins og þú mátt sjá á mér.“ Kóngsson setti bleikan við orð þessi, en lærifaðir hans hughreysti hann svofelldum orðum: „Þú skalt samt ekki halda, að elska mín þér til handa né íþrótt mín kviki eða hörfi undan hinum hræðilegu forlögum, sem vofa yfir þér. Að vísu stendur glötun þín skrifuð í stjörnunum, en það er ekki ómögulegt að koma í veg fyrir hana; ég hef fundið ráð til þess í bókum mínum. Þú mátt ekki tala orð í fjörutíu daga. Hvernig sem yrt verður á þig, skaltu ekki ansa og varast að brigða þögninni, hvað sem að höndum ber, því líf þitt liggur við.“ Lofaði þá Núrgehan, að þegja eins og steinn í fjörutíu daga. Síðan skrifaði fræðari hans nokkur helgra manna nöfn á bókfell, og hengdi það um háls honum. Að því búnu fór han niður í jarðhús, sem enginn vissi af, nema hann einn; faldi hann sig þar, svo að hann yrði ekki neyddur til að segja konungi það, sem hann vildi þegja yfir. Var það soldáni jafnan mikil ánægja að hafa son sinn hjá sér, og hafði því gert boð eftir honum; spurði hann son sinn að mörgu og svaraði hann engu. Varð konungur hlessa á þessu og mælti: „Sonur minn! ertu búinn að missa málið? hvað hefur þér verið gert? hvað hefur þig hent? Talaðu og láttu mig ekki kveljast af áhyggjum út af þögn þinni.“ En spurningar þessar og fortölur urðu árangurslausar sem fyrri. Kóngsson horfði harmþrunginn á föður sinn, leit síðan til jarðar, og talaði ekki orð. Veik þá konungur sér að siðameistara sonar síns og mælti: „Sonur minn hlýtur að búa yfir einhverri nagandi sorg, sem hann vill engan láta af vita. Farðu með hann til drottningarinnar, stjúpmóður hans; hver veit nema hann birti henni hugarþel sitt?“ Siðameistari gerði eins og konungur bauð, og leiddi kóngsson inn í herbergi Kansade drottningar. „Lafði mín!“ segir hann við drottningu, „svo virðist sem kóngsson hafi misst málið, og eitthvert hörmulegt hrygglyndi læst sig í hjarta hans, sem ómögulegt er að fá hann til að gera uppskátt um, hver orsök sé til. Sendir konungur hann til yðar, af því hann vonar, að hann slái frá sér ólundinni í návist yðar.“ Þegar drottning heyrði þetta, kom yfir hana gleðiblandin óró; hún hugsaði með sér: „Nú má ég ekki sjá mig úr færi, fyrst svona vel ber í veiði; ég á ekkert á hættu, þó ég játi fyrir honum ást mína. Hafi Núrgehan týnt málinu, þá getur hann ekki borið það í konung, sem ég segi við hann. En sé hann svo ófyrirleitinn, að ljóstra upp ást minni, þá ber ég því í vænginn, að ég hafi talað svona við hann, einungis til þess að fá úr honum orð.“ Þótti Kansade sem sér mundi aldrei bjóðast betra færi til að ná áformi sínu; bauð hún því öllum, sem viðstaddir voru, að fara burt úr herbergi sínu, svo að þau yrðu tvö ein, hún og kóngsson.

Faðmaði hún hann að sér með brennandi fjöri og mælti: „Kóngsson minn elskulegur! hvað veldur hugsýki þinni? leyndu mig því ekki, ég sem elska þig heitar en þó þú værir sannborinn sonur minn.“ Komst kóngsson við af því, að stjúpa hans skyldi samhryggjast honum svo hjartanlega, og leitaðist við að gera henni skiljanlegt með augnaráði sínu og bendingum, hvað sér sárnaði að geta ekki talað við hana. En drottningin rangskildi augnaráð hans og látbragð, og ímyndaði sér að hann brynni af sömu munaðarlífs girnd og hún sjálf; að honum hefði verið ómögulegt annað en að elska hana, að sínu leyti eins og hún gat ekki staðið af sér, og hefði ekkert aftrað honum frá að játa ást sína, annað en lotning sú, sem hann bar fyrir föður sínum. Þetta var henni ljúf villa og lét hún hana því hlaupa með sig í gönur, eins langt og konur geta frekast villst, þegar þær missa sjónar á dyggðinni og skynseminni. „Ó, þú konungur minn og líf mitt,“ tók hún til orða, „láttu af þessari grimmu þögn, sem er báðum okkur til kvalar. Þú veist að allt vald konungsins er mér innan handar. Viljirðu leggjast á eitt með mér og fallast á mín ráð, muntu innan skamms öðlast allt það, sem þú framast óskar. Við erum bæði ung, kóngsson minn! ég ætti betur geð við þig en hann, sem skapar mér hörmulega og leiðindafulla lífdaga með elli sinni. Þú þarft ekki annað en segja til. Skyldaðu þig með óbrigðanlegum svardaga til þess að taka mig til löglegrar eiginkonu, og þá lofa ég þér því, að þú skalt undir eins verða konungur, með þeim hætti, að ég flýti fyrir dauða öldungsins, hans Sindbaðs. Ég sver þér við hinn mikla guð, skapara himins og jarðar, að engin svik búa undir orðum mínum. Viltu nú vinna mér líkan eið og lofa mér statt og stöðugt, að leggja þína hönd í þá hönd, sem setur á þig kórónuna?“ Núrgehan svaraði ekki einu orði, og af því að auðséð var, að hann skildi ekki í þessu, lét drottningin dæluna ganga. „Ég sé það vel, kóngsson, að uppástunga mín kemur flatt upp á þig. Þú efar, að ég geti komið því til leiðar; en nú skal ég segja þér, hvernig ég mun ráða konunginn af dögum. Í féhirsluhúsi ríkisins er alls konar eitur, sumt drepur á mánuði, sumt tveimur mánuðum, og sumt enn þá lengri tíma eftir að það er drukkið. Nú munum við kjósa það, sem seinvirkast er. Sýkist þá konungur og bíður sitt skapadægur, þannig að engin grunsemd fellur á okkur. Síðan stígur þú í hásætið, allt ríkið sér drottinn sinn og herra, þar sem þú ert, og allt herliðið hlýðir boðum þínum.

Þó að nú konungsson hefði viljað tala, hefði honum verið það ómögulegt, svo forviða varð hann að heyra þessi hryllilegu fádæmi.

15. NÓTT.

Þegar Kansade drottning gat ekki togað orð úr Núrgehan, og það var eins og hann sæti í þungum hugsunum, byrjaði hún á ný: „Ef þú ekki sér út úr þeim vandræðum, hvernig þú eigir að fá ekkju föður þíns, þá skaltu senda mig heim aftur til föðurlands míns, en skipa einhverjum af höfuðsmönnum þínum að veita mér eftirför með nokkrum hermönnum, ráðast á mig, eins og þeir væru ræningjar, og strjúka burt með mig. Mun þá koma upp sá kvittur, að ég hafi verið drepin á leiðinni, og nokkrum dögum seinna kaupir þú mig af höfuðsmanninum, eins og tíska er að kaupa ambáttir. Svona getur þú orðið maðurinn minn, og við búið saman í mestu kærleikum og blíðu.“

Að svo mæltu þagnaði drottning, svo að kóngsson kæmist að, til að rjúfa loksins þögnina. En er þar var steinhljóð sem fyrri, gleymdi hún öllu hófi og þrýsti honum upp að sér með blíðubrögðum og brennandi kossum. Þá varð Núrgehan uppvægur út af ósvífni stjúpu sinnar, sleit sig af henni og laust hana svo hart í andlitið, að blæddi úr vörunum. Á augabragði kom hatrið í stað ástarinnar í hjarta drottningar; nú skein ekki ástin úr augum hennar, heldur brann úr þeim heiptar eldur, og kallaði hún þá upp: „Þú hinn armi! svona ferðu með drottningu þá, er ann þér af öllum hug, misbauð ég þínu siðlausa vandlæti, að ég gerði þér kost á að stíga í hásæti föður þíns, þrælmennið þitt? Þó ég yrði viðbjóðsleg í augum þínum, þegar ég hafði gert þér þetta uppskátt, gastu samt ekki vorkennt konu, sem er blekkt og blinduð af óviturlegri ást? Ég hefði verið þess maklegri, að þú sæir aumur á mér, en að þú gerðir svo svívirðilega til mín. En þér er það ekki of gott mannhrakið þitt, beittu allri þinni grimmd við mig, margfaldaðu hatur þitt á mér, það kemst samt ekki í hálfkvisti við það hatur, sem ég ber til þín. Snáfaðu burt og komdu aldrei fyrir mín augu, en hræðast skaltu reiði þeirrar konu, sem bauð þér eftirlæti sitt, en þú forsmáðir.“ Kóngsson hafði farið undir eins, þegar hann hafði rekið drottningunni löðrunginn og ekki einu sinni beðið eftir því að Kansade vísaði honum burt, heyrði hann því ekki meira en helminginn af brigslunum og heitununum. Drottningu brunnu nasir af vonskunni, og ásetti hún sér að fyrirkoma Núrgehan. Í því skyni reif hún sundur klæði sín, flækti á sér hárið, og reið á andlitið blóðinu, sem lagði úr munninum, hljóðaði upp yfir sig og bar sig aumlega. Kom þá Sindbað skömmu á eftir og ætlaði að vita, hvort málleysið hefði farið af syni sínum. En skyldi honum ekki hafa orðið illt við, þegar hann sá drottninguna með strúað hárið og blóðugt andlitið í legubekknum? Unni hann drottningu mjög og varð því æfareiður og harmsfullur. „Ó þú sætasta ljós augna minna,“ mælti hann, „hvað er þetta, sem ég sé? Hver hefur vogað að fara svona með þig? segðu mér það undir eins, og skaltu ekki bíða hefndanna.“ Við þetta setti drottning upp hálfu meiri grát en áður: „Ó þú konungur! Óláns faðir! En, hvað ég skuli ekki mega dylja þig þess, sem þú vilt vita! Undristu yfir því, að sjá mig svona útleikna, þá held ég þér megi bregða við að heyra, að þetta eru handaverk sonar þíns.“ „Sonar míns? Mikli guð!“ greip Sindbað fram í, „gat það verið, að hann sleppti sér svo í hatrinu á stjúpu sinni, að hann svívirti þig svona? Og hann lét ekki þá lotningu aftra sér, sem hann er mér um skyldugur?“ „Herra!“ ansaði Kansade, „hann er miklu sekari en þú heldur. Æ, hver kona ætli að hefði tortryggt það skin dyggðarinnar, er skein svo skírt og skýlaust af yfirbragði hans. Ég sat í legubekk þessum, þegar hann kom inn. Bauð ég þá öllum, sem við voru, að fara burt, svo að hann mætti því frjálslegar skýra frá þögn sinni. En þessi útskýring varð heldur áþreifanleg. Jafnskjótt sem hann sá að við vorum tvö ein, settist hann niður hjá mér og tók þannig til orða: „Drottning, ég verð að brigða þeirri þögn, sem ég hef tekið fyrir mig, og sem enginn veldur nema þú. Ég elska þig út af lífinu, og af því að ég örvænti um, að geta talað við þig einslega, kom í mig hugsýki, svo að lá við sjálft, að ég veslaðist upp. Hvílíkt lán er það, að fá þetta tækifæri til að standa frammi fyrir þér vottalaust! Ef þú tekur elsku minni, þá er ég staðráðinn í því, að drepa föður minn og ganga að eiga þig. Ég held að þegnunum sé farin að leiðast stjórnin hans, ekki síður en mér.“ Þú mátt nú ekki misvirða, þó ég segi þér það, sem hann talaði orð fyrir orð; það er yfir mér skjálfti og hryllingur af því enn. Þér er nóg að vita, að þú átt verstan son allra konunga í veröld. En er hann varð þess áskynja, að mér ofbauð uppástunga hans, ætlaði hann að taka mig nauðuga. Ég varði mig, hann reif sundur klæði mín, lamdi mig og mundi hafa drepið mig, og gefið mér dauðri sök á því, sem ég nú kæri. En hann var hræddur um að þjónustukonur mínar mundu koma að sér, þegar ég hljóðaði upp, flýði hann því burt, þegar hann var búinn að fara svona með mig.“ Allt þetta bar Kansade svo náttúrlega fram, að Sindbað konungur trúði henni fullkomlega. Svo sem hann unni syni sínum, lét hann sér samt svo mikið um finnast, að undir eins og hann var skilinn við drottningu, gerði hann boð eftir böðlinum. Bauð hann honum, að hafa allt á reiðum höndum til aftöku Núrgehans. Spurðu nú vesírarnir fljótt þetta grimmdarboð konungs, og undruðust, að hann skyldi láta taka son sinn af lífi og ekki hafa þá í ráðum. Komu þeir því saman og gengu allir fyrir hinn reiða konung; hafði einn orð fyrir þeim og mælti: „Ó, þú konungur veraldarinnar, vér biðjum þig einungis að gefa okkur líf sonar þíns þenna dag, og segja oss, hvern stórglæp hann hefur unnið slíkan, að hönd föður hans hefur snúist upp í móti honum; skyldu feður fara varlega að refsa börnum sínum.“ Síðan sagði konungur þeim allt, sem drottning hafði kært fyrir honum. En er hann hafði talað út, mælti elsti vesírinn: „Gáðu að þér, herra, að láta eftir þeirri reiði, sem kona hefur í brjósti sínu, og varastu að brjóta móti guðs boðum og réttlætis lögmáli spámannsins. Drottningin hefur ákært son þinn og hefur engin vitni móti honum; hún krefst þess, að hann sé drepinn af því hann elski hana, og hafi viljað svala girnd sinni með ofbeldi. En hvaðan kom konum það, að hafa skírlífi sitt svo í hávegum, að þær óski þeim mönnum dauða, sem leggja hendur á þær? Það játa ég, að sumar eru svo hreinlífar, að þær stökkva upp á nef sér, ef lagt er að þeim með ófeilnar bænir; en það sem skírlífi þeirra sakfellir, það afsakar hégómagirndin undir eins, og fyrirgefa þær fúslega þau afbrot, sem fríðleikur þeirra veldur. Varist því yðar hátign, að framselja son yðar fyrir rógs sakir, og ef til vill í hefndarhendur þær, sem vilja steypa honum í glötun, af því hann lét ekki leiða sig afvega. Hugsið eftir því, hvað konur eru slungnar; sagan af spekingnum Sjabeddín er ljós vottur um hvað illska þeirra er viðsjárverð.“ Sindbað konungur kvaðst vilja heyra sögu þessa.

Sagan af Sjabeddín fróða

16. NÓTT.

„Það var einhvern dag, að soldán Egiptalands stefndi öllum fræðimönnum ríkisins í höll sína; hófst þá þræta á milli þeirra. Svo er mælt, að engillinn Gabríel hafi burtnumið Mahómet úr hvílu sinni, og sýnt honum allt, sem er í hinum sjö himnum, í paradís og í helvíti. En er spámaðurinn með þessum hætti hafði átt níutíu þúsund samtöl við drottinn, flutti engillinn hann aftur ofan í rúmið hans. En þetta hafði allt orðið með svo skjótri svipan, að Mahómet fann sængina volga og gat reist upp vatnskrukku, sem oltið hafði um, þegar hann var burtnuminn, og var ekki farið niður allt vatnið, sem í henni var. Soldán var forseti á samkomu þessari, og stóð á því fastara en fótunum, að þetta væri ómögulegt. „Eftir því sem þið fullyrðið,“ mælti hann, „eru sjö himnar til, og er fimmhundruð ára vegur milli hvorra tveggja, og er þar á ofan hver himinn eins djúpur, og langt er bilið milli himnanna. Hvernig gat það þá átt sér stað, að Mahómet skyldi finna sængina volga, þegar heim kom, og vatnið ekki vera alveg runnið úr krukkunni, sem oltið hafði, og þá var hann búinn að fljúga gegnum alla himnana og tala níutíu þúsund sinnum við guð. Hver ætli sé svo auðtrúa að halda, að svo hlægileg skröksaga geti verið sönn? Eða vitið þið ekki, að þegar þið fellið niður fulla vatnskönnu, og takið hana upp á augabragði, þá er varla neitt vatn eftir í henni?“ Vitringarnir svöruðu því, að slíkt væri ekki einleikið og yrði ekki á náttúrlegan hátt; en guðs almætti væri enginn hlutur ómáttugur. Soldán var trúmaður enginn og gerði sér það að aðalreglu, að trúa engu, sem stríddi móti skynseminni. Hann vildi því ekki kannast við þetta undur, og fóru vitringarnir hver heim til sín, en þræta þessi hafði samt vakið athygli manna í öllu landinu. Það barst þá líka til eyrna Sjabeddíns fróða, en gildar orsakir höfðu hamlað honum að eiga sæti á samkomunni. Fór hann nú til hallar soldáns, þegar dagshitinn var megnastur. En er soldán varð þess vís, hver kominn var, gekk hann sjálfur til móts við hann og leiddi hann inn í skrautlegt herbergi. Bauð hann honum að setjast niður og mælti: „Það var óþarfi fyrir þig, vitringur, að fara hingað, þú hefðir ekki þurft annað en að senda einhvern af þjónum þínum, og mundum vér fúslega hafa veitt honum allt, sem hann hefði beðið um í þínu nafni.“ Vitringurinn svaraði, að aðalerindi sitt væri, að hljóta þá sæmd, að tala stundarkorn við hans hátign. Soldán vissi að það orð fór af vitringnum, að hann væri stoltur og stórlátur, þegar konungar væru við; var hann því viðfeldinn og alltilegur við hann. Nú voru fjórir gluggar á herberginu, sem þeir voru í, og sneri í sína áttina hver. Beiddi vitringurinn soldán að loka þeim, og er það var gert, sátu þeir góða stund og voru að tala saman. Síðan lét vitringurinn ljúka upp aftur einum glugganum, sem vissi út að fjallinu Kiseldaghi (þ.e. hið rauða fjall) og spurði konung, hvort hann vildi ekki líta út.

Soldán gekk þá út að glugganum og sá að fjallið og sléttlendið var alþakið riddurum, brynserkjuðum og skjölduðum, og var það slíkt ógrynni sem stjörnur himinsins. Þeystu þeir að höllinni með brugðnum sverðum. Þegar konungur sá þessa sjón, skipti hann litum og hrópaði dauðhræddur: „Hvaða ógurlegur her er þetta, sem fer að höll minni?“ „Sláið ekki slíku á yður, herra,“ segir vitringurinn, „þetta er markleysa.“ Svo mælti hann og lokaði sjálfur glugganum, sá þá soldán ekkert kvikt á fjallinu eða sléttlendinu. Annar glugginn vissi að borginni, og lét nú vitringurinn ljúka honum upp; sá þá soldán, hvar öll borgin Kaíró stóð í björtu báli og tóku logarnir til himins. „Mikill ógurlegur eldsvoði,“ kallaði konungurinn upp forviða, „þarna brennur borg mín, hin fagra Kaíró, til kaldra kola.“ „Sláið ekki slíku á yður, herra,“ mælti vitringurinn, „þetta er markleysa.“ Lokaði hann þá undir eins glugganum, lauk honum upp aftur, og var eldurinn horfinn.

Nú lét vitringurinn ljúka upp þriðja glugganum og sá þá soldán, hvernig Nílfljótið flóði yfir bakka sína og velti bylgjunum að höllinni eins og í hafróti. Hefði nú soldán ekki átt að óttast þetta nýja undur, því hann hafði séð að ekkert varð úr herliðinu og eldsvoðanum, en samt gat hann ekki að sér gert að hræðast og æpti upp yfir sig: „Við erum frá, þetta skelfilega vatnsflóð sópar höll minni burt með sér og uppsvelgir mig og alla þegna mína.“ „Sláið ekki slíku á yður, herra,“ mælti vitringurinn enn á ný, „þetta er markleysa.“ Og er hann hafði lokað glugganum og lokið honum upp aftur, sást Nílfljótið og rann á milli bakkanna eins og vant var.

Síðan lauk hann upp fjórða glugganum, sem vissi út að hrjóstugri eyðimörk, og svo sem konungur hafði orðið óttasleginn af því, sem hann sá fyrri, eins varð hann unað fanginn af sjón þeirri, er nú bar fyrir hann. Hann var ekki vanur að sjá annað út um þenna glugga en hrjóstur og harðbala og því brá honum vel við þau umskipti, er hann sá ekki annað en vínbrekkur og lystigarða, fulla af hinum ágætustu aldintrjám, runnu niðfagrir lækir smátautandi milli bakka sinna, sem voru alþaktir rósum, basilíkum, balsamsrunnum, hyasintum og narissum, sem ljómuðu fyrir augun og ilmuðu fyrir vitin. Innan um blómin sást ógrynni af turtildúfum og næturgölum, voru sumir fuglarnir uppgefnir af fluginu og kvakinu, en sumir fylltu loftið með sætum og angurblíðum kliði. Varð konungurinn öldungis frá sér numinn af því, er hann sá, og hélt að Eramsgarður eða hin jarðneska paradís væri upplokin fyrir sér. „Ó, hvílík umskipti“, kallaði hann upp, utan við sig af undrun, „hvílíkur ljómandi garður, mikið yndi væri að vera hér, hvílík skemmtun væri að reika þarna á hverjum degi!“ „Kætist ekki um of,“ segir vitringurinn, „þetta er markleysa.“ Að því mæltu lokaði hann glugganum. En er hann lauk honum upp aftur, sá soldán ekkert nema eyðimörkina gömlu í stað hinnar inndælu sjónar.

„Herra!“ mælti vitringurinn, „ég hef nú látið yður sjá nokkur furðuverk, en þau eru ekkert hjá einu frábæru undri, sem ég ætla að sýna yðar hátign. Þóknast yður að skipa, að borið sé hingað ker fullt af vatni.“ Skipaði soldán einum af þjónum sínum að gera það, og er kerið var komið inn, mælti vitringurinn: „Leyfið, herra, að þér séuð afklæddir, bundinn dúkur um mjaðmir yðar og þér síðan settir niður í vatnið.“ En er þessum viðbúnaði var lokið, segir vitringurinn: „Náðugi herra, gerið svo vel og dýfið höfðinu niður í vatnið og hefjið það upp aftur.“ Soldán dýfði sér niður í vatnskerinu...

17. NÓTT.

Soldán Egiptalands fór í kaf með höfuðið í vatnskerinu, og í sama bili vissi hann ekki fyrri til en hann stóð undir fjalli einu við sjávarströnd. Undraðist hann yfir þessu fáheyrða stórmerki enn þá meira en hinum fyrri, en varð þar á ofan hamslaus af reiði og kallaði: „Hrekkjafulli vitringur! Þú sem hefur svo grimmilega leikið á mig, komi ég nokkurn tíma aftur til Egiptalands, sem þín hin djöfullega íþrótt hefur flæmt mig af, þá vinn ég þess dýran eið, að ég skal hefna mín á þér.“ Hann var nú stundarkorn að formæla vitringnum, en sá þó fljótt að hér dugðu engar heitanir né harmatölur. Herti hann því upp hugann og gekk til manna nokkurra, sem voru að höggva við á fjallinu. Þótti honum samt óráð að láta uppskátt, hver maður hann væri, því hann hugsaði með sér: „Ef ég segist vera soldán, trúa þeir mér ekki og halda ég sé falsari eða fábjáni.“ En þeir sem voru að höggva viðinn, spurðu, hver hann væri, og svaraði hann: „Ég er kaupmaður, bræður góðir, og hef brotið skip mitt, og komst sjálfur af á fjöl einni. Þegar ég sá ykkur, gekk ég undir eins til ykkar, og veit ég að þið munuð kenna í brjósti um mig, þegar þið sjáið, hvað hörmulega ég er til reika.“ Þeir hrærðust líka til meðaumkvunar af óláni hans, en voru sjálfir svo bágstaddir, að þeir áttu nóg með sjálfa sig. Samt gáfu þeir honum allir eitthvað, því þetta voru góðir menn. Einn gaf honum gamla flík, og annar gaf honum skógarma, og þegar þeir höfðu klætt hann með þessum hætti, svo að hann gat farið skammlítið inn í borgina, sem var fyrir handan fjallið, þá fylgdu þeir honum þangað. En er þangað var komið, báðu þeir hann vel að fara og fólu hann guðs forsjón á hendur, en sjálfir héldu þeir heimleiðis. Var þá soldán aleinn. En svo unaðssamt sem mönnum þykir að horfa á nýstárlega hluti, þá var soldán áhyggjufyllri um hagi sína en svo, að hann liti eftir því, sem kringum hann var. Ráfaði hann hingað og þangað um borgarstrætin eins og í leiðslu. Var hann nú þegar orðinn þreyttur og fór að sjást um, hvar hann gæti hvílt sig, og nam staðar hjá húsi hestajárnara nokkurs. Sá hann það á aðkomumanni að hann mundi þurfa hressingar við og bauð honum inn að ganga. Kom soldáni það vel og þáði boðið og tyllti sér niður á bekk, yst við dyrnar.

„Ungi maður,“ spurði húsbóndinn, sem var farinn að eldast, „má ég spyrja: hvað leggur þú fyrir þig, og hvernig stendur á því að þú ert kominn hingað?“ Soldán gaf honum sömu andsvör og mönnunum á skóginum og sagði ennfremur: „Ég hitti góða menn, sem voru að höggva við; voru þeir svo drenglyndir að gefa mér þessa fornfálegu yfirhöfn og þessa skógarma.“ Hestajárnarinn svaraði, að sér þætti vænt, að hann hefði komist af, er hann braut skip sitt. „Settu ekki fyrir þig fjárlát þitt,“ mælti hann, „þú ert enn á besta aldri, og hver veit nema þú verðir uppgangsmaður hérna í borginni? Hér er í mörgu hlynnt að útlendum mönnum, sem vilja taka sér bólfestu hér, eða hefur þú það ekki í hyggju?” „Jú!“ ansar soldán, „ég óska einskis fremur en að mega ílengjast hérna, ég á við, ef allt heppnast vel.“ „Farðu þá að mínum ráðum,“ tók karlinn aftur til máls. „Far þú til hins opinbera kvennabaðhúss, sestu við dyrnar og spurðu hverja konu, sem út gengur, hvort hún sé gift. Þá verður sú kona þín, sem nei segir, eftir því sem hér er landssiður.“ Soldán hugsaði sér að nota þetta ráð, kvaddi karlinn og gekk til dyranna á baðhúsinu og settist þar niður. Þegar hann hafði setið þar ofurlitla stund, kom út kona forkunnar fögur. Hugsaði hann með sér, þegar hann sá hana: „Ó, mikill lánsmaður væri ég, ef þetta gull af kvenmanni væri ógift. Fyrir hennar sakir gæti ég unað óláni mínu. Því næst gekk hann að henni og spurði: „Fagra kona, eigið þér mann?“ „Mann á ég,“ svaraði hún, og soldán mælti: „Það er illa farið, þér hefðuð getað orðið gæfulánið mitt.“ Fór þá konan leiðar sinnar, og kom skjótt önnur, en sú var herfilega ljót. Varð soldán skelkaður, er hann sá hana og hugsaði með sér, að betra væri að deyja af hungri en að eiga sambúð við slíka ófreskju. „Ég ætla að sleppa að spyrja hana, hún kynni að segja nei. En hestajárnarinn hefur sagt mér, að yrða á allar konur, líklega er það regla, og verð ég að hegða mér eftir henni. En ef hún skyldi nú vera ógift, hver veit samt nema einhver slysinn útlendingur, sem ill forlög hafa hrakið hingað, hafi átt hana.“ Réði því soldán það af, að spyrja hana líka, hvort hún væri gift, og er hún kvað já við því, gladdist hann að sama skapi, sem hann hryggðist af svari fyrri konunnar. Nú kom þriðja konan, og var hún viðlíka ófrýnileg og hin önnur, og stundi soldán þungan er hann sá hana. „Drottinn minn! hér er hver annarri andstyggilegri. En ekki dugar að hætta í miðju kafi. Sé þessi gift, veit ég það, að þeir eru til, sem brjóstumkennanlegri eru en ég.“ Spurði hann þá, í því hún gekk framhjá, og var heldur skjálfraddaður: „Fagra kona, eruð þér giftar?“ „Já, ungi maður!“ ansaði hún, og stóð ekkert við, en soldán varð guðsfeginn svarinu. „Mikil heppni var yfir mér, að ég skyldi verða óhultur fyrir báðum þessum konum!“ sagði hann við sjálfan sig, „en enginn dagur er til enda tryggur.“ Það eru ekki allar konur gengnar frá laugum enn þá, og á ég eftir að sjá þá, sem mér er ætluð. Hver veit nema ég verði heppnari?“ Var hann nú viðbúinn að sjá einhverja, sem ljótari væri en báðar hinar, en þá kom hin fjórða, og var fríðari en hin fyrsta, þó hún væri undurfögur. „Hvílíkur mismunur!“ kallaði hann upp, „dagurinn er ekki eins ólíkur nóttinni og þessi er báðum hinum, sem komu næst á undan. Geta englar og djöflar verið á sama stað?“ Lagði hann sig nú allan til og gekk á móti henni og mælti: „Yndislega kona, eigið þér mann?“ „Nei“, svaraði hún, og virti hann fyrir sér frá hvirfli til ilja með aðgætnum, en þóttalegum augum; gekk hún burt og lét soldán sitja einan eftir öldungis forviða. Hann vissi ekki, hvað hann átti að halda, og fór að gruna að hestajárnarinn hefði gert sér grikk. „Ef ég á að eiga þessa konu“, hugsaði hann, „eftir landslögum hér, því gekk hún þá svo snúðugt burt? Því leit hún á mig með slíkum þótta og fyrirlitningu? Hún virti mig fyrir sér í krók og kring, og ég sá það út úr henni, að henni þótti ég lítill fyrir mann að sjá. Það er líka sannast að segja, að henni er vorkunn. Þessi yfirhafnar ræfill, sem allur er í sundur, er ekki þesslegur, að hann geri mig álitlegri og útgengilegri í augum kvenfólksins. Ég skal aldrei lá henni, þó hún þættist geta valið sér betri mann.“ Meðan soldán Egiptalands var að hugleiða þetta, kom þræll til hans og ávarpaði hann þannig: „Herra! Ég er að leita að útlendingi nokkrum, sem allur er rifinn og tættur, og líst mér svo á yður, að þér munið vera maðurinn. Gerið svo vel, ef þér eruð viðlátnir, að fara með mér, ég á að fylgja yður á einn stað, yðar er beðið þar með óþolinmæði.“ Fór soldán nú með þrælnum og kom í stórt hús, var honum þar vísað inn í stórt og þokkalegt herbergi, og var hann beðinn að bíða þar. Var hann þar svo tvær stundir, að hann sá engan mann, nema þrælinn, sem var að smákoma til hans og biðja hann að verða ekki óeirinn. En loksins komu fjórar konur skrautlega búnar með hinni fimmtu, sem öll ljómaði af gimsteinum, og þó öllu fremur af óviðjafnanlegri fegurð. Undir eins og soldán gat að líta hana, sá hann að þar var komin sú, sem seinast gekk frá laugunum. Hún gekk til hans vinaleg og brosandi og mælti: „Fyrirgefðu mér, að ég hef látið þig bíða nokkra stund, en ég vildi ekki koma hirðulauslega búin fyrir augu herra míns. Þú ert í þínum eigin húsum; allt, sem þú sér í kringum þig, er þitt. Þú ert maðurinn minn og þarft ekki annað en skipa, ég er boðin og búin að hlýða.“ „Fagra kona,“ ansaði soldán, „fyrir skemmstu harmaði ég forlög mín, og nú er ég allra manna sælastur. En fyrst ég er nú orðinn maðurinn þinn, segðu mér þá, hvers vegna þú leist svo drembilega til mín? Ég var hræddur um, að þér hefði ekki litist á mig, og sannast að segja, þér var vorkunn.“ „Herra!“ svaraði konan, „ég gerði það með ásettu ráði, því í þessari borg verða konur að vera þóttalegar, þegar þær koma opinberlega fram. Þetta er landssiður, en því ljúfari og viðfeldnari erum við á heimilinu.“ „Og því elskuverðari,“ greip soldán fram í. En fyrst ég nú er húsbóndi, ætla ég að byrja hússtjórn mína á því að skipa, að skraddari og skóari verði sóttir handa mér. Ég fyrirverð mig að standa frammi fyrir þér í þessum tötrum, og svo langt man ég, að mér hæfði ekki slíkur klæðnaður.“ „Ég hef orðið skjótari að bragði með þessa skipun,“ sagði konan, „ég var búin að senda þræl einn til Gyðings, er selur tilbúin föt, hefur hann allt undir eins á reiðum höndum, sem þú kannt að þarfnast. En komdu nú á meðan og fáðu þér hressingu.“ Svo mælti konan og leiddi hann við hönd sér inn í sal einn, var þar uppbúið borð, hlaðið ávöxtum og ýmsum súrsuðum réttum. Settust þau nú til borðs. En meðan þau neyttu matar, stóðu fjórar aðrar konur bak við þau, og sungu nokkur kvæði eftir skáldið Bada Saoudäi, og léku á ýmisleg hljóðfæri. Loksins greip húsmóðirin gígju eina og skemmti soldáninum með strengjaleik og söng. En þá kom Gyðingurinn, svo að hún varð að hætta þeirri skemmtun. Fylgdu honum þjónar og báru stranga, sem margskonar klæðnaður var í. Var því nú öllu flett í sundur og skoðað, og síðan valið úr, gullrósað silkivesti og lifrauð klæðiskápa, og er Gyðingurinn hafði látið af hendi önnur föt, sem nauðsynleg eru til fullkomins klæðnaðar, fór hann burt með þjónum sínum. Þótti konunni nú soldán búast um og fannst mikið um vöxt hans og yfirbragð; voru þau bæði jafn-ánægð, hvort með annað. Hann bjó saman við hana í sjö ár og gat við henni sjö sonu og sjö dætur. En af því bæði voru útsóunarsöm og hugsuðu ekki um annað en að eiga gott og skemmta sér, eyddust fljótt fjármunir konunnar. Þau urðu að vísa þjónustustúlkum og ambáttum úr vistinni, og selja húsgögnin, hvert á fætur öðru, til þess að halda við lífinu. En þegar kona soldáns sá ekki út úr bágindunum, segir hún við mann sinn: „Meðan eigur mínar entust til, varstu óspar á þeim; þú hefur lifað í iðjuleysi og átt góða daga. Nú kemur til þinna kasta að vinna fyrir heimili þínu.“ Hryggðist konungur við þessi orð og leitaði upp hestajárnarann gamla, og ætlaði að fá hjá honum heilræði. „Faðir góður,“ segir hann við hann, „nú er ég enn þá volaðri en þegar ég kom í þessa borg. Nú á ég konu og fjórtán börn, en hef ekkert til að veita þeim fæðslu.“ „Kanntu þá enga iðn?“ segir karlinn og er soldán kvað nei við, tók hann upp hjá sér tvo peninga og gaf honum og sagði: „Farðu og kauptu þér undir eins tvo létta, og gakktu síðan innan um daglaunamennina á torginu.“ Soldán hlýddi ráðum hestajárnarans og beið litla stund innan um hina verkmennina, þangað til maður kom til hans og beiddi hann að bera nokkuð fyrir sig. „Til þess er ég hingað kominn,“ segir soldán, og varð nú að rogast með stóreflis poka, sem hann orkaði varla að bera, og meiddist hann á öxlunum af byrðar-bandinu. Hann fékk einn Aktsja (pening) í kaup og fór með hann heim, en kona hans sagði honum, að ef hann ekki ynni sér tífalt meira inn á dag en þetta, mundu þau öll svelta í hel á heimilinu. Daginn eftir fór aumingja soldáninn ekki á torgið, heldur rölti hann niður að sjó, gekk þar fram og aftur og var að hugsa um ólán sitt. Hann starblíndi á staðinn, þangað sem hann hvarf fyrir kunnáttu Sjabeddíns fróða, og er hann rifjaði upp fyrir sér þetta merkilega ævintýri, gat hann ekki tára bundist. En er hann hafði þvegið sér eins og fyrirskipað er, áður en hann gerði bæn sína, kafaði hann með höfuðið niður í sjóinn, og er hann hóf aftur höfuðið upp úr, sá hann hvar hann stóð í vatnskerinu í höll sinni, og allt hirðfólkið í kring. Þá gekk hreint fram af soldáni. Sá hann að Sjabeddín stóð frammi fyrir sér, í sömu sporum og þegar hann hvarf frá honum, hrópaði hann þá í reiði: „Grimmi vitringur! Hræðist þú ekki refsingu drottins, að þú skulir gera soldáni þínum og herra slíkan grikk?“ „Herra,“ segir vitringurinn, „því reiðist yðar hátign mér svo, þér hafið rétt að eins stungið höfðinu niður í vatnskerið og tekið það upp aftur, embættismenn yðar, sem hér eru viðstaddir, geta vitnað það.“ „Yðar hátign!“ æptu allir í einu hljóði, „vitringurinn segir satt!“ En soldán lét sér ekki nægja þenna vitnisburð, heldur svaraði bálreiður: „Þið eruð lygarar! Þessi bölvaði vitringur hefur haldið mér föstum með fjölkynngi í öðru landi í sjö ár. Ég kvongaðist þar og eignaðist sjö sonu og sjö dætur, en þó þykir mér ekkert sárgrætilegra en það, að ég skuli hafa verið daglaunamaður. Þú meinbölvaði vitringur! Því varstu svo djarfur, að láta mig ganga með burðarkarls létta?“ „Herra,“ segir vitringurinn, „úr því þér ekki leggið trúnað á orð mín, skal ég færa sönnur á mál mitt áþreifanlega.“ Svo mælti hann og afklæddi sig, batt dúk um mjaðmir sér, fór í vatnskerið og kafaði niður. En soldáninn var enn síreiður og mundi svardaga sinn, að hefna sín á vitringnum undir eins og hann kæmi aftur til Egiptalands, brá hann því sverðinu, til að höggva af honum höfuðið í því hann rétti það upp úr vatninu. En vitringurinn vissi, hvað soldán hafði í hyggju, því hann kunni fræðina Mekasjefa, sem getur sagt leyndustu hugsanir annarra. Hann brá á sig huliðshjálmi eftir listinni Algáib-analabsar, og hvarf til Damaskus. Þaðan skrifaði hann soldáni svo látandi bréf:

„Vita skaltu, herra, að báðir við, þú og, ég, erum ekki annað en vesalir þrælar guðs. Þú stakkst höfðinu snöggvast niðrí vatnið og tókst það upp í sama vetfangi, samt fórstu á meðan sjö ára ferð, fékkst þér konu, eignaðist sjö dætur og sjö sonu og rataðir í miklar raunir. Þrátt fyrir þetta viltu ekki trúa því, að vor mikli spámaður Mahómet hafi fundið sæng sína volga, og ekki allt runnið úr vatnskönnunni, sem oltið hafði um. Láttu loksins á það sannast, að þeim er enginn hlutur ómáttugur, sem skapað hefur himininn og jörðina af engu, heldur einungis með almættisorðinu: verði!”

Þegar soldán Egiptalands fékk bréf þetta, trúði hann að sönnu, en ekki rann honum reiðin við vitringinn. Skrifaði hann þá konunginum í Damaskus til og beiddi hann að handtaka vitringinn og lífláta, og senda sér af honum höfuðið. Var konungurinn í Damaskus boðinn og búinn til þess og sparði ekkert til að verða við tilmælum soldáns. Og er hann frétti, að vitringurinn hefðist við í helli nokkrum, nokkuð langt frá borginni, skipaði hann kvennavörðum sínum, að fara þangað, handtaka vitringinn og koma með hann. Fóru þeir af stað í þeirri von, að hægðarleikur mundi þeim að höndla vitringinn, en þeim brá heldur en ekki í brún, þegar þeir sáu að fjöldi riddara á góðum hestum, albrynjaðir og vel vopnaðir, vörðu hellisdyrnar. Sneru þeir því aftur og sögðu konungi allt hvernig farið hafði. Safnaði hann þá liði, reiður út af mótstöðu þessari, og fór sjálfur í broddi fylkingar til móts við vitringinn. En hann hafði þá slíkt ofurefli liðs, að konungurinn varð hræddur og sneri aftur. Gramdist konungi, að hafa farið svo háðulega för, en vildi þó ekki uppgefast. Spurði hann þá vesírana, hvað af skyldi ráða, úr því sem komið var. Svöruðu þeir, að hversu voldugur konungur sem hann væri, skyldi hann aldrei hugsa til að yfirstíga þann, sem neytti guðlegs fulltingis. „En ef yðar hátign,“ mælti elsti vesírinn, „skyldi ná tangarhaldi á vitringnum, látið þá segja honum, að þér viljið gera frið við hann. Veljið fríðustu ambáttirnar úr kvennabúri yðar og gefið honum. En skipið þeim áður að komast fyrir, hvort engar séu þær stundir, sem vitringurinn missir sinn vanalega töframátt.“ Þetta þótti konungi óskaráð og lét hann bjóða vitringnum vináttu sína og senda honum ambáttir, fyrirtaks fríðar. Vitringurinn hélt þá líka, að konungurinn í Damaskus iðraðist eftir að hafa ofsótt sig saklausan, og gekk því í gildruna. Hann tók við ambáttunum í grandleysi og lagði ákafan ástarhug á eina þeirra. Þegar hún varð þess áskynja, sá hún sig ekki úr færi og mælti: „Kærasti vitringur! mér leikur forvitni á að vita, hvort þú ekki átt þér þær stundir, að þú getur engin undur gert.“ „Fagra mey!“ ansaði vitringurinn, „ég bið þig að inna mig ekki frekar eftir því. Hugsum heldur um að stytta okkur stundir, þér stendur þetta á engu, sem þú spyr um.“ Ambáttin lét eins og sér sárnaði þetta svar, og gerði sér upp óhuggandi hryggð. Og er vitringurinn ætlaði að gera sér dátt við hana, fór hún að gráta og mælti: „Þetta blíðlæti kemur ekki frá hjartanu. Ef þér í rauninni þætti vænt um mig, mundirðu engu leyna mig.“ Í stuttu máli, hún fékk talað svo um fyrir honum, að honum varð sú skyssa á, að segja henni allt. Játaði hann henni, að í hvert skipti, sem hann væri búinn að hafa samfarir við kvenmann, yrði hann vanmáttugur á eftir, þangað til hann tæki hreinsunarþvott þann, sem fyrirskipaður er í lögmálinu eftir slíka athöfn. Lét ambáttin konunginn í Damaskus vita þetta, og skipaði hann kvennavörðum sínum að fara leynilega til húsdyra vitringsins eina tiltekna nótt. Átti þá ambáttin að ljúka upp í tækan tíma, og þeir að brjótast inn og handsama vitringinn. Hann var því vanur að láta stóra vatnskönnu standa við höfðalag sitt á hverri nóttu; hafði hann hana til að þvo sér úr, þegar svo bar undir. Þessa nótt, sem ákveðin var, hafði ambáttin hellt út vatninu, áður en hún lagðist niður, svo að vitringurinn vissi ekki af. Fann hann því könnuna tóma, þegar hann ætlaði að þvo sér. Var þá flagðið óðara til taks og bauð honum að sækja vatn, tók könnuna og gekk út, og lauk um leið upp fyrir kvennavörðunum. Ruddust þeir nú inn með harki og háreysti, og skildi nú vitringurinn, að þetta voru svik ambáttarinnar. Þreif hann þá í skyndi tvö ljós, sem loguðu í kertastikum, og tók að snúast í hring með þau, og talaði til kvennavarðanna einhver orð, sem þeir ekki skildu. Við bæði þessi atvik urðu þeir felmtraðir og hlupu burt, því þeir voru hræddir um, að hann mundi beita við þá einhverri háskalegri fjölkynngi. Vitringnum varð það fyrst fyrir, sem mest reið á, að loka að sér dyrunum og þvo sér. Því næst tók hann í hefnda skyni á sig líki ambáttarinnar, en brá sínu yfir hana, hljóp síðan eftir kvennavörðunum og kallaði: „Bleyðurnar ykkar, framkvæmið skipun konungsins, sem er drottinn ykkar og herra! Hann lætur drepa ykkur alla, ef þið komið svo til Damaskus, að þið hafið ekki vitringinn. Því hlaupið þið þá burt? Hafið þið séð skrípi eða hermenn koma honum til hjálpar? Snúið þið aftur, farið þið óhræddir inn í hellinn, ég skal vera það karlmannlegri en þið, að ég skal handtaka hann og fá ykkur hann í hendur.“ Fyrir áeggjan þessa létu kvennaverðirnir staðar numið og hertu upp hugann. Þeir sneru aftur og fylgdu vitringnum, sem gekk á undan þeim í líki ambáttarinnar, inn í hellinn. Handsömuðu þeir þar ambáttina, sem var í líki vitringsins. Bundu þeir á henni hendur og fætur, og gat hún ekki komið upp hljóði, því að vitringurinn hafði gert hana mállausa. Fóru þeir þá með hana til konungsins í Damaskus. Hélt hann að þar væri kominn vitringurinn og lét undir eins hálshöggva bandingjann. En óðara en höfuðið losnaði við bolinn, fékk hvort um sig aftur sína sönnu mynd, og sá konungurinn þá og öll hirðin, að þetta var ambáttin. Vitringurinn, sem þar var nærstaddur í líki hennar, kom nú í sinni réttu mynd og talaði þessum orðum til konungsins í Damaskus: „Ó þú konungur, sem hefur ólmast með hnúum og hnefum til að fyrirkoma mér, soldáninum í Egiptalandi til þægðar, þú skalt vita, að manni ber ekki að styrkja rangsleitnar hefndir. En lofaðu guð fyrir, að ég læt hefndir mínar lenda við það, að hegna þessari svikafullu ambátt.“ Að svo mæltu hvarf vitringurinn, og lét konunginn og alla, sem sjónarvottar voru að þessum kynlega atburði, sitja eftir með ótta og undrun.

„Svona er nú sagan af Sjabeddín fróða,“ mælti ennfremur hinn æðsti vesír Persakonungs, „má yðar hátign af því marka, að karlmenn geta aldrei goldið fullan varhuga við konum. Leyfið því að Núrgehan verði prófaður til fullrar rannsóknar, áður en hann er tekinn af lífi. Hver veit nema hann færi okkur sönnur á sakleysi sitt.“ „Svo skal vera,“ mælti konungur. „Ég fresta dauða sonar míns þangað til á morgun.“ Meðan nú að vesírarnir fóru til kóngssonarins í díblissunni, reið konungur á veiðar. Kom hann heim um kvöldið og borðaði með Kansade drottningu. Sætti hún lagi, þegar þau höfðu lokið máltíðinni, að segja við hann: „Herra! Ég er hrædd um, að þú iðrist einhverntíma eftir að hafa frestað dauða sonar þíns. Kóraninn segir, að maðurinn eigi tvo óvini, sem hann hafi eftirlæti á, og það séu börn hans og fjármunir. Sonur þinn er óvinur þinn, því hann þorði að taka til hins andstyggilega verks, sem hann hafði áformað. Flýttu þér því að refsa honum. Vertu ekki að hlýða lengur á árnaðarorð föðurástar þinnar og manngæsku. Illska hans hlýtur að þagga niður rödd föðurástarinnar. Láttu ekki ráð né ræður hirðmannanna glepja þér sjónir, því slíkt er mikill breyskleiki, að ljá hverjum manni eyru sín, og ætla að gera öllum að skapi. Dæmisagan af garðyrkjumanninum, syni hans og asnanum sannar það best. Það er vísast þú kunnir hana ekki, og ætla ég því að segja hana ef þú leyfir.

Garðyrkjumaðurinn, sonur hans og asninn

Dæmisaga:

18. NÓTT.

Einu sinni fór gamall garðyrkjumaður út í garðinn sinn með syni sínum, reið drengurinn asna, en karlinn gekk. Undruðust það allir, sem mættu þeim, og margir kölluðu til þeirra: „Sjáið þið karlinn vitlausan, sem er það flón að ganga, en lætur son sinn vera að spjátra sig á asnanum.“ Vegna þessara ámæla lét karlinn son sinn fara af baki, og fór sjálfur á bak. En ekki leið á löngu, að þeir mættu öðrum og heyrðu glöggt að þeir sögðu: „Hann er orðinn ær, gamli karlinn, hann sæti ekki einn á asnanum annars.“ Þá lét garðyrkjumaðurinn piltinn setjast fyrir aftan sig, og tvímenntu þeir svo spölkorn, þangað til þeir heyrðu menn segja, sem fram hjá gengu, að þetta væri mesta ósvinna, að drengurinn skyldi sitja svona fyrir aftan föður sinn. Höfðu þeir feðgar þá sætaskipti, en það varð ekki til annars en að þeir fengu að heyra hjá þeim, sem urðu á vegi þeirra næst: „Karlinn sá arna er ósóminn sjálfur, að hann skuli ríða svona með þennan ungling fyrir framan sig.“ Hvernig sem aumingja garðyrkjumaðurinn reyndi á alla vegu, gat hann aldrei gert svo öllum líkaði. Getur yðar hátign,“ sagði Kansade ennfremur, „ráðið af því, að enginn sleppur hjá ámælum annarra, og að það er heimska, að ætla sér að hlýða hvers eins ráðum. Framkvæmdu því hið fyrsta áform þitt, og láttu hegninguna koma yfir son þinn fyrir vanþakklæti hans og guðlausan níðingsskap.“

Morguninn eftir settist Sindbað konungur í hásæti, gerði boð eftir böðlinum og skipaði honum að drepa Núrgehan. Þá gekk annar vesírinn fram og mælti: „Ó þú konungur veraldarinnar, lát ekki ginna þig til slíks bráðræðis, að úthella svo dýru blóði. Mistryggðu þann munn, sem æsir þetta haf svikanna. Konur verða aldrei uppnæmar að rægja. Þær sitja í legubekknum með krosslagða fæturna og fingurna leikandi á tánum, og gera ekkert annað liðlangan daginn en að hugsa upp vélræði til að leika á karlmennina. Minnist yðar hátign þeirra orða, sem Mahómet sagði í andarslitrunum: „Ég skil svo við mannkynið, að ein sundrungar uppspretta er eftir, og hefur hún upptök sín hjá konum. Ég gekk ríkt eftir að minna boðorða væri gætt, og leitaðist við að útrýma syndinni úr heiminum, en ég gat ekki rifið upp hina dýpstu rót hennar, sem er kvenkynið, því það er friðarspillir mannkynsins, og þó nauðsynlegt til að halda því við.“ Ef ég mætti segja þér söguna af Saddyk hestaverði, mundirðu ekki hlaupa svona á þig, að láta eftir hinni blóðugu bæn drottningarinnar.“ Svo uppvægur sem Sindbað konungur var, barðist þó föðurhjartað í brjósti hans, og hlýddi hann fúslega á allt, sem hann hélt mundi geta sannað sakleysi sonar hans. Bauð hann því vesírnum að segja hina fyrrgreindu sögu.

Sagan af Saddyk hestaverði

„Konungi einum í Tattaralandi,“ tók vesírinn til máls, „var einhverju sinni sagt, að einn maður væri í ríki hans, sem hataði svo lygi, að hann segði aldrei ósatt orð. Langaði þá konung til að hafa þenna mann hjá sér, og gerði hann að hestaverði við hirð sína. Nú varð ekki komist hjá því, að svo nýr hirðmaður fengi öfundarmenn; neyttu þeir allra bragða til að steypa honum. En konungur var ekki svo gerður, að hann léti koma slíkum flugum í munn sér, og rannsakaði hann allt sjálfur. Lagði hann hverja freistnina eftir aðra fyrir hinn nýja hestavörð, og reyndist hann þá svo einarður og hreinskilinn, að hann gaf honum viðurnefnið Saddyk, þ.e. hinn sannsögli. Enginn af öllum fjandmönnum hans lagði sig eins í framkróka til að steypa honum eins og vesírinn Tangríbirdi. Hann neytti allrar hrekkvísi sinnar til að rægja hann við konung, en það ætlaði ekki að heppnast. Það var einhvern dag, að hann létti á illsku sinni með því að tala við dóttur sína. „Því ofsækir ólánið mig svona?“ segir hann. „Ég er þó búinn að steypa ótal gömlum hirðmönnum, og get ekkert grandað þessum hvítvoðung í hirðinni. Ég hef unnið allt fyrir gíg hingað til, sem ég hef reynt til að fyrirkoma þessum Saddyk.“ Dóttir vesírsins var enginn föðurbetrungur. Í stað þess að telja föður sinn af því að spilla fyrir láni Saddyks, þá ýtti hún undir hann: „Faðir minn góður!“ mælti hún, „vertu bara ekki hugsjúkur. Ef þú ert áfram um að koma honum Saddyk í ónáð hjá konunginum, þá skaltu láta mig eina um það.“ „Og hvernig ætlarðu að fara að því, barnið mitt?“ spurði vesírinn. „Láttu mig um það,“ ansaði hún, „leyfðu mér einungis að fara til hestavarðarins, og lofa ég því, að svo mikið verði mér ágengt, að hann segi ósannindi upp í opið geðið á konunginum.“ „Gerðu þá sem þér líkar, dóttir mín,“ sagði vesírinn, því hann var blindaður af hatrinu. „Ég leyfi þér allt, hvað dýru verði sem þú efnir heit þitt, ef það aðeins heppnast.“

Nú hugsaði dóttirin ekki um annað en að framkvæma áform það, er hún hafði í hyggju. Hún tók fram bestu föt sín, prýddi sig með gimsteinum sínum, sverti á sér augabrúnirnar og neri á sér hendurnar úr hinna*. Er þar stutt frá að segja, að þegar hún hafði aukið náttúrlega fegurð sína með öllum þeim töfrum, sem orðið geta með íþrótt og svikaprjáli, fór hún úr húsi föður síns á náttarþeli og fylgdu henni ambáttir nokkrar. Gekk hún til híbýla hestavarðarins, sagði hún ambáttunum þá að fara, og drap á dyr. En er upp var lokið, bar hún það fyrir, að hún þyrfti að tala við Saddyk um eitt mikilsvarðandi málefni. Var henni hleypt inn og hún leidd inn í herbergi hestavarðarins, og hitti hún svo á, að hann sat í legubekk. Heilsaði hún honum og kom nær, brá síðan upp blæjunni, sem hún hafði fyrir andlitinu, og settist þegjandi niður í legubekkinn hjá honum. Hafði Saddyk aldrei séð svo óumræðilega fegurð, jafnvel ekki í draumum, og varð hann því öldungis frá sér numinn og líkt sem agndofa af undrun. En stúlkan var ekki til annars komin en að æsa í honum losta, og hafði hún breytni til þess á marga vegu. En er hún þóttist hafa tælt og ginnt hestavörðinn, svo að hann mundi í ekkert horfa, til að hafa eftirlæti hennar, kvað hún upp úr með svo felldum orðum: „Saddyk, undrastu ekki að kona, sem elskar þig, kemur til þín á náttarþeli. Ást mín synjar þér einskis, en þú verður um fram alla hluti að gera eina bón mína.“ „Elsku lífið mitt,“ sagði Saddyk, upptendraður af ástarílaungun, „þú þarft ekki annað en að segja til. Skipaðu þræl þínum. Hvað heimtarðu af honum?“ „Ekki nema það, að mig langaði til að borða með þér,“ ansaði dóttir vesírsins. „Mig blóðlangar í hrossakjöt. Farðu því og slátraðu þegar í stað feitasta hestinum í hesthúsi konungsins, við tökum úr honum hjartað og lifrina og neytum þess síðan bæði saman.“ „Ó, biddu heldur um líf mitt,“ sagði Saddyk, „það er þér velkomið. Ég má ekki snerta hendi á því, sem er eign konungs míns og herra. En frestum máltíðinni til morguns, þá skal ég útvega hest, sem rær í spikinu, og þá skulum við gæða okkur eins og kóngur og drottning.“ „Nei, nei!“ greip mærin fram í, „ég vil eta af konungs hesti. Þetta er raunar skrítið uppátæki, en þú verður að láta það eftir mér.“ Ég get samt ekki ráðist í það,“ mælti Saddyk, „ég er hollari konunginum, drottni mínum en svo, að ég vilji gera honum nokkuð mót skapi. Það mun ekki heldur verða óhegnt, og væri ég svo breyskur að láta eftir ósk þinni, mundi ég vafalaust fá þess að gjalda.“ „Vertu óhræddur!“ ansaði dóttir vesírsins, „spyrji konungurinn, hvað orðið sé af hestinum, segir þú, að hann hafi sýkst af ólæknandi kvilla, og hafir þú drepið hann af framsýni og fyrirhyggju, svo að hinir hestarnir ekki sýktust. Konungur hefur gefið þér viðurnefni og kallað þig Saddyk sannsögla, og mun hann trúa þér og hæla þér í tilbót fyrir forsjálnina.“ Nú fóru að renna tvær grímur á hestavörðinn og hugsaði hann með sér: „Hvað á ég að gera? Annars vegar aftrar mér lotningin fyrir konunginum og kvíðinn fyrir hegningunni, en hins vegar tælist ég af yndisleik þessarar mánabjörtu ásjónu.“ Hún herti þá að honum með kjassi og þrálátum bænum, og það fór með hann. Gengu þau þá síðan bæði út í hesthúsið kóngsins. Þar beiddi dóttir vesírsins hann endilega að drepa svartan hest, sem stóð einn sér. Þá byrjaði aftur fyrir hestaverðinum hugarstríðið milli ástríðunnar og skyldurækninnar. „Hvað heimtarðu, drottning mín!“ kallaði hann upp, „þú leiðir elsku mína, í of grimma freistni. Vita skaltu þá, að svarti hesturinn þarna er sá af hestunum, sem konunginum þykir vænst um. Ég get ekki gert vilja þinn. Kjóstu einhvern af hinum og óðara skal ég drepa hann. Mér er ekki unnt að gera þér meira að skapi, og þú getur ekki ætlast til, að ég láti meira eftir þér.“ En yngismærin lét ekki þoka sér, heldur hljóp hún um háls Saddyk og kjassaði hann með sætri rödd: „Herra minn, hestavörður minn elskulegi, ég særi þig, gerðu það sem ég bið þig. Ég veit það, að þessi ástarraun, sem ég hef lagt fyrir þig, kemur nokkuð í bága við skyldu þína, en kvenfólkið tekur stundum upp á ýmsum brekum og vill endilega hafa það fram, sem það hefur tekið í sig. Haf því vorkunn með duttlungasemi minni, ég skal unna þér sem lífi mínu og meira en það, ef þú gerir þetta, sem ég bið um.“ Þetta mælti hún með sætasta fagurgala og ljúfustu ástaratlotum, svo að hestavörðurinn mátti ekki lengur standast. Hann tók upp hníf og svæfði svarta gæðinginn Tattarakonungsins. Tóku þau úr honum hjartað og lifrina og steiktu, og át Saddyk það með dóttur vesírsins. Var hún hjá honum þangað til undir morgun. En er birti af degi, kvaddi hún hann og fór heim til föður síns og sagði honum allt hvernig farið hafði. Vesírinn varð svo ákaflega glaður, af því hann þóttist sjá tortímingu Saddyks í hendi sér, að hann íhugaði ekki hvað dóttir hans hafði lagt í sölurnar. Fór hann undir eins á konungs fund og sagði honum frá þessum atburði, en gat þess ekki, að kvenmaðurinn, sem hlut átti að máli, væri dóttir sín, og að þau bæði hefðu sett þessi ráð.

Meðan vesírinn var nú að segja konunginum frá þessu með öllum þeim illvilja, sem orðið getur, þegar útfarinn hirðmaður ætlar að steypa þeim, sem hann öfundar, rankaði Saddyk við sér. Hann nagaði sig í handarbökin út af tiltækinu um nóttina: „Mikla heimsku gerir maðurinn,“ hugsaði hann með sjálfum sér, „þegar hann lætur fýsnir sínar hlaupa svona með sig. Það hefði verið miklu hyggilegra af mér, að vísa þessari fögru konu burt með afsvörum en að slátra uppáhalds gæðingnum konungsins henni til þægðar. Þá væri ég ekki bitinn og stunginn af þessum hugarkvölum. Hvernig ætli nú fari fyrir mér? Hvað á ég að segja konunginum, herra mínum, þegar hann heimtar hest sinn? Á ég að grípa til lyginnar og segja honum ósannindi upp í opið geðið, þar sem ég hef haft það fyrir óbrigðult lögmál, að tala aldrei ósatt orð? Með þessu móti bæti ég nýjum glæp ofan á þann, sem drýgður er. En ef ég játa hreinskilnislega ávirðing mína, verður það minn bani. Hvað á ég þá að taka til bragðs af þessu tvennu? Ljúga — gott og vel! Ég fer til hallarinnar.“ Um leið og hann mælti þetta, tók hann ofan húfuna og lagði hana á jörðina. „Látum nú sem þessi húfa sé konungur. Við skulum vita, hvort við getum logið upp í opið geðið á honum. Nú geng ég inn og hneigi mig, og hann segir: „Saddyk, söðlaðu svarta gæðinginn minn, ég ætla að ríða út í dag.“ „Herra!“ svara ég þá og fleygi mér niður fyrir fætur honum, „það hefur orðið snöggt um hann í nótt. Í gærkveldi var ómögulegt að koma honum til að éta, og um miðnætti drapst hann, og veit ég ekki, hverjum um er að kenna.“ „Hvað er þetta?“ mun konungur segja, „er svarti gæðingurinn minn dauður, hann sem var svo ljónfjörugur í gærdag, hvernig stendur á því, að það skyldi henda hann einan innan um svo marga í hesthúsinu mínu? Snáfaðu burt. Þú ætlar að frelsa þig með undanbrögðum og útúrdúrum, þú hefur selt hestinn minn góða einhverjum útlending, sem hefur þeyst burt á honum, eða þú hefur drepið hann sjálfur í fólsku. Þú skalt samt ekki hugsa, að þú sleppir hjá hefnd minni, þér skal verða launað sem maklegt er. Heyrið, varðmenn! Takið illmenni þetta og höggvið hann undir eins í stykki.“ Þetta mun nú konungur segja, og gjalda mér þannig hina fyrstu lygi, sem komið hefur yfir mínar varir. En ef ég nú segi satt, vitum til, hvort þá fer betur. „Saddyk! Sæktu gæðinginn minn svarta, ég ætla að ríða út.“ „Ó, þú konungur! Hér stendur þræll þinn frammi fyrir þér, fullur angurs og örvæntingar. Í nótt er var kom stúlka til mín og beiddi mig um hjartað og lifrina úr svarta hestinum þínum, og ég gat ekki synjað henni.“ „Hvað segir þú? Þú lést þá fallega hestinn minn fyrir eftirlæti kvenmanns. Sækið þið böðulinn, að hann geri skyldu sína!” Þetta liggur fyrir mér,“ sagði hestavörðurinn enn fremur við sjálfan sig, „hvort sem ég lýg eða segi satt, er dauðinn óumflýjanlegur. Ó, mig auman! Bölvað sé hið töfrandi flagð, sem kom mér í þennan bobba.“ Í því hann var þarna þungt hugsandi, fékk hann boð frá konungi að koma. Hlýddi hann á augabragði og fann þar vesírinn, fjandmann sinn. „Saddyk!“ sagði konungur, „láttu söðla svarta gæðinginn minn, ég ætla að ríða út á veiðar.“ Við þessi orð brá hestaverðinum ógurlega og svaraði hann eins og í fáti...

19. NÓTT.

Hestavörðurinn svaraði þannig skipun konungs, að leggja á svarta hestinn, og var nú dauðhræddur: „Konungur! Núna í nótt vildi þjóni þínum mikil ógæfa til. Ef yðar hátign þóknast, skal ég útskýra það betur.“ „Segðu það þá!“ ansaði konungur, og hélt Saddyk því áfram: „Ég sat í gærkveldi heima hjá mér, þá kom stúlka til mín og hafði blæju fyrir andlitinu. Hún settist í legubekkinn hjá mér. Síðan tók hún blæjuna frá andlitinu og var það yndislega fagurt. Ég varð svo frá mér numinn, að ég réði mér ekki. Ég sór henni elsku mína og mundi hafa gert út af við hana með blíðlæti mínu, hefði hún ekki aftrað mér ástúðlega. „Ég trúi því ekki“, sagði hún, „að elska þín sé einlæg, nema þú gefir mér hjartað og lifrina úr besta reiðhestinum konungsins.“ Svo hugfanginn, sem ég var, svaraði ég því samt, að það væri ógjörningur fyrir mig og óhæfa, að slátra skepnu, sem yðar hátigri þætti svo vænt um. En hin töfrafulla mær lagði hendur um háls mér og talaði svo fögrum orðum, að ég gat ekki lengur synjað henni. Játa ég þér, drottinn minn og herra, afbrot mitt, einart og einlæglega, og ætla ég ekki að ljúga mig undan maklegri hegningu, heldur sel ég sjálfan mig fram. Þarna er sverðið, konungur, og hérna er höfuðið.“ Þá sneri konungurinn sér að vesír sínum og bauð honum að segja, hvers Saddyk væri maklegur. Hann varð léttbrýnn við og svaraði: „Herra! Að minni hyggju ætti að brenna hann á seintlogandi eldi. Sá getur ekki átt neina miskunn skilið, sem gat haft sig til að drepa uppáhalds gæðinginn yðar.“

„Þá get ég ekki verið þér samdóma, vesír!“ segir konungur, „ég held það sé hyggilegra, að fyrirgefa hina fyrstu yfirsjón, en að refsa fyrir hana.“ Því næst vék hann sér að hestaverðinum og mælti: „Ég dáist að hreinskilni þinni og tek ekki hart á breyskleika þínum. Hefði ég verið í þínum sporum, er vísast að ég hefði ekki einungis lagt svarta hestinn í sölurnar, heldur hvert og eitt hross í hesthúsinu mínu. Ég fyrirgef þér og virði það svo mikils við þig, að þú skyldir segja sannleikann í þetta skipti, að ég nú skipa, að þér sé þegar í stað rétt tignarklæði.“ Þegar vesírinn sá, að hestavörðurinn hlaut verðlaun í stað refsingar, og að dóttir hans hafði lagt sjálfa sig í sölurnar til ónýtis, tók hann sótt af gremju yfir því og dó skömmu á eftir, en Saddyk sannsögli tók við embættinu að honum látnum: „Herra!“ mælti vesír Sindbaðs konungs ennfremur, „þú ættir að vera íhugasamur, ekki síður en konungurinn á Tattaralandi. Fyrirgefðu hina fyrstu ávirðingu — en hvað segi ég? Hvar er sönnun fyrir því, að kóngssyni hafi nokkuð á orðið? Þú hefur ekki sakfellt hann eftir öðru en sögusögn drottningarinnar. Guð varðveiti þig frá því, að úthella blóði sonar þíns, þar sem þú hefur ekki meira fyrir þér. Skipaðu að minnsta kösti, að Abúmasjar verði leitaður uppi áður, því hann mun víst geta sagt okkur með sanni, hvernig stóð á málleysi Núrgehans, og mun það eitthvað vera af hans toga spunnið.“ Soldáni litust fortölur þessar vera hyggilegar, skipaði að leita upp spekinginn Abúmasjar, og sló lífláti Núrgehans á frest. Síðan reið hann út á veiðar og borðaði með drottningu um kvöldið. Sat hún ekki af sér tækifærið, að koma hefndar áformi sínu áleiðis, og sagði því við Sindbað: „Herra! Það tekur engu tali, hvað þú dregur refsingu Núrgehans, og mun þig iðra þess, eins og Bajasíd soldán iðraðist eftir miskunnsemi sína.“

„Hvernig þá?“ spurði soldán, og Kansade sagði honum söguna: „Það var einhverju sinni, að konungurinn fann hund grindhoraðan og glorhungraðan, og kenndi í brjósti um hann. Hann tók hann með sér og flutti hann á einn stað, þar sem honum var nákvæmlega hjúkrað og gefið vel að éta. Hundurinn náði sér og stækkaði, en einu sinni beit hann af hvefsni sinni soldáninn, velgjörðarmann sinn. Sagði þá soldán í reiði: „Þú áttir of gott, kvikindið þitt, ég gerði vel til þín, og því bíturðu mig þá? Þá varð það með vilja allsvaldanda guðs, að hundurinn svaraði honum: „Soldán! Örg náttúra batnar aldrei.“ „Hugsaðu vel eftir því,“ bætti Kansade við, „afstýrðu því með framkvæmd hins réttláta dóms, að ekki fari fyrir þér eins og hinum ólánsama konungi, sem ég ætla nú að segja þér frá, ef þú leyfir:

Sagan af barninu fundna

Kvenmaður nokkur, sem átt hafði barn með ræningja, bar það út og lét það við dyrnar á musteri einu. Þá vildi svo til, að konungur þar í landi kom þann morgun og gerði þar bæn sína. Honum varð litið á barnið og spurði, hvernig stæði á, að það væri þangað komið. Var honum þá svarað: „Herra! Barnið hefur verið borið út, til þess að góðir menn fyrir guðs sakir skyldu annast það og uppfæða.“ Komst konungur við af meðaumkvun, eins og vænta mátti af góðgjörnum konungi, en hann lét ekki þar við lenda. Hann fór af baki og tók sveininn hátíðlega sér í sonarstað og mælti: „Fyrst ég á engan erfingja, ætla ég að láta uppala þenna dreng, hver veit nema hann á síðan verði máttarstoð hásætis míns, og kórónu mína skal hann erfa, ef hann á það skilið.“ Var nú farið með drenginn í kvennabúrið, og var hann færður í nýja og fagra reifa. Síðan var honum fengin barnfóstra og í öllu farið með hann eins og hann hefði verið eigið barn konungs. Hann dafnaði vel og var hinn efnilegasti. Þegar hann var fimm ára, var honum fenginn kennari í fögrum vísindum, og seinna lærði hann vopnaburð og riddaralegar íþróttir. En einkum þótti hann bera af öðrum í knattleik, og öllum fannst mikið um að sjá hann leika þá list. Dáðust kennarar hans mjög að fimleika hans og kröftum. Engum þótti samt eins vænt um og konunginum, sem gladdist yfir því, að hann skyldi hafa fóstrað ungling, sem launaði þannig velgjörning hans. Þó gafst honum enn meira gleðiefni seinna. Nokkrir nágranna konungar herjuðu á hann, og sendi hann þá fósturson sinn með allt herliðið til móts við þá, sigraði hann fjandmennina og vann svo glæsileg afreksverk, að hann þótti mestur kappi í öllu liðinu. Það var eins og ekkert stæði fyrir sverði hans og hugrekki.

Nú hafði konungur eignast dóttur með einni af hjákonum sínum, skömmu eftir að hann ættleiddi barnið fundna. Þroskaðist hún og þótti fádæmis fögur. Átti fóstursonurinn frjálst um samvistir við hana, eins og bróðir hennar, fékk hann því brennandi ást á henni. En allt í einu tók soldán upp á því, að gefa hana einum kóngssyni í nágrannalöndunum til eiginkonu og var rétt komið að því, er brúðkaup þeirra skyldi halda. Varð þá fóstursonurinn sárhryggur, og þá var það einn dag, að hann mætti munki einum og lagði fyrir hann þessa spurningu: „Faðir góður! Á ekki eigandi aldingarðsins meira tilkall til ávaxtanna í honum en hinn ókunni?“ Munkurinn vissi fyrir fræðina Mekasjefa (sem sýnir inn í hugskot annarra), því hann spyrði hann svo og ansaði: „Kóngsson! Fyrst og fremst þarf að vita, hvort ekki stendur tré í garðinum, sem almáttugur guð hefur bannað að eta af, eins og hann áður hafði bannað það Adam og Evu.“ Kóngssyni gast ekki að þessu svari, heldur lét hann fýsnina blinda sig, svo að hann strauk með brúðurina, kóngsdótturina, og fór úr konungsaðsetrinu með eitthvað tvær þúsundir manna, sem honum voru trúir. En er hinn gamli konungur frétti þetta, dró hann undir eins lið saman og elti ránsmann dóttur sinnar. En þegar hann hafði komið kóngsdótturinni á óhultan stað, lagðist hann í launsátur við fjall eitt og réðist þar á konunginn óviðbúinn. Var þar drepið niður allt liðið og konungur handtekinn, drap sigurvegarinn hann með eigin hendi. Síðan sté hinn vanþakkláti fóstursonur í hásæti velgjörðarmanns síns. „Herra!“ því bætti Kansade við söguna, „lærðu það af þessari sögu, að skoða Núrgehan, son þinn, sem fjandmann. Honum býr hið sama í skapi og fóstursyninum, og hann vill hafa líf þitt og mig fyrir eiginkonu.“ „Höfum engin orð,“ sagði konungur, „hann skal deyja á morgun.“ Því næst gekk hann til herbergja sinna og háttaði.

Morguninn eftir sté Persakonungur í hásæti sitt og spurði vesírana, hvort Abúmasjar hafði fundist. En er þeir kváðu nei við, lét hann kalla á böðulinn, og skipaði honum að höggva undir eins höfuðið af Núrgehan og mælti: „Ég hef lofað drottningunni að láta taka hann af lífi í dag.“ Þá gekk fram þriðji vesírinn og mælti: „Ó, þú konungur veraldarinnar! Láttu ekki blóð sonar þíns koma yfir þig, ljáðu fortölum vesíra þinna áheyrn, þeir eru fiskimenn, sem slæða hinar útvöldustu perlur upp úr djúpi mælskunnar, svo þeir megi leggja þær fram fyrir fætur þína. Mundu þeir ekki standa í gegn fyrirætlan þinni, að lífláta son þinn, hefði spámaðurinn ekki sagt með berum orðum: „Hver sem sér að konungur ætlar að hafa óréttlæti í frammi, og leitast ekki við að aftra honum, skal afmást úr tölu réttlátra.“ Forfeður vorir kenndu svo, að aldrei skyldi trúa konu né nýjum þræli, því hvorttveggja væru smjaðurtungur og leituðust við að framkvæma áform sín með lævísi og lygi. Leyfi mér yðar hátign að segja söguna af kvongaða manninum og páfagauknum, þessu til staðfestingar. Soldán samþykktist það og vesírinn byrjaði.

Sagan af kvongaða manninum og páfagauknum

20. NÓTT.

„Einu sinni var kaupmaður, sem átti konu fyrirtaks fríða, elskaði hann hana með slíkum ákafa og afbrýði, að hann mátti aldrei hafa af henni augun. En einhvern tíma neyddist hann til að fara ferð í verslunarerindi. En áður hann legði af stað, fór hann í sölubúð eina, þar sem alls konar fuglar fengust til kaups. Keypti hann sér páfagauk, sem bæði gat bullað vel og var gæddur þeim kosti að auki, að hann sagði frá öllu aftur, sem fyrir hann bar. Hafði kaupmaðurinn hann heim með sér í búri og beiddi konu sína að taka fuglinn í herbergi sitt og annast hann, meðan hann væri burtu. Að því búnu fór hann af stað.

Þegar hann kom heim aftur, spurði hann páfagaukinn, hvað gerst hefði meðan hann var burtu; varð hann þá margs vísari af fuglsnefinu, svo að hann ávítaði konu sína harðlega. Grunaði hana fyrst, að ein af ambáttunum hefði komið upp um sig, en þær sóru allar og sárt við lögðu, að þær væru saklausar, og bar þeim öllum saman um það, að páfagaukurinn mundi hafa sagt eftir henni. Nú hugsaði konan sér ráð til að eyða tortryggni manns síns og hefna sín á páfagauknum. Henni varð ekki ráðafátt. Það var einu sinni í annað skipti að maðurinn var burtu eina nótt, lagði hún þá fyrir eina ambáttina að standa undir fuglsbúrinu og snúa handkvörn með ærnum hávaða. Annarri sagði hún, að skvetta vatni ofan yfir páfagaukinn eins og rigning væri, og hinni þriðju að snúa spegli móti ljósinu, svo að geislinn glampaði alltaf fyrir augum hans. Á þessu létu nú ambáttirnar ganga mestalla nóttina, og þegar húsbóndinn kom heim morguninn eftir, spurði hann páfagaukinn, en hann svaraði: „Blessaður verið þér, húsbóndi góður! Það hafa gengið slík ósköp á í nótt af þrumum, eldingum og rigningu, að ég tala ekki um hvað ég hef tekið út.“ Kaupmaðurinn vissi það vel, að hvorki höfðu verið þrumur né rigning um nóttina. Sannfærðist hann því um það, að páfagaukurinn hefði sagt sér ósatt um konu sína áður, eins og hann gerði nú. Varð hann þá svo gramur og reiður, að hann þreif fuglinn út úr búrinu, og grýtti honum svo miskunnarlaust á jörðina, að hann dó af því. En eftir á gátu nágrannarnir eitthvað frætt kaupmanninn um það, að páfagaukurinn hefði minnstu logið að honum um háttalag konu hans, og sáriðraðist hann þá eftir að hafa drepið fuglinn. „Ó, þú konungur veraldarinnar!“ mælti vesírinn, „af þessu máttu marka hvað konur eru slungnar. Já, láttu ekki deyða Núrgehan fyrr en lærifaðir hans hefur fundist. Eitthvað sérlegt mun hér undir búa. Heldurðu ekki þig mundi taka það sárt, ef það yrði uppvíst á síðan, að þú hefðir úthellt saklausu blóði?“

21. NÓTT.

Sagan af kvongaða manninum og páfagauknum fékk Persakonungi svo mikils, að hann lét ekki lífláta son sinn, heldur fara með hann aftur í díblissuna. Reið hann síðan út á veiðar sér til skemmtunar, og er hann kom heim, borðaði hann kvöldverð með drottningu sinni eins og hann var vanur. Eftir máltíðina segir hún við hann: „Enn er ekki búið að taka Núrgehan af lífi, og alltaf læturðu ástina ráða, sem þú hefur á honum. Það væri betur þú létir þér segjast af því, sem ég nýlega sagði þér af Bajasi soldáni og barninu fundna, og værir eins ráðþægur og Mamúð soldán. Skal ég nú segja þér söguna af honum.

Mamúð soldán og vesír hans

Einu sinni kom munkur til Khas-Ayas, sem var vesír Mamúðs soldáns og réði miklu, og beiddi hann að útvega sér féstyrk hjá soldáni. Vesírinn kvaðst fús á það, en setti honum þann kost, að hann yrði að lofa soldáninum því, að kenna sér, vesírnum, að skilja fuglamál. Munkurinn lofaði soldáninum þessu, líklega með því skilyrði að efna það, þegar hann sjálfur skildi fuglamál, og gaf soldán honum þá þrjú hundruð gullpeninga í laun á mánuði. En er nokkur tími var liðinn, mundi soldán eftir þessu á veiðum, kallaði á vesírinn og spurði, hvort hann væri búinn að nema svo mikið af munkinum, að hann gæti sagt sér, hvað tvær uglur væru að tala um, sem sátu á tveimur trjám þar hjá. Og er vesírinn sagði svo vera, skipaði hann honum að hlusta á fuglana og segja sér svo, hvað hann hefði heyrt. Vesírinn gekk undir trén, var þar dálitla stund og hlýddi á með athygli. Síðan kom hann aftur til soldáns áhyggjufullur í yfirbragði og mælti: „Herra! Ég hef heyrt nokkuð af samtali þessara fugla, en ég bið yður fyrir alla muni að hlífa mér við að segja frá því.“ „Því viltu ekki segja mér það?“ spurði soldán. „Herra! Uglurnar voru að tala um yðar hátign,“ ansaði vesírinn. Soldáninn varð því forvitnari, sem von var, og mælti: „Hvað gátu þær sagt um mig? Ég skipa þér, segðu mér orð fyrir orð hvað þú hefur heyrt.“

„Herra! Ég heyri og hlýði,“ segir Khas-Ayas. „Uglurnar voru að tala um börn sín, son og dóttur, sem þær ætluðu að láta eigast. „Mér líkar ráðahagurinn vel,“ sagði faðir sonarins við föður dótturinnar, ef þú lætur fimm hundruð eydda staði fylgja brúðurinni í heimanmund.“ „Biðurðu ekki um meira?“ ansaði faðir dótturinnar, „ég skyldi gjarnan gefa henni þúsund í staðinn fyrir þau fimm hundruð, sem þú heimtar. Guð gefi Mamúð soldáni langa og farsæla lífdaga. Meðan hann er konungur Persíu verður varla ekla á eyðistöðum.“ Soldán skildi fljótt, hvað þessi viturlega dæmisaga ætti að þýða, sem vesírinn sagði honum. Upp frá því hafði hann allan hugann á að byggja upp eydda staði og lét sér um ekkert annað hugað en að gera þegna sína farsæla. Hafa orðstír og ágætisverk konungs þessa verið uppi síðan, lofuð og vegsömuð, sem þau eru enn í dag.“

„Vertu því ekki lengur á báðum áttum,“ mælti Kansade enn fremur, „því hverflyndið hlýtur aldrei sæmd, og ég hef fært þér nægilegar sönnur á, að taka verður son þinn af lífi.“ Soldán lofaði, að það skyldi gert verða morguninn eftir. Daginn eftir kom Sindbað soldán í áheyrnarsalinn og skipaði böðlinum og mælti: „Sæktu son minn undir eins og höggðu af honum höfuðið.“ „Ó, þú konungur veraldarinnar,“ kallaði þá upp fjórði vesírinn og fleygði sér niður fyrir fótskör hásætisins, „allir vesírar þínir, þínir tryggu þjónar særa þig, að fresta aftöku sonar þíns þangað til þú ert búinn að heyra söguna af spekingnum Padmanaba. Yðar hátign kynni að snúast hugur, ef yður þóknaðist að hlýða á hana með athygli.“ „Ég leyfi þér að segja hana,“ ansaði soldán, „en allt fyrir það mun ég á síðan láta drepa son minn“

Sagan af indverska spekingnum Padmanaba og hinum unga mjöðsölumanni

22. NÓTT.

„Herra! Einu sinni var í borginni Damaskus maður, sem seldi rúsínumjöð. Hann átti son, sem Hassan hét, eitthvað fimmtán eða sextán ára gamlan, og undraðist hver maður er hann sá. Hann hafði mánafagra ásjónu og var réttvaxinn eins og sýpresviður, glaðlyndur og gæddur fögrum gáfum. Hver maður, sem heyrði hann syngja, varð frá sér numinn af sætleika raddar hans, og svo lék hann á fiðlu, að dauðir máttu vakna til lífs. Þessir yfirburðir urðu ekki ónýtir föður hans, því ekki lét hann aðra hafa skemmtun af syni sínum fyrir ekki neitt, og var hann ærið dýr á vörum sínum. Fyrir hvern mæli, sem aðrir seldu á einskilding, tók hann tvo. Komu fleiri í veitingahús hans, til að sjá son hans, en til þess að drekka, og var því aðsóknin þeim mun meiri. Kvað svo mjög að því, að hús hans var kallað Æskulind, af því gömlum mönnum þótti þar svo skemmtilegt. Það var einhvern dag að sonur mjöðsölumannsins lék á fiðlu, svo að öllum, sem viðstaddir voru, þótti unun á að hlýða, að þá kom hinn víðfrægi indverski vitringur Padmanaba að fá sér hressingu. Það vantaði ekki, að honum þætti mikið til Hassans koma, gaf hann sig því á tal við hann og varð hreint frá sér numinn. Voru svo mikil brögð að því, að bæði kom hann þangað framvegis og hætti jafnvel við störf sín, svo að hann gæti komið þangað á hverjum degi, og þar sem aðrir borguðu einn skilding, greiddi hann eina sekkínu.

Þetta gekk nú lengi vel, þangað til drengurinn segir einhverntíma við föður sinn: „Hingað kemur dags daglega maður, sem er fyrirmannlegur ásýndum, og er hann svo sólginn í að tala við mig, að hann kallar á mig á hverri stundinni, til þess að spyrja mig um eitthvað, og alltént að skilnaði gefur hann mér eina sekkínu.“ „Bitti nú!“ segir karlinn, „þar mun eitthvað búa undir. Það er vísast, að tilgangur þessa hefðarmanns sé ekki sem bestur. Slíkir lærdómsmenn eru stundum gjörspilltir, þó þeir séu alvörugefnir á svipinn. Segðu honum því á morgun, þegar þú sér hann, að mig langi til að komast í kunningsskap við hann, og láttu hann koma upp á loft til mín. Ég ætla að prófa hann, ég er svo reyndur, að ég get ráðið það af orðum hans, hvort hann er svo vitur sem hann þykist.“ Daginn eftir gerði Hassan eins og faðir hans hafði sagt honum, neyddi hann Padmanaba til að fara upp á loft til karlsins, var þar lystilegasti morgunverður á borð borinn. Sýndi mjöðsölumaðurinn spekingnum alla þá sæmd, sem hugsast gat, og tók hinn því svo kurteislega og lét svo mikinn viturleik í ljósi, að enginn vafi gat verið á því, að hann væri vandaðasti maður.

Eftir máltíðina spurði faðir Hassans spekinginn, hvaðan af landi hann væri og hvar hann ætti heima, og er hann heyrði að hann væri útlendingur, segir hann: „Ef þér vilduð flytja til okkar, þá get ég léð yður herbergi í húsi mínu.“ „Því er mér þökk á,“ ansaði Padmanaba, „því það er himnaríki á jörðu, að búa hjá góðum vinum.“ Flutti þá spekingurinn til mjöðsölumannsins og gaf honum smátt og smátt góðar gjafir. Var honum svo vel við Hassan, að hann segir við hann einhverju sinni: „Son minn! Ég verð nú að opna fyrir þér minn hjartans hug. Ég sé að andi þinn hefur tekið þeim þroska, sem nægir til að nema hin leyndardómsfullu fræði. Þú ert, ef nokkuð væri, heldur fljótfærinn og skjótur til námsins, en ég tel það víst, að þú munir breytast og leggja stund á alvörugefni þá og djúphyggni, sem spekingum hæfir, því ég ætla nú að birta þér leyndardóma þeirra. Ég mun gera þig að lánsmanni, og viljirðu ganga með mér út úr borginni, skal ég þegar í dag sýna þér auðæfi þau, sem ég ætla að gera þig eiganda að.“ „Herra!“ svaraði Hassan, „þér vitið, að ég er föður mínum háður og má ekki fara með yður í óleyfi hans.“ Talaði því spekingurinn við föður hans, og treysti hann veglyndi vitringsins, og sagði, að hann mætti fara með son sinn hvert sem honum litist. Fór þá Padmanaba með Hassan út úr borginni. Stefndu þeir á eina hrörlega byggingu og fundu þar brunn, er fullur var af vatni upp á barma. „Taktu vel eftir brunni þessum,“ mælti spekingurinn, „í honum er auðurinn, sem þér er ætlaður.“ „Þá er ver ef svo er,“ ansaði unglingurinn og brosti, „hvernig á ég að ná honum upp úr þessu djúpi?“ „Son minn!“ segir Padmanaba, „ekki furðar mig á því, að þér líst þetta svo erfitt, það hafa ekki allir mínar gáfur. Engir aðrir en þeir, sem guð birtir stórmerki almættis síns, hafa vald til þess að bjóða yfir höfuðskepnunum og raska fyrirskipaðri reglu náttúrunnar.“ Því næst ritaði hann nokkra stafi úr sanskrít málinu (hinni indversku forntungu), eins og tíðkast meðal töframanna á Indlandi, Síam og Kína; fleygði hann síðan miðanum í brunninn. Lækkaði þá vatnið og sjatnaði þangað til enginn dropi var eftir. Stigu þeir nú báðir niður í brunninn, og voru í honum stallar til að ganga niður á botninn. Þar fundu þeir koparhurð stóra og var hengilás fyrir úr stáli. Þá skrifaði spekingurinn bæn, snerti með henni lásinn, og laukst hann upp á augabragði. Hrundu þeir upp hurðinni, og komu niður í hvelfingu, og sáu þar standa blámann, í svartara lagi; studdi hann annarri hendinni við stóreflis marmarastein. „Ef við komum nær,“ mælti unglingurinn, „kastar hann víst steininum í höfuðið á okkur.“ Enda hóf hinn serkneski maður upp bjargið, þegar þeir komu nær, eins og hann ætlaði að fleygja því í þá. En Padmanaba las þá stutta bæn og andaði á blámanninn, stóðst hann þá ekki kraft orða hans né anda og hné aftur á bak til jarðar. Fóru þeir nú fyrirstöðulaust leiðar sinnar gegnum hvelfinguna, og komu í víðan hallargarð, og stóð kristalls musteri í honum miðjum. En dyrnar vörðu tveir drekar, hvor andspænis öðrum, glenntu upp ginið og spúðu eldi. Æpti þá Hassan af hræðslu: „Förum ekki lengra, þessir ógurlegu drekar ætla að gleypa okkur.“ En spekingurinn brá sér hvergi og mælti: „Vertu ókvíðinn, son minn, treystu mér og hertu upp hugann. Stöðugleikurinn er ómissandi til að öðlast hina háleitu visku, sem ég ætla að kenna þér. Mér er gefið vald yfir öndum og ég get létt af hverjum álögum, sem vera skal.“ Því næst mælti hann nokkur kabbalistisk orð og skreiddust þá drekarnir inn í tvær holur, en dyrnar á musterinu hrukku snögglega upp sjálfkrafa. Gekk Padmanaba þar inn með unglingnum, og brá honum vel við, því nú sá hann annan hallargarð og aðra höll, sem byggð var af tómum roðasteini. Efst uppi á henni var karbunkelsteinn, sex fet á þykkt, kastaði hann svo björtu skini allt umhverfis, að hann var í sólar stað þar undir jörðinni. Þetta musteri vörðu ekki hræðileg ferlíki, eins og hið fyrra, heldur stóðu við dyrnar sex fögur líkneski af yndislegum konum, sem slógu bjöllubumbur, og var hvert líkneski gert af heilum demant. En gegnum dyrnar opnar, sem voru af smaragð, sást inn í dýrðlegan sal, og ætlaði Hassan aldrei að verða leiður á því, sem fyrir augun bar. En er hann hafði virt fyrir sér höllina og líkneskin þar fyrir utan, svo sem honum lék lyst til, leiddi Padmanaba hann inn í salinn, var gólfið þar úr skíru gulli, en loftið úr purpurasteini og alsett perlum. Var þar margt fallegt að sjá, og hvað öðru merkilegra, og hafði unglingurinn nóg að gera að skoða það. Síðan fór vitringurinn með hann inn í stórt ferskeytt herbergi; var stór gullhrúga í einu horninu, en í öðru var hrúga af roðasteinum, ljómandi fögrum; í þriðja horninu stóð silfurker og í hinu fjórða var svört moldarhrúga. En í miðju herberginu stóð glæsilegt hásæti með silfurlegri líkkistu ofan á, sem konungur lá í með gullkórónu á höfði, fjölskreytta stórum perlum. Var breið gullplata framan á kistunni og þetta grafið á með kabbalistiskum helgiskurði, sem klerkar á Egiptalandi tíðkuðu fyrrum: „Maðurinn sefur meðan hann lifir og vaknar ekki fyrr en á dauðastundinni. Hvað stoðar það mig nú, að ég hef átt mikið ríki og öll þau auðæfi, sem hér eru saman komin? Ekkert er skammvinnara en jarðnesk sæla og öll mannleg makt er veikleikinn sjálfur. Fávísa moldarbarn, hrósaðu þér ekki af láni þínu meðan vagga lífsins ruggast undir þér. Minnstu þess tíma, þegar Faraóarnir ríktu, þeir eru ekki framar til. Innan skamms liggur sama fyrir þér.“ „Hvaða konungur liggur í þessari kistu?“ spurði Hassan. „Einn af fornkonungum Egiptalands,“ ansaði spekingurinn. „Það er sá sami, sem lét gera þessa hvelfingu undir jörðinni og þetta dýrðlega hús úr roðasteininum.“ „Það fær mér mikillar undrunar,“ segir unglingurinn, „sem þér nú sögðuð mér. Hvaða einræði kom konunginum til þess að gera þetta stórvirki undir jörðinni, sem virðist hafa tæmt alla auðlegð veraldarinnar? Aðrir konungar, sem láta eftir sig minningarmark veldis síns, gera það opinberlega, en hylja það ekki fyrir augum heimsins.“ „Satt er það,“ svaraði spekingurinn, ,en þessi konungur var kabbalisti* mikill, og fór oft einförum á laun við alla hirð sína, til þess að uppgötva hulda dóma náttúrunnar. Hann vissi marga leyndardóma og þekkti líka viskusteininn, sem ráða má af auðæfunum hérna, sem orðin eru til af svörtu moldarhrúgunni í horninu þarna.“ „Hvernig getur það verið,“ segir unglingurinn, „að þessi svarta mold skuli hafa slíkan kraft?“ „Efaðu það ekki,“ mælti spekingurinn, „til sannindamerkis skal ég segja þér tvær tyrkneskar vísur, því í þeim er fólginn allur galdur viskusteinsins:

Wirgil Arus garby Schachsadey Khitaya.

Bir Tifl ola balardan sultan Khad ruyan.

Það þýðir orðrétt: „Vesturheims brúð giftist syni Austurheimskonungs; mun hún son fæða, er soldán verður yfir fögrum ásjónum.“ Sú er hin dularfulla þýðing orða þessara: Leggðu í bleyti þurra Adams mold, sem kemur frá Austurheimi, af gerð hennar myndast hinn heimspekilegi Merkúríus, sem almáttugur er í náttúrunni og skapar sól og tungl, þ. e. gull og silfur. Í silfurkerinu þarna í horninu hefur verið vatn, þ. e. lögur sá, sem hafður var til að bleyta hina þurru mold í gegn og breyta henni í það, sem hún er nú. Getur þú með einni lúku af henni, ef þér svo líkar, breytt öllum málmum Egiptalands í gull og silfur og öllum steinunum, sem húsin eru byggð úr, í demanta og roðasteina.“

„Ég hlýt að játa,“ tók Hassan til máls, „að slíkt er undursamleg mold, og furða ég mig nú ekki á þessum miklu auðæfum, sem hér eru.“ „Samt er hún miklu undursamlegri en ég hef sagt þér,“ svaraði spekingurinn, „því hún læknar allskyns meinsemdir. Hvað langt sem sjúklingurinn er leiddur og þó hann sé rétt að fram kominn, þarf hann ekki annað en að taka eitt duftkorn af henni, mun hann þá allt í einu endurstyrkjast og rísa upp aftur heill heilsu með fullu fjöri. Þó hefur hún eina þá náttúru, sem mér finnst meira um vert en allar hinar. Hver, sem vætir hana og nýr á augu sín, verður skyggn og sér anda og verur í loftinu og fær vald til að bjóða yfir þeim. Máttu af þessu skilja, sonur, hvílíkt ógrynni auðæfa hér er saman komið.“ „Það verður víst ekki verði virt eða tölu á komið,“ mælti unglingurinn, „en eins ætla ég að biðja yður áður en þér gefið mér það til eignar, má ég ekki taka dálítið af því með mér, til að sýna honum föður mínum, hvílíkt lán er yfir okkur, að eiga slíkan vin.“ „Það máttu gera,“ segir Padmanaba, „taktu eins og þú vilt.“ Hassan sat ekki af sér tækifærið, klyfjaði sig gulli og roðasteinum og fór með spekingnum burt úr herbergi Egiptalandskonungs. Gengu þeir þá enn á ný gegnum fallega salinn, hallargarðinn og hvelfinguna, og lá blámaðurinn þar ennþá í rotinu; síðan luku þeir eftir sér koparhurðinni og small þá stállásinn fyrir, og jafnskjótt sem þeir voru komnir upp, fylltist brunnurinn aftur upp á barma. Þegar spekingurinn sá, að það gekk yfir unglinginn, hvað vatnið kom skjótlega aftur, sagði hann: „Hvað undrastu? Hefurðu aldrei heyrt getið um verndargripi?“ „Nei,“ svaraði unglingurinn, „mér þætti gaman, ef þér vilduð fræða mig á því.“ „Svo skal vera,“ ansaði Padmanaba, „og skal ég þar á ofan kenna þér einhverntíma, hvernig þú eigir sjálfur að búa þá til handa þér. Fyrst ætla ég samt að fræða þig um þá almennt. Tvennskonar verndargripir eru til, eru sumir kenndir við kabbalista, en sumir við stjörnuspámenn. Eru hinir fyrrnefndu merkari og hafa furðumikinn kraft með stöfum, og orðum og bænum, en hinir hrífa fyrir tildrátt jarðstjarna málma innbyrðis. Ég nota hina fyrrnefndu, eins og hinn mikli guð Visnu, drottinn allra indverskra mustera í heiminum, hefur látið mér birtast í draumi. En það skaltu vita, að stafirnir eru englum háðir, og að enginn stafur er til, sem ekki hlýðir einhverjum engli. En spyrjir þú, hvað engill sé, þá svara ég því: að hann er geisli guðs almættis og dropi hans dýrðar. Þeir englar, sem dvelja í hinum ókunna heimi, drottna yfir þeim, sem í heiminum eru, og þeir aftur yfir þeirri veröld, sem undir tunglinu er. Stafirnir verða að orðum og orðin að bænum, og englarnir gera þannig þau stórmerki, sem allur þorri manna undrast, því stafirnir tákna engla, og þeir sameinast í bænunum, hvort sem þær eru mæltar af munni fram eða skrifaðar.“ Þetta var nú Padmanaba að fræða unglinginn um á leiðinni heim til borgarinnar. Komu þeir báðir heim til mjöðsölumannsins og varð hann stórlega glaður, þegar drengurinn sýndi honum gullið og gimsteinana. Keyptu þeir nú meiri rúsínumjöð og lifðu í unaði og allsnægtum.

En Hassan átti stjúpu, sem bæði var ágjörn og metnaðargjörn. Hafði hún alltaf búksorg, þó hann hefði komið heim með dýrustu gimsteina. Sagði hún því einu sinni við hann: „Sonur minn, ef við lifum svona framvegis, þá erum við frá.“ „Kvíddu því ekki, móðir,“ ansaði hann, „auðsuppsprettan okkar er ekki þrotin enn þá. Hefðirðu séð öll auðæfin, sem öðlingurinn hann Padmanaba ætlar að gefa mér, þá mundirðu ekki vera að kvíða svona ófyrirsynju. Næsta skipti sem hann fer með mig til brunnsins, kem ég aftur með handfylli mína af svartri mold, mun þér verða það hugfró um langan tíma.“ „Taktu heldur gull og roðasteina,“ ansaði stjúpmóðirin, „það kemur mér betur en öll mold sem til er. En mér dettur nokkuð í hug, Hassan! Ef honum Padmanaba er alvara, að gefa þér öll þessi auðæfi, því kennir hann þér þá ekki töfraþulurnar, sem þörf er á, svo þú getir sjálfur aflað þeirra? Dæi hann nú snögglega, þá væri öll von úti. Annað er það, að ekki vitum við, nema honum leiðist að vera hjá okkur. Hver veit nema hann fari frá okkur þá og þegar, og gefi öðrum auðæfi sín. Það er því mitt ráð, að þú biðjir Padmanaba og leggir fast að honum, að kenna þér bænirnar, og þegar þú hefur numið þær, að við þá drepum hann, svo að hann segi ekki öðrum leyndarmálið um brunninn.“

Hinum unga mjöðsölumanni brá mjög við orð þessi. „Móðir mín!“ kallaði hann upp, „því stingurðu upp á slíku tiltæki? Hvernig geturðu hugsað upp svo djöfullegt ráð? Spekingurinn ann okkur hugástum, eys yfir okkur velgjörðunum og heitir mér slíkum auðæfum, að þau mættu nægja til að seðja ágirnd voldugustu konunga í heimi, og þó viltu drepa hann, er það þakklætið? Nei, þó ég ætti að búa við mín fyrri kjör og selja rúsínumjöð ævilangt, þá get ég ekki fengið það af mér, að stuðla til dauða þess manns, sem ég á svo mikið gott upp að inna.“ „Þú ert besti drengur, sonur minn!“ svaraði stjúpan, „en við megum ekki hugsa um annað en okkar eigið gagn. Hamingjan býður okkur tækifæri til að verða rík ævinlega, og við megum ekki sitja það af okkur. Hann faðir þinn, sem er reyndari en þú, fellst á uppástungu mína, og þú verður líka að fallast á hana.“ Hassan skoraðist lengi vel undan að eiga hlutdeild í þessu svívirðilega áformi, en þar kom þó, að stjúpa hans gat talið honum hughvarf, því að hann var ungur og hviklyndur. „Gott og vel!“ segir hann, „ég skal leita hann Padmanaba upp og fá hann til að kenna mér bænirnar.“ Fór hann þá til hans og herjaði svo á hann með sárri bæn, að kenna sér allt sem þyrfti, til að komast í hvelfinguna undir jörðinni, að spekingurinn gat ekki synjað honum, því hann hafði fjarska mikið ástríki á drengnum. Ritaði hann því hverja bæn á miða, sagði nákvæmlega staðinn, hvar hann skyldi lesa, og allt þar að lútandi, og fékk honum síðan. Að því búnu lét drengurinn föður sinn og stjúpu vita af þessu, og tiltóku þau einn vissan dag, er þau skyldu öll saman fara að leita auðæfanna. „Þegar við komum aftur,“ sagði stjúpan, „skulum við drepa Padmanaba.“ Á ákveðnum degi fóru þau að heiman, en sögðu ekki Padmanaba, hvert þau færu. Fóru þau til hinnar hrörlegu byggingar, og þegar þangað var komið, tók Hassan miðann, sem fyrsta bænin var á, upp úr tösku sinni. Óðara en hann kastaði honum í brunninn, hvarf allt vatnið. Síðan gengu þau ofan stallana og niður að koparhurðinni, og laukst upp hvorttveggja, hurðin og stállásinn, þegar þau voru snortin með hinni annarri bæn. Blámaðurinn, sem fyrir stóð, og gerði sig líklegan til að fleygja marmarasteininum, skaut mjöðsölumanninum og konu hans nokkurn skelk í bringu, en Hassan var ekki lengi á sér að mæla fram þriðju bænina, blés á hann og féll hann þá til jarðar. Síðan gengu þau gegnum hvelfinguna inn í hallargarðinn, sem kristalshöllin var í, hræddi Hassan þar drekana inn í fylgsni sín. Því næst komu þau inn í hinn garðinn og fóru gegnum salinn inn í herbergið, þar sem roðasteinarnir voru, gullið, silfurkerið og svarta moldin. Stjúpan gaf líkkistu Egiptakonungs lítinn gaum, og tafði sig ekki á því að lesa hið fróðlega letur, sem á gullplötunni stóð. Hún leit ekki heldur við svörtu moldinni, sem stjúpsonur hennar hrósaði svo mjög, heldur fleygði hún sér yfir roðasteinana. Tók hún svo marga af þeim, að hún rogaðist með byrðina og komst varla úr sporunum. Maður hennar hlóð sig gulli, en Hassan lét sér nægja að taka tvær lúkur sínar af svörtu moldinni til reynslu, þegar heim kæmi. Að því búnu fóru þau þrjú saman út úr herbergi Egiptakonungs og riðuðu af þyngslunum á fjármunum þeim, er þau höfðu þaðan með sér. Gengu þau gegnum fyrsta hallargarðinn og lá vel á þeim, þangað til þau sáu þrjár hryllilegar ófreskjur vaða á móti sér...

23. NÓTT.

Þegar mjöðsölumaðurinn og kona hans sáu þrjár ófreskjurnar gana móti sér í fremri hallargarðinum urðu þau dauðhrædd, litu undan og á Hassan. En hann var eins felmtsfullur, því hann hafði engan verndargrip, er dugði við ferlíkjunum. „Bölvuð sértu, vonda og vanþakkláta stjúpa!“ kallaði hann upp, „við eigum alla glötun okkar upp á þig. Hann Padmanaba vissi vafalaust að við fórum hingað, getur verið að honum sé ekki það einu sinni ókunnugt, að við sátum um líf hans, því hann kann hin leyndardómsfullu vísindi. Nú refsar hann okkur fyrir djöfullegt vanþakklæti með því að láta þessi skrímsli gleypa okkur.“ Í sama bili sem Hassan mælti þessi orð, heyrðu þau uppi yfir sér rödd spekingsins, sem mælti: „Þið voruð ómakleg góðvildar minnar, öll saman þrjú. Þið munduð hafa myrt mig, ef hinn mikli Visnu hefði ekki gert mér vísbendingu um illræði ykkar. Skuluð þið nú hljóta makleg málagjöld: Þú, kona, af því þú hugsaðir það ráð, að drepa mig, en þið hinir fyrir það, að þið hlýdduð ráðum konunnar í stað þess að hafa andstyggð á níðingsskap hennar.“ Þá þagnaði rödd spekingsins og hin þrjú skrímsli rifu sundur Hassan, föður hans og hina vondu stjúpmóður.

„Þessi saga bendir þér, konungur, til þess,“ bætti vesírinn við, „að þú ekki skulir ljá drottningunni eyra, þar sem hún særir þig að lífláta Núrgehan. Því ef hann væri saklaus, mundi guð refsa þér, eins og þú værir jafnsekur drottningunni, allt að einu og Padmanaba hegndi Hassan og föður hans, þó þeir hefðu ekki annað til saka en það, að þeir féllust á hið andstyggilega áform stjúpmóðurinnar.“

Sindbað konungi fékk sagan svo mikils, að hann mælti: „Sonur minn skal ekki deyja, fyrr en það er sannað deginum ljósara, að hann hafi drýgt glæpinn.“ Að svo mæltu fór hann burt og reið á veiðar sér til skemmtunar. En er hann kom heim og fór til drottningarinnar, veitti hún honum átölur. „Herra!“ segir hún, „hefurðu frestað refsingu Núrgehans ennþá einu sinni?“ „Kæra kona!“ ansaði konungur, „ég vil ganga úr skugga um, hvort hann er dauða verður, áður en ég læt drepa hann.“ „Nú, nú! herra!“ segir Kansade, „viljirðu ekki leggja trúnað á orð mín og þyki þér minn vitnisburður ískyggilegur, þá skaltu vega hvað á móti öðru, þögn sonar þíns og flótta kennara hans. Því hvarf hann Abúmasjar frá hirðinni? Hann hefur án efa orðið var við illt hugarfar og ástríðu Núrgehans og hefur verið hræddur um, að sér mundi verða kennt um, af því hann hefði uppalið hann illa. Hverjar frekari sönnur geturðu heimtað að færðar séu á glæp þann, sem leynilega er drýgður? Á glæpamaðurinn að sleppa hjá hegningunni fyrir það, að engin vitni eru á móti honum? Nei, herra, þegar þau vantar, verður að dæma eftir líkum og jafnvel grunsemdum. Ég skal færa þér heim sanninn, ef þú lofar mér að segja þér söguna af Aksjid soldáni.“ „Ég er reiðubúinn að hlýða á hana,“ ansaði konungur og sagði þá drottningin

Söguna af Aksjid soldáni

„Aksjid soldán í Egiptalandi var kominn að fótum fram, og fann að hann átti skammt ólifað. Kallaði hann þá á þrjá sonu sína og mælti við þá: „Börn mín, bráðum mun ég standa fyrir guðs dómstóli með verkum mínum. En áður en engill dauðans leggur höfuð mitt út af, býð ég yður að gera útför mína virðulega. Ég vil sjá hvernig þér munið gera hana að mér látnum. Seðjið forvitni mína. Farið og skipið undir eins öllum vesírum mínum í mínu nafni, að gera sem skjótast orðsending öllum jörlum og konungum, sem eru nágrannar mínir, eða gjalda mér skatt, að þeir verði nærstaddir við hátíðarhald þetta. Í stuttu máli, ekkert skal á vanta, og skal útför mín fara fram með slíkri vegsemd, sem ég væri ekki framar í lifenda tölu.“

Kóngssynirnir grétu, er þeir heyrðu þetta, en bjuggu sig samt til að hlýða konunginum föður sínum. Vesírarnir létu boð út ganga um allt, er þurfti til sorgarhátíðar þessarar, sem halda átti á ákveðnum degi. Hershöfðingjarnir höfðu líka allan viðbúnað, sem vænta mátti af þeim, svo allt var tilbúið á hinum fyrirskipaða degi. Höllin var öll tjölduð sorgardúkum, en á flötinni fyrir framan hana gengu höfuðverðir konungs í fylkingu. Voru það um fimmtíu þúsundir manna. Var málanum útbýtt meðal þeirra í gullnum pyngjum. Síðan fóru hershöfðingjarnir inn í herbergi konungs. Lá hann þar í hvílu sinni. Tóku þeir hann upp og báru í hásætið, en fyrir framan það settu fjórir vesírar líkkistu undir skrautlegu yfirtjaldi, sem fjórir kóngssynir báru. Því næst tóku sex hershöfðingjar mold upp af hallargólfinu og dreifðu hvívetna, en undir moldina höfðu verið lagðar óteljandi þunnsilkiblæjur, allavegalitar. Loksins prýddu synir soldáns líkkistuna með ógrynni gimsteina og kórónu Aksjids. Voru í henni stórir demantar og stóð af þeim blikandi ljómi. Þá komu fjórir stórfurstar Tattara og tóku sinn um hvern fót kistunnar og lyftu henni upp á armleggi sér. Vitringar og munkar gengu á undan kistunni og sungu sálma, eftir þeim komu einsetumennirnir, reið einn þeirra úlfalda og bar kóraninn með lotningu. Kóngssynir og konungbornir menn, stórfurstar og synir þeirra gengu samsíða kistunni. Næst þeim komu tvö hundruð menn, sem slógu bjöllubumbur og kváðu ljóð, konungi til vegs og dýrðar, hættu síðan snögglega og æptu hástöfum: „Ó, þér grimmu forlög, óláns dagur! Konungurinn er liðinn, sem var réttlátastur allra konunga, sem braut undir sig ríkin, eyddi fjandmönnunum, og ól vini sína.“ Eftir óp þetta stráðu þeir úr fullum höndum svartlituðum möndlum yfir kistuna.

Næst mönnunum með bjöllubumburnar komu fimmtíu vesírar í síðum sorgarbúningi, svörtum og bláum, og næst þeim hershöfðingjarnir, allir saman með brotna boga í hendi. Því næst komu tíu þúsund hestar með gullsöðla og gullbeisli og skorin tögl og teymdu þá tíu þúsundir svertingja, voru þeir í bláum sekkjum. Loksins komu allar hjákonurnar úr kvennabúrinu, blá- og svartpentaðar í framan, með flakandi hárið. Þær voru aftastar í líkfylgdinni og veinuðu og hljóðuðu óskaplega. Við þenna sjónarleik andvarpaði öldungurinn Aksjid soldán mæðilega og mælti: „Ég er búinn að sjá útför mína í lifanda lífi.“ Bauð hann þá að hjálpa sér ofan úr hásætinu, og er hann var kominn niður, þreif hann upp handfylli af mold þeirri, sem hershöfðingjarnir höfðu dreift, og neri með henni andlit sitt og skegg og mælti: „Að jörðin skuli hylja mig, sem hef ríkt svo lengi og ekkert gert, það er haldið geti minningu minni á loft meðal komandi mann!“ Að svo mæltu veik hann sér að vesírunum og sagði: „Ég vil koma upp stofnunum: skrifið!“ Og er stórvesírinn var tilbúinn, las konungur honum þetta fyrir:

„Það er þá fyrst, að ég gef í dánargjöf eina þúsund þúsunda og tvö hundruð og tuttugu þúsundir aspra til að byggja spítala handa þeim átrúendum Mahómets, sem sýkjast af stóru bólu. Í öðru lagi ætla ég viðlíka mikið til að koma á fót íþróttaskóla, skal þar kenna knattleik og bogmanns íþrótt. Það er hið þriðja, að ég skipa, að gert sé nýtt sæluhús handa lestamönnum, skulu svartar ambáttir þjóna hinum hvítu ferðamönnum, og býð ég að til fyrirtækis þessa séu fimmhundruð dúkatar borgaðir úr sjóði mínum daglega. Í fjórða lagi skipa ég, að byggð séu baðhús, sem séu hæli fyrir konur þær, er útskúfaðar verða af mönnum sínum, þangað til þær fá sér Húlla* eður millimann, og ætla ég til þessa níu hundruð þúsundir aspra.“

Þegar soldán hafði sett þetta á stofn, guði til velþóknunar og mönnum til líknar, lét hann sækja kóraninn og lesa fyrir sig í honum. Gaf hann lesaranum þúsund dínara, en hverjum einsetumanni og munki gaf hann fimmhundruð. Hver maður, sem blindur var eða haltur, fékk hundrað. Eftir þetta var haldið erfi. Réttirnir voru fram bornir á gulldiskum og var sagt við hvern, sem við tók: „Þú átt líka diskinn og mátt fara með hann.“ Að lokinni veislunni gaf Aksjid öllum ambáttum frelsi, sem innan hallar voru. Þannig var hátíð sú, er soldán hélt, og var henni haldið áfram daginn eftir. Aksjid hafði semsé sýkst daginn áður og lagðist hann þá fyrir, og er hann fann að draga tók af honum, gerði hann boð eftir sonum sínum: „Börn mín!“ mælti hann, „ég hef fólgið kistil í herbergi mínu, í horninu vinstra megin við dyrnar, og eru í honum hinir fegurstu gimsteinar í heimi. Þegar ég er viðskilinn og þið hafið borið þá umhyggju fyrir jarðarför minni, sem skyldugt er, skipa ég ykkur að skipta þeim jafnt á milli ykkar.“

Eftir það andast Aksjid. En yngsti sonurinn eirði sér ekki fyrir bráðlætinu að sjá gimsteinana. Læddist hann því inn í herbergi föður síns, fann kistilinn og varð svo blindaður af fegurð gimsteinanna, að hann ásetti sér að eiga þá sjálfur. Þegar lokið var greftrun soldáns, tældi sama forvitnin hina bræðurna til að fara í herbergi föður þeirra. Brá þeim undarlega við, er þeir fundu ekkert, hvorki í horninu vinstra megin dyranna, né neinstaðar, þar sem þeir leituðu. Kom þá yngsti bróðirinn að og segir: „Nú, nú, bræður! Eru steinarnir fallegir?“ „Þér mun vera kunnugra um það en okkur,“ ansaði hinn elsti, „þá er ég illa svikinn, ef þú veldur ekki hvarfi þeirra.“ „Ekki nema það!“ ansar yngsti kóngssonurinn. „þið hafið tekið þá sjálfir, og gefið mér það að sök.“ „Það segi ég ykkur,“ tók sá til orða, sem var í miðið, „einhver okkar þriggja hefur gert það, því enginn annar maður kemst í þetta herbergi. Ef þið eruð mér samdóma, þá sendum við eftir einum dómara, sem talinn er að vera skarpvitrastur og grandskyggnastur maður í Stóru-Kairó. Hann skal spyrja okkur og er vísast að hann hafi upp þjófinn.“ Báðir hinir kóngssynirnir féllust á þetta ráð og gerðu boð eftir dómaranum. Og er hann hafði heyrt málavöxtu, mælti hann: „Kóngssynir! Áður en ég segi, hver ykkar hefur tekið steinana, bið ég ykkur að hlýða með athygli á sögu, sem ég ætla að segja ykkur“

24. NÓTT.

„Einu sinni var unglingur, sem elskaði unga stúlku ákaflega heitt, og hafði hennar ástir að því skapi. Langaði þau bæði til að ná saman með góðri og farsællegri giftingu, en foreldrar stúlkunnar ætluðu henni annað. Þau höfðu fastnað hana öðrum manni, og var einskis vant, að hann gengi að eiga hana. Þá vildi svo til að mærin mætti elskhuga sínum. „Æ, veistu hvað er í ráði?“ sagði hún grátandi, „foreldrar mínir ætla að gefa mig manni, sem ég hef aldrei séð. Öll von er úti, svo sæt sem hún var, að ég fengi þig. Ó, hvað forlögin eru grimm!“ „Ó, þú drottning mín!“ hrópaði unnustinn örvæntingarfullur, hvílíkt orð! Á ég að trúa því, að þú verðir slitin úr óskafaðmi mínum? Guð minn, hvernig á ég þá að lifa?“ Svo mælti hann og felldi tár af augum. Tóku þá bæði að harma ólán sitt og gerðu hvort öðru enn skapþyngra. Meðan nú unglingurinn hugsaði ekki um annað en að svala harmi sínum, var unnustan svo hugul að hugsa upp huggun fyrir hann í raununum. „Sefaðu þína miklu hryggð,“ tók hún til máls, „ég lofa þér, að vitja þín á brúðkaupsnóttina áður en ég leggst niður hjá manni mínum.“ Elskhuganum var ofurlítil huggun í loforði þessu og beið hann næturinnar með óþolinmæði og tilhlökkun. Foreldrar stúlkunnar bjuggu til brúðkaups og gáfu manninum stúlkuna, eins og þeir höfðu lofað. Nóttin var komin, nýgiftu hjónin voru komin inn í brúðarherbergið. Sá þá brúðguminn að brúðurin grét beisklega. Fór hann þá að ganga á hana: „Hvað gengur að þér, elskan mín? Hvað kemur til að þú ert að gráta? Hafirðu verið því mótfallin að eiga mig, því sagðirðu þá ekki til þess fyrr? Ég skyldi alls ekki hafa þröngvað þér til þess.“ Brúðurin bar á móti því að hún hefði óbeit á honum og hann tók aftur til orða og spurði: „Ef svo er, því hryggistu þá svona? Segðu mér það, ég særi þig!“ Er þar stutt frá að segja, að hann lagði svo fast að henni, að hún játaði honum, að hún ætti elskhuga. Kvaðst hún samt ekki harma svo mjög eða gráta af elskunni til hans, en það þætti sér sárast, að sér væri ómögulegt að efna nokkuð, sem hún hefði heitið honum. Maðurinn, sem var ljúfmenni og í góðu skapi, furðaði sig á hreinskilni konu sinnar og svaraði: „Ég virði svo mikið við þig einurð þína, að ég lái þér ekki, þó þér yrði það glappaskot, að lofa þessu, miklu fremur leyfi ég þér að efna það.“ Konan varð öldungis hissa og segir: „Hvernig þá, herra minn? Leyfirðu mér að heimsækja elskhuga minn?“ „Ég leyfi þér það,“ ansaði maðurinn, „með því skilyrði, að þú komir hingað aftur fyrir birtingu, og heitir því, að lofa aldrei slíku framvegis. Ég sé það, að loforð þín eru engin markleysa, og er mér óhætt að trúa þér.“ Konan sór honum þá, að ef hann lofaði sér út í þetta sinn, skyldi hún vera honum trú alla ævi, og skyldi þetta vera hinsta og síðasta sinn, sem hún talaði við elskhuga sinn. Treysti maðurinn þessum svardaga og lauk upp strætisdyrunum hljóðlega, því honum var ekki um það, að neinn af þjónum hans vissi þetta. Fór konan þá leiðar sinnar eins og hún var, í öllu brúðarskartinu, og prýdd með margskonar gimsteinum og perlum. En er hún var komin nokkrar faðmslengdir frá húsinu, sá hún ræningja koma á móti sér, sá hann hversu glampaði á demanta hennar í tunglskininu og allt skartið. Réði hann sér þá varla fyrir fögnuði og mælti: „Mikið blessað lán, þökk og heiður séu yður, forlög mín, að þér létuð mér bjóðast tækifærið til að verða ríkismaður allt í einu!“ Lagði hann þá undir eins hendur á hana og ætlaði að ræna hana, en þegar hann sá framan í hana, þótti honum hún svo fríð, að hann stóð eins og agndofa og hætti við: „Hvað sé ég, er það tælandi draumvitrun? Drottinn minn, getur slík auðlegð og slík fegurð orðið samfara? Hvílíkur yndisleikur, hvílíkt skart! Ég sé ekki hvar upphaf er eða endir. En seg mér, sjónfagra kona, ef ég get trúað mínum eigin augum, hvernig víkur því þá við, að svo ljómandi fögur og skrautbúin kona skuli ganga alein á strætunum um þetta leyti?“ Sagði hún þá ræningjanum blátt áfram frá öllu, og undraðist hann stórlega. „Hvernig er því varið, fagra kona, að maðurinn yðar skuli vera svo góðsamur, að eftirláta öðrum þá sælustu nótt á ævi sinni, til að þerra tár yðar?“ Hún kvað svo vera og mælti þá ræninginn: „Þetta er sannarlega fáheyrt, ég er frá mér numinn af því. Sjálfur er ég fús til fádæma, og skal því hvorki skerða skart yðar né virðing. Þér megið fara leiðar yðar, og skal ég vera eins einstakur stigamaður og maður yðar er einstakur brúðgumi. Farið á fund elskhuga yðar, sem á mikla sælu í vændum. Ég skal fylgja yður þangað, svo þér séuð óhultar, því svo gæti farið að þér yrðuð á vegi ræningja, sem ekki er eins einstakur og ég.“ Þannig mælti hann, tók hana við hönd sér, og fylgdi henni heim til elskhuga hennar, kvaddi hana þar og fór burt, en konan drap á dyr. Var þeim upp lokið, og gekk hún upp stigann og fann elskhuga sinn, og kom flatt upp á hann að sjá hana. „Elsku vinur!“ tók hún til orða, „ég kem til að efna heit mitt, í dag var ég gift.“ „En hvernig gastu sloppið frá brúðgumanum?“ segir unglingurinn, „hann hlýtur þó að hafa brunnið af óþolinmæði. Ég hélt þú mundir núna hvíla í faðmi hans.“ Sagði hún honum þá hreinskilnislega allt, eins og farið hafði milli þeirra hjónanna, og furðaði elskhuginn sig ekki síður á því en ræninginn. „Hvernig stendur á því,“ mælti hann, „að maðurinn þinn skyldi lofa þér að efna slíkt heit, sem svívirðir hann og sviptir hann þeirri gersemi, sem ímyndunin hlýtur að hafa útmálað fyrir honum með óumræðilegum sætleik?“

„Það gerði hann samt,“ svaraði konan, „en þessa gersemi áttu ekki einungis manni mínum að þakka, heldur og veglyndi ræningja nokkurs, sem ég mætti á leiðinni hingað.“ Sagði hún honum þá ævintýrið af sér og ræningjanum, og undraðist elskhuginn þá hálfu meira en áður. „Á ég að trúa því, sem ég heyri?“ mælti hann, „maðurinn þinn er svo góðsamur, að samþykkja þvílíkt heit, og ræninginn svo göfuglyndur að láta ganga sér úr greipum hið besta færi, sem boðist gat. Slíkt ævintýri er eflaust nýtt, og væri vert að færa það í letur, mun komandi mönnum þykja það undrunarvert. En svo að undrun seinni manna verði enn meiri, ætla ég að keppast við mann þinn og ræningjann og gera að dæmi þeirra. Ég leysi þig af heiti þínu, elskan mín, og bið þig leyfis að fylgja þér til híbýla þinna.“ Síðan rétti hann henni hönd sína og leiddi hana til húsdyra hennar. Skildu þau þar, konan fór inn, en hann sneri heim aftur.“

„Segið mér nú, virðulegu kóngssynir,- mælti dómarinn, „hver var veglyndastur þessara þriggja: brúðguminn, ræninginn eða elskhuginn?“

Þá sagði elsti kóngssonurinn, að sér þætti mest til brúðgumans koma. Annar kóngssonurinn stóð fast á því, að elskhuginn ætti mest lof skilið. „Og þér, kóngsson minn!“ spurði dómarinn yngsta bróðurinn, sem þagði, „hvað líst yður?“ „Mér virðist ræninginn hafa sýnt mest veglyndi,“ svaraði þriðji kóngssonurinn, „ég skil ekkert í því, að hann skyldi standast fegurð konunnar, og því síður, að hann skyldi geta stillt sig um að ræna hana. Gimsteinarnir, sem prýddu hana, hljóta að hafa æst ágirnd hans ákaflega, og það er furða, að hann skyldi vinna slíkan sigur á sjálfum sér.“ Þá tók dómarinn til máls og hvessti á hann augun: „Þér dáist of mikið að valdi því, sem ræninginn hafði yfir sjálfum sér, til þess að mig ekki gruni, að þér hafið dregið undir yður gimsteina hins hásæla konungs, föður yðar. Gangist við því, herra, og látið ekki hégómlega blygðun aftra yður. Ef þér hafið verið svo breyskir, að láta eftir ágirndinni, getið þér bætt úr breyskleikanum, með því að kannast við hann.“ Kóngsson roðnaði við þessi orð og meðgekk sannleikann.

Kansade sagði ekki sögu þessa árangurslaust. Hún þýddi hana á verra veg, svo að Sindbað konungur varð á báðum áttum, og loksins gat hún talið honum hughvarf með þessum orðum: „Herra!“ sagði hún, „skapadægur þitt er nær en þú hyggur. Þú ert að lengja líf sonar þíns fyrir hættulegar fortölur vesíranna, og hver veit nema illmennið á morgun reki hnífinn í hjarta þitt. Æ, hvar er ég þá, ef þín missir við? En því spyr ég, hvað um mig verði? Ég virði mitt líf að vettugi, en ég er hrædd um líf konungs míns og elskulegs eiginmanns.“ Að því mæltu fór hún að gráta, og hræsni hennar fékk svo mjög á Sindbað, að hann sagði klökkvandi: „Ó mín fagra drottning! Þerraðu af þér tárin. Nú skulum við ganga til hvíldar, en því lofa ég þér fyrir víst, að óðara en hvíti hrúturinn (stjörnumerkið) hefur rekið hinn svarta yst í vestur, læt ég höggva höfuðið af fjandmanni okkar beggja.“ Morguninn eftir stóð Sindbað konungur upp með þeim ásetningi, að gera drottningu að skapi. Hann settist í hásæti sitt og skipaði böðlinum að sækja son sinn. Þá gekk fram sjötti vesírinn til að biðja fyrir lífi Núrgehans, en konungur skipaði honum að þegja og mælti reiðilega: „Það er til einskis vesír, að bera í bætifláka fyrir son minn, dauði hans er fastlega og að fullu ráðinn.“ Þá tók vesírinn samanbrotið bréf upp úr vasa sínum og rétti konungi svo mælandi: „Vill yðar hátign láta lesa þetta fyrir yður og taka eftir því með athygli? Eftir á getið þér gert sem yður þóknast.“ Sindbað konungur tók við bréfinu, braut það upp og las: „Ó þú vitri og hamingjumikli konungur, ég hef eingöngu stundað stjörnuspár. Þegar ég stillti stjörnumát sonar þíns, varð ég þess var, að hann mundi verða í gífurlegum háska í fjörutíu daga. Varastu að láta drepa hann áður en þeir eru liðnir.“ Allir vesírarnir lögðust á eitt að styrkja þetta mál og sögðu: „Konungur! Bíddu fyrir guðs sakir, þangað til hinir fjörutíu dagar eru liðnir; þú munt að lokum gleðjast yfir því, að þú hefur haft þessa þolinmæði.“ „Svo mun verða,“ mælti sjötti vesírinn enn fremur, „og ef yðar hátign leyfir mér, ætla ég að segja yður sögu, sem er svipuð tilfelli Núrgehans; þá munuð þér játa, að þolinmæðin þrautir vinnur allar.“ Konungur skipaði vesírnum að segja söguna og gerði hann það á þessa leið:

Sagan af kóngssyninum frá Karisme og kóngsdótturinni frá Georgíu

25. NÓTT.

„Einu sinni var konungur í Karisme, hann var barnlaus og leitaði guðs hjálpræðis án afláts með heitum og fórnfæringum, að hann mætti barn geta. Hinn háleiti drottinn meðtók fórnir hans og gaf honum son, sem var eins fagur og dagurinn er bjartur. Var fæðing hans vegsömuð með dýrðlegasta hátíðahaldi. Konungurinn veitti embætti og mannvirðingar og allir þegnarnir nutu einhvers góðs af fögnuði hans. Lét hann ekki hjá líða að kalla saman alla stjörnuspámenn í ríki sínu og skipaði þeim að taka eftir fæðingarstjörnum sveinsins. En ekki urðu spár þeirra gleðilegar fyrir konung. Sögðu þeir að fram að þrítugs aldri lægju ótal slysfarir fyrir syni hans, og guð einn vissi, hverjar þær væru. Drógu spár þessar mikið úr fögnuði konungs, og gerðist hann næsta hugsjúkur. Hafði hann varla augun af syni sínum í uppeldinu, og lét hann allar varúðarreglur við hafa, sem hugsast gátu, til að gæta hans, og var sem hann ætlaði sér að yfirbuga hin illu áhrif stjarnanna. Heppnaðist honum þetta þangað til kóngsson var orðinn eitthvað fimmtán ára, og hafði honum ekkert hrakfall viljað til, svo að ekki rættust stjörnuspárnar. En hér sannaðist það, að: „enginn má sköpum renna,“ og einu sinni bar svo til, að kóngsson var að ríða út sér til skemmtunar, og hafði þeyst ofan á sjávarströnd. Langaði hann þá til að fara dálitla sjóferð. Lét hann því búa skip eitt til siglingar og fór út á það með fjörutíu mönnum af föruneyti sínu. En óðar en þeir voru komnir út á rúmsjó, réðust á þá víkingar frá Norðurálfu. Vörðust þeir vel, en víkingar höfðu ofurefli og hruðu skipið og sigldu með það til Samsara eyjar, og seldu það þar. Samsarar þessir voru ofboðslegar mannætur, voru á þeim hundshausar, en kroppurinn sem á manni. Læstu þeir kóngssoninn frá Karisme og félaga hans í hús og ólu þá nokkrar vikur á möndlum og rúsínum. En á degi hverjum var farið með einn þeirra í eldhúsið Samsara-konungsins; var hann þá brytjaður niður og kjötið steikt, og smakkaðist konungi það vel. En er hinir fjörutíu förunautar kóngssonarins voru uppétnir, bjóst hann við, að nú mundi til sín tekið, enda hafði hann verið geymdur þangað til seinast, eins og annað sælgæti. Þegar hann nú átti þessi hryllilegu afdrif fyrir höndum, hugsaði hann með sér: „Ég veit, að ég get ekki umflúið dauðann, en því skyldi ég láta slátra mér eins og blauð geit? Er ekki betra að ég selji þeim líf mitt dýru verði? Já, ég skal verjast með hreysti, og mun þá örvænting mín verða einhverjum skæð af þessum blóðsólgnu óvættum.“ Í því kóngsson var að ráðgera þetta með sjálfum sér, komu Samsararnir. Lét hann þá fara með sig til matgerðarhúss konungs og sýndi engan mótþróa. En er þangað var komið, sá hann hvar lá á borði stóra saxið, sem átti að slátra honum með. Þá herti hann upp hugann, svipti sundur handfjötrunum, greip saxið í skyndi og ruddist á Samsarana, sem höfðu farið þangað með hann. Drap hann þar hvern á fætur öðrum. Síðan óð hann fram í eldhússdyrnar og stóð þar fyrir, og átti hver vísan bana undir höggum hans, sem að þorði. Komst höllin í uppnám af þessu og glumdi undir af emjan og óhljóðum. Varð konungur hissa, er hann heyrði, að einn maður hefði varist svo mörgum, og kom hann sjálfur fram í eldhúsið og mælti: „Ungi maður, ég dáist að hugprýði þinni og gef þér líf. Berstu ekki lengur við þegna mína, því þau málalok munu verða, að þú strádrepur þá, þó við ógrynni og ofurefli sé að eiga. Segðu mér, hver er faðir þinn?“ En er kóngsson hafði sagt honum, að hann var sonur konungsins í Karisme, mælti konungur Samsaranna: „Þú ert nú svo reyndur að vaskleik, að nægar sönnur eru fyrir því, að þú sért stórættaður. Kvíð þú nú engu, hirð mín skal upp frá þessu vera þér gleðivist. Þú skalt verða mestur lánsmaður í heimi, því ég kýs þig dóttur minni til handa, og er það vilji minn, að þú eigir hana þegar í stað. Er það hin ástúðlegasta mey og hafa allir prinsar við hirð mína slíkan ástarhug á henni, að þeim horfir til vandræða, en þú einn ert hennar verður.“ Þetta var kóngssyni lítið fagnaðar boð og svaraði hann: „Yðar hátign sýnir mér of mikla sæmd. En ég hélt, að samsariskur prins ætti betur við skap dóttur yðar en ég.“ „Nei, nei!“ sagði konungurinn með ákefð, „ég krefst þess, að þú eigir hana; það er vilji minn. Stattu ekki lengur í gegn boði mínu, þig kynni að iðra þess.“

26. NÓTT.

Kóngssonurinn frá Karisme hugsaði með sér, að ef hann veitti afsvör um að eiga kóngsdótturina, mundi konungurinn á eynni verða æfareiður og ugglaust drepa sig; lét hann þá tilleiðast að eiga hana. Gekk hann þá að eiga kóngsdótturina og hafði hún fallegastan hundshaus á allri eynni. En samt var honum ómögulegt að venjast henni og hafði hann hreinan viðbjóð á henni. Því betur sem hún lét að honum, því andstyggilegri þótti honum hún vera, og hefði frábitni þessi getað orðið hættuleg kóngssyninum. En engill dauðans kom í veg fyrir það og birtist við hvílu kóngsdótturinnar; dó hún fám dögum eftir brúðkaupið. Varð kóngsson guðsfeginn að losna við svo hvimleiða konu, en þá heyrði hann, að það væri siður á þessari ey eins og Sereneb (eynni Seylon), að kviksetja manninn með líki konunnar, og ekkjuna með líki mannsins; væru jafnvel konungar ekki undanþegnir þessum skelfilegu lögum, en Samsarar væru orðnir því svo alvanir, að þeim óaði alls ekki fyrir útfarardegi sínum; þætti þeim það fremur gleðidagur en sorgardagur, því allir, karlar og konur, sem viðstödd væru við slíka greftrun, dönsuðu og syngju kvæði, sem heldur væru til yndis en hryggðar.

Kóngssonurinn frá Karisme varð yfirkominn af harmi út af þessum tíðindum, en hlaut samt að láta undan nauðsyninni. Voru þau hjónin borin á líkbörum þangað sem bæði áttu að jarðast; var hvoru þeirra um sig látið fylgja brauð og vatnskrukka. Hafði verið grafin djúp og víð gröf þar á mörkinni handa þeim. Fyrst var kóngsdóttir látin síga niður á strengjum og börunum sökkt niður í gröfina, en að því búnu skiptist öll líkfylgdin í tvær raðir til söngs og dansleika. Öðrumegin stóðu unglingarnir og unnustur þeirra, en hinumegin nýgiftu hjónin. Elskendurnir tókust í hendur og slógu hring utan um einn ungling og dönsuðu, en hann stóð í miðjum hringnum og söng þessar persnesku vísur:

Elskunnar yndisböndin

um eilífð binda hér,

þá hjúskaps engilhöndin

við heitmey tengir ver:

Eiðfast er ástarríki

eilífrar tryggðar gjöf,

því brúðar loks með líki

við leggjumst niðrí gröf.

En nýgiftu hjónin dönsuðu, tvö og tvö saman, maður og kona, og söng hver kona, þegar að henni kom að stíga dansinn, þessa vísu:

Minn eiginn ver, ef ægir ei þér

mitt andargrand og þitt ei mér,

þá elskumst stöðugt, eg og þú,

með óbilandi hjartans trú,

svo hvorugt lysti lífið sitt

að lengja, þegar sálast hitt.

Þegar lokið var söngnum og dansleiknum, sem kóngsson hafði lítið gaman af, var hann látinn síga ofan til konu sinnar, og gröfin aftur lokin með stóreflis hellu. Þegar kóngsson var kominn niður í hið skelfilega djúp, kallaði hann upp: „Guð minn! Hvílíkar dauðans nauðir hefur þú látið mig rata í; læturðu þetta verða afdrif kóngssonarins, sem rækti boðorð kóransins af öllum hug? Bænheyrðirðu föður minn einungis til þess að láta mig bíða grimman bana?“ Að svo mæltu tók hann að gráta beisklega. En þó hann væri vonlaus um að sleppa úr þessum hræðilega stað, hafði hann þá undir eins risið upp af líkbörunum og farið að þreifa um múrinn, sem fyrir stóð. Og er hann hafði gengið eitthvað tíu faðmslengdir, sá hann allt í einu hvar ljós logaði fram undan honum. Greikkaði hann þá sporið og sá að þetta var kona, sem gekk með logandi kerti. Gekk hann þá nær og nær, en þegar konan heyrði hann koma, slökkti hún ljósið“... <<p>

27. NÓTT.

„Þegar kóngssonurinn sá að aftur varð niðamyrkur í kringum sig, mælti hann: „Guð minn, voru það missýningar, sá ég þá ekkert ljós; var það ekki annað en draumórar minna sturluðu skapsmuna? Það hefur ekki verið nema ímyndun. Ólánsami kóngsson, hugsaðu ekki til að sjá sólina framar. Svona ertu þá stiginn niður í myrkur hinnar eilífu nætur áður en þitt náttúrlega skapadægur bar að hendi. Ó, þú konungur í Karisme, veslings faðir minn, vonastu ekki eftir mér heim! Ó vei, sonur þinn mun ekki verða stoð elli þinnar, heldur mun hann deyja hér hryllilegum dauða.“ Í því hann mælti þetta, heyrði hann rödd, sem sagði: „Huggastu, kóngsson; sértu sonur konungsins í Karisme, skaltu ekki láta líf þitt hér; ég skal bjarga þér, ef þú lofar mér því fyrirfram að eiga mig.“ „Lafði mín!“ ansaði kóngsson, „það er að vísu hryggilegt hlutskipti, að vera kviksettur á fimmtánda aldurs ári, en það kýs ég heldur, þó hart sé aðgöngu en að gefa þér heitorð þetta, ef þú ert lík konunni minni sælu. Ef það er hundshaus á þér líka, get ég með engu móti fellt ástarhug til þín?“ „Herra, ég er ekki af Samsarakyni,“ ansaði konan, „þar til er ég ekki nema fjórtán ára og ég vona að þú þurfir ekki að fælast andlit mitt.“ Því næst tendraði hún aftur ljósið með kveik, sem hún hafði hjá sér, og lét kóngsson líta ásjónu sína; varð hann hugfanginn af fríðleik hennar. Hann hrópaði frá sér numinn: „Hvílíkur yndisleikur, ekkert jafnast við það, sem ég nú sé. Seg mér, sjónfagra vera, hver þú ert. Þú hlýtur að vera álfkona, fyrst þú segist geta frelsað mig úr þessu dauðans djúpi.“ „Nei, herra!“ svaraði yngiskonan, ég er ekki álfkona, heldur er ég dóttir konungsins í Georgíu og er nafn mitt Dílaram (þ.e. hjartafró). Skal ég lofa þér að heyra ævisögu mína í annað skipti, en nú segi ég þér í stuttu máli, að ofviðri hröktu mig til þessarar ósælu eyjar; varð ég að giftast hér einum samsariskum höfðingja. Hann dó í gær eftir þunga legu, og var ég grafin með einu brauði og vatnskrukku, eins og hér er landssiður. En áður hafði ég falið á mér innanklæða, eldsvirki, kveik og kerti. Undir eins og ég var látin hér niður og gröfin var byrgð að ofan, reis ég upp úr kistu minni og kveikti á ljósinu. Kom ekki eins mikil hræðsla og ofboð yfir mig, sem við mátti búast á þessum hryllilega stað. Guði hefur þóknast að varðveita mig, og hann blés mér áræði í brjóst, svo ég hughreystist, og vissi ég ekki sjálf, hvaðan mér kom það. Kom ég þá að göngum, fjarska þröngum, og gekk ég eftir þeim bæði til að umflýja allar þær skelfingar, sem ógnuðu augum mínum, og líka til hins, að vita, hvort hvergi yrði út komist. Þegar ég hafði gengið svo sem svaraði hundrað fetum, kom ég auga á eitthvað hvítt. Það var stóra marmarahellan þarna fyrir framan okkur. Gekk ég þangað og varð ég hreint forviða, þegar ég sá nafn mitt nefnt í letrinu, sem á henni stendur. Komdu nær, kóngsson, og lestu letrið; það mun koma þér eins óvart og mér.“ Að svo mæltu rétti hún kóngssyni kertið; gekk hann þá að steininum og las þetta: „Þegar kóngssonurinn frá Karisme og kóngsdóttirin frá Georgíu koma hingað, munu þau geta lyft þessum steini og gengið ofan eftir stiga þeim, sem þar er undir.“ „Og við eigum að geta lyft þessu heljarbjargi?“ sagði kóngsson, „það veitir ekki af hundrað mönnum til þess.“

„Þá er engu til spillt þó reynt sé,“ svaraði kóngsdóttirin; „hér hefur einhver hönd í tafli, sem fróður er, og svo segir mér hugur um, að við munum sleppa héðan heil á húfi.“ Kóngsson fékk Dílaram kertið aftur og fór að hreyfa við hellunni. Þurfti þá ekki stórrar aflraunar, því óðara en hann kom við hana, fór hún undan sjálfkrafa og lá stiginn niður í steinsfarinu. Fóru þau þar ofan og komu niður í annað jarðhús; þaðan komust þau eftir þröngum göngum út um helli, sem högginn var í hamrabelti undir fjalli einu; var þaðan utangengt og komu þau loksins að fljótsbakka. Jafnskjótt og þau voru komin undir heiðan himin, gerðu þau bæn sína, eins og sannir átrúendur Mahómets, og eftir að þau höfðu borið fram fyrir drottinn þökk og lofgjörð, svo sem skylt var, sáu þau við bakkann dálitla ferju, sem þau höfðu ekki tekið eftir fyrr. Efuðu þau ekki, að það væri nýtt stórmerki guðs miskunnar og urðu nú hálfu glaðari en fyrr, og þó að hvorki væri stýri né árar á bátnum, fóru þau samt hughraust út í, og kóngsson mælti: „Þenna bát leiðir víst einhver verndarengill; mun hann flytja okkur til einhverra byggða. Látum okkur berast með straumnum í fljótinu og hvergi hræðast.“ Þau gerðu líka svo. En því lengra, sem skipið bar ofan eftir, því flughraðara varð straumfallið; mjókkaði farvegurinn smámsaman, þangað til fljótið þrengdist milli tveggja fjalla; náðu tindar þeirra saman efst uppi í geysistórri hvelfingu, sem skútti yfir; var þar kolniðamyrkur, svo að hvorki sást himinn né jörð. Keyrðist báturinn af slíku afli inn í svartnætti hvelfingar þessarar, að kóngsson og kóngsdóttir sáu ekki annað fyrir en opinn dauðann. Þau tóku að óttast, að guð hefði ekki borið svo mikla umhyggju fyrir lífi þeirra, sem þau héldu. Ýmist fundu þau að bylgjurnar riðu undir bátinn, svo að hann hófst upp að klettarjáfrinu, eða þær soguðu hann niður í undirdjúpin. Meðan á þessum ósköpum gekk, báðust þau fyrir, og guð bænheyrði þau. Bátnum skolaði aftur út undan fjöllunum, og rak straumaldan hann að bakkanum. Stigu þau þegar á land og hughreystust á ný. Lituðust þau nú um á alla vegu, hvort hvergi sæist hús, þar sem þau gætu fengið hressingu. Sáu þau þá hvar stórt musteri með hvolfþaki stóð á fjallsgnípu; var það líkt einu, sem Kubbay Khiramant heitir. Þangað héldu þau, og er þau komu nær, sáu þau að það stóð mitt í glæsilegri höll; var helgiskurðarletur á hallarhliðinu svolátandi: „Það skalt þú vita, sem komast vilt inn í þessa glæsilegu höll, að þú fær ekki inngöngu nema þú fórnfærir áttfættu dýri við dyr hennar.“ „Þá bregst mér illa vonin,“ mælti Dílaram, „ég var farin að hlakka til að sjá höllina að innan.“ „Mér var líka forvitni á því,“ ansaði kóngsson, „en okkur er ómögulegt að seðja hana, því að það væri þarflaus aflraun, ef við reyndum að ljúka upp dyrunum. Myndirnar á þeim eru verndargripir, sem tálma því.“ „Jæja,“ segir Dílaram, „við skulum þá hvíla okkur ofurlítið á jörðinni hérna og tala um, hvað við eigum að taka til bragðs.“ „Kóngsdóttir,“ svaraði kóngsson, „segðu mér heldur sögu þína; ég er órór af því, hvað mig langar til að heyra hana.“ „Herra,“ mælti kóngsdóttir, „ég skal þá segja þér hana í stuttu máli....

28. NÓTT.

Faðir minn, konungurinn í Georgíu, lét uppala mig í höll sinni með slíkri umhyggju, sem ástúðlegur faðir getur framast borið fyrir börnum sínum. Einn ungur kóngsson var í ætt við okkur og hafði hann öðru hverju færi á að sjá mig; tók hann að leggja á mig ástarhug svo mikinn að hann gerðist hugsjúkur. Hann elskaði mig og var þegar farinn að verða mér vel að skapi, en þá kom vesír frá einum nágrannakonungi til hirðarinnar í Georgíu, og beiddi mín fyrir hönd herra síns. Líkaði föður mínum sá ráðahagur vel og gaf hann samþykki sitt; hlaut ég að taka því, sem að höndum bar og fara með vesírnum. Burtför mín fékk hinum unga kóngssyni svo mikillar hryggðar, að hann sprakk af harmi í því hann kvaddi mig. Grét ég dauða hans svo, að hver hefði mátt sjá, að mér mundi ekki hafa orðið kalt til hans um ævina. En af því ég hafði það orð á mér, að ég væri næsta elsk að föður mínum, þá misskildu menn tár mín og héldu að ég væri miklu ástríkari dóttir en ég var. Fór ég síðan af stað með vesírnum. Stigum við á lítið skip til þess að fara yfir fjörð nokkurn, sem var á leið okkar. En á leiðinni brast á geysilegt ofviðri, svo að skipverjum féllust hendur; rak skipið undan landi í hafganginum og hröktumst við að ey Samsaranna. En er koma vor spurðist, þustu þessar ókindur ofan á ströndina og handtóku alla skipshöfnina, og hryllir mig við að segja þér hvað eftir fór. Þeir átu vesírinn og allt föruneyti okkar. En af mér er það að segja, að ég hugnaðist vel einum gömlum samsarískum höfðingja; sagði hann mér að ég gæti umflúið vísan dauða, ef ég vildi verða konan hans. Er satt best að segja, að mig óaði svo við að verða uppétin, að ég kaus þann kost heldur að eiga hann, og kom þó hrollur yfir mig í hvert skipti sem ég horfði á hundshausinn á honum. Tveimur dögum eftir brúðkaup okkar varð hann veikur. Þjáðist hann lengi, en í gær tók dauðinn“....

Þarna greip kóngsson fram í orð kóngsdótturinnar og kallaði upp: „Varaðu þig, þarna skríður tarantúla* á klæðum þínum.“ Spratt þá Dílaram upp á augabragði og hljóðaði upp yfir sig og hristi hana af sér, því hún vissi hvað háskaleg þessi kvikindi eru. Datt þá tarantúlan á jörðina og marði kóngsson hana undir fætinum. Í sama bili heyrðu þau að glumdi undir í höllinni og sáu að dyrnar hrukku allt í einu upp af sjálfu sér. Urðu þau steinhissa á þessum kynlegu tilbrigðum og horfðu þegjandi hvort á annað. Loksins datt þeim í hug að tarantúlan er áttfætt, og mundi hún vera fórnardýrið, sem heimtað var í letrinu á hallarhliðinu. Voru þau frá sér numin af fögnuði yfir ævintýri þessu og gengu inn í höllina, sem nú stóð opin, og komu þau fyrst inn í stóran garð; voru þar allar trjátegundir heimsins, sem hugsast gátu. Sýndust greinarnar hlaðnar alþroskuðum ávöxtum, en er kóngsson ætlaði að neyta þeirra til að seðja hungur sitt, sá hann að þeir voru gull eitt. Lækur einn rann eftir miðjum garðinum, með hreinum og tærum straumi, og sást ógrynni gimsteina glampa á botninum. Þegar þau höfðu nú skoðað sig um í garðinum, sem vert var, sneru þau að musterinu, sem þeim varð svo starsýnt á, þegar þau stigu á land úr bátnum. Var það allt saman gert af fjallakristali.

Fóru þau þar inn og gengu um mörg herbergi, sem ljómuðu af gulli, demöntum og roðasteinum, en ekki mættu þau nokkrum manni. Loksins bar þau að silfurdyrum; luku þau þeim upp og komu inn í glæsilegt herbergi, þar sáu þau fjörgamlan öldung sitja í legubekk með smaragðskórónu á höfði. Hann hafði snjóhvítt skegg og tók það niður á gólf, en neglurnar á fingrum hans voru alin á lengd, fyrir víst. Þessi æruverðugi öldungur horfði á kóngsson og kóngsdóttur og mælti: „Hverra manna er yngisfólk þetta?“ Kóngsson varð fyrir svörum og mælti: „Herra, ég er sonur konungsins í Karisme, en konungurinn í Georgíu er faðir þessarar konu. Skulum við segja yður frá ævintýrum okkar, þegar yður þóknast. Ég tel það víst, að þér munið kenna í brjósti um okkur, og er vongóður um, að þér reynist svo veglyndur, að skjóta yfir okkur skjólshúsi.“ „Já, kóngsson!“ svaraði öldungurinn, „það skal ég veita ykkur, og verið bæði velkomin á minn fund. Fyrst þið eruð konungabörn og báruð hamingju til að komast inn í þessa höll, þá er einungis undir ykkur sjálfum komið, hvort þið viljið hljóta sömu sælu og ég. Verið þið hjá mér; þið skuluð njóta hér óaflátanlegs fagnaðar. Dauðinn sjálfur, sem öllum kemur á kné, mun hlífa ykkur hér. Ég var fyrrum konungur Kínlands. Megið þið marka af nöglum mínum að ég er farinn að eldast. Ég varð að flýja lönd mín sökum stjórnarbyltingar; komst ég þá út á eyðimörk þessa og lét marga anda gera höll þessa, því ég er kabbalisti og drottna yfir þeim. Hef ég nú dvalið í höllinni um þúsund ár, og hef fastráðið að lifa hér að eilífu, því ég á viskusteininn og er ódauðlegur. Skal ég kenna ykkur hina undarlegu leyndardóma hans, þegar þið eruð búin að vera hjá mér nokkra áratugi. Ég sé að þið fallið í stafi af orðum mínum, en þetta er sannleikur. Hverjum manni, sem fær viskusteininn á vald sitt, getur ekki náttúrlegur dauði grandað. Að vísu má drepa hann, það játa ég; leyndardómar hans varðveita ekki fyrir voveiflegum dauðdaga. En til þess að sneiða fyrir allar slíkar hættur, þarf hann ekki annað en að taka sér bólfestu undir jörðinni, eða láta reisa sér höll á eyðimörku eins og ég. Hér er ég óhultur; öfund og ofbeldi sakar mig ekki grand. Verndarletrið, sem þið sáuð á hliðinu, er með slíkum hætti samansett, að ræningjar og illmenni geta ekki komist inn, þó þeir fórnuðu þúsund áttfættum dýrum, því hliðin ljúkast aldrei upp, nema þegar góður maður færir fórnina.“ Svo mælti Kínlands konungur og bauð kóngssyni og kóngsdóttur vináttu sína, og ásettu þau sér bæði að vera þar hjá honum í höllinni. Síðan spurði hann þau, hvort þau þyrftu ekki að fá sér hressingu, og er þau kváðu já við, benti hann þeim með fingrinum á tvo lystihvera, sem gusu upp úr tveimur gullskálum. Annar gaus upp dýrindis víni, en hinn nýmjólk, sem varð að ljúffengasta hlaupi, þegar hún kom niður. Því næst kallaði hinn gamli konungur á þrjá anda og bauð þeim að leggja á borð. Bjuggu þeir þá til borðs handa þremur og báru fram mjólkurhlaup í þremur gullskálum. Neyttu þau kóngsson og kóngsdóttir af því, og þótti það vera mesta hnossgæti, en öðru hverju báru andarnir þeim vín í kristallskerum. Konungurinn gat ekki neytt handanna, er hann borðaði, fyrir lengdinni á nöglunum; opnaði hann því munninn og lét einn andann mata sig og drykkja sér eins og barni. En er borið var af borði, beiddi hinn góði öldungur gesti sína að segja sér ævisögu sína; urðu þau við tilmælum hans, bæði af góðvilja sínum og svo vegna þess að gistivináttan hélt þeim til þess. En er þau höfðu sagt honum öll ævintýri sín, tók hann til orða og mælti: „Huggist og setjið ekki fyrir ykkur það, sem á dagana hefur drifið; þið eruð bæði ung og elskuverð, og ef þið heitið hvort öðru ástartryggðum, skal ég hér fyrirbúa ykkur hina sælustu vist.“ Kóngsson og kóngsdóttir höfðu áður svarið hvort öðru eilífar ástir, og endurnýjuðu þau nú eið sinn og giftu sig sjálf hvort öðru í viðurvist hinnar kínversku hátignar, og kvöddu hana til vitnis að því. Mundu hin ástfangnu hjón fegin hafa helgað ástinni hverja stund, en til þess að gera hinum gamla konungi að skapi, sátu þau jafnan nokkurn hluta dagsins á tali við hann, honum til skemmtunar; þreyttist hann aldrei að segja þeim sögu sína, né þau að hlýða á.

Meðan á þessu stóð, fór kóngsdóttir ekki ein saman og ól hún tvíbura, tvo sveina, fagra eins og tungl í fyllingu. Hafði hún þá á brjósti, og er aldur og þroski leyfði, kenndi einn andinn þeim mörg undursamleg fræði. Voru þeir orðnir sex ára; þá var það einhvern dag, að kóngsdóttirin, móðir þeirra, sagði við mann sinn: „Ástkæri eiginmaður, það verð ég að segja þér, að ég uni mér ekki lengur í höllinni þeirri arna. Allt það sjóngaman er mér eins og ekkert, sem hún hefur að veita, og svo mörg undur og furðuverk, sem hér eru, má ég þó ekkert yndi af þeim hafa, úr því ég neyðist til að vera hér um aldur og ævi. Hvernig sem Kínlandskonungurinn segist ábyrgjast okkur, að dauðinn nái okkur ekki, þá er mér engin þægð í því. Leyndardómur hans afstýrir ekki ellinni og það er vansæla öllu heldur en sæla, að verða örvasa. Þar á ofan langar mig til að finna hann föður minn, ef sorgin og söknuðurinn eftir mig hefur ekki riðið honum að fullu.“ „Drottning mín!“ svaraði kóngsson, „þar sem okkur var heitið ódauðleika, hafði ég enga sælu fyrir augum aðra en þá, að njóta þín um eilífð. Viti það guð á himnum, að mig hefur oft sárlangað til að sjá konunginn, hann föður minn, og má ég varla hugsa til hans ógrátandi. En hverja leið eigum við að fara, svo við komumst til Georgíu?“ „Herra!“ ansaði kóngsdóttirin Dílaram, „báturinn okkar liggur við fljótsbakkann, þar sem straumurinn bar hann að. Felum okkur forlögunum á vald einu sinni enn þá. Við skulum láta straum ráða stefnu, hver veit nema hann flytji okkur þangað, sem við finnum leið til hallarinnar hans föður míns, eða til þinnar fósturjarðar?“ „Ég fellst á tillögur þínar, elskulega kona!“ mælti kóngsson, „mér er það fyrir öllu, að gera þinn vilja. Við skulum segja skilið við þessa höll, fyrst þar sækir á þig óyndi, og skulum við fara út í bátinn með sonu okkar. En eftir á að hyggja, hvílík skapraun mun það verða Kínlands konunginum, ef við förum burt! Hann elskar okkur eins og börn, og kemur honum víst ekki til hugar, að við munum yfirgefa sig; hann verður óhuggandi, ef við skiljum við hann.“ „Við skulum tala við hann,“ mælti kóngsdóttir, „og af vorkunnsemi láta eins og við munum ekki skilja við hann fyrir fullt og allt.“

Nú sem þau höfðu talað sig saman um þetta, fóru þau til gamla konungsins og leiddu honum fyrir sjónir, að þau þreyðu foreldra sína svo ákaft, að þau eirðu sér ekki fyrir óyndi. Beiddu þau hann því orlofs, að vitja átthaga sinna og lofuðu statt og stöðugt, að þau skyldu koma að nokkurra ára fresti. Þegar hinn gamli konungur heyrði þetta, kom upp fyrir honum mikill grátur. „Á ég þá að missa ykkur, börnin mín?“ sagði hann, „æ, ég veit að við sjáumst aldrei framar.“ „Herra,“ mælti kóngsson, „lofið okkur þangað, sem ást og ætterni dregur okkur, en síðan vitjum við aftur þessarar eyðimarkar, til þess að njóta með yður ódauðlegrar sælu.“ Sama sagði kóngsdóttirin, en það var til lítils að þau marglofuðu að koma aftur, því konungurinn kunni fræðina Mekasjefa og las í hjörtu þeim, að þau ætluðu sér ekki að efna heitið. Honum varð lífið óbærilegt fyrir hryggðar sakir, að eiga nú að sjá þeim á bak, sem hann elskaði svo innilega. Kallaði hann því á engil dauðans, sem hann hafði haldið svo lengi burtu, fyrir kraft kunnáttu sinnar; var hann nú afhuga allri umhyggju fyrir lífi sínu og andaðist svo sjálfviljugur....

29. NÓTT.

Jafnskjótt sem hinn gamli konungur frá Kínlandi hafði gefið upp öndina, komu þrír andar og báru hann þaðan; höllin var horfin, kóngsson, kóngsdóttir og börn þeirra stóðu allt í einu á víðavangi. Þau gátu ekki að sér gert að gráta, af því þau hefðu verið orsök í dauða konungsins; en sorgin rættist skjótt af þeim, og urðu þau vongóð um, að þau mundu finna aftur foreldra sína, og hugsuðu þau nú ekki um annað en að komast áleiðis. Þau lásu nokkur aldin og báru út í bátinn; það var eins og náttúran hafði látið þau vaxa þarna af miskunnsemi sinni handa þeim, því hvergi var stingandi strá allt umhverfis. Báturinn var bundinn við hælinn enn þá, og eins á sig kominn og þegar þau skildu við hann. Leystu þau festina og fóru öll saman fjögur út í, og létu berast af straumnum í fljótinu, og að lítilli stundu liðinni voru þau komin fram í fljótsmynnið. Þar var víkingaskip að slaga fyrir framan, og sáu þeir bátinn; kallaði foringinn til þeirra og sagði kóngssyni að gefast upp, ef þeir ættu ekki að drepa hann. Kóngsson var vopnlaus, enda hefði honum verið til lítils að berjast við fjölda vopnaðra manna. Sleppti hann því allri vörn, úr því hún var til einskis, og gaf sig á náðir foringjans, en særði hann um leið við allt, sem heilagt er, að hlífa sóma konu sinnar og lífi sona sinna.

Þegar víkingarnir höfðu komið bandingjunum innanborðs, sigldu þeir til eyjar einnar, og settu kóngssoninn frá Karisme þar á land. Því næst létu þeir í haf með kóngsdótturina frá Georgíu og báða sonu hennar. Því verður ekki með orðum lýst, hversu hjónin hryggðust, þegar þau voru skilin svona. Þau grétu hástöfum og bárust aumlega af. Meðan víkingaskipið var í augsýn kallaði kóngsson eftir því til fyrirliðans. „Níðingurinn þinn,“ sagði hann, „hugsaðu ekki, að guð láti illvirki þitt óhegnt. Hvar sem þú felur þig í veröldinni, sleppurðu ekki hjá refsingunni, sem vofir yfir þér í hendi réttlætisins.“ Því næst leit hann augum sínum til himins og mælti: „Og þú, sem ávallt hefur tekið mig undir varðveislu þína, réttláti drottinn! hefur þú yfirgefið mig? Gastu látið það viðgangast, að þeir rændu mig konu minni og börnum? Ef þú sýnir ekki nýtt stórmerki og gefur mér aftur það, sem mér er kærast, þá er þín fyrri líknsemd mér til meiri hryggðar en gleði. Því hefurðu frelsað mig úr svo mörgum hættum? Frestaðirðu dauða mínum, til þess að ég skyldi reyna alla þá sorg, sem hjúskaparást og föðurelska geta fyrir orðið?“

Meðan kóngssonurinn frá Karisme var að bera upp þessa kveinstafi, sá hann drífa að sér úa og grúa af mönnum, sem honum virtust harðla undarlegir. Höfðu þeir að vísu mannlegan líkama, en voru höfuðlausir og höfðu í þess stað eitt auga á hvorri öxl, og víðan kjaft á brjóstinu. Illþýði þetta tók hann höndum og fór með hann til konungs síns og sagði við hann: „Herra! Þarna fundum við einn útlending heldur ófrýnilegan á ströndinni: gæti vel verið, að hann kynni að bera oss nokkra njósn af fjandmönnum vorum.“ „Gott og vel“, svaraði konungur, „hlaðið upp bálköstinn og varpið honum á bálið, þegar ég hef spurt hann úr spjörunum.“ Síðan sneri hann sér að kóngssyninum og mælti: „Ungi maður, hver ert þú? Hvaðan ber þig hingað og hvernig ertu kominn til þessarar eyjar?“

Kóngsson sagði honum þá hreinskilnislega ætt sína og ævintýri, allt út í hörgul. Undraðist konungur mikillega og mælti: „Kóngsson! Ég sé það, að sérleg guðs handleiðsla er yfir þér, því þó ég ekki léti sannfærast af sögu þinni, sem einstök er og undrunarverð, þá tekur það af allan efa, að guð snýr nú hjarta mínu til samhryggðar og meðaumkvunar með þér. Ég læt þessa tilfinningu ráða; þú skalt hafa líf. Skalt þú hafa frjálsa hirðvist hjá mér, og vona ég þú verðir mér til nota í stríði því, sem ég á við konung einn á nágrannaeyjunum. Skal ég nú segja þér þrætuefnið. Hann og þegnar hans eru ekki höfuðleysingjar eins og vér, heldur eru á þeim fuglshausar og þegar þeir tala, þá er rödd þeirra áþekk fuglagargi, svo þegar einhvern þeirra ber að eynni hérna, tökum vér hann fyrir sjófugl og leggjum oss til munns. Þetta líkar konungi þeirra stórilla; gerir hann því öðru hverju út flota í hefndar skyni og veitir landgöngur hér. Hefur hann reynt það oftar en einu sinni og aldrei tekist. En aldrei verður hann því afhuga að gjöreyða oss, og vér verðum heldur aldrei vonlausir um að éta upp hann og þegna hans. Svona er nú mál með vexti; vér erum varir um oss, því vér búumst sífellt við árásum; höfum vér ávallt til þessa borið hærra hlut.“ Kóngssonurinn frá Karisme bauð þá hjálp sína, og tók konungur hann til hershöfðingja yfir liðið. Lá kóngsson heldur ekki á liði sínu og sýndi það í öllu, að honum var fulltreystandi. Leið ekki á löngu áður fjöldi skipa sást af eynni. Var þar kominn floti Fuglshausa-konungsins, með einvalalið, og ætlaði að veita landgöngu á ný. Lét kóngssonurinn frá Karisme hann skjóta liði sínu á land upp í góðu næði, en veitti honum síðan snarpa atgöngu; riðlaðist þá lið Fuglshausa-konungsins og varð að flýja aftur út á skipin. Féll þar ógrynni og fjöldi drukknaði, og varð Fuglshausa-konungurinn að snúa aftur með það sem af komst. Hafði her Höfuðleysingjanna aldrei unnið slíkan sigur, og hlaut kóngssonurinn frá Karisme allan heiðurinn. Sögðu liðsmenn það, að þeir hefðu aldrei haft jafngóðan fyrirliða og hefðu bestu foringjar þeirra aldrei sýnt slíkan viturleik. Gladdist hinn nýi hershöfðingi af slíkum lofstír og vildi afla sér enn meiri frægðar; stakk hann upp á því við konung, að hann skyldi búa flota og hefja herskjöld í landi óvinanna og gera þeim klaksárt. Lét hann þá smíða hundrað skip, búa þau og skipa liði. Var kóngsson settur yfir þennan ógurlega flota, og sigldi nú til Fuglshausa-eyjarinnar. Gekk hann þar á land með lið sitt á náttarþeli, og fylkti því sem hljóðlegast. En með morgunsárinu sótti hann að borg þeirra; — voru borgarbúar óviðbúnir áhlaupinu og kom heldur flatt upp á þá. Var þar allt höggið niður, sem vörn sýndi, og konungur handtekinn; fór kóngsson sigri hrósandi heim aftur til Höfuðleysingja-konungsins. Tóku eyjarbúar þeir, sem eftir höfðu orðið, við honum með fagnaðar ópi, og var hátíð haldin, sem stóð í heilan mánuð. Var hinum herteknu útbýtt meðal Höfuðleysingjanna og voru þeir étnir með samkyns ídýfu og höfð er með sjófugli. Varð konungurinn sjálfur að deyja þessum dauðdaga og var hann framborinn í veislu einni fyrir konungshyski Höfuðleysingjanna.

Eftir stórvirki þetta, sem útkljáði stríðið gjörsamlega, fór nú kóngssonurinn frá Karisme að eiga náðugt. Var hann níu ár við hirð höfuðlausa konungsins og komst í svo mikla kærleika hjá honum, að hann sagði einu sinni við hann: „Kóngsson minn! Ég er nú farinn að eldast og á enga sonu; vil ég arfleiða þig að kórónu minni með því skilyrði, að þú eigir dóttur mína. Að vísu er sköpulag þitt herfilega aflægislegt, en ég vil samt feginn eiga þig fyrir tengdason.“

Kóngsson eyddi nú þessu fyrst í stað með kænlegri undanfærslu; en konungur sat við sinn keip og vakti iðulega máls á því. En er hann varð þess vísari, að kóngsson var ráðahag þessum frábitinn, kom í hann annað hljóð, og mælti hann reiðilega: „Kóngsson! Það situr helst á þér að hafna sæmd þeirri, sem ég hef ætlað þér, en svo mikið sem þú hefur gert fyrir mig, stendur það mér alls ekki fyrir, að ég láti þig kenna á allri reiði minni, ef þú færist lengur undan að hlýða mér. Taktu nú eftir: Þú verður að eiga dóttur mína á morgun, eða ég læt höggva af þér þessa skringilegu ómyndarkúlu, sem rær og iðar milli axla þér.“ Þetta mælti hann með slíkum svip að kóngsson sá það í hendi sér, að annaðhvort væri að gera, að taka kvonfanginu eða láta lífið. Þegar hann var nú í þessum kröggum, segir hann hryggur við sjálfan sig: „Ólans stjarna, sem ég er borinn undir, verður þú þá aldrei uppnæm að sýna mér illvilja þinn? Er það ekki nóg að hafa átt eina konu með hundshaus, á þá að neyða upp á mig annarri ókindinni til? Dílaram, yndislega Dílaram! Svo sárs saknaðar fær mér minning þín, að engin tímalengd getur eytt honum. Hvernig ætti sá kóngsson, sem geymir þína elskulegu mynd í hjarta sínu, að búa saman við konu, sem hefur augun á öxlunum og kjaft á brjóstinu, og sem líklegri er til að gleypa mann en kyssa.“ Svo mikinn viðbjóð, sem hann hafði á þessum kosti, réði hann það samt af að taka honum. Var brúðkaupið haldið með slíkri viðhöfn, sem hæfði tign og ættgöfgi beggja hjónaefnanna. Nóttina eftir brúðkaupið var kóngsson leiddur inn í brúðarhúsið; var hún þar fyrir og urðu þau þar tvö ein. Hún kom fyrst til hans og skalf hann þá af hrolli og viðbjóði, því hann vissi ekki annað en að hún mundi ganga hart eftir skyldum brúðgumans. En þetta fór á aðra leið, og henni fórust svo orð, að kóngsson sá, að sér hafði skjátlast, og fór af honum allur kvíði. „Herra,“ tók hún til máls, „ég veit það, að þú hlýtur að hata þá konu, sem eins er sköpuð og ég, og marka ég það á mér sjálfri, því slíka andstyggð hef ég á þér, að þín getur ekki verið meiri. Þér sýnist ég vera ófreskja og þú mér, og bæði börmum við okkur yfir því, að vera neydd til hjónabandsins; þú til þess að umflýja dauðann, og ég til þess að hlýða föður mínum. Samt skaltu vita það, að ég get gert þig að lánsmanni, ef þú sýnir mér kurteislega nærgætni og afsalar þér því, sem er tilkall hvers kvongaðs manns.“ „Kóngsdóttir!“ svaraði kóngssonurinn frá Karisme, „ég afsala mér því af öllu hjarta, fyrst að þú krefst þess; en segðu mér fyrir alla muni; geturðu gert mig að lánsmanni?“ „Heyrðu þá,“ tók kóngsdóttirin höfuðlausa til orða, „ég elska anda nokkurn og hef ég kveikt í honum brennandi ást til mín. Verði hann þess vís, að faðir minn hafi gift mig, mun hann koma og nema mig burt. Skal ég þá biðja hann að flytja þig til átthaga þinna, og það skal ég ábyrgjast þér, að hann verður svo feginn, þegar hann veit að þú hefur virt sóma minn, að hann gerir allt, sem þú biður hann um.“ „Það skal þá svo vera, fagra kóngsdóttir,“ ansaði kóngsson frá sér numinn af voninni, „ég samþykki þetta, og eftirlæt hinum sæla anda brúðfangið, með öllum þess gögnum og gæðum. Honum er það guðvelkomið fyrir mér.“ Að svo mæltu lagðist hann niður í legubekk einn og eins gerði kóngsdóttirin. En um nóttina kom andinn, unnusti kóngsdótturinnar, tók þau bæði sofandi og bar þau undir hendinni til eyjar einnar, sem þar var nálægt. Þar lagði hann kóngssoninn frá Karisme niður á jörðina, en með unnustu sína fór hann niður í jarðhús, sem hann hafði gert handa henni.

Þegar kóngsson vaknaði, varð honum hverft við að vera kominn á ókunna ey. Honum datt raunar í hug, að andinn, unnusti höfuðlausu kóngsdótturinnar, hefði flutt hann þangað sofandi, en ekki þótti honum hann hafa reynst eins þakklátur og kóngsdóttirin gerði ráð fyrir, þar sem hann hafði flutt hann á þessa ey, sem líklegt var að eins viðbjóðslegar ókindur byggðu, og Samsararnir voru, í stað þess að koma honum til fósturjarðar sinnar. Meðan hann var að hugleiða þetta í öngum sínum, sá hann hvar gamalmenni stóð í sjávarmálinu og var að þvo sér. Kóngsson hljóp á augabragði til hans og spurði, hvort hann tryði á Mahómet. Játaði öldungurinn því og mælti: „En hver ert þú? Þú munt ekki vera af lágum stigum, því þú ert tígulegur í sjón og stórmannlegur.“ „Þá áttu kollgátuna,“ ansaði kóngsson, „því faðir minn var konungur.“ „Og hvers sonur ertu?“ spurði karlinn, „segðu mér allt, ég sver þér það við vorn mikla spámann, að engin svik búa undir orðum mínum. Mér er miklu meira um það hugað, að gera þér gagn en skaða; segðu mér það og dragðu ekki dulur á neitt.“ „Fyrst þig fýsir að vita það,“ svaraði kóngsson, „þá skal þig þess ekki dylja, að ég er sonur konungsins í Karisme.“ „Guð minn,“ greip gamli maðurinn fram í, „ert þú hinn ólánsami kóngson, sem víkingar frá Norðurálfu hertóku?“ „Hver hefur getað frætt þig um þann atburð? spurði kóngsson. „Það mætti mér vera kunnugast um,“ ansaði gamalmennið, „Því ég var einn af spámönnum þeim, sem settir voru til að taka eftir stjörnunum við fæðingu þína. Þau tíðindi skal ég segja þér, sem þig skipta mestu, að missir þinn fékk konunginum föður svo mikillar sorgar, að hann andaðist nokkrum dögum síðar. Grét landslýðurinn hann lengi, því hann hafði verið hvers manns hugljúfi, og er örvænt þótti, að þú mundir aftur koma, var einn af frændum þínum til konungs tekinn. Stefndi þessi nýi konungur öllum stjörnuspámönnum saman og skipaði þeim að spyrja stjörnurnar, hvernig stjórn hans mundi fara. En honum líkuðu illa spár vorar, og lét oss gjalda óhamingju þeirrar, sem yfir honum vofði á himnum, og ætlaði því að drepa okkur alla. En vér komumst að áformi hans fyrir leyndardóma kunnáttu vorrar, og flýðum úr landi. Fór hver þangað sem honum leist, og hef ég víða farið um veröldina áður en ég kom í ey þessa. Ræður yfir henni drottning ein svo stórvitur, að engin þjóð er farsælli til en þegnar hennar.“ Meðan stjörnuspámaðurinn var að mæla þetta, útjós kóngsson beiskum tárum. Féll honum svo nærri að frétta lát föður síns, að gamalmennið varð að hætta sögu sinni til að hugga hann. „Herra!“ mælti hann, „hafi ég sagt þér sorgarfrétt, þá get ég líka sagt þér gleðitíðindi. Ég man enn þá glöggt eftir stjörnufarinu við fæðing þína. Það spáði þér láni allt frá þrítugasta aldursári. Nú hefur þú einn um þrítugt og öll ólánsárin að baki. Komdu nú með mér, ég skal fylgja þér á fund stórvesírsins, sem er mesta valmenni. Hann skal leiða þig fyrir drottninguna; mun hún fagna þér eins og tign þinni sæmir, þegar hún heyrir, hverra manna þú ert.“

Kóngsson fór með stjörnuspámanninum til stórvesírsins, og óðara en hann heyrði nafn kóngssonar varð hann forviða og mælti: „Guð minn! Þú einn getur gert slík stórmerki“....

30. NÓTT.

Þegar vesírinn, sem stjörnuspámaðurinn fylgdi kóngssyninum til, hafði látið undrun sína í ljósi, mælti hann ennfremur: „Herra! Komið með mér til drottningarinnar, þá skuluð þér verða þess vísari, hvað veldur undrun minni.“ Svo mælti hann, og fór með kóngsson til hallarinnar, og bað hann að bíða stundarkorn í salnum drottningarinnar, því best væri að láta hana vita af því nokkru áður, og búa hana undir, að taka við manni, sem var henni jafntiginn. Var vesírinn æði lengi inni hjá drottningunni. Loksins kom hún inn til kóngssonar, horfði í andlit honum og kannaðist við hann. „Elskulegi maður minn!“ kallaði hún upp og breiddi faðminn á móti honum, „er nokkur gleði til í heiminum önnur eins og mín yfir því að sjá þig aftur?“ Horfði kóngsson að sínu leyti eins á hana, og er hann kannaðist við yfirbragð Dílaram konu sinnar, svaraði hann gagntekinn af undrun, elsku og fögnuði: „Ó, þú drottning mín! Á ég að trúa því, að ég hafi fundið þig aftur? Svo mikla hrakninga og raunir, sem guð hefur látið mig rata í, játa ég samt, að miskunnsemi hans er miklu meiri en mótlætið, þar sem hann gefur þig aftur elsku minni.“ Því næst föðmuðust þau hvað eftir annað með slíkri ástúð og einlægni, sem hægra er að ímynda sér en að skýra frá. Síðan spurði kóngsson eftir sonum sínum.

„Þú skalt sjá þá bráðum,“ mælti kóngsdóttir, „þegar þeir koma heim af veiðunum.“ „En hvernig ertu orðin drottning hérna á eynni, elskan mín!“ spurði kóngsson enn fremur.

„Það skal ég fljótt segja þér,“ svaraði Dílaram, „hvernig ég komst í hásæti þetta, sem ég mun segja skilið við á morgun og fara burt með þér, ef þegnar mínir ekki samþykkja, að þú setjist í hásætið með mér. Þegar víkingarnir höfðu skotið þér á land í eynni, létu þeir aftur í haf. En þegar við vorum komin nokkrar vikur sjóar undan landi, hljóp á hvínandi rokviðri; voru góðir sjómenn á skipinu og neyttu allrar orku, en það kom fyrir ekki, því stormurinn keyrði skipið svo hart upp í sjávarhamra á ey þessari, að það brotnaði í spón. Björguðust nokkrir farmenn á sundi, en hinir drukknuðu, og var fyrirliði víkinganna í þeirra tölu. Þótti mér þá líf mitt svo lítilsvert og ólánsamt, að ég bað ekki til guðs, að ég mætti af komast, heldur tók ég sonu mína í fang mér og ætlaði að deyja með þeim. En rétt í því að holskeflurnar ætluðu að soga okkur í sig, komu nokkrir eyjarmenn á bátum til að bjarga okkur, því þeir höfðu séð þegar skipið fórst. Vorum við dregin hálfdauð upp úr sjónum, og þegar þeir sáu að lífsmark var með okkur, fóru þeir með okkur heim til sín og lifnuðum við þar á ný. En er konungur eyjarinnar heyrði, hverju óláni við höfðum orðið fyrir, varð honum forvitni á að sjá okkur. Hann var þá níræður og unnu honum þegnar hans eins og vert var. Leyndi ég hann engu, heldur sagði honum ætt mína og allt sem á dagana hafði drifið. Komst hann við að heyra raunir mínar og táraðist með mér, því oft gat ég ekki að mér gert að gráta, meðan ég var að segja honum ævisögu mína. Þegar hann hafði hlýtt á mig með athygli, tók hann þannig til máls: „Dóttir mín, við eigum að bera andstreymið með stöðuglyndi. Guð sendir það til að reyna dyggð okkar. Ef við berum þrautirnar með þolinmæði, lætur hann gleðina ætíð koma á eftir. Vertu hjá mér, ég skal annast þig og sonu þína.“ Hefði honum ekki getað farist það betur, þó þeir hefðu verið skilgetnir synir hans, og mér sýndi hann frábæra kurteisi og virðingu. Hann lét sér ekki nægja að gera mér sæmd á sæmd ofan, heldur spurði hann mig einnig ráða í landsstjórn sinni. Lét hann mig eiga sæti á ráðstefnum og geturðu skilið af því, hvað honum þótti til mín koma; hældi hann mér fyrir hvað eina, sem ég sagði, eins og það væri heilög speki, þó það væri ekki talað nema af meðalgreind. Svo liðu fimm ár, en þegar þau voru liðin, sagði hann einu sinni við mig: „Kóngsdóttir! Það er tími til kominn, að ég segi þér frá áformi einu, er ég hef í hyggju. Það er ósk mín, að þú setjist í hásæti mitt, þegar ég er látinn, en til þess að eiga það víst, verður þú að giftast mér. Þegnum mínum þykir mikið til verðleika þinna koma, og munu þeir klappa lof í lófa og þakka mér fyrir, að ég arfleiði þig að ríkinu.“ Tók ég þessum ráðahag, mest vegna sona minna; fór brúðkaup okkar vel fram, þegnum mínum til gleði og ánægju. Var fögnuðurinn ekki minni skömmu síðar eftir andlát konungsins, þegar það spurðist, að hann hefði skipað þeim að veita mér hollustu eins og drottningu sinni. Hef ég stjórnað þeim síðan, og læt ég mér einungis um það hugað, að stjórn mín verði þeim til farsældar.“

Í sama bili og kóngsdóttir mælti þetta, sá hún sonu sína koma af veiðum og kallaði til þeirra: „Komið þið, drengir, komið þið og faðmið hann föður ykkar, sem guð hefur varðveitt fyrir okkur.“ En þá var eins og þeim rynni blóðið til skyldunnar og efuðust þeir alls ekki um þetta undur. Þeir hlupu í fang kóngssonarins frá Karisme og faðmaði hann þá að sér og kyssti á þeim augun, hvorum eftir annan. Þarna stóðu þau fjögur, gagntekin af hinum viðkvæmustu tilfinningum náttúrunnar, með gleðilátum og ástaratlotum. Því næst stefndi stórvesírinn eyjarbúum saman til þings, eftir skipun drottningarinnar. Sagði hann þeim sögu kóngssonarins frá Karisme og skoraði á þá, að taka hann til konungs. Gerðu menn góðan róm að máli hans og tóku kóngssoninn frá Karisme til konungs í einu hljóði. Stýrði hann þar landi með kóngsdótturinni lengi og farsællega.“

„Herra!“ mælti enn fremur hinn sjötti vesír Sindbaðs konungs, „ég ætlaði einungis að benda yðar hátign á það með sögu þessari, að börn konunganna eru undirorpin illsvitandi stjörnum eins og hver annar. Meðan óhamingjustjarnan hefur áhrif á oss, mundi gullið verða að svartri mold í höndum vorum, og heilsudrykkir vorir að eitri. Núrgehan sonur yðar á við sama ólán að stríða. Hann á allrar óhamingju von; hver hönd er upp á móti honum og faðir hans er orðinn fjandmaður hans. Herra! Kennið í brjósti um hann og varist að láta deyða hann fyrr en ólánstími hans er á enda.“

Saga þessi, og þó einkum það, að vesírinn heimfærði hana svona, kom Sindbað konungi til að fresta lífláti Núrgehans, þó hann hefði lofað því. Hlaut hann því harðar átölur um kvöldið af Kansade drottningu. Sagði hann henni þá, að stjörnufróðir menn fullyrtu, að hann mundi iðrast seinna meir, ef hann léti drepa son sinn áður en hinir fjörutíu dagar væru liðnir, og að einn vesírinn hefði sagt sér sögu, sem fengi sér mikils kvíða, að hann mundi baka sér með því guðs reiði. En drottning svaraði: „Herra! Þú trúir á vesírana þína eins og þeir væru spekingar og lætur glepjast af mælgi þeirra. Það fer eins fyrir þér og mahómedanska konunginum og vitringnum við hirð hans. Skal ég segja þér frá því, ef þú leyfir.“ Sindbað konungur lét sér það líka og hélt því drottning áfram:

Soldáninn, vitringurinn og yfirklerkurinn

„Einu sinni var mahómedanskur konungur, sem lét heimta skatta af hinum kristnu þegnum í einu af skattlöndum sínum. Stefndu þá kristnir menn munkum sínum og prestum á fund, til þess að spyrja þá, hvað úr skyldi ráða. Þar var þá staddur yfirklerkur einn, vitur og velborinn, og sagði: „Sendið þið mig til hirðar soldáns, ég ætla að stinga upp á nokkru við hann. Ég ætla að segja við séum reiðubúnir að gjalda skattinn, ef hann eða vesírar hans geti leyst úr einni spurningu, sem ég ætla að bera upp fyrir þá.“ Þetta leist öllum hinum kristnu óskaráð og fór yfirklerkurinn af stað með stóran poka, sem skatturinn var í, og þar að auki með gjafir til soldánsins. Fékk hann honum þær með lotningu í nafni skattlandsins og mælti: „Drottinn minn og herra! Vér lofum að greiða yðar hátign skattinn með því skilyrði, að vitringar yðar og vesírar leysi úr einni spurningu, sem ég ætla að leggja fyrir þá.“ „Svo skal vera,“ svaraði konungur, „margir fræðimenn og spekingar eru í hirð minni og spurning þín er þá sérlega þungskilin, ef enginn þeirra getur leyst úr henni.“ Síðan kallaði hann á vesírana og vitringana og sagði við yfirklerkinn: „Kristni maður, hver er spurning þín?“ Þá gekk yfirklerkurinn fram fyrir þá, rétti upp höndina og hélt lófanum fyrir augun; síðan rétti hann hana beint niður að gólfinu og mælti: „Segið mér: hvað þýðir þetta? Það er spurning mín.“ „Ég vil fyrir mitt leyti ekki fást við þetta,“ svaraði konungurinn, „ég játa að ég skil ekkert í því, og satt að segja, finnst mér því ekki svo auðsvarað.“ Fóru nú allir vesírarnir og vitringarnir að brjóta heilann, en hvernig sem þeir rifjuðu upp fyrir sér þýðingar kóransins, þá datt þeim samt ekkert í hug, sem þeir gætu svarað yfirklerkinum. Þögðu þeir lengi vel og fyrirurðu sig, þangað til einum þeirra gramdist að sjá svo mörgum þjóðkunnum mönnum verða orðfall fyrir einum heiðingja; gaf hann sig því fram og mælti við soldán: „Herra! Það var óþarfi, að stefna mönnum á svo mikla samkomu út af öðru eins lítilræði. Yfirklerkurinn má bera upp spurningu sína fyrir mig og skal ég leysa úr henni.“ Rétti þá yfirklerkurinn upp fingurna eins og áður framan í vitringinn, en hann reiddi upp hnefann framan í hann, og var það svarið. Síðan rétti yfirklerkurinn höndina beint niður, og svaraði vitringurinn því svo, að hann opnaði höndina og rétti fingurna upp. Dró þá sendiboði hinna kristnu pokann fram undan skikkju sinni, lagði hann fyrir fætur soldáns og gekk á burt.

Þá spurði soldán vitring sinn, hvað handaburður þeirra hefði átt að merkja. „Herra!“ svaraði hann, „þegar heiðinginn hélt lófanum framan í mig, þá átti það að þýða: „Ég ætla að reka þér utan undir.“ Ég bauð honum undir eins hnefann, til þess að láta hann skilja, hvers hann mætti vænta af mér fyrir kinnhestinn. En er hann hélt hendinni niður, átti það að þýða: „Ef þú gefur mér hnefahögg, mun ég troða þig undir fótum mér og merja þig sundur eins og orm.“ Þá svaraði ég honum með því að rétta upp fingurna, og benti honum til þess, að ef hann dirfðist að gera slíkt, skyldi ég þeyta honum svo hátt í loft upp, að fuglar himinsins ætu hann upp áður en hann kæmi niður á jörðina. Svona töluðum við saman með bendingum, konungur, og misskildi hvorugur annan.“

Í sama bili og vitringurinn sleppti orðinu, gall öll samkoman við og lauk lofsorði á úrlausn hans. Hældu allir vesírarnir skarpsýni hans, og vitringarnir játuðu, að hann væri vitrastur þeirra allra, og sárnaði þeim þó undir niðri að hafa ekki skilið handaburð yfirklerksins. En konungurinn sjálfur var samt ánægðastur allra og undraðist mest; hélt hann að vitringurinn ætti engan sinn jafningja. Lét hann það ekki heldur sitja við lofræður einar, heldur tók hann hundrað gullpeninga úr pokanum, sem yfirklerkurinn hafði fengið honum, og gaf vitringnum svo mælandi: „Taktu við þessu, vitringur! Fyrst það er þér að þakka, að hinir kristnu guldu skattinn, þá er það sanngjarnt, að ég láti eitthvað af hendi rakna.“ Fór nú soldán til drottningar sinnar og sagði henni frá; var hann í besta skapi. Drottning hans var skýrleiks kona og kom upp fyrir henni óstöðvandi hlátur, er hún heyrði sögu soldáns. „Það grunaði mig allténd, að þér mundi þykja þetta skrítið,“ mælti soldán, en drottningin svaraði: „En langskrítnast er það, að vitringurinn hefur leikið á þig.“ „Það er ómögulegt,“ greip soldán fram í, en drottningin sagði honum, að láta undir eins leita upp yfirklerkinn, og leiða hann á þeirra fund; kvaðst hún sjálf ekki eyða að því fleiri orðum fyrst um sinn. Sendi þá soldán einn af þjónum sínum til að leita upp yfirklerkinn. Var hann um það leyti að leggja af stað heimleiðis, þegar hann fannst og var boðaður á fund soldáns og drottningar. „Kristni maður,“ talaði drottning til hans, „vitringurinn okkar hefur að sönnu skilið spurningu þína og leyst úr henni, en það er ósk okkar, að þú útskýrir það fyrir okkur einu sinni enn þá.“ Þá svaraði hann: „Þegar ég rétti upp höndina, átti það að merkja þessar spurningar: Eru hinar fimm bænir, sem átrúendur Mahómets tíðka, innsettar af guði? Vitringurinn ykkar sýndi mér krepptan hnefann og sagði með því: „Já, ég er reiðubúinn að verja það með handalögmáli.“ En þegar ég rétti hönd mína niður til jarðar, spurði ég, hvers vegna regn félli á jörð, og svaraði vitringurinn mér af andagift sinni með því að rétta upp fingurna, að regnið væri til þess, að gras gæti vaxið og allt gróið, sem jörðin gefur af sér, og stendur svar þetta einnig í ritningu yðvarri.“ En er yfirklerkurinn hafði sagt þetta, gekk hann á burt, en drottningin skellti upp yfir sig að nýju. Sá nú konungur, að hún hafði rétt fyrir sér, og kvaðst nú ekki framar skyldu leggja trúnað á orð vitringa sinna né vesíra, eða spekingskap þeirra.“

„Herra!“ mælti Kansade drottning enn fremur: „Þessi saga ætti að verða þér að varnaði við hinum marklausu fortölum vesíra þinna. Láttu þá ekki gera þér villuljós og stöðva hefndarhönd þína, sem ég hef snúið móti syni þínum, af framsýni minni og einlægri umhyggju fyrir þér; hefur hann og helst til miklar sakir.“ Á þessa leið var hin heiptrækna drottning að telja um fyrir Sindbað konungi, þangað til hann lofaði henni, að næsti dagur skyldi verða dauðadagur Núrgehans. En er konungur kom á ráðstefnu höfðingja sinna morguninn eftir og hafði skipað að taka son sinn af lífi, kastaði sjöundi vesírinn sér fram fyrir fótskör hásætis hans og beiddi honum líknar, að minnsta kosti þann dag. „Ég hef heitið drottningunni því,“ svaraði konungur reiðilega, „og mun hún álasa mér með réttu, ef ég læt eftir bæn þinni,“ en vesírinn tók einarðlega til orða og mælti: „Herra! Ætli þú mættir þó ekki gruna drottningu þessa um græsku? Guð gæfi að ást hennar til þín væri eins einlæg og þú hyggur; en konur eru ekki annað en fláræðið sjálft, og hvergi er þeirra getið að öðru en svikum og prettum. Skal ég segja eina sögu, ef yðar hátign leyfir, sem sýnir, hvílík heimska það er af karlmönnum, að treysta þeim.“

„Látum oss heyra,“ mælti Sindbað konungur.

Konungurinn á Tattaralandi, munkurinn og blóðtökumaðurinn

31. NÓTT.

„Það var einhverntíma í fyrndinni, að konungur einn á Tattaralandi reið út með hirð sinni sér til skemmtunar; mætti hann þá munki nokkrum, sem kallaði hárri röddu og mælti: „Hver, sem gefur mér hundrað dúkata, fær heilræði í staðinn.“ Þegar konungur heyrði þetta, bauð hann föruneyti sínu að nema staðar og mælti: „Hvaða heilræði er það, sem þú vilt láta fyrir hundrað gullpeninga?“ Þá svaraði munkurinn: „Undir eins og þér skipið að fá mér féð, skal ég segja yður það.“ Lét þá konungurinn telja honum það af hendi og bjóst við, að fá eitthvað nýstárlegt að heyra fyrir það, sem hann hafði úti látið, en þá mælti munkurinn þessi orð: „Herra! Í öllu, hvað sem þér takið yður fyrir hendur, þá hugsið um endirinn; þetta er heilræði mitt.“ Fóru þá hirðmenn konungs og höfðingjar að hlæja, og einn tók til orða: „Skárri er það nýlundan, sem munkurinn sá arna hafði að segja.“ Annar sagði, að það hefði verið hyggilegt af honum, að láta greiða sér gjaldið fyrir fram. En þegar konungur sá, að allir hæddust að munkinum, segir hann: „Það er þarfleysu glens af ykkur, að spottast að heilræðinu, sem þessi góði munkur gaf mér. Þó að hver maður viti, að hann þarf rækilega að íhuga áform sín og það, sem getur af þeim leitt, þá er þessa sjaldan gætt, og sjáum vér á mörgu heimskulega byrjað dags daglega. Mér þykir heilræði munksins mikilsvert. Skal ég ætíð hafa mér það fyrir augum og skipa ég því, að það sé sett með gullnu letri á allar dyr hallar minnar og veggi, alla diska, skálar og önnur húsgögn.“ Var nú boði þessu kostgæfilega fullnægt.

Skömmu síðar ásetti sér einn stórhöfðingi í hirð Tattarakonungs, að svipta hann ríki og lífi; gekk honum fremur til þess valdagirni en það, að hann hefði nokkrar sakir við hann. Fékk hann sér því eitraðan bíld og bauð blóðtökumanni konungs tíu þúsund gullpeninga, til þess að slá honum æð með þessum bíld. „Þegar þetta er búið“, sagði hann, „kemst ég í hásætið og skalt þú verða stórvesír hjá mér og stjórnum við þá báðir jöfnum höndum.“ Blóðtökumaðurinn var ekki betri maður en svo, að hann gekkst fyrir mútugjöfinni, lofaði svo þessu og ætlaði að ljá sig til illræðisins. Fékk hann skömmu síðar boð frá konungi, að koma og taka honum blóð. Batt hann fyrir um handlegg konungs, eins og hann var vanur, og var sett undir skál, til að taka við blóðinu; því næst tók blóðtökumaðurinn hinn banvæna bíld úr vefjarhetti (túrban) sínum. En meðan hann var að setja sig í stellingarnar til að slá æðina, varð honum litið niður í skálina og sá hann þetta grafið á: „Í öllu, hvað sem þú tekur þér fyrir hendur, þá hugsaðu um endirinn.“ Kom þá undir eins á hann hik og hugsaði hann með sér: „Ef ég nota þenna bíld, deyr konungur, og þegar hann deyr, verð ég vafalaust tekinn fastur og líflátinn við gífurleg harmkvæli. En hvað stoða mig þessir tíu þúsund gullpeningar, þegar ég er dauður?“ Varð hann smeykur og laumaði eitraða bíldnum aftur í vefjarhöttinn, og tók annan upp úr vasa sínum. Rak konungur augun í þetta og spurði, því hann gerði svo. „Herra, hinn bítur ekki,“ svaraði blóðtökumaðurinn. Skipaði konungur honum þá að sýna sér hann. Þá varð blóðtökumaðurinn lafhræddur og stóð eins og dæmdur, en konungur mælti af reiði: „Hvaða fát er á þér? Þessar vöflur koma ekki á þig orsakalaust; seg mér, hverju þú býr yfir, eða þú skalt verða drepinn þegar í stað.“ Blóðtökumaðurinn fleygði sér niður fyrir fætur konungs og stamaði þessu upp, hnípinn og skjálfandi: „Herra! Ef yðar hátign þóknast að hafa miskunn með mér, skal ég segja það.“ „Svo skal vera, seg þú sannleikann og þá skal þér allt verða fyrirgefið,“ mælti konungur. Meðgekk þá blóðtökumaðurinn, til hvers hirðmaðurinn hefði fengið hann, og sagði konungi, að hann ætti líf sitt að þakka orðum þeim, sem stóðu grafin í skálinni. Skipaði Tattarakonungur jafnskjótt, að taka drottinssvikarann höndum og lífláta hann, og sneri sér síðan að höfðingjum þeim, er viðstaddir voru, svo mælandi: „Ferst ykkur nú að gera gys að heilræði munksins? Leitið hann upp tafarlaust og leiðið á minn fund. Þau ráð verða aldrei of borguð, sem frelsa líf konunga.“

„Herra!“ mælti vesírinn enn fremur, „ég segi við þig eins og munkurinn: „Í öllu, hvað sem þú tekur þér fyrir hendur, þá hugsaðu um endirinn.“ Varð þessi saga, eins og vesírinn heimfærði hana, til þess, að Sindbað konungur frestaði lífláti Núrgehans enn þá einu sinni. Eftir hádegið reið hann út á veiðar og er hann var heim kominn, borðaði hann kvöldverð með Kansade drottningu. Eftir máltíðina fór hún að svala hatri sínu á vesírunum og níða þá; tók hún þannig til máls: „Sonur þinn hefur þá fengið frest einu sinni enn þá.“ „Ég get ekki borið á móti því,“ ansaði konungur, „að sagan, sem einn af vesírunum sagði, kom mér til þess; hún var um konung á Tattaralandi, sem munkur nokkur gaf það heilræði, að hugsa jafnan um endirinn, hvað sem hann hefði fyrir stafni.“ „Þá stendur heima,“ mælti drottning, „þú hlustar á vesírana eins og ástríkur faðir, en ekki sem réttlátur konungur; þú hefur látið þessa svikara hræra í þér á ný. Ég veit upp á hár, hvað þeim gengur til; þeir vilja svipta mig elsku þinni og trausti, af því þeir öfunda mig af því, hvað ég ræð miklu hjá þér. Vilja þeir tálma lífláti sonar þíns af því, að ég krefst þess. Það situr helst á þessum þrælum, sem þú hefur tekið upp af götu þinni og hafið til tignar, að vilja óvirða mig og skerða sæmd mína. Hlýddu viðvörun minni, konungur! Skal ég nú segja þér sögu, sem líka getur um heilræði munks nokkurs, til að færa þér heim sanninn um, hvað ungir menn geta verið illviljaðir.“

Kóngsdóttirin og skóarinn

32. NÓTT.

„Einu sinni var ungur skóari í Basra, sem Hassan hét; var öllu til skila haldið, að hann gæti fleytt fram lífinu með iðn sinni. Það var einn dag, að hann sá munk ganga fram hjá sölubúð sinni með marggötótta skó, kallaði hann því til hans og mælti: „Þú ert illa gangandi, munkur minn! Komdu hérna inn, ég skal bæta skóna þína!“ Þáði munkurinn boðið og settist niður í búðinni og neytti matar, sem Hassan bar á borð fyrir hann, meðan gert var að skónum. Þegar það var búið, beiddi Hassan hann að gefa sér heilræði í launa skyni fyrir greiðann. „Það er í mér ferðahugur,“ sagði hann, „og þú ert manna færastur til að duga mér með góðum ráðum.“ Var munkurinn fús á það og mælti: „Þrjár reglur skalt þú festa þér í minni um fram allt; ég veit það af eigin reynslu, hvað mikið er í þær varið. Sú er hin fyrsta, að þú skalt aldrei fara af stað, nema þú hafir góðan samferðamann, svo sem spámaðurinn býður (lofaður sé hann um aldir alda): „Kjóstu þér fyrst förunaut, og leggðu síðan af stað.“ Önnur reglan er þessi: Vertu aldrei lengi þar sem vatnslaust er, og hin þriðja: Farðu ekki inn í neina borg eftir sólarlag.“ Þakkaði Hassan munkinum og fór hann leiðar sinnar.

Skömmu síðar kaus Hassan sér góða förunauta og hóf göngu sína. Komu þeir eftir nokkurra daga ferð að borg einni stórri, eftir að dagsett var. Fóru félagar Hassans þangað inn, en hann lét fyrirberast utan borgar, eftir ráðum munksins; leist honum hentugast náttból í greftrunarstað einum, sem þar var nálægt. Lagðist hann þar fyrir, og er vart lifði þriðjungur nætur, sá hann hvar tveir menn sigu ofan af borgarmúrnum með eitthvað, sem hann gat ekki séð deili á; báru þeir það síðan til einnar grafarinnar, sem næst var, og létu þar niður; gengu þeir síðan burt. Hljóp Hassan þangað í sama vetfangi og gat svo lýst með eldsvirkjum sínum, að hann sá líkkistu og rann víða úr henni blóð. Náði hann af lokinu með nokkurri fyrirhöfn, og fann þá konu sveipaða í náhjúp, forkunnar fríða, og flaut hún öll í blóði. Var ekkert lífsmark að finna með henni, og er Hassan ætlaði að fletta af henni klæðunum til að komast fyrir það, sagði hún með veikri rödd: „Fyrir guðs sakir, flettu mig ekki klæðum.“ Tók hann þá að hugga hana og reif sundur yfirhöfn sína til að binda um sárin, og lét daginn eftir bera hana inn í borgina til gestaherbergis nokkurs; lét hann þar, sem hún væri systir sín, og hefði hann sært hana þannig í bræði; þjónaði hann henni og hjúkraði nákvæmlega í tvo mánuði. Varð hann einskis vísari, hver þessi unga kona væri, allan þann tíma. Þegar hún var alheil orðin, fór hún til lauga, og er hún kom aftur, beiddi hún Hassan um pappír, penna og blek; skrifaði hún eitthvað og mælti síðan: „Farðu með blaðið að tarna í búðina hans Yakúbs víxlara og taktu við því, sem hann fær þér.“ Fór Hassan óðara þetta erindi og furðaði sig á því, að víxlarinn kyssti bréfið, þegar hann hafði brotið það upp, og fékk honum poka með fimm hundruð sekkínum í. Hafði hann aldrei séð svo marga peninga í einu, auk heldur haft þá milli handa. Réði hann af lotningu þeirri, sem víxlarinn sýndi bréfinu, að sú mundi vera tigin, sem það hafði skrifað. Var hann feiminn og uppburðarlaus, er hann kom aftur; fékk hann henni pokann, og skein þá út úr honum forvitnin. En yngiskonan gaf sig ekki að því og skipaði Hassan að kaupa hús og sæmileg klæði. Gerði skóarinn eins og hún bauð; keyptu þau sér líka þræla fyrir peninga þá, er víxlarinn lét af hendi. En er þau voru lengi vel búin að lifa í bílífi fékk yngiskonan Hassan pyngju og mælti: „Ég ætla að biðja þig stórrar bónar. Farðu ofan á torgið og spurðu eftir búðinni hans Abdallah silkisölumanns, og þegar þú finnur hann, skaltu kaupa hjá honum þykksilki og ekki þjarka neitt við hann um verðið, heldur borga, hvað sem hann setur upp.“ Fór Hassan líka þessa sendiferð og varð hann að fara fleiri slíkar ferðir öðru hverju og kaupa hjá Abdallah; urðu þeir málkunnugir vel, svo að kaupmaður bauð Hassan í veislu. Þáði hann boðið, og lét yngiskonan hann bjóða Abdallah á sama hátt; þótti honum það mesta virðing.

Nú lét konan efna til dýrðlegrar veislu, en Hassan sagði hún, að undrast ekki, hvað kynlegir hlutir sem fyrir hann bæru. Kom kaupmaðurinn á tilteknum tíma og var búinn í skrautklæði sín. Tók Hassan við honum með mestu gestrisni og voru þeir saman langt fram á nótt. En sem Abdallah vildi fara að draga sig af stað, þá lofaði Hassan honum það ekki, því svo hafði konan lagt undir við hann; en aldrei lét hún sjá sig. Herti hann því fastara að honum að vera hjá sér um nóttina, sem langt var áliðið. Lét kaupmaðurinn loksins á það fallast og lagðist í legubekk einn til hvíldar. Meðan hann lá þar í fastasvefni, kom konan og rak tygilkníf í hjarta hans. Hrökk Hassan upp við hljóðin og hljóp til, blöskraði honum að sjá silkisölumanninn myrtan og mælti: „Guð hjálpi mér! Hversu hroðalegan glæp hefur þú bendlað mig við! Ég skil við þig á augabragði. Ég get ekki haldist við undir sama þaki og þú; þú skalt fá aftur allt, sem þú hefur gefið mér.“

„Stilltu þig, Hassan!“ greip konan fram í, „hér er ekki annað orðið en að vondum svikara hefur í koll komið illvirki hans. Þú skalt vita, að ég er konungsdóttir. Þetta vesalmenni þarna hafði kveikt í mér brennandi ástarhug til sín, og tókst mér það fyrir tilhjálp fóstru minnar, og með því að múta vörðum þeim, sem voru kringum mig, að fá honum komið inn til mín í kvennahöllina. Þar að auki fór ég í dularbúningi til hans hvað eftir annað og auðsýndi honum ótal velgjörðir. En þá var það einu sinni, þegar ég kom að honum óvörum, að ég sá að hann hafði hjá sér aðra konu. Brígslaði ég honum í reiði og hafði svo litla stillingu, að ég sló konuna. Kallaði þá illmenni þetta á tvo þræla sér til hjálpar. Var þá annaðhvort, að hann óttaðist hefndir mínar, eða hann ætlaði að svala heipt frillu sinnar, því þeir veittu mér mörg sár með hnífum. Síðan ráku þeir saman kistu í mesta flýti, lögðu mig í hana eins og annað lík og báru út á greftrunarstaðinn þar sem þú frelsaðir líf mitt. En úr því ég hef hefnt mín, skaltu ekki eyða tímanum til ónýtis, heldur far og seg konungi, að ég sé á lífi og hvar ég sé.“ Vissi Hassan varla, hvort hann vekti eða dreymdi, en fór samt af stað og sagði tíðindi þau við hirðina, að kóngsdóttir væri frelsuð, og varð þar þá mesti fögnuður. Var síðan komið eftir henni og farið með hana til kóngshallarinnar og er soldán vissi, hvað hún átti Hassan að þakka, þá gifti hann honum hana.“

Kansade heimfærði nú söguna upp á vonsku margra ungra manna og fór um það mörgum kænlegum orðum. Fékk hún með slíkum hætti Sindbað konung til að lofa því statt og stöðugt, að láta taka Núrgehan af lífi daginn eftir. En er hann skipaði að gera það um morguninn, í viðurvist allrar hirðarinnar, gekk enn einn vesírinn fram og bað kóngssyni lífs. Studdi hann bæn sína með því að vitna til hinnar alkunnu vonsku kvenfólksins, og beiddi konung að lofa sér að segja nýja sögu til frekari sönnunar. Var konungur hálftregur í fyrstu, en leyfði honum það samt.

Sagan af viðhöggvaranum og konu hans

33. NÓTT.

„Einu sinni var viðhöggvari í Bagdad, sem Amed hét; höfðu forlög hans ekki látið sér nægja að gera hann bláfátækan, heldur höfðu þau þar á ofan gefið honum konu þrálynda, ágjarna og þrætugjarna. Sat hún aldrei á sáttshöfði við hann og hafði allt af hugann á því, að ná frá honum verkkaupinu, þó lítið væri. Einu sinni sá hún að hann lét nokkra skildinga á afvikinn stað — hann ætlaði að kaupa sér létta fyrir þá — sagði hún þá við hann: „Svei, óhræsið þitt! Þessa peninga ætlar þú víst einhverri dækjunni, en bíddu við, ég skal halda í hemilinn á þér; þú skalt héðan af ekki fara eitt fet út fyrir húsdyr, nema ég sé með þér.“ Hafði Amed áður verið óhultur fyrir konu sinni, meðan hann var við vinnu sína í skóginum, en daginn eftir fór hún á bak asna og reið þangað á eftir honum. „Nú skal ég sjá, hverju þú ber í vænginn,“ mælti hún, „þegar þú svíkst um.“ Sá nú mannskepnan ekkert úrræði til þess að sleppa hjá þessum félagsskap; en allt í einu datt honum þó gott ráð í hug. „Heillin mín!“ mælti hann, „úr því þú ert komin hingað, þá geturðu hjálpað mér til með nokkuð, sem ég allt til þessa hef látið ógert af tortryggni við aðra. Það eru stór auðæfi þarna niðri í gamla uppþornaða brunninum, og ég hef vitað af þeim lengi. Ég ætla að bregða um mig þessum kaðli og getur þú látið mig síga ofan.“ „Nei, hugsaðu ekki til þess,“ svaraði konan og var óðlát, „láttu mig síga ofan; ég get eins vel gert það og þú, því líklega drægirðu allan fundinn undir þig.“ Fór þetta öldungis eins og maðurinn ætlaðist til: Hann brá kaðlinum utan um konu sína, og lét hana síga ofan í brunninn, og er hún var komin niður, sleppti hann kaðlinum og kallaði: „Nú verð ég þó líklega í friði fyrir þér, heillin góð! þangað til mér líst að draga þig upp aftur; en þú verður að bíða stundarkorn.“ Fór hann síðan til vinnu sinnar og lét hana hamast og heitast eins og hana lysti. Lét hann nú líða góða stund, og er hann hélt að farinn væri úr henni mesti ofsinn, renndi hann kaðli niður í brunninn og kallaði til hennar: „Nú skaltu bregða um þig kaðlinum, ég ætla að draga þig upp aftur.“ Fór hann nú að draga, en þá var eitthvað svo þungt fyrir, að hann gat með hörkubrögðum togað það upp; sá hann þá að þetta var andi, sem upp kom. „Þér á ég mikið að þakka,“ mælti hann, „ég er einn af öndum þeim, sem ekki hafa megn til að hefja sig í loft upp, og bjó ég í brunni þessum. Einhver af óvinum mínum hefur snögglega hleypt til mín þeim versta kvenskratta á guðs grænni jörð, og hefur hún kvalið mig án afláts síðan hún kom niður. Ég veit ekki, hvernig ég á að þakka þér þenna mikla velgjörning, að þú losaðir mig við hana, en ekki skal hann samt verða ólaunaður. Heyrðu nú, hvað ég get gert fyrir þig. Ég veit að Indlands konungur á yndislega dóttur; mun ég þjóta í hana og gera hana óða. Leitar þá konungur allra lækna og fær enginn að gert, en ég skal gefa þér grös nokkur; skaltu væta þau í vatni, og þarf þá kóngsdóttir ekki annað til að verða alheil en að núa þeim í andlit sér.“ Þakkaði nú viðhöggvarinn andanum fyrir og fór af stað til aðseturs Indverjakonungs. Þegar hann kom þangað, heyrði hann getið um æði kóngsdóttur og hafði konungur lofað að gefa hana þeim, sem læknaði hana. Fór Amed þá til hans og bauðst til þess. Vætti hann grösin og neri framan í kóngsdóttur og varð hún á augabragði alheil meina sinna. Gifti konungur Amed hana og fór brúðkaup þeirra fram með mestu viðhöfn.

Eftir að andinn var útrekinn, fór hann í kóngsdótturina á Kínlandi, því hann hafði ástarhug til hennar. Frétti faðir hennar, hversu undursamlega kóngsdóttirin á Indlandi hafði verið læknuð, og gerði því út sendiboða, til að bjóða Amed til hirðar sinnar og biðja hann að lækna dóttur sína. Var Amed fús til þess, en hnykkti heldur við, er hann sá, að hann átti að fást við sama andann, sem hann dró upp úr brunninum. „Ert þú þar, Amed, og getur verið svona vanþakklátur,“ mælti andinn. „Eigðu ekki undir því, að reka mig út úr kóngsdóttur, sem ég elska. Ef þú neyðir mig til að yfirgefa hana, þá hverf ég óðara til Indlands og drep konu þína.“ Varð Amed þá svo hræddur, að við sjálft lá, að hann segði konungi, að hann gæti ekki að staðið, en þá datt honum bragð í hug. „Ljúfurinn minn!“ segir hann við andann, „ég kom hingað ekki til að lækna kóngsdótturina, heldur til að biðja þíns fulltingis. Manstu eftir konunni, sem ætlaði að gera út af við þig í brunninum? Það var konan mín. Hefur einhver dregið hana upp aftur, og er hún nú allt af í hælunum á mér. Hún kemur víst hingað bráðum og því ætla ég að biðja þig að hjálpa mér.“ „Mig að hjálpa þér!“ ansaði andinn, „guð varðveiti mig frá því, að koma oftar nærri annarri eins konu. Nei, Amed, góðurinn minn, þar megna ég ekkert. Hjálpa þú þér sjálfur eins og þú best getur, ég ætla að forða mér.“ Og í sama vetfangi flýði andinn úr kóngsdótturinni og varð hún heil heilsu. Varð faðir hennar næsta glaður og gaf Amed ágætar gjafir, og sæmdi hann í öllu; fór hann síðan heim til konu sinnar á Indlandi.“

„Herra!“ mælti vesírinn enn fremur, „þetta sýnir, hvílík vonska býr í konum, að jafnvel andar skuli hræðast þær. Hvernig eiga þá mennskir menn að vera óhultir fyrir þeim? Vesírar þínir, höfðingjar ríkisins og öll þjóðin hafa verið í uppnámi nokkra daga, og er allt sprottið af hrekkvísi einnar konu. Varaðu þig á svikræðum þessum og láttu ekki spana þig upp til að rasa svo fyrir ráð fram, að þú líflátir Núrgehan.“ Lét þá konungur fara með Núrgehan aftur í dýblissuna, fór síðan á veiðar, og var um kvöldið hjá drottningu sinni. Herti hún að honum að láta nú verða úr aftöku Núrgehans, sem hann hafði lofað svo lengi, og sagði honum sögu þessa:

Páfagaukur konungur

34. NÓTT.

„Konungur nokkur á Indlandi hafði numið töfraþulu af munki einum; gat hann fyrir kraft hennar farið úr líkama sínum og brugðist í dýra líkami. Hafði hann reynt fjölkynngi þessa margsinnis og einu sinni, þegar hann var á veiðum með einum vesíra sinna, vildi hann sýna honum kunnáttu sína, las þuluna, og fór í dauðan hjört. Varð vesírinn hlessa, að sjá líkama konungs hníga niður, og hjörtinn fá líf aftur og stökkva með fullu fjöri. Þegar konungur hafði breyst aftur í sína náttúrlegu mynd, beiddi vesírinn hann fyrir alla muni að kenna sér þessa ágætu þulu, og varð konunginum það glappæði, að kenna vesírnum hana. Nokkru síðar benti vesírinn konungi á dauðan páfagauk, sem lá undir tré einu, spottakorn frá höllinni; spurði hann konung um leið, hvort maður gæti líka brugðist í fugls ham fyrir kraft töfraþulunnar. Kvað konungur já við, og því til sönnunar lífgaði hann páfagaukinn og flaug upp í tré. En óðara neytti vesírinn fjölkynnginnar, fór í líkama konungs, sem hann hafði skilið við, en í sinn líkama setti hann sál úr þræl nokkrum. Má nærri geta, hvort konungi hefur ekki orðið gramt í geði, þegar hann sá hvernig vesírinn hafði leikið á sig. Flaug hann því þaðan burt, en vesírinn gekk í stað konungs, bæði í hásætinu og kvennabúrinu og hvarvetna annarsstaðar. Var nú konungur lengi á flakki í páfagauks haminum, þangað til hann einu sinni flaug inn í hús til garðyrkjumanns nokkurs, lét handsama sig viljandi, og loka inn í búr; var hann síðan borinn til markaðar og boðinn til kaups. Hafði hann svo liðugt tungutak og var svo hnyttinn í svörum, að allir stórundruðust og hækkaði hann þangað til í verði, að enginn gat keypt, nema drottning. Lét hún þá kaupa hann og var farið með hann í kvennabúrið, og var hann settur í svefnherbergi drottningar. Ískraði oft í honum reiðin, þegar hann sá úr búrinu, hvernig drottinssvikarinn gekk út og inn um herbergi drottningar í líki hans. Einn morgun var vesírinn að ræða við drottninguna um fjölkynngi, og kvaðst geta brugðist í hvaða dýrshræ sem væri. Drottning sagði sig dauðlangaði til að horfa á slík hambrigði, og beiddi hann að sýna sér það til skemmtunar. Lét þá vesírinn sækja dauða gæs, fór úr líkama konungs og lífgaði gæsina. Þá sá konungur sig ekki úr færi, heldur fór hann úr páfagauknum, og hvarf aftur í sinn eigin líkama, þreif um hálsinn á gæsinni og rotaði hana við vegginn. Varð drottning hrædd og spurði, því hann reiddist svo, en því verður ekki með orðum lýst, hvað hún furðaði sig og fyrirvarð, þegar hún heyrði konung sjálfan segja frá óláni sínu og hennar. „En þú,“ mælti Kansade að lyktum, „ættir að sjá af þessu, hvað vesírunum er treystandi.“ Herjaði hún á konung, þangað til hann lofaði henni statt og stöðugt, að láta taka son sinn af lífi daginn eftir.“

35. NÓTT.

„Herra!“ tók drottning til máls, um það leyti sem nótt var á enda, „þegar Sindbað konungur ætlaði að drepa Núrgehan morguninn eftir, fékk einn af vesírunum hann til að veita áheyrn orðum sínum um kvennasvik, og jafnvel leyfi til að segja honum þessa sögu eins og dæmi:

Sagan af skraddaranum og Gylendam konu hans

„Einu sinni var skraddari, sem átti undurfríða konu, er Gylendam hét. Elskuðust þau svo heitt, að maðurinn sór henni einu sinni, að ef hann lifði lengur, skyldi hann gráta heilan sólarhring á leiði hennar. Lét konan sér það ekki nægja, heldur hét hún að svelta sig í hel, ef hann andaðist fyrri.

Það átti svo að fara, að Gylendam dó fyrr, og er hún var jarðsett, enti ekkillinn heit sitt og lagðist harmþrunginn niður hjá leiðinu og bar sig aumlega. Þá bar þangað að spámanninn Aysa; staðnæmdist hann þar, virti skraddarann fyrir sér og spurði, því hann hryggðist svo ákaft. En er skraddarinn, sem var óhuggandi, hafði sagt honum, hvernig á harmi hans stóð, mælti hann: „Þú mundir þá verða stórglaður, ef þessi heittelskaða kona þín vaknaði aftur til lífs?“ „Þá mun ég einskis óska framar, ef drottinn birtir mér slíkt stórmerki miskunnar sinnar,“ sagði skraddarinn. „Láttu þá huggast,“ mælti spámaðurinn, „ég vikna af sorg þinni, því hún er mikil og innileg, og með vilja þess, sem gaf, og þess, sem tók, vil ég gefa þér aftur konu þína.“ Því næst las hann bæn, og í sama bili reis Gylendam upp og sté upp úr gröfinni. Varð skraddarinn frá sér numinn og undraðist guðs almætti, og ætlaði að þakka spámanninum, en hann skipaði honum að gefa guði dýrðina og gekk leiðar sinnar.

Þegar Gylendam raknaði við, spurði hún, hvernig stæði á slíku undri, og er maður hennar leysti úr því, þakkaði hún honum elsku sína og tryggð með blíðum og hjartnæmum orðum. Kvaðst hún ætíð skyldu muna honum það, og væri sér lífið því dýrmætara, sem hún hefði öðlast það aftur fyrir hans bænastað. Skraddarinn var eins blíður við hana og beiddi hana nú að fylgja sér heim. En þá fyrst datt honum í hug, að Gylendam gæti ekki látið sjá sig í náhjúpnum, og mælti því: „Ég ætla að fara og sækja þér sæmileg klæði, og verð ég því að láta þig hér eina eftir; ég kem aftur að vörmu spori.“

Rétt í því hann var farinn, bar svo til, að leið kóngssonar þar í landi lá hjá gröfinni; þótti honum undrum gegna að sjá konu sitja þar í líkhjúp. Kom hann því nær með föruneyti sínu; leist honum konan fríð og lífvænleg og hrærðist hann til meðaumkvunar, og ekki trútt um, að honum hlýnaði um hjartarætur. Sá það einn af fylgdarmönnum hans og mælti: „Þetta er forkunnar fríð kona; við skulum fara með hana í kvennabúrið, ef yður svo líst.“ „Það væri ekki úr vegi,“ ansaði kóngsson, „ég á enga svo fallega. Spyrjið hana samt áður, hvort hún sé gift, því ég vil einskis manns konu taka.“ Spurði þá fylgdarmaður kóngssonar Gylendam: „Fagra kona, ef þér eruð ekki giftar, þá er það undir yður komið, hvort þér viljið njóta samvista kóngssonar.“ Var skraddarakonan skjót til svars og mælti: „Ég er útlend og engum háð.“ Þá tók einn af förunautum kóngssonar Gylendam undir skikkju sína og fór með hana í kvennabúrið, og var hún þar færð í skrautleg klæði. En meðan þetta gerðist, kom skraddarinn með kvenskyrtu og slopp; lá við hann gengi af vitinu, er hann sá hvergi konu sína. Tók hann að kveina enn þá ákafar en í fyrra skiptið, og særði drottinn að birta sér, hvað af henni væri orðið. „Ætli spámaðurinn hafi vakið hana upp frá dauðum til þess, að annar fengi hana?“ sagði hann við sjálfan sig, „ef svo væri, félli mér það þyngra en dauði hennar. Og þó er enginn efi á því; einhverjum, sem fram hjá hefur gengið, hefur orðið litið á frábæran fríðleik hennar, og hefur hann ekki horft í að ræna henni. Ég veit það, Gylendam mín, að þú hefur varið þig fyrir ræningjanum fram í rauðan dauðann, og hvar sem þú ert, veit ég, að þú andvarpar, örvæntir og kallar eftir hjálp minni. En ég skal heldur aldrei yfirgefa þig, ég skal leita þín alstaðar, og þó þú værir falin djúpt undir jörðinni, skyldi ég grafa þig upp.“ Enda var hann svo ótrauður að leita hennar, að hann komst fyrir það á endanum, hvar hún var niður komin, fór hann þá til kóngssonar, fleygði sér fram fyrir fætur honum og mælti: „Kóngssonur! Þér eruð veglyndari vinur réttvísinnar en svo, að þér viljið halda því með valdi, sem er annars eign. Kona mín hefur verið á yðar valdi í þrjá daga, og grátbæni ég yður að skila mér henni aftur.“ „Gáðu að þér, hvað þú segir,“ ansaði kóngsson, „engin kona er nauðug í kvennabúri mínu, og síst nokkur sú, er gift sé.“ „Því að eins segi ég þetta, að ég veit það með vissu,“ mælti skraddarinn, og svaraði þá kóngsson: „Gott og vel, þú skalt fá að sjá allar konur mínar; en gættu þess, að ef kona þín er þar ekki, þá verður það þinn bani.“ „Það mun ég á hætta,“ segir skraddarinn, „því ég veit fyrir víst, að hún er í höllinni. Þér munuð sjá, að undir eins og hún sér mig, flýgur hún upp um háls mér, því engin kona er ástríkari né tryggari til en hún.“ „Þú skalt þá hafa vilja þinn,“ mælti kóngsson og skipaði að leiða fram allar konur sínar, og skyldi engin vera undanskilin. Kom ekki nema ein í einu og spurði kóngsson skraddarann í hvert skipti, hvort þetta væri hans kona. Kvað hann nei við, þangað til Gylendam kom loksins, þá kallaði hann upp: „Þarna er konan mín blessuð, sem ég hef grátið mörgum fögrum tárum.“ Spurði þá kóngsson Gylendam, hvort hún bæri kennsl á manninn. „Víst þekki ég hann“ svaraði hún, „og ekki að góðu. Það er sami stigamaðurinn, sem rændi mig og misþyrmdi mér; þér munið hvernig ég var útleikin, þegar þér funduð mig. Þetta bölvað mannhrak, sem guð láti tortímast, ætlaði á endanum að kviksetja mig, svo ég gæti ekki ákært hann hjá dómaranum. Herra! Synja mér ekki réttlætis og lát hegningu laganna koma yfir hann; ég hef engan frið fyrr en búið er að hengja hann.“ Skraddarinn varð öldungis klumsa. Réði kóngsson það af þögn hans og fáti því, er kom á hann, að hann mundi sekur vera, og mælti: „Þú ert furðu ósvífinn, svikadólgurinn þinn! Þú kemur hingað og gerir tilkall til konu, sem þú ekki átt, og sem þú þar á ofan hefur ætlað að kviksetja. Þú værir þess verður, að nýr dauðdagi væri upphugsaður handa þér; en ég ætla samt ekki að hafa meira við en láta hengja þig. Festið hann undir eins á gálgann,“ kallaði hann til varðmannanna. Ætlaði þá skraddarinn að stynja einhverju upp, en kóngsson þaggaði niðri í honum og mælti: „Ég vil ekki hlýða á lygar þínar, þú ert svikari og mannhundur, festið hann á gálgann, varðmenn, eða ég læt hengja ykkur líka.“ Voru þá skraddaranum bundnar hendur á bak aftur, og síðan farið með hann til gálgans. En rétt í því böðullinn var að greiða snöruna, kom spámaðurinn Aysa og skipaði honum að hætta, því skraddarinn væri saklaus. Báru menn svo mikla lotningu fyrir þessum helga manni, að honum var hlýtt. En varðmenn kóngssonar heimtuðu, að skraddarinn væri líflátinn, því herra þeirra hefði skipað það. En Aysa kvað það skyldu vera sinn ábyrgðarhluta og fór að vörmu spori til kóngssonar, og óðara en hann hafði sagt honum allt hið sanna, tók hann aftur dauðadóminn. Og hann gerði betri skil, því hann lét taka Gylendam og festa hana á gálgann staðinn fyrir mann hennar. „Herra!“ mælti vesírinn enn fremur, „af þessu sérðu, hversu hrekkvísar konur eru, og að vitur maður getur jafnvel ekki treyst þeim, sem ráðvandastir sýnast. Skipaðu, konungur, að miklu vandlegar sé leitað að Abúmasjar og varastu allt glappæði.“

„Svo skal vera,“ svaraði Persakonungur, „en finnist hann ekki í dag, þá læt ég hálshöggva son minn á morgun.“ Þannig mælti konungur og reið út á veiðar eins og hann var vanur.“

36. NÓTT.

Þegar Dínarsade hafði vakið Sjerasade í sama mund og vant var, hélt hún áfram sögunni á þessa leið:

„Herra! Gríski konungurinn, sem sagði vesír sínum sögu Sindbaðs konungs, hélt þannig áfram: „Þegar Persa konungur kom heim af veiðum og hafði neytt kvöldverðar með drottningu sinni, greip hún fulla eiturskál og mælti: „Herra! Ef þú synjar mér alls réttlætis, drekk ég eitur þetta og dauði minn komi yfir þig. Vesírar þínir eru allt af að telja þér trú um hrekkvísi kvenna, en karlmenn standa okkur þar ekki að baki. Skal ég segja þér nýtt dæmi því til sönnunar.

Sagan af málaranum Mamúð frá Ispahan

Einu sinni fór málari að finna kunningja sinn; sá hann þá hjá honum mynd svo yndislegrar konu, að hann fékk á henni brennandi ást. Reyndi vinur hans að leiða honum fyrir sjónir, hversu heimskulegt það væri, að hafa svo ákafan girndarhug á blindri og mállausri mynd, sem einhver ef til vill hefði gert eftir hugmynd sinni. Þá svaraði Mamúð: „Það er ómögulegt að málaranum hafi tekist að mynda þetta andlit, nema hann hafi haft það fyrir sér.“ Lét hann vin sinn ekki hafa neinn frið fyrr en hann komst fyrir það hjá málaranum og varð þess vísari, að myndin var af söngmey nokkurri í kvennabúri stórvesírsins í Ispahan.

Þegar málarinn vissi, að stúlkan, sem hann elskaði, var í höfuðborg Persíu, fór hann af stað þangað og ferðaðist dag og nótt. Þegar hann var búinn að vera þar nokkra daga, varð hann gagnkunnugur lyfsölumanni einum; var hann til húsa hjá honum og talaði við hann um margt, sem hann þurfti að komast eftir, til að ná áformi sínu. Heyrði hann, að konungur væri svarinn óvinur töframanna, og ef hann næði þeim, léti hann kasta þeim niður í gjá nokkra fyrir utan borgina, svo þeir yrðu þar hungurmorða. Fékk hann og fulla vissu um það, að söngmærin væri ein af ambáttum stórvesírsins og hugsaði hann sér bragð til að ná henni. Hann bjó sig út eins og ræningi og læddist til hallar vesírsins, og komst með kaðalstiga, er hann hafði með sér, yfir múrinn og flatþakið niður í garðinn. Sá hann þar herbergi skínandi bjart af mörgum ljósum; þangað gekk hann og fór inn; sá hann þar konu, ljómandi af fegurð eins og sól í heiði; lá hún þar sofandi í fílabeinsrúmi gullbúnu, og brunnu lampar allt umhverfis; kenndi hann, að þar var sú, er hann leitaði að. Gekk hann þá rétt að hvílunni og rispaði hægt í lófa hennar með daggarði sínum, svo að ofurlítið dreyrði úr. Hrökk hún upp, en var svo hrædd, að hún mátti ekki hljóði upp koma sér til hjálpar; hélt hún að þetta væri ræningi og bauð honum blæju, sem hjá henni lá, margskreytta perlum og gimsteinum, ef hann vildi gefa sér líf. Tók Mamúð við blæjunni, og fór eins og hann var kominn. Daginn eftir bjóst hann í pílagrímsgervi, stakk á sig blæjunni og fór til konungs. „Herra!“ tók hann til orða: „Eg em guðhræddur pílagrímur frá Khórassan; hefur lofstír mannkosta þinna og orðrómur réttlætis þíns dregið mig hingað, að ég mætti lifa í skjóli þínu og vernd. Ég kom þegar skuggsýnt var orðið að borginni og voru hliðin lokuð; varð ég svo að bíða þar til morguns. Meðan ég lá þar úti, sá ég koma fjórar konur, reið ein hýenu, önnur hrúti, þriðja svörtum hundi, fjórða lébarða; var auðséð að þetta voru fordæður. Ein þeirra kom til mín og lamdi mig með keyri sínu, sem var eins og glóandi hrísla á að líta. Nefndi ég þá nafn allsvaldanda guðs, og brá til hennar hníf mínum, og skeindi hana á hendinni. Hvarf hún þá frá mér, en missti þessa dýrindis blæju og tók ég hana upp; virði ég jarðneskan hégóma að vettugi og legg hana því niður fyrir fætur þína.“ Að svo mæltu fór hann, en konungur þekkti blæjuna; hafði hann gefið vesírnum hana áður, og komst hann nú að því, að vesírinn hafði aftur gefið hana uppáhalds ambátt sinni. Var hún leidd fram eftir skipun konungs og skoðuð; fannst þá á henni sárið. Var hún dæmd til að verða hungurmorða fyrir fordæðuskap og var henni sökkt niður í gjána fyrir utan borgina. En er Mamúð spurði, hvernig bragðið hafði heppnast, fór hann þangað, og beiddi varðhaldsmennina að framselja sér ambáttina; gerðu þeir það, því bæði gaf hann þeim gjafir og skemmti þeim með sögu sinni. Hélt hann síðan heim á leið með ambáttina og fór dagfari og náttfari uns hann komst þangað með hana.

Þetta er nú eitt af hinum óteljandi brögðum karlmannanna,“ mælti Kansade að lyktum, en Sindbað svaraði: „Nú skal sonur minn orðalaust deyja á morgun.“

Á þessu hafði nú gengið í fjörutíu daga, að Kansade rak eftir lífláti Núrgehans, en vesírarnir töldu úr því. En að morgni hins fertugasta og fyrsta dags settist konungur í hásæti, lét leiða fram son sinn og hina fjörutíu vesíra, alla í fjötrum, og kom einn tugur í einu. Var böðlinum skipað að taka til verks, og batt hann fyrir augu kóngssonar og brá sverðinu. Spurði hann konung tvisvar, hvort hann skyldi höggva, og játaði konungur því tvisvar. Samt spurði böðullinn í þriðja skipti og mælti: „Herra! Hugsið eftir því, að ef ég framkvæmi skipun yðar, verður hún ekki aftur tekin.“ Konungur ætlaði að skipa honum í þriðja sinn, en í því bili var Abúmasjar dreginn fram fyrir hásætið svo fljótt, að fætur hans komu varla við gólfið; höfðu varðmenn tekið hann fastan fyrir utan höllina. „Mannfjandi!“ mælti konungur, er hann sá læriföður sonar síns, „níðingsskapur þinn skal koma í koll þér. Er ekki svikum þínum um málleysi sonar míns að kenna?“ „Svo er í sannleika, herra!“ ansaði Abúmasjar, „það dró nauðsyn til, að sonur þinn þegði í fjörutíu daga, svo að óláni því yrði afstýrt, er himintunglin spáðu honum. En nú er hinn hættulegi tími á enda og nú má hann tala.“

Var þá bandið óðara leyst frá augum Núrgehans, og sagði hann hreinskilnislega frá, hvað hann og drottningin, stjúpa hans, hefðu átt saman. Báru þjónustumeyjarnar það með honum; höfðu þær staðið á hleri og heyrt hvert orð, því þunnur veggur var á milli. Lét þá Sindbað konungur son sinn setjast við hlið sér og kyssti á honum augun; en hinir fjörutíu vesírar voru leystir úr fjötrunum og kysstu kné hans og fætur; fóru þeir úr sorgarbúningnum, er þeir urðu að bera á hinum fjörutíu dögum, og íklæddust dýrindis klæðum, sem konungur gaf þeim. En Kansade var vægðarlaust líflátin.

Þegar gríski konungurinn hafði sagt vesír sínum sögu Sindbaðs Persakonungs, mælti hann enn fremur: „Ég skal gjalda varhuga við því að drepa eftir þínum ráðum hann Dúban, sem þú öfundar og ekkert hefur gert þér. Ég vil ekki gera honum eins rangt til og konungurinn gerði syni sínum.“

Þegar vesírinn sá að svona lá í konungi, mælti hann: „Því skyldi ég bera slíkan kala til hins svikráða læknis, að ég talaði illa um hann, og bruggaði honum banaráð, ef hann ekki sæti á svikráðum við þig? Mér gekk ekkert annað til en dyggð og trúleiki þér til handa, að vara þig við honum, og hafi ég ekki sagt satt, þá refsaðu mér eins og einum vesír hefur verið refsað einu sinni áður.“ „Og hvað hafði hann til saka?“ spurði gríski konungurinn, en vesírinn mælti: „Þóknast yður mildilegast að hlýða á:

Söguna af vesírnum

Einu sinni var konungur, er son átti, sem hafði ákaflega gaman af dýraveiðum. Þótti konungi ekkert að því, en skipaði vesír einum að víkja aldrei frá hlið sonar síns, hvað sem í skærist. Þá var það einn dag, er þeir höfðu riðið út á veiðar, að þeir sáu stórt villidýr langt burtu. Kallaði þá vesírinn: „Hó! hó! áfram, áfram!“ og þeysti kóngsson svo ákaft eftir dýrinu, að hann sá ekki að föruneyti hans varð á eftir og hvarf úr augsýn. Leit hann ekki fyrr í kringum sig en villidýrið á eyðimörkinni var horfið, og hann sjálfur vissi ekki, hvert fara skyldi. Meðan hann var að ráfa þarna í vandræðum sínum, mætti hann konu, ekki svo óásjálegri og grét hún mjög. Stöðvaði hann þá hest sinn og spurði, hver hún væri og hvaðan, en konan svaraði: „Ég er dóttir konungs eins á Indíalandi. Á leiðinni gegnum eyðimörk þessa varð ég viðskila við fylgd mína; sótti að mér svefn, svo ég varð öldungis úrvinda og datt af baki, en hesturinn hljóp frá mér. Stend ég hér einmana og veit hvorki upp né niður.“ Kóngsson sá aumur á henni, tók hana og lét á bak fyrir aftan sig og reið áfram. Komu þau að gömlum múrum; sagði þá kóngsdóttir að sig langaði að fara af baki. Setti kóngsson hana niður, og fór síðan sjálfur af baki, meðan hún gekk inn á milli múranna. En er honum þótti langt að bíða, gekk hann á eftir henni og heyrði mannamál þar innar frá. Þótti honum þetta kynlegt og brá heldur en ekki í brún, er hann heyrði konuna segja: „Börnin góð! Í dag færi ég ykkur feitan dilk.“ Gullu þá við margar raddir og æptu: „Láttu okkur þá fá hann, móðir góð, svo við getum étið hann.“ Sá þá kóngsson að kvensniptin, sem þóttist vera kóngsdóttir, mundi vera kona Ghúls* eins, og taldi sér dauðann vísan. Hljóp hann þá titrandi af hræðslu og ætlaði að stökkva á bak, en í því kom konan að. Sá hún hvað hann var hræddur og hnugginn og mælti: „Hvað hræðistu?“ „Illan óvin,“ ansaði kóngsson. „Léstu ekki vera kóngsson?“ spurði konan, „því gefurðu þá ekki óvin þínum gull og kaupir þig í sátt? „Gull stoðar ekkert,“ svaraði kóngsson, „honum nægir ekki minna en líf mitt og því hræðist ég hann; æ, ég er dauðans matur.“ „Ef svo er,“ segir konan, „þá feldu þig guði á hendur og biddu hann að hjálpa þér.“ Kóngsson hélt fyrst að þetta væri Lokaráð, en leit samt upp til himins og mælti: „Ó, þú, sem lítur niður til hinna nauðstöddu og eyðir hörmungunum, hjálpa þú mér og lát hug óvina minna frá mér snúast, því þú einn ert almáttugur.“ Jafnskjótt sem konan heyrði bæn þessa, hvarf hún að baka til við múrana. Reið kóngsson síðan öræfi og eyðimerkur og komst farsællega heim til konungsins, föður síns. En er hann heyrði hvílíkan háska sonur hans hafði ratað í, og að hirðuleysi vesírsins væri um að kenna, lét hann kyrkja vesírinn þegar í stað.

En svo ég víki aftur til Dúbans læknis, þá er þér dauðinn vís, ef þú trúir honum lengur. Þú segir hann hafi læknað þig, en hvernig veistu það með vissu? Það er ekki sagt hann hafi læknað sjúkdóminn frá rótum og hver veit nema meðulin hafi banvæn áhrif, þegar frá líður?“ Gríski konungurinn var ekki bráðskarpur og trúði því vesírnum. „Þú segir satt, vesír minn!“ mælti hann, „og þú ert mér trúr. Hann er kominn gagngert til að ráða mig af dögum; hann læknaði mig með nokkru, sem ég hélt á; hann þarf ef til vill ekki annað en að láta mig þefa af einhverju og þá er ég dauður. Segðu mér, vesír, hvað á ég að taka til bragðs í þessum vandræðum?“ „Herra!“ ansaði vesírinn, „svo þú verðir öldungis óhultur fyrir svikum hans, er best að þú sendir undir eins eftir honum og látir höggva af honum höfuðið; svíktu hann áður en hann svíkur þig.“ „Þetta er heilræði,“ segir konungur, og gerði boð eftir Dúban; kom hann þegar og lá vel á honum. „Veistu hvers vegna ég hef stefnt þér hingað?“ spurði gríski konungurinn Dúban. „Nei, herra!“ svaraði hann, „guð veit það einn; hans nafn sé blessað.“ „Ég hef sent eftir þér,“ mælti konungur, „til þess að láta drepa þig.“ Það verður ekki með orðum sagt, hvað lækninum brá við þessi orð og tók hann þannig til orða: „Því viltu taka mig af lífi, konungur? Hvern glæp hef ég drýgt?“ „Því hefur verið stungið að mér,“ segir konungurinn, „að þú sért njósnarmaður og kominn hingað til að drepa mig. Ætla ég að koma í veg fyrir það og læt því drepa þig þegar í stað.“ Og í sama bili kallaði hann til böðulsins: „Höggðu höfuðið af þessum svikara og frelsaðu mig frá vonsku hans“

37. NÓTT.

Þegar Dúban hafði heyrt dauðadóm sinn, mælti hann: „Miskunna mér, konungur, og guð mun miskunna þér; glata mér ekki og guð mun ekki glata þér.“ Tók hann þessa bæn upp aftur, hvað eftir annað, allt eins og ég gerði við þig, andi!“ mælti fiskimaðurinn, sem var að segja andanum í flöskunni söguna af gríska konunginum og Dúban lækni, „en þú vildir endilega drepa mig. Eins harðbrjósta var gríski konungurinn og skipaði böðlinum aftur að höggva Dúban. Kenndu þá nokkrir af hirðmönnunum í brjósti um Dúban og kváðust ekki vita, að hann hefði neitt af brotið, því hann hefði ekki gert annað en að lækna konunginn, þar sem allir aðrir læknar voru gengnir frá. En konungur svaraði: „Þið vitið ekki hvernig í þessu liggur, líf mitt er í veði, ef hann er ekki drepinn. Sá sem læknaði mig með nokkru, er ég hélt á í hendinni, getur drepið mig með öðru, sem ég að eins þefa af. Ég er hræddur um, að hann ætli sér þetta, og er líklegast að hann sé kominn hingað til þess.“ Skipaði þá konungur í þriðja sinni að höggva hann.

Þegar Dúban læknir heyrði þetta, lagði hann alveg árar í bát og mælti: „Herra! Hafirðu fastráðið dauða minn, þá gefðu mér lítinn frest, að ég geti farið heim til mín, til að ráðstafa eignum mínum, kveðja heimili mitt og kjósa mér legstað. Ég ætla líka að útbýta bókum mínum milli þeirra, sem not hafa af þeim. Ætla ég að gefa þér eina, konungur, og er hún slík gersemi, að vert er að hún sé vandlega geymd í féhirslu þinni.“ „Hvaða bók er það?“ spurði konungur, og svaraði læknirinn: „Það er ómögulegt að skýra frá efni hennar, en einhver hinn lítilvægasti leyndardómur hennar er það, að ef þú lýkur henni upp, eftir að ég er hálshöggvinn, flettir í henni þremur blöðum og lest þriðju línu upp á blaði í vinstri hendi, þá mun höfuð mitt tala og leysa úr hverri spurning, sem þú leggur fyrir það.“ Furðaði konungur sig á þessu og lét varðmenn fylgja Dúban heim, og var hann þar að ráðstafa öllu sínu þangað til daginn eftir. Var hann aftur sóttur til gríska konungsins morguninn eftir; var þar saman komin hin glæsilegasta hirðsveit; höfðu flykkst saman emírar, vesírar og margt annað stórmenni, því þeir bjuggust við að sjá eitthvert furðuverk. Kom þá læknirinn með gamla bók og lagði hana fyrir fætur konungs og öskjur hjá, sem eitthvert duft var í. Lét hann þá færa sér skál og hristi það niður í hana og mælti: „Konungur! Þegar höfuð mitt er afhöggið, skaltu láta setja það niður í skálina og mun þá blóðrásin stöðvast. Ljúktu síðan upp bókinni og gerðu eins og ég hef fyrir sagt, og mun þá höfuð mitt tala. En leyf mér, heyra, að biðja þig líknar einu sinni enn, svo að guð einnig líkni þér á síðan.“ „Hér stoðar engin bæn,“ mælti konungur,“ þú skalt deyja, þó ekki væri nema til að heyra höfuð þitt tala.“ Skipaði hann þá að hálshöggva Dúban og var svo gert. En er höfuð hans var lagt í skálina, lauk konungurinn upp bókinni; loddu blöðin saman og vætti hann því aftur og aftur fingurgóminn á tungunni, svo hægra væri að fletta. Fletti hann fyrsta, öðru og þriðja blaðinu, og er hann sá þar ekkert skrifað, mælti hann: „Þar stendur ekkert, læknir!“ „Flettu nokkrum blöðum enn,“ svaraði höfuðið, og gerði konungur það og varð allt af að drepa fingrinum á tunguna, því blöðin tolldu saman. Hafði hvert blað verið bleytt í gegn með eitri; tók það nú að hrífa, konunginum sortnaði fyrir augum og hné hann niður úr hásætinu með andköfum í því hann mælti: „Ég dey af eitri,“ en höfuðið talaði þessi orð á meðan:

„Þeir beittu valdi sínu, en þeir beittu því eins og harðstjórar, og því var, sem þeir hefðu aldrei verið. Hefðu þeir verið sanngjarnir við aðra, hefðu aðrir verið sanngjarnir við þá, en þeir voru kúgarar og því kom þeim makleg hefnd. Guð refsar þeim, sem grimmur er og níðist á sakleysinu; hann lætur hverjum og einum launað eftir hans verkum.“

Þegar þessi orð voru töluð, gaf gríski konungurinn upp öndina, og höfuð læknisins missti einnig lífsmark það, sem var með því.

„Herra!“ mælti Sjerasade enn fremur, „svona lauk loksins viðskiptum þeirra Dúbans læknis og gríska konungsins. Nú víkur sögunni til fiskimannsins og andans.“

Framhald sögunnar af fiskimanninum og andanum

38. NÓTT.

„Herra! Þegar fiskimaðurinn hafði sagt andanum, sem var innibyrgður í flöskunni, söguna af gríska konunginum og Dúban lækni, mælti hann enn fremur: „Þú sér af því, andi, að gríski konungurinn hefði lifað, hefði hann gefið lækninum líf. En þú vildir tortíma mér, þrátt fyrir allar bænir mínar, nú skal ég vera miskunnarlaus eins og þú og sökkva þér í sjávardjúp.“

Þegar andinn heyrði þessi orð, andæpti hann og bað: „Fiskimaður! Ég særi þig við nafn hins hæsta, gerðu það ekki. Láttu þér farast vel og hugsaðu eftir því, að það er ódrengilegt, að hefna sín, og að mönnum ber að launa illt með góðu. Hafi ég gert illa, þá breyttu við mig eins og Immameh við Atikeh*.“ „Og hvernig breytti hún?“ spurði fiskimaðurinn, en andinn kvaðst vera illa fyrirkallaður að segja sögur, þar sem hann var innilokaður í flöskunni, hann skyldi gera það, ef hann sleppti sér út. „Nei,“ sagði fiskimaðurinn, „ég hleypi þér ekki út svo fljótt. Ég gerði þér gott, og þú ætlaðir að drepa mig, þó ég lægi flatur fyrir þér á jörðinni og grátbændi þig að vægja mér. Þú skalt fara í sjóinn og kúra á mararbotni þangað til á dómsdegi.“ „Láttu þér hug við ganga,“ svaraði andinn, „vertu drenglyndur og gefðu mér frelsi; ég lofa að gera þér aldrei mein, heldur skal ég hjálpa þér til að verða vellríkur.“ Þetta fagnaðarboð sneri huga fiskimannsins og lét hann andann lofa sér því með eiði að sverja við guðs nafn; síðan opnaði hann flöskuna. Rauk gufa upp úr henni eins og áður, þangað til hún varð tóm; því næst þéttist gufan og brást í líki ógurlegs anda; varð honum það fyrst að verki, að hann sparkaði til flöskunnar svo að hún hraut langt út á sjó. Varð þá fiskimaður skelkaður og hélt að þetta væri ekki góðs viti. Samt herti hann upp hugann og sagði: „Ætlarðu að rjúfa eiðinn, sem þú sórst mér? Á ég að segja eins og Dúban læknir við gríska konunginn?“ Andinn hló við og mælti: „Vertu óhræddur, ég skal ekkert gera þér. En taktu netið þitt og fylgdu mér.“

Síðan héldu þeir af stað og var fiskimaður hálfsmeikur. Gengu þeir fram hjá borginni og upp á hátt fjall og komu niður á víða völlu milli fjögra hóla, lá stöðuvatn eitt á miðju sléttlendinu. Lét andinn þar staðar numið, og sagði fiskimanninum að kasta út netinu. Hann gerði það og var vongóður um veiði, því þar var krökkt af fiski í vatninu, en það þótti honum kynlegt, að þeir voru allavega litir, hvítir, rauðir, bláir og gulir. Veiddi hann og fjóra fiska, sinn með hverjum lit, og varð glaður við. „Farðu með þá til soldáns,“ mælti andinn, „hann mun gefa þér svo mikið fé fyrir þá, að þú verður ríkismaður. Annars bið ég þig virða mér til vorkunnar, sem hef legið átján hundruð ár á hafsbotni, að ég er orðinn svo ókunnugur á landi, að ég get ekki launað þér á annan hátt. Þú skalt veiða hér á hverjum degi, en gerðu það aldrei nema einu sinni á dag. Guð veri með þér!“ Að því mæltu stappaði andinn á jörðina og laukst hún upp og gleypti hann.

Fiskimaður furðaði sig stórlega á ævintýri sínu og andans, og fór til borgarinnar; gekk hann rakleiðis til hallar soldáns, og fékk honum hina fjóra fiska...

39. NÓTT.

Soldán lét sér mikið finnast um fiskana, sem fiskimaðurinn færði honum. Hafði hann aldrei á ævi sinni séð neina slíka, og skipaði að fá þá nýju eldabuskunni til matreiðslu; Grikklands keisari hafði gefið honum eldabuskuna nokkrum dögum áður. „Hún skal nú reyna sig á þessum fiskum,“ sagði soldán. Vesírinn fékk henni fiskana sjálfur, og lagði ríkt á við hana að vanda sig. Þegar hann kom aftur til soldáns, lét soldán gefa fiskimanni fjögur hundruð gullpeninga. Hafði mannskepnan aldrei átt svo mikið fé í einu og fór því glaður og kátur aftur heim til sín, því nú gat hann fullnægt öllum þörfum sín og sinna.

En á meðan gerði eldabuska soldáns fiskana til og lagði þá á steikarapönnu yfir glæður. En er þeir voru stiknaðir öðrumegin, sneri hún þeim við. Óðara en hún var búin að því, klofnaði eldhússveggurinn og gekk þar út kona há og vel vaxin og yndisleg að líta; voru augabrúnir og augnahár hennar pentuð svörtum lit, en varir hennar sællegar og blómlegar. Hún hafði bláan silkimotur á höfði, hún var prýdd eyrnagullum, armböndum og dýrindis steinhringum, en í hendinni hélt hún á myrtusviðarsprota. Drap hún honum á fiskana og mælti: „Fiskar, haldið þið sáttmálann enn?“ Eldabuskan stóð forviða meðan vitrunin tók sömu orðin upp aftur í annað og þriðja sinn. Þá teygðu fiskarnir upp höfuðin og sögðu: „Þegar þú kemur, þá komum við aftur, þegar þú kemur, komum við, þegar þú fer, förum við.“ Síðan velti konan pönnunni við og hvarf eins og hún var komin, en veggurinn laukst aftur saman.

Nú herti eldabuskan upp hugann og ætlaði að taka upp fiskana í skyndi, en þá voru þeir brunnir til kaldra kola. Kallaði hún þá upp, grátandi og angistarfull: „Drottinn minn! Hvernig ætli að fari fyrir mér?“ Í því kom stórvesírinn að og skipaði að bera fiskana á borð. Sagði hún honum þá grátandi, hvernig farið hafði; varð hann hlessa á því, sem von var. „Sé þetta satt,“ hugsaði hann með sér, „þá er það eitthvað ekki einleikið.“ Til þess að komast eftir, hvernig á þessu stæði, bar hann eitthvað fyrir soldán, hvers vegna fiskarnir væru ekki á borð bornir, en lét undir eins sækja fiskimanninn, og skipaði honum að koma með fjóra fiska aðra eins og hina fyrri. Lofaði fiskimaður að koma með þá að morgni næsta dags, og gat hann efnt loforð sitt, því undir eins og hann hafði kastað út netinu, fann hann fjóra samkyns fiska. Fór vesírinn til eldabuskunnar með þá og skipaði henni að steikja þá að sér áhorfandi. Voru þeir nú hreinsaðir og lagðir á steikarapönnuna yfir eldsglæður; en er þeir voru stiknaðir öðru megin var þeim snúið við. Þá fór eins og fyrri, veggurinn klofnaði, og sást sama konan koma með myrtusviðarsprota, drap hún honum á fiskana og mælti hin sömu orð. Þegar hún hafði þrítekið þau, teygðu fiskarnir upp höfuðin og svöruðu eins og í fyrsta skipti. Konan velti pönnunni við og fór eins og hún var komin.

40. NÓTT.

Vesírinn varð steinhissa, en datt þó ekki í hug, að efast um, að svo væri, og sagði, að ekki mætti leyna soldán slíkum fádæmum. Fór hann því og sagði herra sínum frá. Þótti honum sjón sögu ríkari, og vildi hann ganga úr skugga um það; lét hann því skipa fiskimanninum að koma aftur með fjóra samkyns fiska, að þremur dögum liðnum. Gerði fiskimaður það og varð soldán glaður við og lét borga honum önnur fjögur hundruð gullpeninga. Síðan skipaði hann stórvesírnum að steikja fiskana sjálfur, að sér ásjáandi. Svaraði stórvesírinn: „Ég heyri og hlýði,“ hreinsaði fiskana og lét á steikarapönnuna og sneri þeim, þegar þeir voru stiknaðir öðrumegin. Klofnaði þá veggurinn á ný og gekk þar inn svertingi geysistór og digur. Hélt hann á grænni kylfu í hendinni og mælti ógurlegri röddu: „Fiskar! Haldið þið sáttmálann?“ Réttu þeir þá upp höfuðin og svöruðu: „Já, já! Þegar þú kemur aftur, komum við aftur, þegar þú kemur, komum við, og þegar þú fer, förum við.“ Því næst hvolfdi svertinginn pönnunni, fiskarnir brunnu, en hann hvarf út um vegginn og luktist hann saman aftur. Þegar soldán var kominn til sjálfs sín aftur eftir þenna mikla fyrirburð, ásetti hann sér að komast eftir leyndardómi þeim, sem fiskar þessir voru háðir. Boðaði hann fiskimann á sinn fund og spurði hann: „Hvar hefurðu veitt þessa merkilegu fiska?“ „Í vatni einu,“ ansaði fiskimaður, „sem liggur hinu megin fjallsins fyrir framan borgina milli fjögra hólanna.“ „Hvað margar dagleiðir eru þangað?“ „Herra! það er lítil bæjarleið,“ segir fiskimaður. Furðaði hver maður sig á þessu, því enginn vissi neitt til, að vatn væri í þeirri átt og á því svæði, sem fiskimaður tilgreindi. En soldán sté jafnskjótt á hest sinn og skipaði hirð sinni og föruneyti að fylgja sér á þenna stað. Tók nú öll sveitin sig upp og fór fiskimaður í fararbroddi; lá leiðin yfir háfjallið og þaðan ofan á hið víða sléttlendi, sem enginn maður vissi af. Að stundarkorni liðnu kom sveitin að vatninu milli hinna fjögra hóla; úði það og grúði af hinum ferlitu fiskum. Lét soldán þar staðar numið og undraðist mikillega; síðan spurði hann, hvort nokkur hefði orðið var við þetta vatn, svona nálægt borginni. Kváðu allir nei við og mælti soldán enn fremur: „Viti það himinn, að ekki skal ég fyrr aftur heim snúa til borgarinnar og setjast í hásæti mitt, en ég veit allt með sönnu, hvernig á vatninu og fiskunum stendur.“ Skipaði hann þá, að setja þarna tjöldin, fór sjálfur í sitt tjald og kallaði á vesír sinn til ráðaneytis. Var vesírinn vitur maður og fróður, og trúði soldán honum einum fyrir leyndarmáli því, að hann ætlaði sér að grennslast eftir vatninu og fiskunum um nóttina. „Sestu við tjalddyr mínar,“ sagði hann við vesírinn, „vísaðu hverjum manni burt og segðu ég sé veikur og vilji vera aleinn, en hinu skaltu leyna.“ Gat vesírinn ekki haft á móti því, en soldán fór í dularbúning, tók sverð sitt og gekk út í náttmyrkrið, einsamall og ókennilegur. Gekk hann yfir einn hólinn og eftir flötinni, sem þar var fyrir neðan, þangað til honum gerðist erfitt af sólarhita, og hann varð að hvíla sig. Síðan fór hann leiðar sinnar, og að morgni hins annars dags kom hann auga á eitthvað dökkt langt í burtu; sá hann skjótt að þetta var glæsileg höll úr fáðum marmara. Var vængjahurð fyrir hliðinu og önnur upplokin, svo að soldán hefði getað gengið inn hindrunarlaust, en samt drap hann þrisvar á dyr. En enginn svaraði né kom til dyra, og gat honum þó ekki „skilist, að slík höll væri auð af mönnum. Fór hann þá inn í forgarðinn og kallaði: „Þér íbúar þessarar hallar, hér er kominn ferðamaður og þarf hressingar.

Þannig kallaði hann þrisvar og kom fyrir ekki; herti hann því upp hugann og fór lengra, þangað til hann kom inn í víðan garð í miðri höllinni. Var þar glæsilegur lystihver og stóðu þar fjögur ljón úr skíru gulli, sem spýttu vatni upp úr gininu og var það eins og perlur eða gimsteinar tilsýndar, þegar það féll niður. Var þar og fjöldi af ágætum fuglum, og spennt út net hátt uppi, svo að þeir gætu ekki flogið burt. Undraðist soldán enn meir, er hann sá allt þetta; þótti honum leitt að sjá engan mann, er gæti gert hann nokkurs vísari. Settist hann niður í forgarðinum þungt hugsandi, en þá heyrði hann allt í einu raunalega rödd, og kvað hún þessar vísur:

Þér, urðir grimmu, líkn ei ljáið

langþjáðum mér, né aumur sjáið

á þeim, er lengi lausnar beið!

Aumkvaðu beðja, milding mikinn

meinráðum ástar köldum svikinn,

auðmilding, sem á nú í neyð.

Fyrrum vinhlýja vestankælu,

um vanga þinn, er leið í sælu,

afbrýði sál mín ástarheit;

forlaga myrkur menn ei skilja,

margur blindast af þeirra vilja,

örlaga fjötur enginn sleit.

Gefst þá bogmanni hjálp að hljóta,

í háska sem að ör vill skjóta,

og strenginn slitinn sundur sér?

Þegar ofstopann ólán fellir

og aldan ströng oss flötum skellir,

segið mér þá, hvar athvarf er.

Spratt þá soldán upp og gekk á hljóðið; kom hann að dyrum er tjald var hengt fyrir. Lyfti hann tjaldinu og sá andspænis móti sér unglegan mann, fríðan sýnum og skrautbúinn; sat hann á háum legubekk og voru upp að honum tröppur. Hin fagra ásjóna hans var myrkvuð af skugga sorgarinnar, og hafði hann svartan díl á annarri kinninni. En svo segir skáldið:

Merki svart

maður engi

lýti ljósra kinna;

blakkur blettur

blöðum skreytir

ungrar anemónu.

Varð soldán feginn að hitta þar mann, og heilsaði honum. Hinn ungi maður, sem var í gullsaumuðum klæðum, tók kveðju hans og sat grafkyrr, en beiddi hann að fyrirgefa sér, að hann stæði ekki upp á móti honum, og væri sér þess varnað af meinlegum kvilla. Soldán kvað það alls ekki saka og mælti: „En eins bið ég yður, herra! Þiggið hjálp mína, ef hún má yður nokkuð duga og létta hörmungum þeim, er þér kvartið yfir, og segið mér enn fremur, hvernig stendur á vatninu hérna skammt frá borginni, sem fullt er af ferlitum fiskum? Hvernig stendur á höllinni og einlífi yðar á þessum stað?“ Svaraði þá maðurinn engu, heldur tók að gráta beisklega. Þótti soldáni þetta kynlegt og mælti: „Segið mér, hver er orsök yðar miklu sorgar, af hverju grátið þér?“ „Æ, herra!“ ansaði hinn, „hver mundi sá vera, að ekki táraðist, ef hann væri í mínum sporum?“ Að svo mæltu brá hann upp skikkju sinni, og sá þá soldán, að hann var ekki sem aðrir menn lengra en ofan að beltinu, en fyrir neðan var líkami hans svartur marmari.“

41. NÓTT.

Soldáni brá ógurlega við, eins og nærri má geta, þegar hann sá, hversu hörmulega hinn ungi maður var á sig kominn. Hann dauðlangaði til að heyra sögu hans, því hann þóttist viss um, að hún mundi eitthvað riðin við vatnið, sem ferlitu fiskarnir voru í. Kvaðst hinn ungi maður líka fús á að segja honum sögu sína, svo sárþjáður sem hann væri, og beiddi soldán að bregða sér ekki við; því næst byrjaði hann á

Sögunni af hinum unga konungi á svörtu eyjunum

„Faðir minn hét Mamúd, og var konungur í borg þeirri, er hér lá áður, og ríkti hann yfir hinum fjórum svörtu eyjum. Andaðist hann á sjötugasta aldurs ári, og er ég var sestur að völdum eftir dauða hans, gekk ég að eiga bróðurdóttur mína. Hún hafði slíka ofurást á mér, að þegar ég fór burt frá henni, neytti hún hvorki matar né drykkjar, fyrr en ég kom heim aftur. En er fimm ár voru liðin, tók ég eftir því, að ást hennar fór að kólna, og komst ég að þessu móti eigin vilja.

Það var einhvern tíma eftir hádegi að hún var gengin til lauga og hafði ég lagst niður til svefns eins og ég átti vanda til; ég hafði skipað tveimur ambáttum að svala mér um höfuð með veifum sínum og banda burtu flugunum. En þegar þær héldu að ég væri sofnaður, fóru þær að pískra saman; en ég hafði aðeins látið aftur augun og heyrði því hvert orð, sem þær töluðu. „Er það ekki illa gert af drottningunni,“ sagði önnur, „að hún skuli ekki vera slíkum öðlingi holl og trú, sem herra vor er?“ „það þykir mér,“ ansaði hin, „og ég skil ekki í því, hvers vegna hún lætur hann einan á hverri nótt; verður hann þá einskis var?“ „Hvernig ætti hann að verða nokkurs var?“ sagði hin ambáttin, „hún byrlar honum á hverju kvöldi jurtadrykk, sem drepur honum í svo fastan svefn, að hún getur farið allra sinna ferða fyrir honum. En á morgnana kemur hún aftur og vekur hann með einhverju ilmgresi, er hún heldur fyrir vit hans.“

Þér getið nærri, herra, hvað mér varð hverft við. En samt stillti ég mig og lét eins og ég vaknaði af værum blundi og hefði ekkert heyrt. Borðaði ég kvöldverð með drottningu minni eins og vant var; rétti hún mér drykkinn áður en ég gekk til rekkju. En í stað þess að drekka, hellti ég honum út um gluggann, svo hún ekki sá, og fékk henni aftur tóma skálina. Síðan lögðumst við niður. En er hún hélt, að ég væri sofnaður, reis hún upp, klæddist í skyndi og mælti í hálfum hljóðum: „Ó að þú svæfir og vaknaðir aldrei framar!“ Því næst gekk hún út úr herberginu....

42. NÓTT.

Óðara en kona mín var út gengin,“ þannig hélt hinn ungi konungur svörtu eyjanna sögu sinni áfram, „spratt ég upp, klæddist í snatri, greip sverð mitt og veitti henni eftirför. Náði ég henni skjótt og gekk á eftir henni með mestu forsjálni. Gekk hún gegnum margar dyr, er lukust upp sjálfkrafa, því hún mælti yfir þeim töfraþulur; loksins kom hún að aldingarðinum. Hvarf hún þar inn í þykkan runn; voru þar hávaxin hrísgerði beggja megin vegarins; en ég fór í sniðkróka og læddist þangað líka og faldi mig þar sem langur skógargangur byrjaði, því eftir honum sá ég að flagðið gekk sér til skemmtunar og hafði karlmann með sér. Þar heyrði ég nú er þau komu nær, að hún var að afsaka sig við friðil sinn, að hún hefði ekki getað komið fyrr, og fyrir utan öll elskumerki, er hún áður hafði auðsýnt, hafði hún nýjan ástarvott á boðstólum og voru mikil firn að heyra slíkt. „Þú veist hvað ég megna,“ sagði hún, „þú þarft ekki annað en að segja til. Ef þér svo líkar, skal ég, áður en sól er á lofti, breyta þessari stóru borg og þessari glæsilegu höll í herfilegar rústir, sem ekki skulu byggðar vera nema af úlfum, uglum og hröfnum. Þú þarft ekki annað en að segja eitt orð og þá skal allt breytast.“ Í því að drottning mælti þetta, var hún rétt hjá mér og ætlaði að ganga fram hjá mér og beygja út á aðra götu. Ég hélt á sverðinu brugðnu, og þegar friðillinn gekk fram hjá, hjó ég á háls honum svo hann féll til jarðar. Hélt ég að ég hefði orðið banamaður hans, og flýtti mér í burt og lét ekki drottninguna sjá mig; vildi ég hlífa henni fyrir frændsemis sakir. Höggið var líka banvænt í raun og veru, en með töfrum sínum hélt hún friðlinum í slíku ástandi, sem hvorki getur heitið líf né dauði.

Flýtti ég mér nú til hallar minnar gegnum lystigarðinn og heyrði enn þá hljóð og harmalæti konu minnar; réði ég af því hryggð hennar og þótti vænt um, að ég hafði gefið henni líf. En þegar ég var kominn til herbergja minna, lagðist ég niður í þeirri trú, að ég hefði refsað illmenninu, sem vogaði að svívirða mig, og sofnaði ég út af frá þessum hugleiðingum. Þegar ég vaknaði morguninn eftir, lá drottning í rúminu hjá mér, og vissi ég ekki hvort hún var vakandi eða sofandi. Stóð ég upp hljóðlega, klæddist og gekk til ráðstefnu. En er ég kom heim aftur, fann ég konu mína með skorið hár og íklædda sorgarbúningi. Tók hún þá þannig til máls: „Herra! Veit mér eigi átölur fyrir, að ég hef tekið upp á þessu, því ég hef spurt lát drottningarinnar, móður minnar, konungsins, föður míns, sem fallinn er í orustu, og bróður míns, sem hrapaði fyrir bjarg og lét þannig líf sitt.“

Ég gat ekki fengið af mér að brigsla henni, er hún átti um svo sárt að binda; miklu fremur vorkenndi ég henni og reyndi að hugga hana. Því næst lokaði hún sig inni í herbergi sínu og sat þar í heilt ár grátandi og kveinandi. En er árið var liðið, beiddi hún mig leyfis, að hún mætti láta gera sér legstað í höllinni, svo að hún gæti verið þar til dauðadags. Þessa synjaði ég henni ekki og lét hún byggja skrautlegan legstað með kúpumynduðum stöpli, eins og gert er eftir helga menn; getur maður séð það héðan og kallaði hún legstaðinn Tárahöll. Fór hún þangað með friðil sinn, sem hún hafði flutt á hentugan stað, nóttina, sem hann fékk sárið. En ekki megnaði hún að lækna hann með kunnáttu sinni; gat hann hvorki talað né hrærst, og sást ekkert lífsmark með honum á neinu öðru en augunum. Var það sú eina huggun, er drottning hafði, að sjá hann og segja honum það, sem ástríða og viðkvæmni vitlausrar ástar blés henni í brjóst. Vitjaði hún hans því tvisvar á degi hverjum og færði honum mat og drykk, en þó ég vissi af öllu saman, lét ég sem ekkert væri.

Á þessu hafði nú gengið í tvö ár; þá var það einhvern dag, að ég gekk til Tárahallarinnar, svo hún ekki sá; heyrði ég að hún grét og bar upp kveinstafi sína á þessa leið: „Ég fyllist ógurlegri örvæntingu af því að sjá þig svona til reika, og svíða mér hinar brennandi kvalir þínar ekki síður en sjálfum þér. Elsku lífið mitt, ég tala sífelldlega til þín og þú ansar mér aldrei; hvað lengi ætlarðu enn að þegja? Það eru hinar sælustu stundir ævi minnar, sem ég kvelst og þjáist með þér. Fjarri þér get ég ekki lifað, og heldur vil ég njóta þeirrar gleði, að sjá þig, en drottna yfir allri veröld.“ Síðan mælti hún fram vísur þessar:

„Sárt þinn hrellir missir mig,

munargleði letur,

því engan, nema einan þig,

elskað sál mín getur.

Lát af miskunn lík mitt því

lagt hjá beði þínum,

að ég sofnuð sælu í

sorgum gleymi mínum.

Ef þú nafn mitt nefnir þar

nærri köldum steini,

önduð þér ég inni svar

með andvörpum og kveini.“

Slíkar ræður, sem voru þverskornar ekka og andvörpum, gengu loksins fram af mér. Gerði ég hana vara við mig, óð að henni með brugðið sverð og mælti: „Nú hefur þú grátið nóg, kona, og er tími til kominn, að leggja niður slíkt ótrúnaðarhjal. Væri og betur að gröfin sylgi frillu með friðli.“ Þá spratt hún upp sem hún væri bandóð og orgaði framan í mig hrópandi: „Grimmdarseggurinn! Þú veldur einn öllum hörmungum mínum, mig hefur lengi grunað, að þú værir morðinginn, sem steyptir elskhuga mínum í þessa eymd, og enn ertu svo siðlaus, mannhrakið þitt, að þú kemur hingað til að hælast um örvæntingu þeirra, sem elskast.“ Greip ég þá fram í og svaraði: „Það er aldrei nema satt, að ég var sá, er refsaði níðingi þeim, sem maklegt var, og skyldir þú fara sömu leið. Þú níðist helst til lengi á góðmennsku minni.“ Brá ég þá sverðinu og ætlaði að vega að henni. Hún hrærðist ekki úr sporunum og mælti með stillingu, svo mér var storkun að: „Stilltu reiði þína,“ síðan hreytti hún úr sér einhverjum orðum, sem ég ekki skildi og sagði: „Mæli ég um og legg ég á: að vörmu spori vertu hálfur steinn og hálfur maður.“ Æ herra! Í sama vetfangi varð ég eins og þér sjáið mig nú, vanfær til allrar hreyfingar, hvorki lífs né liðinn“....

Þá ljómaði dagsbrún og hætti því drottning, er hingað var komið sögunni.

43. NÓTT.

Sjerasade sagði framhaldið fyrir tilmæli systur sinnar, og tók þannig til frásagna:

„Herra, hinn ungi konungur yfir fjórum svörtu eyjunum sagði soldáni áfram söguna með þessum orðum:

„Þegar hin grimma fordæða, sem ómakleg var að bera nafn drottningar, hafði breytt mér svona, kom hún mér með gjörningum í herbergi þetta; því næst töfraði hún einnig ríki mitt, þegna mína og borg mína. Hún lét allt hverfa, hallirnar, húsin, múrana og torgin, og setti í staðinn vatnið á eyðimörkinni, sem þér þekkið. En íbúarnir urðu að ferlitum fiskum, Mahómets átrúendur urðu hvítir, eldsdýrkendur rauðir, Kristnir menn bláir, en Gyðingar gulir. Úr fjórum eyjunum urðu fjórir hólarnir, sem liggja umhverfis vatnið. En sjálf kom hún til mín, sagði mér, hvað hún hafði gert og hældist um; lét hún ekki þar við sitja, heldur kemur hún á hverjum degi og lemur mig hundrað högg á bert bakið með ólarsvipu, þangað til ég verð alblóðugur undan. Síðan færir hún mig í hárklæði og breiðir yfir mig þessa skrautlegu skikkju í háðungar skyni.” Við þessi orð kom upp grátur mikill fyrir hinum unga konungi og hafði hann yfir orð skáldsins:

„Gef þú þolinmæði mér,

mótlætið að bera.

Guð minn! Allt er það frá þér,

því skal ég geðrór vera.

Kvala beð þó köldum á

kunni mér að sárna,

á himni sálir helgar þá

hrelldum líknar árna.“

Soldáni fékk svo mikils það sem hann hafði heyrt og séð, að hann í fyrstunni gat ekki upp komið orði til að hugga hinn unga konung. Loksins mælti hann þannig með ákefð, því bæði vildi hann hjálpa konungi og hefna á drottningu: „Segið mér, hvar er hið svikafulla flagð?“ „Ég veit ekki, hvar hún hefst við um nætur,“ ansaði konungur, „en á daginn er hún í greftrunarhúsinu með stöplinum í Tárahöllinni þar sem friðill hennar liggur. Fer hún þangað daglega, er hún hefur húðstrýkt mig að morgni; verð ég að þola það, því ég get ekki hrært legg né lið. Færir hún honum þá mat og drykk og heldur svo lífinu í honum; lætur hún aldrei af að barma sér yfir vesöld hans og málleysi.“

Soldán sagði nú konunginum, hverra manna hann væri og hvernig stæði á ferðum hans þangað og lauk ræðu sinni með þessum orðum: „Aldrei hafa meiri fádæmi drifið á daga nokkurs manns en yðar; en eins er þó áfátt, og það er, að maklegri hefnd verði framgengt. Ég skal gera allt, sem mér er unnt, til þess að oss verði hennar auðið.“ Sátu þeir nú báðir saman þangað til náttaði, og voru að leggja niður ráðin, hvernig þeir ættu að koma fram hefndum á drottningu; síðan lagðist soldán stundarkorn til hvíldar. En um aftureldingu stóð hann upp, tók sverð sitt og skildi yfirhöfn sína eftir á afviknum stað og gekk til Tárahallarinnar. Brunnu þar raðir hvítra vaxljósa, og var þar hinn sætasti reykelsisilmur, er lagði upp úr mörgum glæsilegum gullkerum. Sá hann þá hvar friðill hinnar grimmu og fláráðu fordæðu lá í rúmi einu; gekk hann þangað og drap hann í einu höggi með sverði sínu. En líkið dró hann út í hallargarðinn og fleygði því niður í brunn. Þegar soldán var búinn að þessu, lagðist hann niður í rúmið í stað friðilsins, faldi sverðið hjá sér undir ábreiðunni og beið svo þess, er að hendi kæmi.

Fordæðan kom um sama leyti og vant var til hins unga konungs yfir svörtu eyjunum, færði hann úr fötunum og lamdi hann hundrað högg með óheyrilegri grimmd. Tók undir í höllinni af hljóðum hans og veini, en það kom fyrir ekki; hann grátbændi hana: „Hættu, ég er nógu hart leikinn áður. Hafðu miskunnsemi með mér!“ En grimmdarnornin hlífði honum ekki við einu höggi og svaraði: „Sýndirðu mér þá miskunnsemi og kenndir þú í brjósti um elskhuga minn? Þú skalt ekki heldur vænta þér neinnar vægðar af mér.“

44. NÓTT.

„Þegar drottning hafði lamið hinn unga konung yfir svörtu eyjunum hundrað högg, færði hún hann aftur í hárklæðið og hina gullsaumuðu yfirhöfn. Síðan fór hún til Tárahallarinnar með mat á disk og bikar fullan af einhverjum drykk, er hún hafði byrlað; gekk hún þar inn grátandi og kveinandi og æpti hástöfum: „Ó, þú elskhugi minn, svaraðu mér, talaðu við mig;“ síðan gekk hún að hvílunni, því hún vissi ekki betur en að friðill hennar væri þar, mælti hún þá þessi orð skáldsins:

Nær mun linna harma hríð

og hryggðar slökkvast eldur?

Helst til sárt er sálarstríð,

sem að ástin veldur.

Því næst mælti hún þannig við friðilinn, sem hún hélt að væri þar: „Ó, þú ljós mitt og líf mitt, ætlarðu eilíflega að þegja svona? Á ég að skiljast svo við, að ég ekki heyri þau huggunarorð af vörum þínum, að þú elskir mig? Hjartað mitt! Segðu eitt orð, ég sárbæni þig!“

Þá lét soldán eins og hann raknaði af dauðadái og mælti með annarlegum málróm: „Hvergi er vald né máttur, nema hjá guði einum, hinum allsvaldanda!“ Fordæðan rak upp gleðióp, er hún heyrði þessi orð, sem hún átti síst von á, og réði sér varla fyrir kæti. „Elskulegi unnusti minn,“ mælti hún, „er þetta ekki hugarburður? Heyrði ég þig tala?“ Svaraði þá soldán í hálfum hljóðum: „Óláns kona, ert þú svara verð af mér?“ „Því máttu ámæla mér svo?“ segir drottning. „Af því þú kvelur mann þinn sífelldlega,“ ansaði hann, „svo að ég get ekki sofið fyrir hljóðum hans. Mundi ég vera heill heilsu fyrir löngu, ef þú hefðir leyst hann úr álögum. Fyrir þá sök var mér varnað að mæla.“ „Ó, ef það getur orðið þér að liði,“ ansaði flagðið, „þá skal ég gefa honum aftur sína réttu mynd, viljir þú svo vera láta.“ „Gerðu það,“ mælti soldán,“ gefðu honum sem fljótast frelsi, svo að óp og vein hans ónáði mig ekki framar.“

„Ég heyri og hlýði,“ svaraði flagðið og gekk undir eins til hins unga konungs yfir svörtu eyjunum, tók fulla vatnsskál, las yfir henni galdraþulur og sagði síðan í því hún stökkti á hann vatninu: „Sértu skapaður í þeirri mynd, sem þú nú hefur, eða ef þú ert orðinn fyrir reiði hins hæsta, þá vertu sem þú ert, en hafirðu breyst í þetta líki sakir minna töfra, þá verðirðu aftur sem þú verið hefur!“ Og að vörmu spori stóð hinn ungi konungur upp og kallaði, lofandi guð og vegsamandi: „Enginn er guð nema guð og Mahómet er spámaður hans.“ Síðan mælti flagðið: „Snáfaðu héðan burt, og komdu aldrei aftur, eða ég drep þig.“

Varð hinn ungi konungur þá að hafa sig á burt, en faldi sig nálægt, til þess að sjá, hvernig síðan færi. Fordæðan gekk aftur til Tárahallarinnar og sagði friðlinum, sem hún hugði vera, að ósk hans væri uppfyllt, og stæði nú ekkert fyrir heilsubata hans. En soldán svaraði eins og áður: „Hvað hefurðu gert? Þú hefur frelsað mig frá minnstu af því, sem veldur eymdum mínum.“ „Elskan mín góð! Hvað áttu við?“ spurði hún á ný og soldán svaraði: „Óláns kona, skilurðu það ekki, að ég á við fjórar eyjarnar, borgina og íbúa hennar? Á hverri nótt um miðnætti teygja fiskarnir höfuðin upp úr vatninu og biðja okkur báðum hefndar. Fyrir þá sök færist aflið ekki aftur í limi mína. Farðu því til, og settu allt aftur í sitt fyrra lag; komdu síðan aftur og réttu mér hönd þína, að þú megir reisa mig á fætur úr hvílu þessari.“ Þegar fordæðan heyrði þetta, varð hún stórglöð, því hún vissi ekki betur en að hún ætti tal við friðil sinn, og mælti: „Drottinn minn og líf mitt, í guðs nafni þá!“ Flýtti hún sér að vatninu, jós því upp með hendinni, tautaði yfir því töfraþulur og stökkti því allt umhverfis.“

45. NÓTT.

„Þegar galdranornin hafði stökkt vatninu umhverfis, stóð borgin allt í einu, þar sem vatnið hafði verið; fiskarnir urðu að körlum, konum og börnum, frjálsum og ánauðugum, Mahómets mönnum, eldsdýrkendum, kristnum og Gyðingum; hús og sölubúðir fylltust íbúum og eigendum og var þar allt eins og á undan töfrunum. Hið fjölmenna föruneyti soldáns féll öldungis í stafi, þegar það sá allt í einu kringum sig fagra og fjölmenna borg, því rétt áður hafði það legið þar í tjöldum á víðum völlum. Fjórir hólarnir urðu líka aftur að fjórum eyjum.

Galdranornin gekk nú í mesta flýti til friðilsins, sem hún hélt vera, inn í Tárahöllina og kallaði upp fagnandi í því hún kom inn: „Elskulegi maður minn! Réttu mér nú hönd þína, vilja þínum er framgengt orðið.“ „Komdu nær,“ ansaði soldán, „betur nær“, og greip hið biturlega sverð, er hann hafði hjá sér undir ábreiðunni. En er hún var komin rétt að honum, spratt hann upp eins og elding, þreif um handlegg hennar og hjó hana sundur í tvo hluti, áður en hún gat áttað sig. Síðan fór hann og leitaði upp hinn unga konung svörtu eyjanna, er beið hans með óþolinmæði; samfagnaði hann honum, að hann nú væri óhultur framvegis. Hinn ungi konungur þakkaði honum og kyssti á hönd hans, en soldán spurði hann, hvort hann vildi heldur vera þar um kyrrt í sinni eigin borg, eða verða sér samferða til aðsetursborgar sinnar sem væri þar í nánd; skyldi hann vera sér kær gestur. Ansaði þá hinn: „Voldugi soldáni Vitið þér þá hvað langt er til aðseturs yðar?“ „Hálf þriðja dagleið,“ segir soldán, en ungi konungurinn mælti: „Þér eigið árlanga ferð fyrir hendi áður en þér náið þangað, og því aðeins komust þér hingað svo fljótt, að álögin voru. En það skuluð þér vita, soldán, að ég aldrei framar mun skilja við yður.“ Undraðist soldán, að hann skyldi vera svo fjarkominn ríki sínu, en þótti vænt um vinmæli hins unga konungs og segir: „Hirðum eigi hót, lofaður sé guð, að hann hefur fulllaunað langferð mína, þar sem hann lét fundum okkar bera saman og mér þannig verða sonar auðið. Því fyrst að þér viljið fara með mér og ég er barnlaus maður, þá tek ég mér yður í sonar stað, og nefni yður til erfingja að ríki mínu.“ Föðmuðust konungarnir síðan með blíðu; en eftir það bjóst konungur svörtu eyjanna til ferðar og var tilbúinn að þrem vikum liðnum. Var hirðmönnum hans og þegnum mikil raun, að sjá hann fara burt; en hann setti einn nákominn frænda sinn til konungs yfir þá í sinn stað.

Með soldáni og konungi svörtu eyjanna fóru hundrað úlfaldar klyfjaðir auðæfum og gersemum úr féhirslu hans; hafði hann og með sér fimmtíu veltygjaða riddara. Gekk þeim ferðin vel og náðu þeir loksins í námunda þangað, sem förinni var heitið, til höfuðborgar soldáns; hafði hann sent boðbera á undan sér og þeir borið tíðindi af ævintýrum hans og heimkomu. Æðstu embættismenn komu til móts við hann og sögðu honum, að hin langvinna fjarvera hans hefði alls engu raskað né breytt í ríki hans. Allur landslýður streymdi á móti honum, tók við honum með mesta fögnuði, og hélt honum veislu, er stóð yfir í marga daga.

Morguninn eftir að soldán var heim kominn, stefndi hann hirðinni saman og skýrði greinilega frá, hver fádæmi hefðu því valdið, að burtvera hans dróst svo lengi. Síðan gerði hann heyrum kunnugt, að hann hefði tekið sér í sonar stað konung svörtu eyjanna, sem fúslega hefði sleppt miklu ríki, til þess að fylgja sér. Gaf hann öllum þjónum sínum góðar gjafir, hverjum eftir sinni virðingu, og launaði þeim þannig trúleika sinn; skipaði hann vesír sínum, að kalla á fiskimanninn, sem hafði komið með hina kynlegu fiska, og á þann hátt orðið frumkvöðull þess, að konungurinn, borgin og þegnar hans leystust úr álögum. Honum gaf soldán tignarklæði og er hann heyrði, að hann ætti einn son og tvær dætur, tók soldán aðra dótturina og ungi konungurinn hina í tölu hjákvenna sinna, en fiskimanni gáfu þeir svo miklar gjafir, að hann varð einhver hinn vellríkasti maður á sinni öld, og dætur hans voru konur þeirra konunganna allt til dauðadags.“

Þannig lauk sögunni af fiskimanninum og andanum, og lét Dínarsade í ljósi við systur sína, hvílík unun og inndæli sér hefði verið að hlýða á hana. En er Sjarjar lauk upp sama munni, kvaðst drottning kunna aðra sögu, sem hún skyldi ábyrgjast, að væri fallegri, og sagðist mundu segja hana næsta morgun, ef soldán leyfði, því nú væri farið að birta af degi.

Sagan af daglaunamanninum, hinum fimm konum í Bagdad, og hinum þremur konungbornu munkum

46. NÓTT.

„Herra! Í þann tíma, sem Kalífinn Harún Alrasjid sat á völdum, bjó í Bagdad, aðseturstað hans, daglaunamaður einn, sem var séður og slóttugur karl, þó iðn hans væri auðvirðileg og lítils háttar. Það var einhvern morgun, að hann gekk út með burðarkörfina sína og staðnæmdist á torginu, þar sem hann var vanur, og beið þess, að einhver beiddi sig handtaks, þá kom til hans yngiskona, prýðilega vaxin, með nettludúks blæju fyrir andliti, og kallaði til hans vinalega: „Heyrðu, karl! Taktu körfina þína og gakktu með mér.“

Daglaunamaðurinn varð glaður við, er konan kastaði svo blíðlega kveðju á hann, og lét hann körfina jafnskjótt upp á höfuð sér og gekk á eftir henni, og mælti þetta fyrir munni sér: „Láns dagur, blessaður dagur, að okkar fundum bar saman!“

Konan leiddi hann að luktum dyrum á húsi einu og kvaddi dyra. Var þeim jafnskjótt lokið upp og kom út æruverðugur kristinn maður með sítt skegg; fékk hún honum peninga en sagði ekki orð. Hann hefur vitað, hvað hún vildi, því hann gekk burt og kom undir eins aftur með brúsa fullan af ágætasta víni. Skipaði konan daglaunamanninum að láta brúsann niður í körfina og fara með sér.

„Það veit hamingjan, að þetta er blessaður dagur,” mælti daglaunamaðurinn, lét körfina með brúsanum í upp á höfuð sér og fylgdi konunni til aldina- og blómakaupmanns. Valdi hún þar handa sér alls konar epli, apríkósur, lemónur, myrtus, basilíkum, liljur og jasmínur auk fleiri blóma og ilmjurta, skipaði daglaunamanninum að láta það í körfina og fylgja sér.

Síðan gekk hún til slátrara nokkurs og lét hann vega sér út tuttugu og fimm pund af hinu besta kjöti, sem hann hafði til, og skipaði hún daglaunamanninum að láta það í körfina líka. Í annarri sölubúð keypti hún keisarasalat, litla agúrka og kryddjurtir, súrsaðar í ediki. Í ennþá einni stórar og smáar hnetur, pinjur, möndla og þess konar ávexti; möndlabrauð keypti hún og hjá kryddbakara einum.

Þegar daglaunamaðurinn sá að körfin smámsaman fylltist af öllu þessu dóti, segir hann: „Frú mín! Hefðuð þér látið mig vita fyrir fram að þér ætluðuð að draga svona til búsins, þá hefði ég tekið með mér áburðarklár eða úlfalda og klyfjað þá. Ef þér kaupið meira, þá held ég verði ofhlaðið á bakið á mér.“ Konan brosti að glensi hans, en skipaði honum enn þá einu sinni, að fylgja sér til kryddara nokkurs; tók hún þar út í búðinni alls konar ilmandi vatn, pipar, múskat, negulnagla, engifer, stóran mola af grárri ambra og ýmsar indverskar kryddjurtir. Varð þetta allt að fara ofan í körfina daglaunamannsins og fór konan nú með hann að einu skrautlegu húsi; var það að framanverðu byggt á súlum og á því fílabeinshurð. Þar drap konan hægt á dyr....

47. NÓTT.

Meðan yngiskonan og daglaunamaðurinn biðu þess að upp væri lokið, stóð hann hugsandi og var að brjóta heilann út af þessu. Hann furðaði sig á, að önnur eins kona færi sjálf til slíkra kaupa, því ekki gat hann trúað því, að hún væri ambátt. Hún bar of mikla fyrirkvensku í yfirbragði sínu til þess, að hann gæti leitt sér í grun, að hún væri ófrjáls og ættsmá. Ætlaði hann að spyrja hana um þetta, en í því bili lauk önnur kona upp dyrunum. Þótti daglaunamanninum hún svo yfirtaks fögur, að við sjálft lá, að hann missti körfina niður með öllu, sem í henni var. Hafði hann aldrei séð svo fríða konu á ævi sinni, að í nokkurn samjöfnuð kæmist við þessa, og kallaði hann því upp: „Þetta er sá mesti heilladagur, sem ég hef lifað á ævi minni.“

Konan, sem hafði farið með hann þangað, sá hvað hann hugsaði og skildi hann undir eins. Þótti henni gaman að og horfði framan í daglaunamanninn með grandgæfilegri eftirtekt og tók ekki eftir kveðjunni, þegar dyrunum var upp lokið. Hin fagra kona, sem upp lauk, minnti hana á það og mælti: „Ætlarðu ekki að koma, elsku systir, hvað dvelur þig? Sérðu ekki að manntetrið kemst varla úr sporunum með byrðina?“

Þegar hún var komin inn með daglaunamanninum, var dyrunum lokað og gengu þau þrjú saman gegnum fagurt anddyri inn í víðan hallargarð, og voru þar opnar loftsvalir; var þaðan innangengt til margra skrautlegra herbergja. Lengst inni í garðinum var glæsilegur legubekkur og upp af honum miðjum hástóll úr rafi, sem stóð á fjórum fílabeinssúlum; var hann skreyttur undurstórum perlum og demöntum og breitt yfir hárautt indverskt þykksilki, fagurlega gullsaumað. Í miðjum garðinum var þró með hvítri marmara umgjörð, og yfir koparljón, logagyllt; gaus upp úr gini þess hið tærasta vatn og féll niður í þróna. Svo erfitt sem daglaunamanninum gerðist undir byrðinni, var honum ómögulegt annað en að dást að skrautleika húss þessa og þrifnaði þeim, sem lýsti sér þar í öllu. Þó varð honum öllu fremur starsýnt á hina þriðju konu, er sat í hásætinu og þótti honum hún enn þá fríðari en önnur konan. Þegar hún sá báðar hinar konurnar, sté hún niður úr sæti sínu og gekk á móti þeim. Réði hann það af lotningu þeirri, er þær sýndu henni, að hún mundi tignust vera, enda fór hann ekki villt í því. Hún hét Sobeide, sú, sem mest hafði keypt, hét Amíne og sú, sem upp lauk, hét Safíe.

„Elsku systur mínar!“ tók Sobeide til máls, „sjáið þið ekki, að mannskepnan ætlar að hníga niður undir byrðinni? Eftir hverju eruð þið að bíða, að þið skulið ekki létta á honum?“ Því næst tóku þær Amíne og Safíe körfina, önnur að aftan, en hin að framan, og Sobeide tók líka hendi til og hjálpaði þeim til að taka hana ofan af daglaunamanninum og setja hana niður. Síðan tóku þær allt úr henni og að því búnu borgaði Amíne honum ríkmannlega og mælti um leið: „Nú máttu fara!“

Daglaunamaðurinn hefði nú átt að fara með körfina sína, en hann gat ekki fengið það af sér. Hann stóð í sömu sporum, hallaðist upp við körfina og undraðist fegurð hinna þriggja kvenna, sem honum þóttu allar jafn yndislegar að líta, því Amíne hafði líka tekið af sér blæjuna og stóð alls ekki á baki hinna. Því skildi hann ekkert í, að hann sá þar engan karlmann; hæfðu þó mestöll matföngin, sem hann hafði borið, þeim, sem ætluðu að drekka og vera glaðir, að minnsta kosti þurrkuðu ávextirnir, kræsikökurnar og súrsuðu réttirnir.

Sobeide hélt í fyrstunni að daglaunamaðurinn ætlaði að kasta mæðinni ofurlitla stund, en er hún sá að hann aldrei ætlaði að fara, spurði hún hann: „Eftir hverju ertu að bíða?“

48. NÓTT.

„Herra!“ tók Sjerasade til máls, „þegar nú daglaunamaðurinn hýmdi þarna grafkyrr, spurði Sobeide hann, eftir hverju hann væri að bíða og mælti enn fremur: „Þótti þér illa borgað?“ Síðan veik hún sér að Amine og segir: „Elsku systir! Gefðu manninum eitthvað svo hann fari glaður í burt.“ „Frú mín!“ ansaði daglaunamaðurinn, „annað er það, sem mig dvelur; verk mitt er marg- margborgað. Það er sjálfsagt ósiður af mér, að vera hér lengur, en þið væruð samt aldrei nema vísar til að virða mér til vorkunnar, þó ég yrði hlessa á því, að sjá þrjár konur karlmannslausar, sem eru svo ljómandi fallegar. Kvenfólkið á eins bágt með að skemmta sér án karlmanna, eins og karlmennirnir án kvenfólksins. Þið vitið, að turn stendur ekki fastur nema á fjórum múrum, og það segja þeir hérna í Bagdad, að illa sé etið, ef ekki eru fjórir. Þið eruð ekki nema þrjár, og vantar fjórða mann, eftirlitsmann og launhygginn, sem gæti haldið því, sem að honum væri skotið.“ Síðan fór hann með þessar vísur:

„Fegurst veit ég fernan óm

að fegins glaumi kalla:

pípna, gígna, hörpu hljóm

og hreiminn fiðlu snjalla.

Fernan ilm þar eftir kjós

unaðsætan fanga:

lifku,* myrtus, lilju, rós,

ljúft, sem vitum anga.

Fernt má njóta sælast sín,

ef saman hinu tengist:

auður, æska, ást og vín,

ó, að það jafnan fengist!“

Þær systur hlógu dátt að ræðu daglaunamannsins, en síðan tók Sobeide til máls og gerði sig alvörugefna á svipinn. „Ljúfurinn minn! Mér þykir þú gera þér heldur dælt við okkur. En þú skalt ekki gjalda þess og þó þú sért þess ómaklegur, að ég fari að gefa mig á tal við þig og gera þér grein á nokkru, skal ég allt fyrir það segja þér, að við erum systur, og förum svo huldu höfði, að enginn maður veit um okkar hagi. Því meiri varhyggð verðum við að gjalda við, að gera það uppskátt fyrir þeim, sem yfir engu geta þagað, og svo segir í góðri bók, sem við höfum lesið: „Yfir leyndarmáli þínu skaltu þegja, og engum segja, því sá glatar því, sem gerir það uppskátt. Getir þú ekki geymt það í þínu eigin hjarta, hversu máttu þá ætlast til þess af öðrum?“

„Það veit heilög hamingjan!“ segir daglaunamaðurinn, „mér kom þetta undir eins í hug, að þið munduð vera mikillátar, og ég hef getið rétt til. Þó forlögin hafi aldrei látið mér auðnast að komast hærra en að vera það, sem ég er, þá er ég samt skynugur og áreiðanlegur maður. Ég hef reynt að nema allan fróðleik, sem mér var unnt, af fræðibókum og sagnaritum og kann ég deili á, hvað segja skal og hverju skal þegja yfir. Nú ætla ég með ykkar leyfi að tilfæra grein úr einni bók, sem ég hef lesið; hefur sú grein ætíð verið mér föst í minni: „Geymdu launungarmál þitt fyrir þeim, sem er frekur og framgjarn; hann mundi illa með fara; vitrum manni skaltu óhræddur trúa fyrir því; hann getur varðveitt það. Hjá mér eru leyndarmál læst niður, eins og í lokuðu húsi með innsigluðum dyrum, sem lykillinn er týndur að.“

Sobeide þóttist af öllu mega ráða, að daglaunamanninum væri ekki vits vant, og mundi hann feginn vilja vera gestur við máltíð þá, er þær ætluðu að halda; segir hún því við hann brosandi: „Þú veist að við höfum töluverðu kostað til máltíðarinnar; það væri því ósanngjarnt að þú skyldir njóta hennar og ekkert til gjalda.“

Safie var því samdóma og mælti: „Góðurinn minn, félaus vinátta er léttari en sandkorn. Hefurðu ekki heyrt þetta: „Komirðu með nokkuð, þá ertu nokkurs verður; komirðu tómhentur, þá farðu tómhentur.“

Þó að daglaunamaðurinn hefði lipurt tungutak, mundi hann þó að lokum hafa orðið að hypja sig burt með kinnroða, hefði Amíne ekki skorist í leikinn fyrir hans hönd. „Elsku systur!“ tók hún til máls, „ég sárbæni ykkur, lofið þið honum að vera hjá okkur. Ég þarf ekki að segja ykkur, að við munum hafa skemmtun af honum, því þið hafið sjálfar tekið eftir því, að hann vantar ekki gáfur til þess. Það megið þið vita, að mér hefði verið ómögulegt að annast svo margt á jafnstuttum tíma, hefði hann ekki komið mér að haldi með góðvilja sínum, lipurleika og kröftum. Segði ég ykkur alla þá kurteisi og öll þau fagurmæli, sem hann lét mig heyra á leiðinni, þá munduð þið ekki undrast, að ég dreg hans taum. Ég skal því taka að mér að greiða hans tillag til máltíðarinnar.“

Hinar systurnar svöruðu þessu: „Gott og vel, tylltu þér þá niður og vertu velkominn!“

Daglaunamaðurinn varð frá sér numinn af þessum orðum Amíne, féll á kné, kyssti gólfið frammi fyrir fótum hennar og mælti í því hann stóð upp: „Yndislega kona, í dag létuð þér lán mitt uppbyrjast og nú fullkomnið þér það með göfuglyndi yðar. Ég get ekki nógsamlega þakkað yður fyrir það,“ mælti hann ennfremur og veik sér að hinum systrunum: „Þið skuluð ekki ætla, að ég muni illa fara með þann mikla sóma, sem mér er sýndur og þykist ég sjálfur enga verðleika eiga til hans. Ég skal ætíð virða mér til sæmdar að vera ykkur auðmjúkasti þræll.“ Síðan ætlaði hann að fá þeim aftur fé það, er hann hafði þegið, en hin alvörugefna Sobeide sagði honum, að hann skyldi eiga það og mælti: „Það, sem við einu sinni höfum látið af hendi fyrir gerðan greiða, á ekki afturkvæmt til okkar“....

Dínarsade sárnaði mjög að morgunbirtan skein, þegar þangað var komið sögunni. Varð Sjerasade þá að hætta.

Daglaunamaðurinn kyssti gólfið fyrir fótum hennar

49. NÓTT.

Undir eins og drottning var beðin framhalds á sögunni, er hún hafði hætt við nóttina áður, tók hún þannig til frásagnar á þessari nótt:

„Herra! Sobeide drap hendi við fénu, sem daglaunamaðurinn ætlaði að fá henni aftur og mælti á þessa leið: „En gættu þess, kunningi, að vér leyfum þér því að eins að vera hjá okkur, að þú bæði þegir yfir öllu, og gætir vandlega allrar siðsemdar og kurteisi.“

Í því hin yndislega Amíne mælti þannig, tók hún af sér möttulinn, er hún hafði farið í, þá er hún gekk út. Stytti hún klæði sín upp um sig með beltinu, svo að henni væri léttara um allar hreyfingar og bjó hún síðan til borðs. Bar hún fram ýmsa rétti og setti vínflöskur og gullbikara fram á drykkjarborð. Síðan settust þær systur til borðs og buðu daglaunamanninum að setjast hjá sér og réði hann sér varla fyrir fögnuði, að sjá þrjár konur svo fallegar andspænis á móti sér. Tók þá Amíne flösku og bikar, hellti á og drakk út eftir serkneskum sið; síðan hellti hún á fyrir systur sínar eftir röð, og drukku þær sömuleiðis og skenktu á sama bikarinn og réttu daglaunamanninum. Í því hann tók við bikarnum kyssti hann á hönd Amine, og áður en hann drakk, hafði hann vísu þessa yfir:

„Sæl eins og sumargola,

sunnan of liljur runnin,

dreifist ilmhlaðin yfir,

angandi ljúft um vanga,

kýs ég mér svo hið svása,

sætar gómsker væti

vín, er sætt fram settu,

sundbáls lilju mundir.“

Hendu systurnar gaman að þessu; síðan sungu þær og af víndrykkjunni gerðist samsætið glaðara og glaðara og nokkuð glensmikið. Konurnar slepptu sér öldungis í kætinni, eins og enginn karlmaður væri viðstaddur og gekk það, sem eftir var dagsins, í gleði og gamni. En er komið var undir nótt sagði Safie loksins við daglaunamanninn: „Farðu nú, og láttu okkur sjá á bakið á þér, eins og það er breitt til.“

Það gat daglaunamaðurinn ekki fengið af sér og svaraði: „Nei, fallegu systur! Mér mundi sannarlega verða léttara um viðskilnað sálar við líkama en að fara frá ykkur. Hvert ætti ég þá að fara svo sem ég er til reika? Ég er öldungis af göflum genginn bæði af víndrykkjunni og af því að sjá ykkur, og mér mundi þykja óverandi á heimili mínu. Lofið mér að vera hérna í nótt, svo að ég geti komið til sjálfs mín; ég skal vera hvar sem þið viljið. En svo mikils tíma þarf ég að minnsta kosti til þess, að komast í samt lag aftur. Og þó er ég hræddur um, að það verði eftir af mér, sem best er.“

Amíne tók daglaunamanninn að sér í þetta sinn eins og fyrr og mælti: „Elsku systur! Maðurinn hefur rétt að mæla, og hlýt ég að leggja til með honum. Hann hefur skemmt okkur prýðilega, og ef ykkur er nokkuð hlýtt til mín, og þið unnið mér, sem ég ætla, þá skulum við hafa hann hjá okkur í kvöld.“ „Þér getum við ekkert á móti látið,“ sagði Sobeide og sneri sér síðan að daglaunamanninum og mælti: „Vér auðsýnum þér líka þessa náð, en setjum þenna skilmála um leið: að hvað sem hér kann fyrir þig að bera, að okkur eða öðrum nærstöddum, þá máttu ekki einu sinni ljúka munni sundur til þess að spyrja okkur um orsakir. Því ef þú ber upp fyrir okkur spurningar um það sem þig varðar ekki um, þá kynnir þú að fá það að heyra, sem þér gætist ekki að. Vertu því forsjáll og láttu þér ekki í hug koma, að vera forvitinn og reyna að komast fyrir, hvernig á því stendur, sem við gerum.“

Daglaunamaðurinn svaraði: „Því lofa ég ykkur, að gæta þessa skilyrðis svo samviskusamlega, að þið hafið enga ástæðu til að átelja mig, og enn síður til að áminna mig fyrir ókurteisi. Tunga mín skal vera stirð sem tré og augu mín skulu vera skuggsjá, sem ekkert verður eftir í af því, er hún speglar.“

„Svo þú gangir úr skugga um það,“ tók Sobeide til máls með mikilli alvörugefni, „að þetta er ekki nýtt uppátæki, að við krefjumst þessa af þér, þá stattu upp og lestu það, sem skrifað er þarna að innanverðu yfir dyrunum.“ Daglaunamaðurinn gerði það og las þar þessi orð skrifuð með gullletri: „Talaðu ekki um það, sem þig varðar ekki um, ella heyrirðu það, sem þér illa líkar.“ Þegar hann kom aftur til systranna mælti hann: „Ég vinn þess dýrstan eið, að þið skuluð ekkert það til mín heyra, sem mig skiptir engu og ykkur kann að snerta.“

Nú sem þau höfðu komið sér saman um þetta, bar Amíne kvöldverð á borð. Salurinn var lýstur mörgum ljósum; loguðu þau af olíu og reykelsi og sendu frá sér sætan ilm; síðan settust þær systur til borðs með daglaunamanninum. Var þá tekið á ný til matar og drykkjar, söngs og kvæðalesturs, og systurnar lögðust á eitt, að drekka daglaunamanninn undir borð, og gerðu það undir því yfirvarpi, að láta hann drekka minni þeirra. Ekki vantaði heldur skrítnar og gamansamar ræður, og léku þau öll við hvern sinn fingur; en í því var drepið á dyr að utan....

50. NÓTT.

Þegar drepið var á dyr, stóðu allar þrjár systurnar upp. En Safie, sem hafði þá sýslu, að gæta dyranna, varð fyrst og biðu því hinar þangað til hún kæmi aftur og segði, hver erindi ætti á þeirra fund svo seint á degi. Leið ekki á löngu áður Safie kom aftur og sagði: „Elsku systur! Nú gefst besta tækifæri til að hafa ágæta skemmtun nokkurn hlut næturinnar, og ef ég má ráða, þá skulum við ekki sitja það af okkur. Hér eru þrír munkar fyrir dyrum — að minnsta kosti ræð ég það af búningi þeirra — og það mun ykkur þykja kynlegt, að þeir eru allir blindir á hægra auga og hafa rakað af sér hár, skegg og augabrúnir. Segjast þeir vera rétt nýkomnir til Bagdad, og aldrei hafa komið hér áður. En af því nú er komin nótt og þeir áttu sér engan náttstað vísan, þá börðu þeir að dyrum hjá okkur upp á von og óvon, og biðja þeir okkur fyrir guðs sakir, að gera það miskunnarverk, að taka við sér. Þeim stendur á sama, hvar við hýsum þá, ef þeir að eins hafa þak yfir höfði, og mundu þeir verða guðsfegnir að liggja í hesthúsi. Annars eru þeir ungir og ekki ljótir; þeir munu ekki heldur vera skyni skroppnir; en ekki get ég að mér gert, að hlæja þegar ég hugsa til þess, hvað undarlega og afkáralega þeir líta út.“ Þá setti svo mikinn hlátur að Safie, að hún kom ekki upp orði, en hinar systurnar og daglaunamaðurinn hlógu ósjálfrátt með henni.

„Systur sælar!“ tók Safie aftur til orða, „viljið þið ekki lofa þeim að koma inn? Þegar við höfum hjá okkur slíka gesti, getum við endað daginn betur en við byrjuðum hann. Við munum hafa af þeim mestu skemmtun og ekki verða leiðar á þeim, því þeir beiðast ekki gistingar, nema þessa nótt, og munu fara af stað fyrir sólaruppkomu.“

Sobeide og Amíne töldu tormerki á beiðni Safie og vissi hún vel, hvað þeim gekk til; en hún lagði svo fast að þeim, að þær gátu ekki synjað henni. „Það er þá best þeir komi inn,“ mælti Sobeide loksins, „en gleymdu ekki fyrir alla muni, að leggja ríkt á við þá, að þeir ekki tali um hluti, sem þá varðar ekki um, og að þeir lesi letrið yfir dyrunum.“

Safie fór nú ánægð til dyra og kom skjótt aftur með þrjá förumunkana; hneigðu þeir sig djúpt þegar þeir gengu inn. Þeir staðnæmdust frammi við dyr eins og er siður húsganga, en konurnar stóðu upp, báðu þá velkomna með blíðu, og sögðu sér væri sönn gleði að því, að sér gæfist færi á að greiða fyrir þeim og hressa þá eftir ferðahrakningana, og buðu þær þeim að setjast niður. Förumunkunum fannst mikið um viðhöfn húsakynna og hina göfuglegu látprýði þeirra systra. En áður en þeir settust niður, ráku þeir augun í daglaunamanninn, og af því hann var líkt búinn og sumir aðrir förumunkar, sem þeir áttu í deilum við um ýmsar félagsreglur, af því þeir rökuðu hvorki skegg né augabrúnir, þá segir einn: „Nei, sjáið, þarna er einn af hinum vantrúuðu arabisku munkum!“

Vínið var farið að svífa á daglaunamanninn og var hann hálfsofandi; reiddist hann þegar þannig var talað til hans, horfði til þeirra ógnandi augum og mælti: „Setjist þið niður og skiptið ykkur ekki um það, sem ykkur varðar ekki um. Hafið þið ekki lesið letrið yfir dyrunum? Verið þið ekki svo djarfir, að vilja þröngva öðrum til ykkar lífernishátta, heldur lagið ykkur eftir okkar siðum.“

„Ljúfurinn minn,“ ansaði förumunkurinn, sem hafði móðgað hann „verið ekki of bráður; okkur þætti sárillt að hafa valdið því á nokkurn hátt. Þvert á móti erum vér boðnir og búnir til hvers, sem vera skal fyrir yður.“ Gengu konurnar í milli og komu í veg fyrir alla þrætu, sem hefði getað risið út af orðaþrasi þessu, og er förumunkarnir voru sestir niður, var matur borinn á borð fyrir þá. Æringinn hún Safie lét sér einkum annt um, að skenkja þeim óspart vín....“

51. NÓTT.

„Þegar förumunkarnir höfðu snætt eins og þeir höfðu lyst á og drukkið stinnt, tók daglaunamaðurinn til orða: „Heyrið, góðir hálsar, kunnið þið ekki einhverja kynjafulla sögu, eða eitthvað þess konar til að skemmta okkur?“

Vínið var nú þegar farið að svífa á förumunkana. Kváðust þeir gjarna vilja leika saman á hljóðfæri, ef þar væru söngtól fyrir hendi. Systurnar tóku fegnar þessu boði og Safie sótti óðara fiðlu, bjöllubumbu og persneska hörpu. Tók sinn förumunkur hvert söngfæri og léku þeir saman vísnalag. Kunnu þær systur vísurnar; það voru gamanvísur og sungu þær undir með hljóðfærunum. En öðru hverju hlógu þær upp úr að orðunum, svo að söngurinn hætti í miðju kafi, og var hin mesta gleði og glaumur í samsæti þessu, en í því var drepið á dyr. Safie hætti undir eins að syngja og gekk út til að sjá, hvað um væri að vera.“

Á þessum stað í sögunni veik Sjerasade sér að Sjarjar svo mælandi: „Það væri ekki fjarri, að yðar hátign fengi að vita, hvers vegna svo seint var barið á dyr hjá þeim systrum. En því veik svo við, að kalífinn Harún Alrasjid fór oft út um nætur í dularbúningi, til þess að komast eftir, hvort allt væri kyrrt í borginni og engin óregla hefðist að. Á þessari nótt hafði hann nú í sama skyni tekið á sig dularbúning; fylgdu honum þeir Gíafar, stórvesír, og Mesrúr, höfuðsmaður geldinganna. Voru þeir allir búnir sem kaupmenn. Þegar þeir gengu gegnum strætið, þar sem systurnar bjuggu, og heyrðu hljóðfærasláttinn, sönginn og hlátrana, mælti kalífinn við Gíafar: „Berðu að dyrum á þessu húsi, sem hávaðinn og glaumurinn er í; ég ætla að bregða mér þar inn og spyrja, hvernig á því standi.“

Vesírinn leiddi honum fyrir sjónir, að þetta væru konur, sem gerðu að gamni sínu og væru líklega orðnar góðglaðar af víni; væri ekki vert að eiga undir þeim, þær kynnu að sýna af sér einhverja meingjörð, enda væri þetta ótilhlýðilegur tími, og ætti ekki að glepja fyrir þeim skemmtun þeirra, en kalífinn ítrekaði skipun sína allt fyrir það. „Hugsaðu um það,“ mælti hann, „hvað við eigum að bera fyrir okkur, svo að okkur verði lofað inn.“ „Ég heyri og hlýði,“ segir Gíafar, og það var því hann, sem barði að dyrum hjá þeim systrum. Þegar Safie lauk upp, sá vesírinn undir eins við ljósbirtuna að innan, að konan var forkunnar fögur; hneigði hann sig djúpt og mælti með lotningarfullri kurteisi: „Lafði mín! Hér erum við komnir, þrír kaupmenn frá Mússúl; eru tíu dagar síðan við komum til Bagdad, og komum við varnings farangri okkur fyrir til geymslu í einu gestaherbergi. En í dag vorum við boðnir til kaupmanns nokkurs í veislu; sátum við lengi saman yfir víndrykkju og villtumst á leiðinni heim til herbergis vors í myrkrinu. Líklega er nú þegar búið að loka þar, og verður þá fyrst lokið upp snemma á morgun. Réðum við það af hljóðfæraslættinum og söngnum, að hér væri ekki háttað, og dirfðumst við því bæði þess vegna og af því við erum ókunnugir, að berja á dyr hjá yður, og biðja yður, að skjóta skjólshúsi yfir okkur til morguns. Guð mun launa yður það. Þyki yður við vera þess verðir, að taka þátt í skemmtun yðar, þá skulum við gera allt, sem í voru valdi stendur og bæta þannig leikspjöllin. En að öðrum kosti, þá gerið okkur þann greiða, að lofa okkur að vera frammi í húsi yðar.“

Meðan Gíafar talaði þetta, hafði Safíe nógan tíma, til að virða hann fyrir sér og báða hina kaupmennina. Sýndist henni þeir ekki vera alþýðumenn eftir útliti og sagði hún þeim því, að hún ætti þar ekki húsráð, en kvaðst skyldu færa þeim svar, ef þeir vildu bíða stundarkorn. Fór Safie þá til systra sinna og ráðgaðist við þær, hvað til bragðs skyldi taka. Voru þær í fyrstunni á báðum áttum, en af því þær voru brjóstgóðar, og höfðu veitt förumunkunum hina sömu bæn, urðu þær á það sáttar að taka við kaupmönnunum....

52. NÓTT.

Hin fagra Safie fór og lauk upp fyrir hinum þremur gestum, er létust vera kaupmenn; spurðu þeir þá: „Leyfist oss inn að ganga?“ „Komið þið inn,“ ansaði hún. Þegar hún nú kom með kalífann, stórvesír hans og geldinga höfðingjann, heilsuðu þeir konunum og förumunkunum vingjarnlega. Tóku þær systur að sínu leyti eins vel á móti kaupmönnunum, sem þóttust vera; Sobeide var fyrir svörum, því hún hafði fyrst talað við þá; mælti hún með siðprúðri alvörugefni: „Verið velkomnir, gestir vorir! En fyrirgefið, að vér setjum yður einn lítinn skilmála. Það er ósk vor, að þér hafið augu en ekki tungu, og hvað sem þér sjáið, að þér ekki talið um það, sem yður varðar ekki um, að öðrum kosti munuð þér fá það að heyra, sem yður líkar illa.“ „Vér heyrum og hlýðum,“ ansaði Gíafar, „vér erum engir siðameistarar; eigi erum vér framir né forvitnir, og höfum fullt í fangi, að gæta þess, sem oss varðar um, þó vér ekki slettum oss fram í það, sem oss skiptir engu.“

Meðan Gíafar fórust þannig orð, gat kalífinn ekki þreyst á, að dást að frábærum fríðleik hinna þriggja systra, siðprýði þeirra og andríkri fyndni. Eins komu hinir þrír förumunkar honum kynlega fyrir sjónir, og langaði hann til að vita, hvers vegna þeir allir væru blindir á hægra auga; en hann mátti ekki spyrja um það vegna skilyrðis þess, sem sett var honum og förunautum hans. En er hann gætti að, með hvílíkri auðlegð og fegurð öllu var skipað innanhúss, hvílíkur þrifnaður og þokki lýsti sér í öllu, þá gat hann ekki öðru trúað en að þetta væri ekki einhama. Nú voru allir sestir niður og var glatt á hjalla, báru konurnar komumönnum bæði mat og drykk. En er Amíne byrlaði kalífanum vín, afþakkaði hann það svo mælandi: „Ég er pílagrímur,“ og settist hann að því mæltu afsíðis. Síðan breiddi Safie dúk á borð og bar fyrir hann postulíns könnu, hellti í hana lindiblóms vatni, og lét í það sykur og kældi með ís. Þakkaði kalífinn fyrir þenna greiða og hugsaði sér að endurgjalda hann um morguninn.

Nú var aftur mesta gleði og glaumur í samsætinu. Förumunkarnir voru uppstaðnir og stigu dans einn eftir sínum sið. Fengu konurnar enn betri þokka á þeim en áður fyrir þetta, og urðu þeir einnig kalífanum og fylgdarmönnum hans vel að skapi. En er þeir höfðu lokið dansinum stóð Sobeide upp, tók um hönd Amíne og mælti: „Elsku systir! Stattu upp; gestir vorir munu ekki taka það illa upp, þó við leggjum enga þvingun á okkur, heldur gerum skyldu okkar eins og við erum vanar.“

Amíne skildi glöggt, hvað systir hennar átti við, stóð því upp og bar út diskana, flöskurnar, bikarana, borðið og hljóðfærin, sem förumunkarnir höfðu leikið á. Safie var ekki heldur aðgjörðalaus; hún sópaði salinn, setti húsgögnin, hvert á sinn stað, gerði að ljósunum og kveikti á nýju reykelsi. Síðan beiddi hún þrjá förumunkana að setjast öðrumegin á legubekkinn, en þremur kaupmönnunum hinumegin, en daglaunamanninum skipaði hún að standa upp; væri hann enginn gestur, heldur heimilismaður og ætti því að vera hjálplegur með það, sem þær væru að gera. Það var nú runnið dálítið af daglaunamanninum, var hann því léttur á fæti, girti klæði sín upp undir beltið og mælti: „Hér er ég, hvað er að gera?“

„Ekki liggur á,“ ansaði Safie, „bíddu þangað til þér verður skipað; þú skalt ekki þurfa að standa lengi iðjulaus.“ Að vörmu spori kom Amíne með stól og setti hann niður í miðjum salnum. Síðan gekk hún til hliðardyra á herberginu og benti daglaunamanninum að koma með sér; fór hann með henni út úr salnum og kom jafnskjótt aftur með tvær svartar tíkur. Á hvorri þeirra um sig var helsi og keðja við; teymdi daglaunamaðurinn þær við keðjurnar fram á mitt gólfið í salnum; voru tíkurnar þesslegar, sem þær hefðu verið miskunnarlaust lamdar.

Nú stóð upp Sobeide, er setið hafði milli förumunkanna og kaupmannanna; gekk hún með alvörugefnum svip til daglaunamannsins og mælti með þungu andvarpi: „Gerum þá skyldu okkar!“ Því næst bretti hún upp ermunum, tók við svipu, er Safie rétti henni, og segir við daglaunamanninn: „Farðu með aðra tíkina til hennar Amíne, systur minnar, en komdu til mín með hina.“

Daglaunamaðurinn gerði eins og honum var sagt; þegar hann kom til Sobeide, fór tíkin, sem hann teymdi, að ýla aumkvunarlega og skrækja, svo að undir tók í öllu húsinu, og mændi hún bænaraugum til Sobeide. En hún skeytti því alls ekki, heldur barði veslings kvikindið þangað til hún var uppgefin. Því næst fleygði hún svipunni, tók keðjuna úr hendi daglaunamannsins, lét tíkina setjast á afturfæturna og horfðust þær síðan í augu sorgbitnar og raunalegar og kom upp fyrir þeim mikill grátur. Loksins tók Sobeide vasaklút sinn, þerraði tárin af tíkinni, kyssti hana og sagði við daglaunamanninn: „Farðu aftur með hana þangað sem þú sóttir hana, og færðu mér nú hina!“ Fór hann þá með hana inn í herbergi, sem var þar til hliðar, og sótti síðan hina tíkina til Amíne, og gekk með hana til Sobeide. Fór Sobeide allt að einu með hana eins og hina fyrri, og er hún hafði grátið með henni, þerrað af henni tárin og kysst hana, fékk hún hana daglaunamanninum. En Amíne tók af honum ómakið, að fara með tíkina inn í herbergið og gerði hún það sjálf.

Förumunkarnir, kalífinn og fylgdarmenn hans urðu öldungis forviða af þessari refsingu. Gátu þeir ómögulega skilið í því, að Sobeide skyldi gráta með tíkunum og kyssa þær, þegar hún hafði lamið þær svo ákaft. Þessu voru þeir nú að velta fyrir sér, hver í sínu lagi, en kalífinn var þeirra óþolinmóðastur og brann af löngun til að vita, hvernig stæði á svo fáheyrðu athæfi. Benti hann Gíafar hvað eftir annað, að hann skyldi spyrja, en hann lét eins og hann sæi það ekki, og svaraði með bendingum, að enn væri ekki tími til þess.

Sobeide stóð stundarkorn á miðju gólfinu í salnum, og var sem hún kastaði mæðinni, er hún hafði fengið af því, að berja tíkurnar. Loksins sagði Safie við hana: „Elsku systir! Viltu ekki setjast í sæti þitt, svo að ég geti líka gert mína skyldu. „Jú,“ ansaði Sobeide og settist á legubekkinn til vinstri handar kalífanum og hægramegin við þrjá förumunkana og daglaunamanninn....“

53. NÓTT.

„Þegar Sobeide hafði aftur sest í sæti sitt á legubekkinn, voru allir hljóðir um stund, þangað til Safie, er sat á stól á miðju salargólfinu, sagði við Amíne: „Elsku systir! Fyrir alla guðs muni, stattu upp, þú veist hvað ég vil.“

Amíne stóð upp og gekk inn í annað herbergi en það, sem tíkurnar voru sóttar í; hún kom skjótt aftur og bar kistil, lagðan gulu þykksilki, sem var útsaumað gulli og grænum þræði. Gekk hún til Safie, lauk honum upp, og tók upp úr honum strengja-hljóðfæri og rétti henni; hún var nokkra stund að stilla það, en síðan hrærði hún strengina og söng svo ununarlega sætt og fagurt, að kalífinn og allir, sem viðstaddir voru, urðu hugfangnir þó kvæðið væri raunalegt, en það var svona:

Ó, látið mína augabrá

aftur værðina sætu fá!

Segið, hví blunds er synjað mér,

Segið, hvert vit mitt flúið er.

Þegar ég lagði lag við ást,

líknsama hvíldin óðar brást;

nú verður augum aldrei rótt,

andvaka ligg ég hverja nótt.

Hrein vér áður þín hugðum stig,

hver ginnti af réttum vegi þig?

þín fögru augun ollu því,

að yfir dimma sorgar ský.

Þó að mig lékir þungt og kalt,

þér fyrirgefa skal ég allt;

mín var ei heldur mótgjörð smá,

magnaði skapraun harmur sá.

Djúpt í míns hugar skuggsjá skein,

skærari en sól, þín ásýnd hrein;

sá kveikti himinbjarmi bál

brennandi heitt í minni sál.

„Nei“, mælti Safie við Amíne, „ég get ekki sungið meira, því mér förlast raustin. Syng þú og leik á hljóðfærið í minn stað.“ „Það er velkomið,“ ansaði Amíne, tók við hljóðfærinu af Safie og settist í sæti hennar; fyrst lék hún einungis á það, en síðan söng hún, líkt og Safie, vísur þessar:

Í mínu hjarta áttu byggð,

en augað þig ei lítur;

hélstu eldheitrar ástar tryggð,

um eilífð, sem ei þrýtur?

Eða hugsarðu ei hót til mín,

hér sem grátandi minnist þín?

Sorgin mig sundur slítur.

Ó, hjartað nagar harmur sár,

er helst ég vildi leyna,

og niðraf vöngum velta tár,

viljalaus hlýt ég kveina;

en hittumst dóms á degi við,

drottinn alvaldan þá ég bið,

prófa mitt hjartað hreina.

„Guð bænheyri þig,“ mælti Sobeide, „þú söngst blítt og fagurt, og það var auðheyrt, að sá harmur gekk þér til hjarta, sem þú lýstir með svo hjartnæmum orðum.“ Amíne gat engu svarað; hún hafði sungið svo ákaft og útausið svo hjarta sínu og tilfinningum, að hún fékk andköf og lá við óviti. Hún losaði ósjálfrátt um klæði sín, til þess að sér yrði léttara, en við það atvik brá mjög þeim, er viðstaddir voru, því þeir sáu háls hennar og brjóst, og var allt afmyndað af örum. En hún hresstist alls ekki og hné allt fyrir það í ómegin....“

54. NÓTT.

„Meðan Sobeide og Safie hlupu til að stumra yfir systur sinni, mælti kalífinn við Gíafar: „Sérðu örin á konunni þarna? Ég get ekki þegjandi horft á það, og ég hef engan frið fyrr en ég veit, hvernig hún er við riðin báðar tíkurnar.“ Í því heyrði hann einn af förumunkunum segja: „Við mundum heldur hafa kosið að liggja úti en fara hér inn, hefði okkur komið til hugar, að við mundum sjá slíka sjón.“

Þegar kalífinn heyrði þetta, gekk hann til förumunkanna og mælti: „Hvað á allt þetta að þýða?“ „Herra! Við erum ekki fróðari en þér,“ svaraði sá, er fyrr talaði. „Þér eruð þá ekki heimamaður hér,“ segir kalífinn, „getið þér enga úrlausn veitt um báðar svörtu tíkurnar og konuna, sem féll í öngvit og var svo hörmulega útleikin?“

„Herra!“ svaraði förumunkurinn, „við höfum aldrei á ævi okkar stigið fæti í þetta hús; við komum stundarkorni á undan yður.“

Kalífinn undraðist nú enn meira og mælti: „Hver veit nema maðurinn þarna geti sagt okkur eitthvað um það.“ Benti þá einn af förumunkunum daglaunamanninum að koma og spurði hann, hvort hann ekki vissi hvers vegna báðar svörtu tíkurnar hefðu verið lamdar og hversvegna svo mörg ör væru á brjósti Amíne. Svaraði þá daglaunamaðurinn þessum orðum: „Herra! Það veit guð almáttugur, sem uppi yfir mér er, að ef þér ekki vitið, hvernig á þessu stendur, þá förum við allir jafnnærri um það. Raunar á ég heima hérna í borginni, en aldrei hef ég áður verið undir þessu þaki fyrr, og þyki yður undarlegt að sjá mig staddan hér, þá þykir mér undarlegt að sjá yður. Ég fyrir mitt leyti undrast hálfu meir, að enginn karlmaður skuli vera hjá þessum konum.“

Kalífinn, fylgdarmenn hans og förumunkarnir höfðu haldið, að daglaunamaðurinn ætti þar heima, og mundi geta satt forvitni þeirra. Kalífinn hugsaði nú, að hann skyldi fyrir hvern mun komast fyrir, hvernig á öllu stæði, og segir hann þá við hina: „Ég skal segja ykkur nokkuð, vér erum sjö manns á móti þremur konum. Samt skulum vér fara að þeim bónarveg um það, er vér viljum vita, en segi þær oss það ekki með góðu, getum vér kúgað þær til þess með valdi.“ Móti þessu mælti stórvesírinn og leiddi kalífanum fyrir sjónir, hvað af slíku mætti leiða, en stillti samt orðum sínum svo, að förumunkarnir ekki vissu, hvern hann átti tal við. „Herra!“ mælti Gíafar og hagaði máli sínu eins og hann væri að tala við kaupmann, „ég bið yður gæta þess, að við megum ekki skerða lánstraust vort. Vér erum gestir hér og þér munið, með hverju skilyrði var tekið á móti oss. Það væri því illt til afspurnar, ef vér brygðum út af því. Og enn ámælisverðari værum vér, ef nokkur óheill stæði af oss, því grunur minn er það, að þessa loforðs hefði ekki verið krafist af oss, nema ráð væru til að gera oss þann óleik, að vér mættum iðrast afbrigðanna.“ Því næst tók Gíafar kalífann afsíðis og hvíslaði að honum: „Herra! Nóttin er senn á enda, og vildi ég, yðar hátign þóknaðist að hafa þolinmæði. Snemma á morgun skal ég leiða fyrir hásæti yðar konur þessar, og munuð þér þá fá allt að vita, sem þér viljið.“

Svo hyggilegt sem ráð þetta var, féllst kalífinn samt ekki á það; hann skipaði vesírnum að þegja og kvaðst ekki geta beðið svo lengi, og vildi hann undir eins komast fyrir, hvernig á öllu stæði. Nú var vandinn sá, hver orð skyldi hafa fyrir þeim. Kalífinn leitaðist við að fá förumunkana til þess, en þeir skoruðust undan. Loksins kom mönnum saman um, að láta daglaunamanninn mæla fyrir þeirra hönd. Var nú rétt komið að honum, að bera upp hina ískyggilegu spurningu, en í því gekk Sobeide til þeirra — því nú var liðið af Amíne öngvitið — og af því hún hafði heyrt til þeirra, spurði hún þá: „Heyrið, góðir hálsar! Hvað er um að vera? Hvað eruð þið að tala um?“ Var þá daglaunamaðurinn skjótur til svars og mælti: „Lafði mín! Hinir ókunnugu menn biðja yður að segja sér, hvers vegna þér hafið grátið með tíkunum, þegar þér höfðuð barið þær, og hvers vegna brjóstin á konunni, sem féll í óvit, eru alþakin örum. Þessa bæn á ég að bera upp fyrir yður í þeirra nafni.“ Þegar Sobeide heyrði þetta, kom á hana heiptar svipur; hún veik sér að förumunkunum og hinum, sem þóttust vera kaupmenn: „Er það satt, að þið hafið falið honum á hendur, að bera upp fyrir mig þessa bæn?“ Játuðu þeir því allir, nema Gíafar einn, er þagði við; síðan mælti hún með þykkjufullri rödd, svo auðheyrt var, hvað hún þóttist vera móðguð: „Þegar vér veittum ykkur þann greiða, að ljá ykkur húsaskjól, vildum vér sneiða hjá öllu, er valda kynni óánægju, og settum vér ykkur þess vegna þann skilmála, að tala ekki um það, sem ykkur ekki varðar um, svo þið ekki skylduð fá það að heyra, sem ykkur líkaði illa. Nú höfum vér tekið við ykkur og beint ykkur, sem við best gátum, og samt gangið þið á bak orða ykkar. Hlýst þetta af góðfýsi vorri og greiðasemi, en ekki mælir það ykkur bót, og hefur ykkur farist ódrengilega.“ Svo mælti hún og stappaði fætinum í gólfið, skellti þrisvar saman lófunum og kallaði: „Komið fljótt!“ Í sama vetfangi hrukku upp hliðardyr og óðu inn sjö tröllslegir svertingjar með brugðnum sverðum. Hver þeirra greip einn af hinum sjö aðkomumönnum; þeir vörpuðu þeim til jarðar og drógu þá fram á mitt salargólf og mynduðu sig til að höggva af þeim höfuðið. Var ekki annað fyrir að sjá en að þeir allir mundu hreppa bráðan bana fyrir forvitni sína, en þó spurði einn af þrælunum Sobeide og systur hennar: „Háleitu og tignu frúr, skipið þér, að vér veitum þeim banasár?“ „Bíðið um stund,“ ansaði Sobeide, „ég þarf að spyrja þá að nokkru.“

„Lafði mín!“ stundi daglaunamaðurinn dauðhræddur, „fyrir guðs sakir, látið ekki deyða mig fyrir afbrot annarra. Ég er saklaus, hinir eru sekir,“ Mælti hann enn fremur kjökrandi: „Æ, við vorum svo glaðir, öll bölvunin stendur af þessum blindu förumunkum. Það er engin borg til, sem ekki mundi eyðast og niður falla, ef slíkir ólánsseggir ættu þar dvöl.“ Því næst mælti hann fram vísu þessa:

Vorkynna verum sterkum

veit ég drengskap heitið;

betur þó virða vitrir,

veikan mjúkt að leika;

ást ég okkri treysti,

annars mér verðit svanni!

(Sýknum synjattu líknar)

Sök að bana rökum.

Svo reið sem Sobeide var, gat hún þó ekki að sér gert að hlæja upp úr að harmatölum daglaunamannsins; gaf hún sig ekki að honum, en veik sér að hinum: „Segið mér og játið,“ mælti hún, „hverjir þér eruð, ella skuluð þér að vörmu spori deyja. Ég trúi því ekki, að þið hafið þótt tignir og heiðursverðir menn í átthögum yðar, hvar sem þeir eru. Ef svo væri, mynduð þér hafa verið stilltari og sýnt oss meiri lotningu.“

Enginn tók nálægt því eins mikið út og kalífinn, sem var óþolinmóður af náttúrufari; sá hann nú að líf hans var á valdi konu, sem var ofsareið og hafði fullkomna ástæðu til að vera það. Þó tók vonin að lifna við hjá honum, er hann heyrði, að spurt var, hverjir þeir væru; taldi hann víst, að hann mundi ekki verða drepinn, ef menn vissu tign hans. Hann hvíslaði því að vesírnum, er stóð hjá honum, að hann skyldi undir eins segja, hver hann væri. En vesírinn var hygginn og athugasamur og vildi frelsa sóma herra síns og skýla vanvirðu þeirri, er hann hafði bakað sér; svaraði hann því ekki öðru en þessu: „Okkur kemur makleg hefnd.“ En þó hann hefði viljað tala eins og kalífinn vildi, mundi Sobeide ekki hafa gefið honum neinn tíma til þess. Hún hafði þegar snúið sér að förumunkunum og spurði þá, hvort þeir væru bræður, fyrst þeir allir væru eineygðir. Svaraði þá einn í nafni hinna: „Lafði mín! Ekki erum við sambornir bræður; bróðerni okkar er í því innifalið, að við erum allir förumunkar og gætum sömu lífernishátta.“

Síðan spurði hún einn sér í lagi, hvort hann væri fæddur eineygður: neitaði hann því og mælti: „Það varð ég fyrir svo fáheyrt ævintýri, að það mundi verða hverjum manni gagnlegt, ef það væri fært í letur. Af slysi þessu lét ég raka skegg mitt og augabrúnir, tók þetta gervi á mig og gerðist förumunkur.“

Sobeide spurði því næst báða hina förumunkana að hinu sama og svöruðu þeir eins. En sá, sem síðast hafði talað, mælti þannig: „En svo að þér megið vita, að við erum ekki ættsmáir og eigum nokkra virðingu skilið, segi ég yður það, að við þrír erum konunga synir. Höfðum við aldrei sést fyrr en í gærkvöldi, en á þeim stutta tíma gerðum við þó hverjum öðrum uppskátt, hverjir við værum og því megið þér trúa, að konungarnir, feður okkar, hafa verið frægir um víða veröld.“

Þegar Sobeide hafði heyrt þetta, rann henni reiðin, og sagði hún við þrælana: „Látið þá lausa, en verið hér kyrrir; grandið þeim ekki, er segja oss sögu sína, og gera grein fyrir, hvernig þeir eru komnir til húsa vorra, heldur látið þá fara, hvert sem þeir vilja. En hlífið engum, sem ekki vill gera oss þetta að skapi“....

55. NÓTT.

Þrír förumunkarnir, kalífinn og stórvesírinn, höfuðsmaður geldinganna og daglaunamaðurinn sátu í miðjum salnum á ábreiðum, sem lagðar voru á gólfið. Stóðu svertingjarnir upp yfir þeim allt umhverfis, og biðu þess, er konurnar mundu skipa þeim, en þær höfðu sest niður á legubekkinn.

Þegar daglaunamaðurinn heyrði, að hann þyrfti ekki annað en að segja sögu sína, til þess að sleppa úr svo fjarskalegum háska, tók hann fyrstur til máls og sagði: „Lafði mín! Þér vitið sjálfar, hvað leiddi mig á yðar fund; mun því saga mín verða stutt. Systir yðar leigði mig í morgun á torginu, því ég hýmdi þar eins og hver annar daglaunamaður og beið þess, að einhver byði mér vinnu, svo ég með því móti gæti fengið lífsbjörg. Fór ég með henni til vínsölumanna, jurtasölumanna, aldinmangara, kryddsölumanna og sætabrauðsbakara; þaðan gekk ég heim með henni með körfina á kollinum, svo þungt klyfjaður sem orðið gat, og hafið þér, blessaðar, lofað mér að vera hérna þangað til nú. Ég skal aldrei gleyma slíkri náð og miskunnsemi að eilífu, og nú er mín saga á enda.“

Sobeide lét sér þetta vel líka og sagði við daglaunamanninn: „Hafðu þig nú á burt og komdu ekki fyrir okkar augu framar.“ En hann svaraði: „Lafði mín! ég ætla að biðja yður að lofa mér að vera. Það er engin sanngirni, að ég skuli segja öðrum mína sögu, og ekki fá að heyra þeirra sögu.“ Að svo mæltu tyllti hann sér niður yst á jaðar legubekkjarins og var guðsfeginn að vera sloppinn úr hættunni.

Tók nú einn af förumunkunum til máls og sneri sér að Sobeide, svo sem hinnar tignustu af hinum þremur konum, og líka vegna þess, að hún hafði skipað honum að segja sögu sína. Tók hann þannig til frásagna:

Sagan af hinum fyrsta förumunki og kóngssyni

„Lafði mín! Þessi voru tildrög til þess, að ég missti auga mitt, lét raka skegg mitt og augabrúnir og gerðist förumunkur. Faðir minn var konungur og átti bróður, sem líka var konungur yfir einu af nágrannalöndunum. Átti þessi bróðir hans tvö börn, son og dóttur, og vorum við bræðrungarnir jafngamlir.

Þegar ég var orðinn fulltíða og konungurinn, faðir minn, hafði gefið mér svo mikið frjálsræði, sem aldri mínum sæmdi, heimsótti ég á hverju ári konunginn, föðurbróður minn, og dvaldi einn eða tvo mánuði við hirð hans. Á þessum orlofsferðum urðum við bræðrungarnir mestu ástvinir. Þegar ég sá hann aftur í seinasta sinn, fagnaði hann mér með meiri blíðu en nokkurntíma áður, og í veislu einni, er hann hélt mér til sæmdar, hafði hann stórmikið við. Var lengi matast og drukkið og er vínið tók að gera oss hlýtt um hjarta, tók hann þannig til orða: „Besti frændi minn, þér mundi veita örðugt að geta upp á, hvað ég hef haft til starfa síðan við skildum seinast. Það er nú ár síðan, og þegar þú varst farinn, tók ég fjölda verkamanna til að smíða hús; lét ég að öllu gera það með því skipulagi, sem ég hafði hugsað fyrir. Er það nú fullgert og hent til íbúðar; mun þér betur þykja séð en óséð, ef þú skoðar það; en þú verður fyrirfram að sverja mér þagmælsku og óbrigðanlegan trúnað. Það tvennt heimta ég af þér.“

Vinátta okkar og ástríki var meira en svo, að ég synjaði honum nokkurs, og vann ég honum hiklaust eiðinn. Að svo mæltu sagði hann: „Bíddu mín hér, ég kem undir eins.“ Enda kom hann óðara aftur með skrautbúna konu og yfirtaks fríða. Hann sagði mér ekki hver hún væri, og þótti mér ekki sæma að spyrja um það. Settumst við aftur til borðs með henni, vorum þar stundarkorn, töluðum um heima og geima og drukkum hvert öðru til. Loksins tók kóngsson til máls og segir: „Frændi minn, við höfum nauman tíma, taktu konu þessa og fylgdu henni til greftrunarstaðarins, þangað sem þú finnur nýtt greftrunarhús með stöpulkúpu. Það er auðþekkt og standa dyrnar opnar. Farið þið bæði þar inn og bíðið mín; ég skal ekki láta lengi standa á mér.“

Ég vildi ekki rjúfa svardagann og spurði einskis, heldur rétti ég konunni hönd mína og gekk burt; fór ég þá leið, er frændi minn hafði vísað mér og kom á réttan stað. Var þá glaða tunglskin. Óðar en við vorum komin í greftrunarhúsið, kom kóngsson og bar lítinn poka fullan af gipsi, krukku fulla af vatni og reku. Hafði hann rekuna til þess, að brjóta upp gröf eina í miðjum legstaðnum, sem var tóm; reif hann ofan af henni stein eftir stein, og hlóð þeim upp út í horni einu. Þegar hann var búinn að því, gróf hann upp moldina og sást þá undir gröfinni hurð; lauk hann henni upp og lá þar djúpt niður í jörðina undinn tröppugangur. Þá veik frændi minn sér að konunni og mælti: „Þetta er vegurinn, sem leiðir þangað, er ég hef sagt þér.“ Kom þá konan nær og gekk ofan tröppurnar. Kóngsson var kominn af stað niður á eftir henni, en rankaði við sér, leit aftur til mín og mælti: „Besti frændi minn, svo að vináttumerki það, sem þú hefur sýnt mér, verði fullkomið, þá bið ég þig einnar bænar enn. Þegar ég er kominn niður, þá þektu aftur hurðina með mold, eins og áður var. Taktu síðan gips þetta og vættu það í vatninu, leggðu svo legsteinana yfir eins og þeir lágu áður, svo að enginn geti sagt, að gröf þessari hafi nýlega verið upp lokið. Ég hef komið öllu þessu í lag fyrir ári síðan og veit enginn af því, nema guð einn. En þetta er sú bæn, er ég vildi biðja þig. Guð varðveiti þig og láti þig jafnan vera hjá ástvinum þínum.“ Að svo mæltu gekk hann ofan riðið....

Ég kallaði eftir honum: „Besti frændi minn! Hvað á þetta að þýða?“ „Láttu þér nægja þakklæti mitt og lifðu heill,“ svaraði hann og fór tafarlaust leiðar sinnar.“

56. NÓTT.

Förumunkurinn sagði Sobeide enn fremur, að hann hefði ekkert framar heyrt til frænda síns. „Þegar ég hafði misst sjónar á honum“ — sagði hann — „læsti ég hurðinni, mokaði yfir hana mold og leitaðist við að koma gröfinni í samt lag, eins og frændi minn hafði beðið mig. Síðan hvarf ég aftur til hallar föðurbróður míns, fór inn í herbergi mitt og háttaði; var ég þá ekki laus við höfuðþyngsli, því vínið hafði svifið á mig.

Þegar ég vaknaði morguninn eftir og rifjaði upp fyrir mér allt, sem gerst hafði um nóttina og öll atvik þessa fáheyrilega ævintýris, þótti mér sem allt hefði verið draumur. Lét ég því spyrja, hvort kóngsson væri viðlátinn, því ég vildi tala við hann. En er mér var svarað því, að hann hefði ekki verið heima um nóttina, og vissi enginn, hvað af honum væri orðið, og fengi það öllum mikils kvíða, þá skildi ég vel, að hinn kynlegi atburður í greftrunarhúsinu var allt of sannur. Varð ég því sárhryggur og læddist á laun til greftrunarstaðarins; var þar fjöldi legstaða og allir líkir þeim, er ég hafði séð. Allan daginn var ég að virða fyrir mér hvern eftir annan og gat ekki fundið þann, er ég leitaði að, og svo liðu fjórir dagar, að ég hafði mig allan við að leita og kom fyrir ekki.

Þess ber að geta, að föðurbróðir minn, konungurinn, var fjarstaddur um þessar mundir á veiðiferð. Leiddist mér loksins að bíða heimkomu hans, beiddi ég því ráðherra hans að færa honum afsökun mína; því næst fór ég heim aftur til föður míns og hafði ég nú verið lengur burtu en nokkurntíma áður. Þegar ég fór, voru ráðgjafar föðurbróður míns í mesta vafa og vandræðum, því þeir vissu ekkert um afdrif kóngssonarins, frænda míns. Vildi ég ekki rjúfa eið þann, er ég hafði unnið, að þegja yfir öllu, og þorði því ekki að gera þeim uppskátt það, er ég vissi.

Þegar ég var kominn til höfuðborgarinnar, sem var aðsetur föður míns, sá ég að fjöldi varðmanna stóð við hallarhliðin, en því var ekki vant; slógu þeir hring um mig, er ég gekk inn. Þegar ég spurði, hvernig þessu viki við, svaraði höfuðsmaðurinn: „Kóngsson! Herliðið hefur sett stórvesírinn í hásæti föður yðar, sem nú er dáinn, og í nafni hins nýja konungs tek ég yður fastan.“ Því næst köstuðu dátarnir mér í hlekki og drógu mig fyrir harðstjórann. Þótti mér þá mjótt milli lífs og hels.

Vesírinn, sem hafði gert upphlaupið, hafði um langan tíma borið til mín óslökkvandi hatur, en á því stóð þannig: Þegar ég var unglingur, tamdi ég mig mjög við bogmanns íþrótt. Það var þá einn dag, að ég stóð uppi á hallarþakinu og gerði hæfing eftir fugli einum, er ég sá fljúga fram hjá. En ég missti hans og vildi svo óheppilega til, að örin kom í auga vesírsins, þar sem hann stóð á húsþaki sínu, og lá augað þegar úti á kinninni. Fær enginn maður við því gert, sem fyrirætlað er af forlögunum, eins og skáldið kemst að orði:

„Lögð er áður leiðin vor,

ljúfur bæði og tregur

í fyrirhuguð fetar spor,

fer, því nauðsyn dregur.“

Þegar ég vissi, hvert slys hafði af mér hlotist, lét ég biðja gott fyrir mig hjá vesírnum, og gerði það síðan sjálfur. En þrátt fyrir það lagði hann hann upp frá þessu brennandi hatur á mig, og lét hann mig nú kenna á því, er tækifæri bauðst. Þegar hann hafði náð tangarhaldi á mér, svalaði hann heipt sinni með guðlausri grimmd. Óðar en hann sá mig, flaug hann á mig eins og óarga dýr, og sleit úr höfði mér hægra auga mitt. Á þann hátt varð ég eineygður. En ekki lét hann sér nægja þetta grimmdarverk. Eftir skipun hans var ég bundinn og látinn í kistu og afhentur böðlinum; átti hann að flytja mig langan veg frá höllinni, höggva af mér höfuðið og kasta líki mínu fyrir óarga dýr. Reið hann af stað með hundara sínum og flutti kistuna langt frá borginni. Tók hann mig þar upp úr henni og ætlaði að gera, sem fyrir hann hafði verið lagt. En er ég grátbændi hann og minnti hann á allar velgjörðir, sem ég hafði auðsýnt honum, hrærðist hann til meðaumkvunar, svo að hann mælti: „Farðu þá, og skaltu hafa líf, en flýðu sem skjótast úr landi og varastu að koma hingað aftur, því það yrði bani, bæði þinn og minn. Svo segir skáldið:

„Flýðu hatur harðstjórans,

svo hann þér mein ei geri,

húsið tóma húsbóndans

háttum vitni beri.

Hvar sem ber þig auman að,

ei mun hæli þrjóta,

en önd í þinnar andar stað

aldrei muntu hljóta.“

Ég kyssti hendur hans af þakklátssemi og þóttist ekki mega um frjálst höfuð strjúka fyrr en ég væri kominn langa leið frá honum. Þótti mér missir augans lítill, en hafði nú allan hugann á að sleppa úr greipum dauðans. Gat ég þó ekki farið langa áfanga eins og ég var á mig kominn; faldi ég mig því oftast um daga á afviknum stöðum, en ferðaðist um nætur eins og kraftar mínir entust til. Náði ég loksins í ríki föðurbróður míns og fór til aðsetursborgarinnar að finna hann. Skýrði ég honum út í hörgul frá ógæfu föður míns, sagði honum, hvernig ég hefði misst augað og forðað lífi mínu, svo að ég náði á hans fund. Tók hann þá að gráta beisklega og mælti: „Þú hefur bætt böli á böl mitt ofan. Var ekki nóg, að ég missti son minn, á ég nú þar á ofan að frétta lát ástkærs bróður og sjá þig svo hörmulega útleikinn?“ Svo mælti hann og kom á ný upp fyrir honum mikill grátur og ekki, þangað til hann kom til sjálfs sín og mælti: „Son minn, verra hefði þó verið að láta lífið en augað og fór þetta vel eftir því sem á horfðist.“ Síðan sagði hann mér, hversu sonur sinn hefði horfið og ekkert til hans spurst og komst ég svo við af harmi hins ólánsama föður, að ég gat engu leynt framar. Mér var lífs ómögulegt að halda eið þann, er ég hafði svarið kóngssyninum, frænda mínum.

Sagði ég þá föðurbróður mínum allt það, er ég vissi um þetta mál; hann hlýddi á sögu mína með hrærðum hug og er hann hafði heyrt hana, mælti hann: „Bróðursonur minn, saga þín glæðir hjá mér nokkra von. Ég vissi það að vísu, að sonur minn lét gera handa sér legstað, og fer ég nokkuð nærri um, hvar hann er; hygg ég að við munum finna hinn rétta stað, þegar þú rifjar allt upp fyrir þér. En af því hann lét byggja hann leynilega og þú lofaðir honum að þegja yfir því, þá er best að við séum tveir einir um leitina, svo aðrir verði þess ei áskynja.“

En það kom seinna fram, að hann hafði aðra gilda ástæðu, sem hann ekki gat um, til að leyna þessu máli. Fórum við nú báðir í dularbúning, gengum út úr höllinni og svo út um dyr á aldingarðinum; gengum við síðan til greftrunarstaðarins og vorum svo heppnir að finna það, sem við leituðum að. Bar ég aftur kennsl á legstaðinn og þótti því vænna um það, sem fyrri leit mín hafði orðið árangurslaus. Fórum við inn, tókum burt grjótið og moldina og fundum hurðina; lukum við henni upp og sáum riðið. Föðurbróðir minn gekk á undan og stigum við eitthvað fimmtíu tröppur ofan og komum í forsal einn; lagði þar á móti oss illan daun og þykka svælu og dapraðist því skinið af ljósahjálmi einum fögrum, er hékk þar uppi. Mælti föðurbróðir minn orð þau, er eyða ótta hvers, sem þau segir: „Hvergi er vald né máttur nema hjá guði einum, hinum mikla og háleita.“ Síðan fórum við lengra og komum inn í stórt hús; brunnu þar mörg ljós og hvíldi loftið á mörgum sterkum súlum. Vatnsker stóð þar á miðju gólfi og var hlaðið upp alls konar vistaforða umhverfis; en það þótti okkur kynlegast, að þar var enginn maður. Langt innar stóð fyrir gafli hár legubekkur, og voru þrep upp að honum; var þar og breitt hvílurúm og tjöld fyrir. Gekk konungur þangað upp, tók frá tjöldin og sá þar son sinn og konuna, sem ég áður um gat; lágu þau þar hvort hjá öðru, en voru því nær brunnin til kaldra kola, eins og þeim hefði verið fleygt á mikið bál og verið bjargað áður en þau voru gjörsamlega brunnin.

Ekkert af öllu þessu datt eins ofan yfir mig við þessa hryllilegu sjón, eins og það, að föðurbróðir minn var svo fjarlægur því, að sýna á sér nokkur hryggðar merki, þar sem sonur hans var svo hræðilega útleikinn, að hann hrækti í andlit honum og mælti í bræði: „Óhræsið, þú áttir ekki annað skilið; hér hefur þú úttekið refsingu þessa heims; annars heims, muntu kveljast að eilífu.“ Lét hann sér ekki nægja, að sýna reiði sína með þessu einungis, heldur þreif hann skóinn af fæti sér og rak syni sínum rokna kinnhest.“

57. NÓTT.

Hinn fyrsti förumunkur sagði enn fremur: „Ég fæ ekki lýst því með orðum, hvað mér brá við, þegar ég sá, að konungurinn, föðurbróðir minn, misþyrmdi svona syni sínum dauðum. „Guð á himnum!“ kallaði ég upp, „svo mikils harms sem þessi hryllilega sjón fær mér, hlýt ég að spyrja yðar hátign, hvern glæp kóngssonurinn, frændi minn, hefur drýgt, að lík hans skuli eiga slíka meðferð skilið.“

„Bróðursonur minn,“ ansaði konungurinn, „þessi sonur minn unni systur sinni frá því hann var barn og unni hún honum aftur. Reyndi ég alls ekki að slökkva hinn kviknandi kærleiksþokka milli þeirra, því ég sá ekki ólánið fyrir, sem af því mátti hljótast. Hver mundi líka hafa getað sagt það fyrir? Ást þeirra fór vaxandi með aldrinum og varð svo heit, að ég tók að kvíða afdrifunum. Leitaðist ég nú við að fá svo mikið að gert, sem mér var unnt, og veitti ég syni mínum einslega þungar átölur, og varaði hann við slíkum fádæmis glæp, er svívirti oss og alla ætt vora og gerði mér nauðugan einn kost, að láta taka hann af lífi! Sömu skil gerði ég dóttur minni og lét ég stía henni frá öllum samgöngum við bróður sinn. En djöfullinn var orðinn svo magnaður í þeim, að ástríða þeirra æstist æ því fremur, sem meira var gert til að varna þeim að njótast. Þóttist sonur minn vita fyrir víst, að systir sín hefði á sér sama ástarhug og áður. Brá hann því á, að hann ætlaði að láta gera sér legstað og lét reisa þessa hvelfingu undir jörðinni, til þess hann gæti farið hingað með unnustu sína þegar færi gæfist. Enda notaði hann fjarveru mína til þess að taka systur sína úr varðhaldinu með ofbeldi! Hef ég ekki látið á því bera, svo ætt vor hlyti ekki svívirðingu af því.

Eftir þetta hegningarverða ódæði hefur hann falið sig hér og dregið hingað alls konar forða, til þess að svala fýsn sinni sem lengst; en guð leið ekki slíka andstyggð og lét réttláta refsingu dynja yfir þau, því hann hefur brennt þau upp í eldi reiði sinnar.“ Að þessu mæltu kom upp mikill grátur fyrir hinum gamla konungi og fékk ég ekki heldur tára bundist.

Nokkru síðar leit hann til mín og mælti um leið og hann faðmaði mig að sér: „Bróðursonur minn, hafi ég misst hér óverðugan son, þá er mér það að fullu bætt, þar sem þú ert. Þú skalt vera sonur minn í hans stað.“ Þarna vorum við um hríð að tala saman; konungurinn harmaði missi barna sinna og harðúð forlaganna, en ég rifjaði upp raunir mínar, dauða föður míns, svik vesírsins og missi auga míns, og tárfelldum við hvað eftir annað. Loksins gengum við upp tröppurnar, lukum eftir okkur hurðinni, huldum hana moldu og komum gröfinni í samt lag, til þess að hylja eilífu myrkri þenna skelfilega vott guðs refsingar. Komum við að stundu liðinni til hallarinnar og höfðu menn eigi saknað okkar þar. En þá heyrðum við lúðragang og bumbnahljóm og ýms önnur hernaðarhljóðfæri. Þeystu fram hermenn og sást ekki í loftið fyrir jóreyk, er þyrlaðist upp af mannareiðinni. Varð konungur forviða og spurði, hvað á gengi, og komumst við nú að því, að vesírinn, drottinssvikarinn, sem hafði svælt undir sig föðurleifð mína, fór að með óvígan her, og ætlaði að brjóta undir sig ríki föðurbróður míns.

Hann hafði nú ekki annað lið hjá sér en innverði sína, eins og hann var vanur, og gat því ekki reist rönd við slíku ofurefli. Hafði portum borgarinnar verið upp lokið viðnámslaust, og var þá hægt að greiða atgöngu til hallar föðurbróður míns; varði hann sig drengilega, og seldi þeim líf sitt dýrt, þangað til hann féll við góðan orðstír. Barðist ég um stund, en er ég sá, að ég mátti eigi við margnum, hugði ég best að forða fjöri mínu og slapp ég heill á húfi til eins af embættismönnum föðurbróður míns. Var ég nú yfirkominn af hugraun, margþjáður af forlögunum, og átti vísan bana undir eins, ef lið hins svikafulla vesírs sæi mig; sá ég þá ekki annað fangaráð en að bregðast í dularham og forða lífinu. Lét ég raka skegg mitt og augabrúnir, fór í förumunksbúning og komst út úr borginni, svo enginn þekkti mig. Sneiddi ég síðan hjá öllum borgum og þjóðvegum og var mér úr því hægðarleikur að sleppa burt úr ríki föðurbróður míns og ná inn í lönd kalífans, hins volduga konungs rétttrúaðra manna; fór þá af mér allur kvíði. Þvínæst hélt ég til Bagdad, þessa friðarheimkynnis, í þeirri von, að einhver mundi verða til, að fylgja mér á fund hins víðfræga og volduga Harún Alrasjids. Ætla ég að fleygja mér fyrir fætur þessa mikla konungs, sem hvarvetna er lofaður fyrir drengskap, og segja honum hina fáheyrilegu ævisögu mína. Veit ég, að hugur hans mun hneigjast til meðaumkvunar með mér, ólánssömum kóngssyni, og mun ég ekki leita hans fulltingis árangurslaust.

Þegar ég fór inn um borgarhliðið var tekið að dimma af nótt. Meðan ég staldraði við um stund og velti fyrir mér, hvert ég ætti að halda, kom hingað þessi annar förumunkur, og kvaðst vera útlendingur, og enn kom hinn þriðji förumunkur og kastaði kveðju á okkur og sagðist líka vera útlendingur og nýkominn í Bagdad. Slógumst við síðan í samfélag eins og bræður og urðum ásáttir um að halda hóp. Meðan þetta gerðist var orðið áliðið og vissum við ekki hvar við gætum fengið húsaskjól, því við vorum bráðókunnugir og höfðum aldrei verið í borginni. Nú átti svo vel til að vilja, að okkur bar að húsi ykkar; leyfðum við okkur að drepa á dyr og tókuð þér oss með slíkri góðfýsi og brjóstgæðum, að það verður aldrei fullþakkað. Þetta, lafði mín, er það, sem þér hafið skipað mér að segja frá: því ég hafi misst auga mitt, látið raka skegg mitt og augabrúnir og hvernig ég væri hingað kominn.“

Þá mælti Sobeide: „Þetta er nóg; við erum ánægðar og máttu fara hvert sem þér líst.“ Förumunkurinn beiddi samt leyfis, hvort hann ekki mætti vera kyrr til þess að heyra sögu beggja förunauta sinna, enda vildi hann ekki vera þekktur að því að yfirgefa þá; langaði hann og til að heyra sögu hinna þriggja annarra komumanna.

58. NÓTT.

Öllum, sem viðstaddir voru, þótti sagan af hinum fyrsta förumunki næsta undarleg, en þó kalífanum allra mest, svo þó svertingjarnir stæðu upp yfir honum með brugðnum sverðum, gat hann ekki að sér gert að hvísla að Gíafar: „Ég hef heyrt margar sögur, en enga, sem kemst í hálfkvisti við þessa af förumunkinum.“ Í því hann mælti þetta, byrjaði annar förumunkurinn að segja Sobeide sögu sína.

Sagan af hinum öðrum förumunki og kóngssyni

„Lafði mín!“ tók hann til máls, „ég skal hlýða boði yðar og segja yður upp alla ævisögu mína, svo að þér fáið að vita, hver fádæmi voru þess valdandi, að ég missti hægra auga mitt. Vitið því, að ég er konungssonur. Þegar ég var kominn af bernsku skeiði, sparði konungurinn, faðir minn, ekkert til að ég fengi fræðst og menntast, því hann sá, að ég var vel gáfaður. Safnaði hann að sér öllum fjölvitringum og listamönnum í landi sínu og jafnskjótt sem ég hafði lært að lesa og skrifa, lærði ég kóraninn utanbókar, þá hina aðdáanlegu bók, sem hefur aðalreglur og boðorð trúar vorrar inni að halda. En til þess að nema fræði þessa út í æsar, las ég rit hinna frægustu þýðara kóransins og kynnti mér þar að auki allar þær kenningar, er safnað hefur verið af hinum miklu mönnum, er lifðu á tímum spámannsins, eftir hans eigin munni. Lét ég mér samt ekki nægja að vita allt, sem laut að trú vorri, heldur lagði ég og stund á sögu vora með miklum áhuga, varð fullnuma í fögrum vísindum og kveðskaparlist og las kvæði skálda vorra. Ég lærði jarðarfræði og stjörnufræði, leitaðist við að tala móðurmál mitt hreint, og varð mér í öllu þessu mikilla framfara auðið; sló ég þó ekki slöku við öðrum íþróttum, er konunga sonum sæma. Mesta löngun hafði ég til þess, að læra að skrifa fagra rithönd; varð mér svo ágengt í því, að ég loksins bar af öllum hinum frægustu skrifurum í ríki föður míns.

Nú fór mikið orð af mér og meira en ég átti skilið, og flaug orðrómur íþrótta minna og atgjörvis út fyrir ríki föður míns allt til hirðar Indía soldáns. Fýsti því þenna volduga konung að komast í kunningsskap við mig, og gerði út sendimenn með dýrum gjöfum, er biðja skyldu föður minn, að ég mætti koma til hirðar hans. Þótti föður mínum vænt um þessi boð af mörgum ástæðum. Bæði var það sannfæring hans, að ekkert væri gagnlegra fyrir kóngsson á mínum aldri en að ferðast til útlendra konunga, og annað var það, að hann hugði sér til hreyfings, að komast í vináttu við Indía soldán. Fór ég nú af stað með sendiboðunum og hafði faðir minn látið búa handa oss skip; því vér urðum að fara nokkuð af leiðinni sjóveg. Eftir eins mánaðar útivist stigum vér á land og tókum með oss nokkra hesta og klyfjuðum tíu úlfalda með farangri vorum og gjöfum þeim, er ætlaðar voru Indía soldáni. Síðan lögðum vér af stað með litlu föruneyti, því vér áttum óraveg fyrir höndum og næsta erfiðan. Þegar vér vorum komnir spölkorn áleiðis, sáum vér langt burtu, að þyrlaðist upp þykkur rykmökkur; voru þar komnir sextíu riddarar vel vopnaðir. Þetta voru ræningjar og þeystu þeir að oss hart sem elding flygi, óðlátir eins og soltin ljón.“

Sjerasade minnti soldán á, að dagur væri kominn og þagnaði.

59. NÓTT.

Þenna morgun vaknaði drottning nokkru seinna en vant var; byrjaði hún þá á sögunni, þar sem hún hafði hætt við; var Sjarjar mikill hugur á að heyra framhaldið.

„Herra!“ mælti hún, „annar förumunkurinn sagði þannig áfram sögu sína: „Vér vorum liðfærri en svo, að vér gætum veitt viðnám, er þeir riðu að oss með reiddar kesjur. Kölluðum vér til þeirra og sögðumst vera sendiboðar á leið til hins volduga Indía soldáns, og væntum vér því, að þeir mundu sjá oss og eigur vorar í friði. En þeir svöruðu: „Hvorki erum vér nú innan hans landamæra, né heldur erum vér þegnar hans;“ síðan réðust þeir á oss og drápu nokkra af föruneyti voru, og er ekkert dugði fyrir ofureflis sakir, flýðu þeir, sem uppi stóðu, eftir hrausta vörn.

Var þar undursamt yfir að líta og eilíft vor

Ég hleypti þá undan sem aftók, þótt hestur minn væri mjög særður og kvaldi ég úr honum síðasta sprettinn mér til frelsis. Loksins steyptist hann dauður niður undir mér, mæddur af blóðrás og þreytu. Stóð ég þá skjótt upp, litaðist um og voru engir á eftir mér. Ræningjarnir höfðu ekki viljað skilja við herfangið til að elta mig....

60. NÓTT.

Nú stóð ég einmana og hjálparlaus í ókunnu landi. Þorði ég eigi að koma nærri þjóðvegum, því ég var hræddur um, að ég kynni aftur að verða á vegi stigamanna. Hélt ég því áfram af handa hófi þangað til ég kom að fjalli einu; var undir því hellisskúti. Fór ég þar inn og snæddi nokkur aldin, sem ég hafði lesið á veginum; var ég um nóttina þar í hellinum og sýtti hvergi. Morguninn eftir hélt ég áfram þaðan og fann ég engan viðværilegan stað. Loksins að mánuði liðnum sá ég stóra og fjölmenna borg, sem byggð var á fögrum og hentugum stað. Eftir héraðinu allt umhverfis runnu mörg vatnsföll; var þar unaðssamt yfir að líta og eilíft vor, og rættist því af mér um stund sú dauðans hryggð, sem kom yfir mig, þegar ég hugsaði til míns auma ástands. Ég var sólbrenndur á andliti, höndum og fótum, skór mínir voru gatslitnir af vegalengdinni og varð ég að ganga berfættur, en föt mín voru öll saman rifin og tætt. Gekk ég nú inn í borgina til að spyrja, hvar ég væri niður kominn, ég fór ég til skraddara eins, er sat við vinnu í sölubúð sinni. Sá hann á hinu unglega yfirbragði mínu og limaburði, að ég mundi vera annar en ég sýndist vera; bauð hann mér því að setjast niður og spurði, hver ég væri, hvaðan ég kæmi, og hverra erinda ég færi. Sagði ég honum allt, hvað mér hafði viljað til og gerði honum uppskátt faðerni mitt. Hlýddi hann á mig með athygli, en er ég hafði lokið sögu minni, þótti mér hann heldur hryggja mig en hugga. „Trúðu engum öðrum fyrir því, sem þú hefur sagt mér,“ mælti hann, „því að konungur sá, sem hér ræður ríkjum, er svarinn óvinur föður þíns, og mundi hann vafalaust misþyrma þér, ef hann vissi, að þú værir hér.“ Undir eins og hann hafði nefnt nafn konungs þessa, kom mér ekki til hugar að tortryggja hann.

Með því nú fjandskapur sá, er faðir minn og konungur þessi áttu í, á alls ekki skylt við ævintýri mitt, vona ég þér leyfið mér að fella hann úr sögunni. Ég þakkaði skraddaranum fyrir vísbendingu þá, er hann hafði gefið mér, og sagði ég honum, að ég skyldi hlýða heilræðinu og aldrei gleyma greiðvikni hans. Af því hann hélt að ég væri svangur, lét hann bera mat á borð og snæddum við saman. Loksins bauð hann mér gistingu hjá sér og þáði ég það. Þegar ég hafði hvílt mig nokkra daga, náði ég mér að mestu leyti eftir hina löngu og erfiðu ferð. Vissi skraddarinn það, að flestir konunga synir, sem hafa vora trú, nema einhverja iðn eða íþrótt sökum hverfulleika forlaganna, að það megi verða þeim til bjargar, þegar neyðin ber að hendi; spurði hann mig því, hvort ég kynni nokkurt það verk, að ég gæti haft ofan af fyrir mér. Svaraði ég honum, að ég væri lögfróður maður, málvitringur og skáld gott og ritaði fagra hönd. Þá sagði hann: „Með öllu þessu, sem þú hefur upp talið, getur þú ekki unnið þér fyrir einum matarbita hér á landi; slíkur fróðleikur er hér til engra nota. Farðu nú að mínum ráðum; þú ert heilbrigður að sjá og hraustlega vaxinn, farðu í stuttklæði og sæktu eldivið í skóginn hérna. Skaltu selja hann á torginu og á þann hátt getur þér svo mikið áskotnast, að þú verðir ekki upp á aðra kominn; getur þú þá haft þolinmæði þangað til guð verður þér líknsamur og eyðir ólánsskýi því, er skyggir yfir hamingju þína, svo að þú verður að leyna ætt þinni.

Bæði var ég nú hræddur um, að upp kæmist, hver ég væri, og annars vegar var mér nauðugur einn kostur, að afla mér viðurværis, svo ég réði það af, að taka þenna atvinnuveg fyrir mig, svo erfiður og auðvirðilegur sem hann var. Daginn eftir keypti skraddarinn handa mér öxi, byrðarband og stuttkyrtil, og beiddi nokkra fátæklinga, er lifðu á sömu vinnu, að lofa mér að fylgjast með þeim út í skóg. Í fyrsta skipti kom ég með stóra viðarbyrði á bakinu heim í borgina og fékk ég hálfan gullpening fyrir, því þótt skógur væri nærri, var viður í háu verði, því fáir vildu leggja á sig það neyðar strit, að höggva tré. Leið nú ekki á löngu, að ég gat goldið skraddaranum það, sem hann hafði greitt fyrir mína hönd.

Svona leið nú eitt ár; en þá var það einn dag, að mér varð gengið lengra inn á mörkina en ég var vanur; var þar næsta fagurt í skóginum og fór ég að fella tré. Ætlaði ég að höggva ræturnar undan einu tré, en öxin nam staðar við járnhring; mokaði ég þá moldinni frá og sá að hringurinn var fastur í járnhurð, og lauk ég henni óðar upp. Sá ég þá steintröppur, sem lágu djúpt niður í jörðina og fór ég þar ofan með öxi mína. Kom ég niður í víða höll og undraðist mikillega, er þar var svo bjart, sem hátt á jörð uppi. Ég gekk um sal einn; voru þar pallar, er hvíldu á jaspissúlum, en súlurnar voru af gulli gjörvar að ofan og neðan. Sá ég þá koma móti mér konu, sem var svo vegleg í limaburði og framgöngu, svo kurteisleg og frábærlega fríð, að ég missti sjónar á öllu öðru og einblíndi á hana“

61. NÓTT.

„Ég tók ómakið af konunni,“ sagði förumunkurinn við Sobeide, „að koma til mín; ég flýtti mér til hennar og hneigði mig djúpt fyrir henni, og spurði hún mig: „Hver ert þú? Maður eða andi?“ „Ég er maður,“ ansaði ég, „og hef ekkert samneyti við anda.“ „Hvernig ertu þá kominn hingað?“ mælti hún og andvarpaði mæðilega, „ég hef verið hér í tuttugu og fimm ár og hef allan þann tíma engan mann séð nema þig.“ Var ég þegar orðinn hugfanginn af hinni frábæru fegurð hennar, en nú óx mér hugur af kurteisi hennar, ljúfmennsku, viðmótsblíðu og sætleika máls hennar, svo að ég mælti: „Lafði mín! Leyf mér, áður en ég leysi úr spurningum þínum að láta í ljósi, hvað ég er feginn, að hafa fundið þig, svona mér að óvörum, því bæði er mér það til huggunar í eymdum mínum og getur ef til vill af því atvikast, að hagur þinn mætti nokkuð batna.“ Sagði ég henni því næst allt eins og var, hversu kynlega á því stæði, að ég, sem var kóngsson, kæmi í svo herfilegum flíkum, og hvernig ég eins og af tilviljun hefði rekist að dyrunum á hinu glæsilega fangelsi, sem henni mundi að líkindum þykja hvimleitt. „Kóngsson minn!“ mælti hún og andvarpaði á ný, „þér skjátlast síst, þar sem þú heldur, að þetta skrautlega og ríkmannlega fangelsi sé hvimleiður samastaður. Vér höfum óbeit á hinum inndælustu stöðum, þegar vér dveljum á þeim með nauðung. Þú hefur vafalaust heyrt getið um hinn mikla Epitímarus, konung Svartviðar-eyjanna, er draga nafn af þessum dýrmæta við, sem þar er nægð af. Konungur þessi er faðir minn og hafði ætlað að gifta mig kóngssyni einum, sem er frændi minn, en á hinni fyrstu brúðkaupsnótt, áður en ég var seld í hendur manni mínum, kom andi nokkur meðan hæst stóð á veislunni og strauk burt með mig. Féll ég samstundis í ómegin og varð með öllu meðvitundarlaus, en er ég vitkaðist, var ég komin í þessa höll. Var ég lengi vel framan af óhuggandi, en tímalengdin og nauðsynin hafa vanið mig við útlit og sambúð þessa anda. Það eru tuttugu og fimm ár síðan, — eins og ég sagði — að ég kom hingað; get ég fengið hér allt, sem ég óska og mér er þörf á; mundi hinni skartsömustu kóngsdóttur þykja sér einskis vant, ef hún hefði mín kjör. Andinn er hér aldrei nætur sakir nema einu sinni á tíu daga fresti og biður virða sér til vorkunnar, að hann komi ekki oftar, því hann eigi aðra konu, er verða mundi afbrýðisöm, ef hún kæmist að ótrúleika hans. En þurfi ég andans við, hvort heldur á nótt eða degi, þarf ég ekki annað en að snerta verndargrip einn, sem liggur við dyrnar í herbergi mínu og kemur þá andinn undir eins. Nú eru fjórir dagar síðan hann var hér; vænti ég hans því að sex daga fresti. Þú getur því verið hjá mér í fimm daga, ef þér leikur hugur á, og skal ég reyna að gera til þín, sem tign þinni og verðleikum sæmir.“ Mundi mér hafa þótt það frábært lán, að hljóta slíka náð fyrir sára bæn, svo nærri má geta, að ég drap ekki hendi við því, þegar mér bauðst það óbeðið. Leiddi kóngsdóttir mig síðan að bogadyrum, og kom ég inn um þær í hið skrautlegasta baðhús, sem hugsast gat. En er ég ætlaði þaðan burt, fann ég í stað ræfla þeirra, er ég hafði farið úr, hin prýðilegustu klæði og fór ég í þau, bæði vegna þess, hvað þau voru falleg, en þó einkum til þess, að kóngsdóttur skyldi lítast betur á mig. Því næst settumst við á legubekk með dýrðlegri ábreiðu yfir og indverskum svæflum. Nokkru síðar bar hún dýrustu krásir á borð og mælti fram vísur þessar:

Mundi ég breitt hafa

blíðast hjarta,

hefða ég vænt þín, vinur!

og sjáaldur svartra

sjóna minna,

fyrir fætur þína.

Og á mold mjúkar

mínar kinnar

hefði ég lagðar látið,

að þú fótum

farið hefðir

augnalok mín yfir.

Síðan sátum við saman til borðs; var okkur vel skemmt það sem eftir var dagsins, og um nóttina samrekkti ég henni. Nú rann á mig hinn sætasti óminnishöfgi og vaknaði ég við það, að hún kitlaði mig mjúklega undir iljunum.* Leitaðist hún á allar lundir við að vera mér sem ljúfust og huglátlegust og setti hún fram handa mér eina flösku af ágætu gömlu víni og drakk mér til með blíðu. En hinn ágæti drykkur sté mér til höfuðsins og sagði ég hýrgaður af víninu: „Fagra mær, þú hefur helst til lengi verið hér kviksett; far nú með mér og gleð þig við hina sönnu dagsbirtu, er þú hefur svo langan tíma þráð. Seg þú skilið við villuljós það, er lýsir á þessum stað.“ Svaraði hún mér þá brosandi: „Kóngsson minn! Látum það svo vera; ég skal ekki þreyja hinn dýrðlegasta dag á jörð uppi, ef þú ert hjá mér í níu daga af hinum tíu, og eftirlætur andanum hinn tíunda.“ „Kóngsdóttir!“ tók ég aftur til orða, „ég skil, að þú segir þetta af hræðslu fyrir andanum, en ég hræðist hann ekki meira en svo, að ég á augabragði skal mölva í sundur verndargripinn hans með töfraletrinu. Hann er velkominn ef hann vill, ég bíð hans, og skal drepa hann, því ég er fæddur í heiminn til að drepa anda. Ég sver þér það: alla anda í veröldinni skal ég drepa og þenna fyrst.“ Kóngsdóttirin, sem vissi, hvað eftir kunni að fara, beiddi mig í guðs bænum, að snerta ekki á verndargripnum, „það væri hinn vísasti vegur til að steypa báðum okkur í glötun; ég veit betur til hvers andarnir eru vísir.“ En vínið hafði svifið svo á mig, að ég gaf hinum skynsamlegu fortölum kóngsdóttur engan gaum og mölvaði verndargripinn sundur með fætinum.

62. NÓTT.

Í sama vetfangi, sem verndargripurinn brotnaði, skalf höllin og titraði, og kallaði kóngsdóttir til mín dauðhrædd: „Þarna kemur andinn, sagði ég þér ekki þetta? Þú hefur steypt mér í glötun, en forða þú þér og hirð ekki um mig; flýðu sama veg og þú komst.“ Rann nú af mér á augabragði og sá ég um seinan heimsku mína. Ég hlýddi umhugsunarlaust ráði því, er kóngsdóttirin gaf mér, og svo var ég hræddur, að ég gleymdi öxi minni og skóm. Þegar ég hafði gengið upp örfáar tröppur í steinriðinu, litaðist ég um og sá þá, hvar gólfið laukst upp og kom þar upp andi, ógurlegur ásýndum. Sagði hann í reiði við kóngsdóttur: „Því ónáðar þú mig með slíku harki? Hvert slys hefur viljað þér til?“ „Æ, ekkert slys,“ ansaði hún, „nema mér varð flökurt og drakk ég nokkra sopa af flöskunni þeirri arna, og þá varð mér fótaskortur og datt ég ofan á verndargripinn, svo hann brotnaði.“ Þá brást andinn óður við og svaraði: „Þú lýgur, óhræsið þitt!“ og skimaði nú í krók og kring þangað til hann kom auga á skóna og öxina. „Hundsflugan þín!“ hrópaði hann, „hvaðan eru þessir skór og öxin komin hingað?“ „Ég hef ekki séð það fyrr en núna,“ segir kóngsdóttir, „það er vísast, þú hafir komið með það í ógáti. Þú komst með svo miklum asa, að það hefði vel getað slæðst með þér.“ Andinn ansaði þessum útúrdúrum ekki með öðru en fáryrðum og slögum og skipaði kóngsdóttur að gangast við sannleikanum. Hafði ég ekki skap til að heyra grátekka og harmakvein hennar, er hann misþyrmdi henni; fleygði ég því búnaði þeim, er hún hafði fengið mér, og tók tötra mína, sem ég hafði lagt niður á tröppurnar, þegar ég gekk frá baðinu; flýði ég nú upp riðið og lauk eftir mér fellihurðinni og jós mold yfir; iðraðist ég þá beisklega eftir það, sem ég hafði gert. Hugsaði ég með mér: „Raunar hefur hún verið í prísund í tuttugu og fimm ár, en að fráskildu frelsinu var henni einskis á vant; ég hef fyrirgert láni hennar með gapaskap mínum og ofurselt hana í grimmdarklær þessa miskunnarlausa anda.“ Þegar ég nú hugsaði til þess, hvað kóngsdóttir var fríð og hvað hún varð að þola mín vegna, þegar ég hugsaði til föður míns og ríkis míns, og íhugaði, að ég var orðinn auðvirðilegur viðhöggvari, þá datt mér vísa þessi í hug:

Einn ef dagur yndi fól

ýmis konar skugga,

annar fagur sýnir sól,

sú skal vonin hugga.

Batt ég nú viðarbyrði mína svo sorgbitinn, að ég vissi naumast, hvað ég gerði, og sneri heim til borgarinnar. Varð skraddarinn næsta glaður, er hann sá mig aftur kominn. Hann hafði beðið mín með mestu óþolinmæði og verið sem á glóðum. „Ég varð fjarska áhyggjufullur“, mælti hann, „þegar þú hvarfst, af því þú hafðir sagt mér ætterni þitt. Vissi ég ekki, hvað ég ætti að halda, og var hræddur um að einhver hefði þekkt þig. Guði sé lof að þú ert heill heim kominn!“ Þakkaði ég honum fyrir hans ástríka hugarþel mér til handa, en sagði honum alls ekki frá ævintýri mínu, eða hvernig ég hefði misst öxi mína og skó. Gekk ég síðan til herbergis míns og nagaði mig sáran í handarbökin fyrir heimsku mína. „Mér gafst kostur á að lifa í fullsælu með kóngsdótturinni,“ hugsaði ég með sjálfum mér, „hefði ég aðeins getað stillt mig um að brjóta sundur verndargripinn.“ Meðan ég sat þarna þungt hugsandi og harmandi, kom skraddarinn inn til mín og mælti: „Það er kominn til mín ókunnugur karl með öxina þína og skóna; segist hann hafa fundið hvorttveggja á leið sinni. Hinir viðhöggvararnir hafa sagt honum, að þú ættir hér heima, og vill hann nú sjálfur afhenda þér það. Komdu og talaðu við hann.“ Þegar ég heyrði þetta, bliknaði ég upp og skalf allur og titraði. Skraddarinn spurði mig, hvernig á því stæði, en í því klofnaði gólfið í herbergi mínu og kom upp karlinn með skóna og öxina. Þetta var þá andinn, sem hafði burtnumið kóngsdótturina frá Svartviðareyjum. Svo sem hann hafði misþyrmt henni fram úr öllu hófi, gat hann samt ekki kvalið hana til að gangast við neinu. Tók hann því öxina og skóna og mælti: „Svo sannarlega sem ég er Dsjarsjaris og kominn af Íblis, höfðingja andanna, skal ég hafa upp eigandann að öxi þessari og skóm.“ Þetta var erindi hans og spurði hann því, hvort þetta væri öxi mín og skór.“

63. NÓTT.

„Andinn gaf mér ekki málrúm til að svara spurningu hans,“ sagði annar förumunkurinn Sobeide, „enda hefði ég ekki haft rænu á að svara honum, svo mikil ógn stóð mér af þessari skelfilegu óvætt. Hann þreif yfrum mig, dró mig út úr herberginu og sendist með mig upp í háa loft með slíkri ofsaferð og flýti, að ég fékk heldur skynjað, hversu hátt hann flaug, en hvað langt hann fór í einum svip. Allt í einu renndi hann sér niður á jörðina, og er hann stappaði fætinum, laukst hún upp og samstundis vorum við horfnir í töfrahöllina til hinnar fögru kóngsdóttur frá Svartviðareyjum. En hvílíka sjón átti ég þar í vændum! Það var eins og sverði væri lagt gegnum hjarta mitt; kóngsdóttir lá nakin á gólfinu í blóði sínu, nær dauða en lífi, og kinnar hennar flóðu í tárum. „Svikafulli kvendjöfull!“ grenjaði andinn um leið og hann benti á mig, „er ekki þetta friðill þinn?“ Kóngsdóttir horfði til mín og ansaði: „Ég þekki ekki þenna mann, ég hef aldrei séð hann fyrr en nú.“ Furðaði andinn sig á þessu og mælti: „Hann veldur því, að þú ert komin í þetta ástand, sem maklegt er, en samt vogar þú að þræta fyrir, að þú þekkir hann?“ „Úr því ég þekki hann ekki,“ ansaði kóngsdóttir, „því skyldi ég þá segja ósannindi, og ráða honum þannig bana?“ „Gott og vel,“ svaraði andinn og hélt brugðnu sverði framan í kóngsdóttur, „hafirðu aldrei séð hann, höggðu þá af honum höfuðið með sverðinu.“ ,Hvernig ætti ég að geta það, sem þú krefst af mér?“ mælti kóngsdóttirin kveinandi, „ég er svo máttfarin, að ég get varla hreyft handleggi mína og þó ég gæti það, hvaðan ætti mér að koma áræði til að drepa ókunnugan mann og saklausan?“ „Þessi undanfærsla kemur upp um þig,“ sagði andinn, síðan veik hann sér að mér og mælti: „Þekkir þú hana ekki?“ Hefði ég verið allra manna armastur og vanþakklátastur, hefði ég ekki sýnt kóngsdóttur slíka tryggð sem hún mér, þar sem mér var um ólán hennar að kenna. Svaraði ég því andanum: „Hvernig ætti ég að þekkja hana, ég sem hef aldrei séð hana fyrr en nú?“ „Ef svo er“, sagði hann, „taktu þá við sverðinu og höggðu af henni höfuðið. Með því einu geturðu leyst líf þitt og sannað orð þín.“ „Ég er til“, svaraði ég, tók við sverðinu og gekk að kóngsdóttur“....

Kóngsdóttirin lá nakin á gólfinu

64. NÓTT.

„Þér skuluð eigi ætla, að ég hafi gengið að kóngsdótturinni frá Svartviðareyjum, til að hlýðnast skipun andans. Ég gerði það ekki til annars en að láta hana sjá á augnaráði mínu og bendingum, eins og ég fékk frekast við komið, að eins og hún hefði hug til að leggja lífið í sölurnar fyrir mig af elsku sinni, svo vílaði ég ekki fyrir mér að láta mitt fyrir hana af heitri ást. Kóngsdóttir skildi mig; svo mikil harmkvæli, sem hún þoldi, gat ég þó séð það á hinu þakklætisfulla augnatilliti hennar; gaf hún mér þannig í skyn, að hún dæi með glöðu geði fyrir mig og væri sér hugfró, að ég hræddist ekki dauða minn hennar vegna. Þannig kemst skáld nokkurt að orði:

Augasteina eldar þylja

okkar heita kærleiks mál;

þeir, sem reyna, þetta skilja,

þannig leitar sál að sál.

Allt, sem tala tungan vildi

talað þýðu augun fá;

allt, sem falið öðrum skyldi,

elskan blíða skilur þá.

Sjónir ræða, þó við þegjum,

þeirra magnast loginn skær,

og þó bæði orðlaus þreyjum,

ástin þagnað samt ei fær.

Ég fleygði sverðinu frá mér, hvarf aftur frá kóngsdótturinni og sagði við andann: „Þá skal ég heita hvers manns níðingur, ef ég geri mig að morðingja og drep þessa konu, sem ég ekki þekki og sem er svo hörmulega útleikin og komin að dauða. Gerðu við mig hvað þú villt, andi, því ég er á þínu valdi, en grimmdarboði þínu get ég ekki hlýtt.“ „Ég sé að þið standið bæði upp í hárinu á mér,“ mælti andinn, „og storkið afbrýðisemi minni, en þið skuluð verða þess vísari, hvers vænta er af mér.“ Því næst tók óvætturin sverðið og hjó hendurnar af kóngsdótturinni, hvora eftir aðra. Var hún orðin máttvana áður og gat eigi átt langt eftir, því hana mæddi blóðrás, og á þessari hinni síðustu stund mændu augu hennar til mín. Sá andinn það og mælti: „Þar komu augun upp ótryggð þinni!“ og hjó af henni höfuðið. Ég stóð sem steini lostinn yfir þessari hryllilegu sjón og beið þess að nú kæmi að mér að deyja. Undir eins og ég fékk orði upp komið, brigslaði ég andanum, að hann léti mig svo lengi kveljast af dauðaangistinni. „Höggðu!“ sagði ég, „ég er búinn við banahögginu og bíð þess eins og hinnar mestu miskunnar, er þú getur sýnt mér.“ Í stað þess að verða við bæn minni, veik andinn sér að mér og sagði: „Þannig refsa andar konum þeim, er ótryggðar grunur liggur á, hún hefur leyft þér að vera hér hjá sér, en ég veit ekki með vissu, hvort hún hefur gert mér enn meiri svívirðingu, því væri svo, stæðir þú ekki lífs uppi. Þú skalt samt ekki komast hjá refsingu, og kjóstu því um, hvort ég eigi heldur að breyta þér í hund, asna eða apa.“ Þegar ég heyrði þetta varð ég vongóður um að geta sloppið alveg og beiddi hann svo mælandi: „Ó, þú voldugi andi, stilltu reiði þína, og fyrst þú vilt gefa mér líf, þá gerðu það með drengskap. Ég skal aldrei gleyma mildi þinni, ef þú fyrirgefur mér, eins og hinn vænsti maður fyrirgaf einum nábúa sínum, er bar til hans óslökkvandi hatur.“

„Hvernig þá?“ spurði andinn og bauðst ég til að segja söguna, en hann lét sér það líka. Væri yður það ef til vill, ekki á móti skapi, að ég segði yður hana nú upp aftur.“

65. NÓTT.

Sobeide lét annan förumunkinn skilja á sér, að hún vildi líka fegin heyra sögu þá, er hann hafði sagt andanum; sagði hann hana þá á þessa leið:

Sagan af öfundarmanninum og hinum öfundaða

„Í einni mikils háttar borg bjuggu tveir menn og stóðu hús þeirra hvort hjá öðru; hafði annar þeirra beiska öfund á hinum. Voru svo mikil brögð að því, að sá, sem fyrir öfundinni varð, réði það af að flytja burt, því hann þóttist sannfærður um, að nábúi hans hefði ekki orðið hatursmaður hans af öðru en því, að þeir bjuggu svo nálægt hvor öðrum, því hann hafði tekið eftir því, að hvað mikinn og margfaldan greiða, sem hann gerði honum, þá dró það ekkert úr úlfúð hans.

Öfundaði maðurinn seldi nú hús sitt og eigur, sem ekki voru miklar, og fluttist til höfuðborgar landsins, sem var ekki allfjarri þaðan, og keypti sér lítinn garð, sem lá eitthvað eina bæjarleið frá borginni. Fékk hann þannig hentugt íveruhús, fagran laukagarð og síðan forgarð, en í honum var djúp vatnsþró, sem nú var þornuð og gagnslaus.

Þegar hinn góði maður hafði fengið eign þessa, tók hann upp munkabúning; lét hann gera margar kompur í húsi sínu og safnaði að sér mörgum munkum. Fór nú brátt mikill orðstír af honum, og komu menn til hans úr öllum áttum og af öllum stéttum, sem höfðu öruggt traust á heilagleik hans og fólu sig honum á hendur til fyrirbæna. Hver, sem frá honum kom, kvaðst hafa hlotið náð og hjálpráð af guðs miskunn fyrir hans árnaðarorð. Barst frægð hans einnig til borgar þeirrar, sem hann áður hafði dvalið í, og heyrði hinn öfundsjúki nábúi hans líka um þetta getið. Varð honum svo gramt í geði út af þessu, að hann fór frá heimili sínu og störfum, til þess að reyna að fyrirkoma honum. Fór hann til hins nýja munklífis, og tók hinn fyrrverandi nábúi hans við honum með mestu vinahótum. Sagði öfundarmaðurinn honum þá, að hann væri kominn til þess að segja honum frá mikilsvarðandi máli, en gæti það ekki nema einslega. „Við skulum ganga fram og aftur í forgarðinum yðar,“ mælti hann, „svo að enginn geti hlerað eftir því, sem við tölum, og ef yður svo líst, þá ættuð þér að segja munkunum að ganga til herbergja sinna, því nótt er fyrir hendi.“ Forstöðumaður munklífisins gerði sem hann bað, og þegar öfundarmaðurinn sá, að þeir voru tveir einir, tók hann að tala við hann um hitt og þetta, og gekk með honum fram og aftur um garðinn. En er þeir gengu á þróarbarminum, sætti hann lagi og hratt honum ofan í, og sá enginn maður þetta níðingsverk. Að því búnu hafði hann sig undir eins í burt og er hann var heim kominn, þóttist hann hafa farið góða ferð og var viss um, að nú væri sá af dögum ráðinn, er hann öfundaði svo mjög. En í þessu skjátlaðist honum“...

66. NÓTT.

Dínarsade var ekki sein á sér þegar hún vaknaði, að spyrja systur sína, hvort hinn góði munkur hefði sloppið heill upp úr þrónni.

„Það skalt þú undir eins fá að heyra,“ ansaði drottning, „því nú segi ég framhald sögu hins annars förumunks.“ Það gerði hún á þessa leið:

„Í hinni gömlu vatnsþró bjuggu álfkonur og andar; tóku þau við munkinum er hann féll ofan og studdu hann, svo að hann kom ómeiddur niður. Sá hann nú að þetta var ekki einleikið, að slík bylta varð honum eigi að bana, en ekkert sá hann og einskis varð hann var, þó hann þreifaði fyrir sér. En í sama vetfangi heyrði hann rödd, er spurði: „Vitið þið, hver maður sá er, sem vér létum falla á hendur vorar?“ og er hinar raddirnar höfðu kveðið nei við, mælti hin fyrsta: „Það skal ég segja ykkur. Þessi öðlingur flýði borgina, sem hann bjó í, í besta tilgangi og tók sér bólfestu hér, því hann vonaði fastlega, að hann fengi þannig útrýmt hatri eins af nábúum sínum. Hafði hann hér aflað sér svo almennrar virðingar, að öfundarmaðurinn hafði ekki viðþol, og gerði sér ferð hingað til að taka hann af lífi. Mundi honum hafa tekist það, ef vér ekki hefðum veitt þessu valmenni vort fulltingi. Er álit hans svo mikið, að á morgun mun einn af konungum nágranna landanna vitja á hans fund, til þess að láta hann biðja fyrir dóttur sinni.“ Þá spurði ein röddin, hvers vegna kóngsdóttir væri komin upp á bænir munksins, og svaraði sú hin fyrsta: „Veistu ekki, að hún er óð af völdum andans Maimúns Dimdims sonar, sem hefur ást á henni. Veit ég, hvernig hinn góði munkur gæti læknað hana fyrirhafnarlítið, og skal ég segja ykkur það. Uppi í klaustrinu er svartur köttur með hvítan díl á rófunni, ekki stærri en lítill silfurpeningur. Þarf ekki annað en að slíta úr honum sjö hvít hár, svíða þau og láta reykinn leggja yfir höfuð kóngsdóttur. Mun hún þá samstundis verða alheil og laus við Maimún Dimdims son, svo að honum mun aldrei til hugar koma, að verða henni svo nærgöngull í annað sinn.“ Munkurinn heyrði hvert orð, sem andarnir og álfkonurnar töluðu, en nú steinþögðu þau það sem eftir var nætur. En er ljómaði af degi og hann kunni að sjá deili á því, er í kringum hann var, sem var enn hægra fyrir það, að þróin var víða hrunin og gengin í sundur, fann hann skarð eitt og klifraðist upp úr því. Voru munkarnir þá farnir að leita hans og urðu stórglaðir, er þeir sáu hann. Sagði hann þeim í stuttu máli frá illsku gests þess, er hann hafði svo vel fagnað daginn áður, og gekk hann því næst til herbergis síns. Leið eigi á löngu áður svarti kötturinn kom, sem andarnir og álfkonurnar höfðu á minnst, og flaðraði upp á hann eins og hann var vanur. En hann tók köttinn, sleit sjö hár úr hvíta dílnum á rófunni og geymdi þau vandlega.

Skömmu eftir sólarlag kom konungurinn að dyrum munklífisins, því hann vildi af engu verða, sem hann hélt, að dóttir hans gæti læknast af. Skipaði hann lífvörðum sínum að bíða, en fór sjálfur inn með helstu embættismönnum sínum. Tóku munkarnir á móti honum með djúpri lotningu og tók konungur forstöðumann munklífisins afsíðis og mælti: „Kæri vitringur! Þú munt þegar vita, hverra erinda ég er kominn?“ Svaraði munkurinn kurteislega: „Já, konungur, ef ég get rétt, veldur sjúkleikur dóttur þinnar, að ég hlýt þessa óverðskulduðu sæmd.“ „Svo er í sannleika,“ ansaði konungur, „og þætti mér, sem þú gæfir mér líf mitt, ef dóttir mín mætti verða heil heilsu fyrir árnaðarorð þín.“ „Ef yðar hátign léti hana koma hingað,“ ansaði munkurinn, „er ég vongóður um, að hún gæti farið héðan alheil fyrir guðs hjálpráð og miskunnsemi.“ Varð konungur næsta glaður og lét jafnskjótt sækja dóttur sína; kom hún brátt með fjölmennu föruneyti kvenna og geldinga og hafði svo þétta blæju, að andlit hennar var ósjáanlegt með öllu. Lét munkurinn halda reykelsiskeri yfir höfði hennar og óðar en hann hafði sviðið sjö kattarhárinu á hinum glóandi kolum, rak andinn Maimún Dimdims son upp ógurlegt öskur og lét kóngsdóttur lausa, en ekkert sást. Hún brá þá blæjunni frá andliti sínu, til þess að litast um, hvar hún væri og kallaði upp: „Hvar er ég? Hver hefur flutt mig hingað?“ Þá réði konungurinn, faðir hennar, sér ekki fyrir óumræðilegum fögnuði; hann faðmaði dóttur sína að sér og kyssti á henni augun; hann kyssti á hönd munksins og spurði þá, er með honum voru: „Segið mér, hvað yður líst, hver laun á sá skilið, er svo hefur læknað dóttur mína?“ Gullu allir við í einu hljóði og sögðu, að hann væri þess verður, að eiga dóttur hans, og gaf konungur honum hana og mælti: „Hið sama bjó mér í skapi og héðan af er hann tengdasonur minn.“ Skömmu síðar dó vesír konungsins; lét hann þá munkinn taka við embættinu eftir hann, og er konungur andaðist sjálfur og lét engan erfingja eftir sig í karllegg, tók herliðið og klerkastéttin hinn öfundsæla mann til konungs í einu hljóði.

67. NÓTT.

Hinn góði munkur var nú sestur í hásæti tengdaföður síns. Þá var það einn dag, að hann fór um borgina og fylgdi honum öll hirðsveit hans; sá hann þá öfundarmann sinn í fólksgrúa þeim, er saman flykktist. Hann benti þá undir eins vesír sínum og sagði við hann í hálfum hljóðum: „Farðu og leiddu manninn þarna fram fyrir mig, en varastu að gera hann hræddan.“ Hlýddi vesírinn, og er öfundarmaðurinn kom, tók konungur til máls: „Vinur minn! Mikil gleði er mér að sjá þig.“ Því næst sneri hann sér að einum af embættismönnum sínum og mælti: „Tel þú manni þessum undir eins þúsund gullpeninga úr féhirslu minni. Skal hann þar að auki hafa tuttugu hesta klyfjaða hinum dýrustu vörum úr forðabúrum mínum, og skulu heiðursverðir fara með honum til húsa hans.“ Að því mæltu kvaddi konungur öfundarmanninn og fór leiðar sinnar.

„Þegar ég hafði sagt andanum sögu þessa,“ mælti enn fremur hinn annar förumunkur, „heimfærði ég hana þannig upp á hann: „Andi! Af þessu sér þú, að hinn góðviljaði konungur erfði það ekki við öfundarmann sinn, að hann reyndi að fyrirkoma honum, heldur gaf honum gjafir þar á ofan og lét hann fara heim til sín við mikla sæmd.“ Í stuttu máli, ég tók á allri málsnilld minni til að særa hann til þess, að breyta eftir svo fagurri fyrirmynd og vitnaði ég einnig til vísna þessara:

Tak þú mjúklega

á mínum sökum,

sem drenglyndum

drottnum sæmir;

lát mér, lávarður

líknar auðið —

hafi ég stórt brotið —

stórmannlega.

Hver, sem vorkunnar

vænta þorir

sér máttkari manna,

sá skal gumi

af góðum hug

sér veslari vægja.

En andinn komst ekki við, heldur sagði hann: „Engin óþarfa orð! Ég get ekki gert meira fyrir þig en gefið þér líf. Gleddu þig ekki í voninni, að þú sleppir hegningarlaust; þú skalt kenna á mætti fjölkynngi minnar.“ Að því mæltu hvarf hann með mig gegnum hallarhvelfingu, er laukst upp undir jörðinni, svo hátt í loft upp, að mér þótti jörðin sem lítið ský. Í sama bili steyptist hann ofan eins og elding og þusti niður á háan fjallshnúk. Þar tók hann upp handfylli sína af mold og tautaði yfir einhver orð, sem ég ekki skildi, stráði síðan yfir mig og mælti: „Legg þú niður mannsmynd þína og bregstu í apa líki!“ Því næst hvarf hann og var ég nú orðinn að apa, yfirkominn af harmi, einmana í ókunnu landi, og vissi eigi hversu fjarkominn ég var ríki föður míns. Grét ég yfir hinum hvimleiðu hambrigðum, er ég hafði fyrir orðið, en ásetti mér samt að bera grimmd forlaganna með þolinmæði, því að ég vissi, að enginn sætir henni eilíflega. Ég klifraðist nú ofan af fjallinu og kom niður á sléttlendi, og er ég hafði gengið heilan mánuð, kom ég að sjávarströnd. Meðan ég staðnæmdist þar og litaðist um, sá ég skip á uppsigling í hagstæðum vindi. Vildi ég ekki sitja af mér svo gott tækifæri, braut því grein af eik nokkurri, dró hana á eftir mér út í sjó, settist síðan upp á hana klofvega og reri með tveimur hríslum, sinni í hvorri hendi. En er ég kom að skipinu, þótti skipverjum skringilegt að sjá mig og horfðu á mig með undrun. Greip ég nú í kaðal og klifraði upp á þilfar. Flykktust ferðamenn og sjómenn í kringum mig og var ég nú í mesta háska og vandræðum, því ég gat ekki talað. Kaupmenn voru hjátrúarfullir og hræddir og héldu að ólán stæði af mér, ef ég væri liðinn innanborðs, og einn þeirra sagði: „Fleygið þessari illsvitandi ókind útbyrðis.“ Sumir sögðu: „Ég rota það með kylfu, ég rek það í gegn með spjóti — ég hegg það sundur með sverði.“ Mundi hótunum þessum hafa orðið framgengt, hafði ég ekki flúið á náðir skipstjórnarmanns; varpaði ég mér fyrir fætur honum og tók um fald klæða hans með bænarsvip. Hrærðist hann svo til meðaumkvunar af látbragði mínu og tárum þeim, er ég úthellti, að hann tók mig undir vernd sína og sagði hátt, að hver, sem gerði mér mein, ætti eftirmál við sig. Hann kjassaði mig og í orða stað lét ég þakklátsemi mína í ljósi með bendingum. Fór hann ávallt síðan vel með mig, enda gerði ég allt, sem hann skipaði mér, eins og þjónn, því ég skildi allt, er hann sagði.

Þegar vér höfðum farið leiðar vorrar fimmtíu daga í hagstæðum byr, sigldum vér farsællega inn á höfn fagurrar og fjölmennrar verslunarborgar; kvað því meira að henni, sem hún var höfuðborg mikils ríkis. Vörpuðum vér akkeri og að lítilli stundu liðinni flykktust bátar kringum skip vort; voru þar komnir menn, er fögnuðu vinum sínum, er heim komu á skipinu, eða spurðu eftir kunningjum sínum þar sem skipið hafði að borið, en mörgum gekk ekki annað til en forvitni, að sjá svo langt að komið skip. Komu og með þeim nokkrir Mamelúkar og kváðust vilja tala við hina aðkomnu kaupmenn í nafni soldáns, er sat þar í borginni. Samfögnuðu þeir þeim, að hafa farið svo góða ferð og tók einn af þeim til orða: „Soldán, herra vor, lætur boða fögnuð sinn yfir tilkomu yðvarri, og beiðist þess, að hver og einn riti nokkrar línur á pappírslengju þessa, eins og sýnishorn rithandar sinnar. En svo þér vitið, í hverju skyni hann beiðist þessa, þá skal ég skýra yður frá því. Hans hátign hafði stórvesír þann, er leikinn var í öllum stjórnarstörfum og ritaði óumræðilega fagra hönd. Andaðist vesír þessi fyrir fáum dögum og liggur því sárilla á soldáni. Hafði hann aldrei séð skrift hans svo, að hann eigi dáðist að, og hefur því unnið þess dýran eið, að skipa aldrei hið auða sæti öðrum en þeim, er jafnfagra hönd skrifi. Hefur til þessa enginn fundist í ríki hans, er verður sé að taka við tign hins framliðna vesírs.“

Síðan skrifuðu kaupmennirnir, hver eftir annan, þeir, er þóttust skrifa svo vel, að þeir væru vaxnir hina háa embætti. Þegar þeir voru búnir, gekk ég til og tók pappírslengjuna af þeim, er seinast skrifaði. Varð nú mikill ys og háreysti, því allir, sem nærstaddir voru, og einkum kaupmennirnir, vissu ekki annað en að ég mundi rífa lengjuna í sundur og kasta henni í sjóinn. En þeir stilltu sig, þegar þeir sáu, að ég fór vel með hana og gerði þeim skiljanlegt með bendingum, að ég ætlaði líka að skrifa nokkuð. Snerist nú kvíði þeirra í undrun. En með því þeir höfðu aldrei heyrt getið um apa, er skrifandi væri, og engin von var til, að þeir héldu, að ég væri betur að mér en aðrir apar, vildu þeir taka af mér lengjuna. Kom þá skipstjórnarmaður mér til hjálpar og mælti. „Lofið þið honum það, látið hann skrifa. Óhreinki hann pappírinn, þá lofa ég ykkur, að hann skal hitta sjálfan sig fyrir, en skrifi hann vel, sem ég vona — því aldrei á ævi minni hef ég séð skynugri né fimari apa — mun ég taka mér hann í sonar stað. Ég átti einu sinni son og vantaði á, að hann hefði gáfurnar apans þess arna.“ Nú meinaði mér enginn að sýna list mína, tók ég því pennann og lagði hann eigi frá mér fyrr en ég hafði skrifað sýnishorn af sex arabiskum leturtegundum; voru í hverju sýnishorni tvær eða fjórar línur, sem ég ritaði upp úr mér; var sumt hól um soldán, svo sem þetta:

„Orðstírinn hefur ritað lofsverk göfgra manna, en þín lofsverk getur enginn maður fært í letur. Ó, að guð svipti mannkynið aldrei slíkum föður, því að þú ert uppspretta alls ágætis. Skrifarinn deyr, en það, sem hönd hans hefur ritað, helst við lýði; skrifaðu því aldrei annað en það, sem þú getur staðið við á dómsdegi.“

Rithönd mín bar langt af skrift kaupmannanna og þori ég að ábyrgjast, að aldrei hefur jafnfögur hönd sést þar á landi. Þegar ég var búinn að skrifa, fékk ég Mamelúkunum pappírslengjuna og fóru þeir aftur með hana til soldáns, herra síns.

68. NÓTT.

Soldáni þótti á enga skrift horfandi, nema mína; líkaði honum hún svo vel, að hann sagði við menn sína: „Takið hinn fríðasta og fagurbitlaðasta gæðing úr hesthúsi mínu og einhvern hinn skrautlegasta klæðnað handa þeim, er skrifað hefur þessi sex sýnishorn, og látið hann koma á minn fund.“ Við þessi orð soldáns ráku hirðmennirnir upp skellihlátur, en hann brást reiður við og var að honum komið að refsa þeim. Þá sögðu þeir: „Herra! Vér biðjum yðar hátign forláts, en þessi skrift er ekki eftir mann, hún er eftir apa.“ „Hvað er þetta?“ kallaði soldán upp, „hefur ekki maður skrifað þessa gullfallegu stafi.“ „Nei, yðar hátign!“ svöruðu Mamelúkarnir, „við getum svarið, að þeir eru eftir apa; hann skrifaði þá að okkur ásjáandi.“

Soldáni þótti tilfelli þetta merkilegra en svo, að honum væri forvitnislaust að sjá mig. Sagði hann því við hirðmenn sína: „Gerið sem ég hef skipað, og komið til mín með þenna sjaldgæfa apa.“ Fóru þeir þá aftur út á skip vort, sögðu skipstjórnarmanni, hvað fyrir þá hefði verið lagt og svaraði hann: „Soldán á yfir mér að segja.“ Færðu þeir mig þá í skrautlegan klæðnað, fluttu mig til lands, létu mig á bak hesti soldáns og fóru með mig til hallarinnar. Beið soldán mín þar og stóð í kringum hann fjöldi hirðmanna, er saman hafði verið stefnt mér til sæmdar. Þegar vér nú fórum um höfnina, torgin og strætin, úði og grúði hvívetna af fólki, körlum og konum; sást varla í glugga eða húsþök fyrir mannfjölda, því allt, sem vettlingi gat valdið, hljóp til handa og fóta úr öllum áttum borgarinnar, til þess að sjá mig. Hafði fregn sú flogið um allt eins og elding, að soldán hafði gert apa að stórvesír. En er borgarlýðurinn hafði haft þetta sjaldfengna augnagaman af mér, sem heyra mátti af sífelldu ópi, kom ég til hallar soldáns. Sat konungur þessi í hásæti og höfðingjar ríkisins umhverfis hann; hneigði ég mig þrisvar sinnum djúpt fyrir honum, og fleygði mér síðan fram fyrir fætur honum og kyssti gólfið. Síðan settist ég fyrir framan hann eins og öpum er títt. Gláptu allir, sem viðstaddir voru, á mig, og gátu síst skilið, að ég vissi svo vel, hverja lotning bæri að sýna soldáni. En enginn var eins hlessa á þessu og soldán sjálfur. Vantaði ekkert á, að allt færi fram sem skyldi í áheyrnarsalnum annað en það, að ég gæti talað, en það hefur engum apa látið, og var mér ekki tungan tiltækari fyrir það, að ég áður hafði verið maður. Loksins bauð soldán hirðmönnum sínum, að ganga út, og varð enginn eftir nema ég og höfuðsmaður geldinganna, lítill og unglegur þræll. Fór soldán síðan með oss til herbergis síns og skipaði að bera á borð. Þegar hann var sestur til borðs, benti hann mér, að ég skyldi koma nær og borða með honum. Kyssti ég þá gólfið frammi fyrir fótum hans til merkis um hlýðni mína, færði mig síðan nær, settist til borðs og át með tærilæti og hæversku. En áður borið væri af borði, hafði ég komið auga á skriffæri og lét ég skilja á mér með bendingum, að ég vildi að mér væru færð þau. En er það var gert, ritaði ég á stórt persneskt epli vísu eina, er ég sjálfur hafði ort. Síðan rétti ég soldáni eplið og féll hann í stafi, er hann las áskriftina. Þegar borð voru upptekin, var honum færður drykkur, sem var hans aukageta; lét hann og rétta mér eitt staup af honum. Drakk ég það út og ritaði því næst vísu þessa:

Vildu mál mér

af munni toga,

og mér urpu

í eld heitan;

þrautir ég

þeigi mælti:

því ber mig nú

þjóð á höndum,

því minnist ég

við meyja varir.

Þvínæst reis ég upp og settist á utanverðan legubekkinn, en soldán furðaði sig á ný, er hann las það, sem ég hafði skrifað og mælti: „Getur apa verið svo liðugt um orðfæri, getur hann skrifað slíka afbragðs hönd? Það er undur allra undra.“ Þá færðu menn soldáni taflborð og spurði hann mig með bendingum, hvort ég kynni skáktafl og vildi tefla við hann. Kyssti ég á gólfið og lagði annan framhreifann upp á kollinn til merkis um að ég væri allfús til slíkrar sæmdar. Fyrsta taflinu tapaði ég, en vann hið annað og þriðja, en þegar ég sá, að honum líkaði miður, ritaði ég á skákborðið:

„Tvö herlið börðust liðlangan dag af ákafa, en undir nóttu gerðist friður og sváfu hvorir tveggja vært á vígvellinum.“

Soldán las þetta, undraðist og mælti: „Væri maður fær um slíkt, mundi hann taka hinum mestu mönnum fram.“ Nú átti soldán dóttur eina, er kölluð var „Fríða“. Langaði hann til, að hún sæi mig leika nokkrar afbragðs listir mínar og skipaði því höfuðsmanni geldinganna, sem viðstaddur var: „Far þú til dóttur minnar og seg henni í mínu nafni, að hún skuli koma hingað; þykir mér vænt um, ef hún hefur aðra eins skemmtun og ég af þessum sjaldgæfa apa.“ Fór þá höfuðsmaður geldinganna og kom skjótt aftur með kóngsdóttur; gekk hún inn og hafði enga blæju fyrir andliti. En óðar en hún var inn komin huldi hún sig blæjunni og mælti við soldán, föður sinn: „Það undrast ég, að yðar hátign hefur gert boð eftir mér, þar sem ókunnugur maður er hér staddur.“ En soldán varð hissa og ansaði: „Hvað er þetta, barnið gott! Ég sé engan nema litla þrælinn, höfuðsmann geldinganna og þig; er oss öllum heimilt að sjá andlit þitt. Og þó hylurðu þig blæju og veitir mér átölur fyrir að ég sendi eftir þér.“ „Faðir minn!“ ansaði kóngsdóttir, „þú munt játa, að ég hef rétt fyrir mér, því þá api þessi sé dýr að öllu sköpulagi, er hann í raun réttri konungborinn yngissveinn og sonur voldugs konungs. Honum hefur verið breytt í apa með töfrum. Það hefur gert andinn Dsjarsjaris Íblisson og hafði hann áður drepið dóttur Epítímarusar, konungs í Svartviðareyjum með ógurlegri grimmd.“ Undraðist soldán mikillega, er dóttir hans sagði þetta; veik hann sér að mér og sagði, því nú talaði hann ekki lengur með bendingum: „Er þetta satt, sem hún segir um þig?“ Jánkaði ég með því að banda höfðinu, og tárfelldi; spurði soldán dóttur sína, hvernig hún vissi, að mér hefði verið breytt í apa. „Það man víst yðar hátign,“ ansaði hún, „að gömul kona þjónaði mér, þegar ég var komin af barnsaldri. Hún bar gott skynbragð á töfra og kenndi mér töfralist. Kann ég hundrað og sjötíu töfrareglur utanbókar og með hinni lítilfjörlegustu get ég flutt borg þessa mitt út í meginhafið eða handan fyrir Kákasusfjöll. Fyrir þessa kunnáttu get ég á augabragði þekkt alla töfraða menn; veit ég hverjir þeir eru og hver hefur töfrað þá. Því skal þér ekki kynlegt þykja, þó ég þekki kóngsson þenna, sem er í álögum, svo að honum er meinað að birtast í sinni náttúrlegu mynd.“ „Á ég að trúa því, dóttir mín,“ tók soldán til máls, „að þú kunnir svo fágæta hluti og létir mig ekki vita af því.“ „Faðir minn!“ ansaði kóngsdóttir, „þetta eru undarlegir hlutir og er gott að vera fróður um slíkt; en ekki vildi ég segja mér það til ágætis.“ „Ef svo er,“ mælti soldán, „muntu geta leyst kóngssoninn úr álögum.“ „Svo er víst, yðar hátign!“ ansaði kóngsdóttir, „ég get gefið honum aftur sína fyrri mynd.“ „Þá særi ég þig fyrir nafn drottins, að gera það,“ mælti soldán. „Þú getur ekki veitt mér meira gleðiefni, því hann skal verða stórvesír minn og þú skalt verða konan hans.“ Kóngsdóttir kvaðst vera boðin og búin að hlýða, hvað sem soldán skipaði.“

69. NÓTT.

„Fríða gekk burt,“ sagði hinn annar förumunkur, „og sótti hníf til herbergis síns; voru grafin ebresk orð á blaðið; því næst fór hún með soldán, höfuðsmann geldinganna, litla þrælinn og mig inn í leynigarð einn í höllinni. Lét hún okkur bíða undir loftsvölunum, sem voru þar allt umhverfis, en sjálf gekk hún út í miðjan garðinn, dró þar víðan hring og ritaði innan í hann mörg orð með arabisku og ýmsu fornu letri og stöfum þeim, er Kleópötru stafir nefnast. En er hún hafði myndað hringinn þannig, sem hún ætlaði, settist hún í hann miðjan og las særingarþulur og ljóðmæli úr kóraninum. Þá tók að slá myrkri yfir loft, sem nótt væri komin, eða heimsslit væru fyrir hendi. Kom yfir okkur dauðans ótti og bar þó bráðum enn meiri ógn að höndum, því að allt í einu kom upp andinn, dóttursonur Íblis í skelfilegri mynd. Hendur hans voru eins og ógurlegir forkar, fætur hans eins og siglutré, og augun sem brennandi blys, og hryllti oss við að sjá hann. Kallaði kóngsdóttir upp: „Kom þú aldrei heill!“ og breyttist þá andinn jafnskjótt í líki ógurlega mikils ljóns. Mælti þá kóngsdóttir: „Ertu svo djarfur, hundgrey, að koma í svo hræðilegri mynd og reyna að hræða mig, í stað þess að skríða fyrir fætur mér?“ Þá svaraði ljónið: „Og þú svífist ekki, að bregða sáttmáli því, sem við höfum samið og staðfest milli okkar með hátíðlegum svardaga, að við skyldum hvorugt öðru mein gera?“ „Fyrir það einmitt,“ ansaði kóngsdóttir, „áttu brigslyrði skilið af mér, þú hinn bölvaði andi!“ Þá öskraði ljónið og sagði: „Þú skalt gjalda þrauta þeirra, sem ég hef orðið að leggja á mig til að komast hingað.“ Síðan glennti það upp hið ógurlega gin og óð að henni til þess að gleypa hana í sig. En kóngsdóttir vissi á hverju var von, stökk aftur á bak og fékk að eins tíma til að slíta eitt hár úr höfði sér, mælti hún þá nokkur orð og á augabragði varð úr hárinu biturlegt sverð og hjó hún með því ljónið sundur í miðju. Hurfu báðir hlutirnir nema höfuðið, en það breyttist í digran sporðdreka. Þá brást kóngsdóttir jafnskjótt í höggorms líki og átti snarpar sviptingar við drekann, en er hann ætlaði að fara halloka, breytti hann sér í arnar líki og flaug burt. En höggormurinn breyttist í annan örn svartan og enn meiri og elti hinn; misstum vér þá sjónar á þeim báðum. En nokkru á eftir klofnaði jörðin fyrir fótum vorum og kom upp svartflekkóttur köttur með úfið hár og emjaði ofboðslega. Elti hann svartur úlfur og kvaldi hann án afláts; breytti þá kötturinn sér í orm. Át ormurinn sig á augabragði inn í granatepli, sem lá þar á jörð fallið úr apaldri, er stóð á bakka rennu nokkurrar, djúprar, en eigi mjög breiðrar. Þrútnaði eplið og varð geysimikið um sig; síðan stökk það upp á pallþakið, veltist þar fram og aftur og datt loksins ofan í garðinn og hraut sundur í marga parta.

En á meðan var úlfurinn orðinn að hana, og fleygði hann sér yfir epliskjarnana og gleypti í sig hvern af öðrum; en svo vildu forlögin, að einn duldist honum yst á rennubakkanum. En er hann sá ekki fleiri, galaði hann, barði vængjunum og kom upp til okkar, var auðséð á látum hans, að hann spurði einhvers, en vér skildum hann ekki. Þá gól hann svo ógurlega, að vér héldum að höllin mundi hrynja niður; sneri hann sér síðan við og kom auga á hinn síðasta kjarna eplisins. Flaug hann þangað í sama vetfangi, en í því hann ætlaði að gleypa hann með nefinu, hrökk kjarninn niður í vatnsrennuna og varð að litlum fiski....

70. NÓTT.

Þegar skorað hafði verið á drottningu að segja framhald sögunnar, tók hún þannig til máls:

„Herra!“ Hinn annar förumunkur sagði söguna þannig áfram: „Haninn steyptist ofan í rennuna og snerist í geddu líki og elti hinn litla fisk, sem skapaðist úr hinum síðasta epliskjarna. Voru báðir fiskarnir stundarkorn niðri og vissum vér ekki, hvað orðið var af þeim. Loksins heyrðum vér hræðilegt öskur, svo að oss varð felmt, og samstundis komu andinn og kóngsdóttirin í augsýn, brennandi í ljósum loga. Hvæstu þau eldblástrum, hvort á annað og flugust loksins á, varð þá eldgangurinn enn meiri og veltist upp kafþykk reykjarsvæla með neistaflugi. Urðum vér hræddir um, að höllin öll mundi loga ofan og lá oss við, að steypa oss í rennuna, svo vér eigi brynnum upp. En þá bar enn meira hræðsluefni að höndum. Andinn sleit sig af kóngsdóttur, flutti sig upp á pallana, þar sem vér stóðum og fnæsti yfir oss eldstrokum. Hefðum vér týnst þar, ef kóngsdóttir hefði ekki óðar komið til vor og neytt hann til að sleppa oss og eigast við sig. En eigi fékk hún við því gert, að neistar ruku á okkur af eldi þeim, er stóð bæði af henni og andanum. Þeir neistar, er af henni flugu, voru ósaknæmir, en hinir, sem komu frá andanum, sviðu skegg soldáns og andlit hans og drápu höfuðsmann geldinganna. Kom einn neisti í hægra auga mitt og hef ég síðan verið einsýnn. Urðum við soldán þá afhuga allri lífsvon; en í því heyrðist hrópað: „Guð er hinn hæsti! Hann hefur hjálpað oss, sigrað og afmáð þann, er afneitaði Mahómet, höfði alls mannkyns.“ Var það kóngsdóttir, er kallaði svo, og birtist hún allt í einu í sinni náttúrlegu mynd, og hafði hún brennt andann upp, svo að öskuhrúga ein var eftir. Kom hún til okkar og beiddi um fulla vatnsskál. Færði henni skálina ungur þræll, sem ekki hafði farist af eldinum; mælti hún nokkur orð yfir skálinni, stökkti á mig vatninu og mælti: „Sért þú fyrir töfra orðinn að apa, þá skiptu líkjum og taktu á þig mannsmynd þína, er þú áður barst.“ óðar en hún hafði úttalað, var ég aftur maður, eins og á undan álögunum, nema hvað hægra augað vantaði. Ætlaði ég þá að bera upp þakklæti mitt fyrir kóngsdóttur, en hún gaf mér engan tíma til þess, heldur veik sér að föður sínum, svo mælandi: „Andann hef ég sigrað, faðir, sem yðar hátign getur séð, en sigur þessi varð mér dýrkeyptur. Ég á fá augnablik eftir ólifað, og ekki verður þér þeirrar gleði auðið, að gera brúðkaup mitt, sem þú ætlaðir. Hefur eldurinn læst sig um mig alla í þessum ógurlega bardaga og finn ég hversu hann eyðir mér. Mundi ekki hafa farið svo, hefði ég komið auga á hinn síðasta epliskjarna, þegar ég var í líki hanans, og gleypt hann eins og hina. Andinn hafði flúið í hann eins og hið síðasta hæli, og undir kjarna þessum voru málalokin komin, og hefði mér ekki þurft að verða hætt né hamingju vant. En af vangæslu þessari hlaut ég að neyta eldsins og berjast með þessu volduga vopni milli himins og jarðar, svo sem þú hefur séð. Hef ég að vísu sýnt andanum fram á það, svo hræðileg sem íþrótt hans er og reynsla, að ég var þó honum fjölkunnugri, en dauðann fæ ég eigi umflúið, er nú kallar að.”

Dóttir mín! Þú sér, hvernig faðir þinn er á sig kominn

71. NÓTT.

„Soldán lét Fríðu, dóttur sína, segja sér, hvernig bardaginn hafði farið, en er hún hafði lokið sögu sinni, svaraði hann kjökrandi, því hann var yfirkominn af áköfum harmi: „Dóttir mín! Þú sér, hvernig faðir þinn er á sig kominn. Ég skil ekki, að ég skuli enn vera á lífi. Höfuðsmaður geldinganna, siðameistari þinn, er dauður og kóngssonur sá orðinn eineygður, er þú leystir úr álögum.“ Kom soldán ekki meiru upp fyrir gráti, ekka og andköfum, og sárkenndum við í brjósti um hann, dóttir hans og ég, svo að við tárfelldum með honum. En meðan við börmuðum okkur þar, hvort í kapp við annað, tók kóngsdóttir að æpa: „Ég brenn,ég brenn!“ Hún fann hversu eldur sá, er eyddi henni, heltók líkama hennar og æpti hún án afláts: „Ég brenn,“ þangað til dauðinn sleit hinum óbærilegu harmkvælum. En svo var eldur þessi yfirtaks magnaður, að hún á svipstundu varð að ösku eins og andinn. Vil ég ekki fara neinum orðum um það, hvað mér féll nærri að sjá þessa grátlegu sjón. Ég hefði heldur kosið að vera hundur eða api alla ævi mína en að hún, sem var lífgjafi minn, léti líf sitt svo hörmulega. En hryggð soldáns keyrði fram úr öllu hófi; hann hljóðaði upp yfir sig aumkvunarlega, lamdi í andlit sér, sleit það, sem eftir var af skegginu, og reif klæði sín í sundur, þangað til hann varð magnþrota af örvæntingu og hné í ómegin, svo vér hugðum honum ekki lífvænt. Hlupu geldingar hans og þjónar á hljóðin og gátu nauðuglega komið honum til sjálfs sín. Sagði hann þeim frá viðureign Fríðu dóttur sinnar og andans, og hryllti þá við, að sjá leifar þeirra, báðar öskuhrúgurnar.

Undir eins og fregnin um þenna hryllilega atburð varð kunnug í höllinni og borginni, hörmuðu allir ólán Fríðu kóngsdóttur og tóku einlæga hlutdeild í harmi þessum. Konur og ambáttir kveinuðu hástöfum og var sorgarhátíð haldin í sjö daga samfleytt með mestu viðhöfn. Var ösku kóngsdóttur safnað saman og var hún látin í dýrindis byðnu, en þar sem viðburður þessi hafði orðið, var reistur dýrðlegur legstaður eftir boði soldáns og dóttir hans greftruð þar. En aska andans var ofurseld bölvun hins hæsta, og dreift víðsvegar, til þess að vindar feyktu henni í allar áttir.

Soldáni féllst svo mjög um missi dóttur sinnar, að hann tók sótt og var rúmfastur í mánuð. En áður en hann varð albata, gerði hann boð eftir mér og sagði: „Kóngsson! Heyr skipun mína, er ég legg fyrir þig; líf þitt er í veði, ef þú hlýðir ekki.“ Ég sór og sárt við lagði, að ég skyldi hlýða samviskusamlega, og mælti hann þá enn fremur: „Vér áttum óraskaðri fullsælu að hrósa, þangað til þú komst, því þá snerist oss allt til hamingjuleysis. Ó, að við hefðum aldrei séð þig og þína hvimleiðu mynd, er mér hefur orðið til svo mikils tjóns. Dóttir mín er dauð, og vildi ég heldur hafa látið hundrað menn og hún lifði, þar á ofan er ég stórum örkumlaður af bruna, og höfuðsmaður geldinganna dauður. Þú einn veldur öllum þessum slysum, en það stóð ekki í þínu valdi að afstýra þeim, og far því héðan í friði. En haf þig tafarlaust á burt, því mér er sjálfum glötunin vís, ef þú dvelur hér lengur; ég er handviss um, að af þér stendur hin mesta óhamingja. Þetta var erindi mitt við þig; far nú og varast að stíga fæti á mitt land framar, því ég mun allt til vinna, að þú iðrist þeirrar farar.“ Ég ætlaði að svara einhverju, en hann þaggaði niður í mér með fáryrðum, og hlaut ég að fara burt úr höllinni. Svona var ég útskúfaður og hrakinn, yfirgefinn af veröldinni og vissi ekki, hvað af mér átti að verða; gekk ég til baðhúss nokkurs áður en ég lagði af stað úr borginni. Þar lét ég raka skegg mitt og augabrúnir og gerðist förumunkur. Fór ég því næst af stað og harmaði síður ólán mitt en dauða hinnar fögru kóngsdóttur, sem hlotist hafði af mér. Hef ég flakkað um mörg lönd og farið um margar borgir, en engum látið uppskátt, hver ég væri; ásetti ég mér loksins, að fara pílagrímsferð til Bagdad, sem er heimkynni friðarins, í þeirri von, að konungur rétttrúaðra manna mundi mér áheyrn veita og hrærast til meðaumkvunar, þegar ég segði honum frá fádæmum þeim, er drifið hafa á mína daga. Eg kom hingað fyrst í kvöld og mætti ég fyrstum manna förumunkinum, bróður vorum, er sagði sögu sína nú á undan mér. En hið annað vitið þér, lafði mín, og það einnig, hvernig mér varð þeirrar sæmdar auðið, að dvelja undir húsþaki yðar.“

Þegar hinn annar förumunkur hafði lokið sögu sinni á þessa leið, mælti Sobeide við hann: „Látum það gott heita, far þú nú leiðar þinnar, þangað sem þér líst; hefur þú mitt leyfi til þess.“ En í stað þess að fara beiddist hann sömu náðar og hinn fyrsti förumunkur og tyllti sér síðan niður hjá honum.

72. NÓTT.

Undir eins og hinn þriðji förumunkur sá, að hann átti að taka við, sneri hann sér að Sobeide eins og hinir og hóf sögu sína.

Sagan af hinum þriðja förumunki og kóngssyni

„Lafði mín! Það, sem ég ætla að segja yður af mér, er harla ólíkt sögu beggja félaga minna. Forlögin og þeirra óraskanlega fyrirskipun hefur látið slíka hluti drífa á þeirra daga, sem þeir fengu ekki að gert. En það er af mér að segja, að ég missti auga mitt og lét raka skegg mitt og augabrúnir af því, að ég skoraði óhamingjuna á hólm. En það atvikaðist þannig:

Ég heiti Agib og er sonur konungs, er Kassib hét; tók ég við ríkisstjórn að honum látnum og sat í sömu borg og hann. Hún liggur á sjávarströnd, og er þar einhver hin fegursta og öruggasta höfn; er þar svo mikið hergagnabúr, að búa má hundrað og fimmtíu herskip, sem ætíð eru til taks, ef á þarf að halda, og fimmtíu kaupskip og jafnmörg lystiskip. Lágu undir ríki mitt mörg fögur héruð á meginlandinu og margar stórar eyjar og sást til þeirra flestallra úr höfuðborginni.

Fyrst fór ég um skattlönd mín og síðan lét ég búa allan flota minn og sigldi til eyjanna; ætlaði ég með þangaðkomu minni að ávinna mér hylli þegna minna og festa þá í tryggðum. Nokkru eftir að ég var heim kominn úr þessari ferð, fór ég þangað aftur, og tók mér að þykja gaman að sjóferóum, enda varð mér og mikilla framfara auðið í siglingafræði. Ásetti ég mér að kanna djúpið fyrir utan eyjar mínar. Ég lét búa tíu skip og sigldi með þau. Urðum vér vel reiðfara í fjörutíu daga, en um aðfaranótt hins fertugasta og fyrsta dags tókum vér andviðri og gerði að oss hvassviðri svo mikið, að vér örvæntum oss lífs. Lægði veðrið undir morgun, tók að heiða himin og kom sólskin og blíðviðri; lentum vér þá við ey nokkra, og vorum þar tvo daga til að hressa oss eftir sjóvolkið. Því næst létum vér aftur í haf. En mér hafði snúist hugur vegna ofviðrisins og skipaði ég að stýra heimleiðis til ríkja minna, en er til kom, vissi stýrimaður ekki framar, hvar vér vorum staddir. Vonuðumst vér eftir að ná landsýn að tíu daga fresti, enda rættist það, því á hinum tíunda degi klifruðust nokkrir sjómenn upp í stórsigluna og sáust um; kváðu þeir á báðar hendur oss vera himin og haf, en beint fyrir stafni sögðu þeir, að upp kæmi eins og svartur veggur.

Þegar stýrimaður heyrði þetta, setti hann náfölan; hann reif með annarri hendi vefjarhöttinn af höfði sér, en lamdi hinni í andlitið. „Herra!“ kallaði hann upp, „dauðinn er okkur vís, enginn okkar getur sloppið úr hættu þeirri, sem vér höfum ratað í. Svo reyndur sem ég er, fæ ég ekki með nokkru móti afstýrt henni.“ Því næst tók hann að gráta eins og fokið væri í öll skjól. Sló nú miklum ótta á alla skipverja, er þeir sáu, hversu hann örvænti; beiddi ég hann að segja mér, því hann væri svo óttasleginn. Svaraði hann þá; „Konungur minn og herra, ofviðri það, er vér höfum afstaðið, hefur hrakið oss svo langt afleiðis, að vér munum berast í námunda við hinn svarta vegg á morgun um hádegisbil, en veggur þessi heitir öðru nafni Svarthamar eða Segulbjarg. Dregur það að sér allan flota yðar, vegna nagla þeirra og annars járns, sem í skipunum er, og ef vér færumst nær á morgun um vissa lengd, þá hrífur segulmagnið svo sterklega, að allir naglar og járngaddar leysast úr skipunum og festast við bjargið. Ganga þá skip yðar í sundur og týnast, því segulsteinn hefur þá náttúru, að hann dregur að sér járn og eykur með því aðdráttarafl sitt; er bjarg þetta þeim megin, sem veit út að hafi, alþakið nöglum og göddum úr ógrynni skipa, er þar hafa farist, og með þeim hætti helst við náttúra bjargsins og eflist. Er Segulbjarg sæbratt og stendur uppi á tindi þess eirhöll og hvílir á samkyns súlum. En á höllinni uppi er eirhestur og situr á riddari; hefur hann blýskjöld fyrir brjósti og eru ristar á hann margskonar rúnar. Það er trú manna, að myndastytta þessi valdi því, hvað mörg skip og menn farast á þessum slóðum, og muni hún ætíð verða þeim til tjóns, sem svo eru slysnir að komast í nánd við hana, allt þangað til henni verður varpað um koll.“ Að því mæltu tók stýrimaður aftur að gráta og það gerðu allir skipverjar að hans dæmi. Ég taldi mér og dauðann vísan; hugsaði nú hver maður um að bjarga sér, og hafði allan þann viðbúnað, sem orðið gat. Arfleiddu þar hverjir aðra, því ekki þótti alls örvænt, að einhverjum yrði lífs auðið og ráðstöfuðu menn fjármunum sínum þeim í hag, sem af kæmust.

Morguninn eftir sáum vér glöggt fram undan oss svarta bjargið, og vegna þess, sem vér nú höfðum heyrt af því sagt, þótti oss það enn voðalegra að sjá en það var. Vorum vér um hádegi komnir svo nálægt, að spádómur stýrimanns rættist. Naglar og allt, sem járnkyns var í flota vorum, flaug upp í bjargið og festist þar af hinu geysimikla aðdráttarafli og varð ógurlegur glymjandi af járninu. Gliðnuðu skipin í sundur og sukku, því þar var aðdýpi svo mikið, að vér fengum eigi botnað með grunnsökku. Drukknuðu þar allir félagar mínir, en með mér hafði guð miskunnsemi og lét mig af komast; náði ég taki á skipsflaki einu og bar vindurinn það rakleiðis að bjarginu. Varð ég fyrir engum meiðslum, því svo vildi heppilega til, að mig bar þar að landi, sem stallar lágu upp að tindi bjargsins.

73. NÓTT.

Þegar ég sá stallana, lofaði ég drottinn og ákallaði hans heilaga nafn, í því ég sté fæti á land, því hvorki á hægri né vinstri hönd var nokkur sá staður, að náð yrði fótfestu eða bjargtaki. Svo var riðið bratt, mjótt og örðugt, að hefði stríður vindur staðið í fang mér mundi ég hafa hrapað ofan í sjó. Náði ég þó slysalaust hæst upp á bjargs-tindinn, gekk inn í höllina og fleygði mér til jarðar og lofaði guð fyrir miskunnsemi þá, er hann hafði sýnt mér.

Um nóttina lét ég fyrir berast í höllinni, og birtist mér í svefni æruverður öldungur, sem mælti þannig: „Sonur Kassibs! Þegar þú vaknar, skaltu grafa upp gólfið undir fótum þínum og muntu finna eirboga og þrjár blýörvar, sem hafa verið smíðaðar undir vissri stöðu himintungla, til þess að frelsa mannkynið frá ýmsri óhamingju, er yfir því vofir. Skaltu skjóta hinum þremur örvum á styttuna og mun þá riddarinn steypast niður í sjó, en hesturinn mun detta niður í sömu sporum. Hestinn skaltu grafa niður á sama stað, sem þú finnur örvarnar og bogann. Mun þá hafið bólgna upp og hækka allt að grundvelli hallar þeirrar, er á tindinum stendur. Þar muntu sjá mann lenda bát sínum og rær hann tveim árum og er hvortveggja árin úr eiri; er þetta annar en sá, sem þú hefur steypt ofan. Skaltu stíga á bát hans, en ekki nefna guðs nafn; skaltu fela þig handleiðslu manns þessa. Mun hann að tíu dögum liðnum flytja þig á annað haf og mun þér þaðan farsællegrar heimkomu auðið verða, ef þú aðeins varast, sem ég fyrr sagði, að nefna guðs nafn á allri ferðinni.“ Þegar ég vaknaði, huggaðist og hughreystist ég af orðum gamalmennisins og hlýddi ég undir eins ráðum hans. Gróf ég upp bogann og örvarnar og skaut þeim á riddarann. Féll hann við þriðja skot ofan í sjó, en hesturinn féll niður rétt hjá mér. Dysjaði ég hann þar sem boginn og örvarnar höfðu legið; en meðan á því stóð, bólgnaði hafið upp smámsaman. En er flóðið náði upp að grundvelli hallarinnar á tindinum, sá ég bát koma til mín langt í burtu, og lofaði ég guð, þegar ég sá að allt gekk eftir því, sem fyrir mig hafði borið í draumnum. Lenti báturinn loksins og sá ég í honum eirmanninn eins og honum hafði verið lýst. Fór ég því út í bátinn, varaðist að nefna guðs nafn og mælti ekki orð. Reri nú eirmaðurinn áfram leiðar sinnar og það án afláts, uns ég á níunda degi kom auga á eyjar nokkrar; varð ég þá góðrar vonar um að sleppa úr háskanum. En í ofurkæti minni gleymdi ég, hvað mér hafði verið bannað og mælti: „Lofaður sé drottinn, blessaður sé drottinn!“ En óðar en ég hafði sagt þessi orð, sökk báturinn í sjóinn með eirmanninum, en ég volkaðist einn eftir í bylgjunum.

Ég var góður sundmaður og synti ég því það sem eftir var dagsins og stefndi á ströndina, þar sem mér leist vænlegast til landtöku. En þá kom nótt yfir með niðamyrkri og vissi ég ekki lengur, hvar ég var; synti ég því blint áfram. En loksins tók að draga af kröftum mínum; örvænti ég mér frelsis, mælti fram trúarjátningu mína og lét mér fallast hendur. Var þá tekið að hvessa og kominn sjógangur mikill; vildi mér það til láns, að allt í einu reis upp himinhá holgeifla, sem fleygði mér upp á strönd og tók mig ekki út aftur. Spratt ég þá samstundis upp og rann undan sem fætur toguðu, því ég var hræddur um, að annað ólagið mundi koma og skola mér burt með útsoginu. Því næst varð mér það fyrst fyrir, að ég fór úr vosklæðunum, vatt þau og breiddi til þerris á sandinum, sem enn var volgur af hita dagsins voru þau alþurr daginn eftir, því að þá var sólskin. Fór ég þá í þau aftur og tók að grennslast eftir, hvar ég væri. Hafði ég skamma stund gengið, áður ég sá, að mig hafði borið að lítilli ey óbyggðri, en harðla fagurri; uxu þar allskonar aldinviðir og skógartré. En hún lá langt frá meginlandinu og dró það mikið úr gleði minni yfir fjörlausninni. Gaf ég mig þó með auðsveipni undir guðs vilja og fól honum allt ráð mitt framvegis á hendur; í sama bili sá ég litla skútu sigla fullum seglum upp undir eyna. Efaði ég ekki, að hún mundi lenda þar, en af því ég vissi ekki, hvort á henni væru vinir eða óvinir, hugði ég mér fyrir bestu, að gefa mig ekki fram fyrst um sinn. Klifraðist ég því upp í tré nokkurt þéttlaufgað og gat ég þaðan óhultur séð til skipsins. Það lagði inn í litla vík og stigu tíu þrælar á land með rekur og önnur áhöld. Gengu þeir upp á miðja eyna og grófu þangað til þeir komu að hlemm einum. Að því búnu fóru þeir aftur til skips, skipuðu upp alls konar matvæli og húsgögn og bar hver byrði sína af því, þangað er þeir höfðu grafið. Hurfu þeir þar niður og réði ég af því, að þar mundi vera jarðhús undir. Eftir það sá ég þá fara aðra ferð ofan til skips og komu þeir að stundarkorni liðnu aftur með gamalmenni, sem leiddi við hönd sér fagurskapaðan ungling, á að geta fjórtán eða fimmtán vetra. Gengu þeir allir niður á sama stað og fyrr var getið; en er þeir komu upp aftur var unglingurinn ekki í för með þeim. Létu þeir hlemminn falla niður, jusu mold yfir og gengu aftur ofan til skips. Réði ég af þessu, að unglingurinn mundi hafa verið skilinn eftir í jarðhúsinu, og þótti mér þetta kynlegt.

Reri nú eirmaðurinn áfram leiðar sinnar

Gamli maðurinn fór aftur út á skipið með þrælunum; sigldi það síðan til meginlands. En er það var svo langt komið frá eynni, að ég gat verið óhræddur um, að skipverjar sæju mig ekki, fór ég niður úr fylgsni mínu í trénu og gekk þangað, sem grafið hafði verið. Mokaði ég upp moldinni þangað til ég kom að hellu, sem var hér um bil hálft fet á þykkt; velti ég henni frá og lágu þar steintröppur niður. Gekk ég niður riðið og er það var á enda, var ég kominn í stórt herbergi; var þar ábreiða á gólfi og legubekkur með áklæði og skrautlegu hægindi. Sat þar ungmenni með veifu í hendi og hafði fyrir framan sig ávexti og ker full af blómum; sá ég þetta allt, því að tvö ljós loguðu þar niðri. Þegar unglingurinn sá mig, bliknaði hann upp, en ég heilsaði honum og mælti til þess að hughreysta hann: „Herra! Verið óskelfdur, hver sem þér eruð: ég, sem er konungur og konungsson, skal yður ekkert mein gera. Mun gifta yðar valda því, að ég er hingað kominn, til þess að bjarga yður úr gröf þessari; er það ætlun mín, að hér hafi átt að kviksetja yður, þó ég viti eigi hvað veldur. En hinu skil ég ekkert í — því ég hef séð allt, sem gerst hefur síðan þér komuð í ey þessa — að þér létuð, svo sem mér virtist, grafa yður mótstöðulaust.“

74. NÓTT.

„Þegar unglingurinn heyrði, að mér fórust þannig orð og hann sannfærðist um, að ég væri maður eins og hann, varð hann allt spakari og bauð mér vingjarnlega að setjast við hlið sér. En er ég var sestur, tók hann til máls: „Kóngsson! Ég ætla að segja yður nokkuð, sem yður mun þykja kynlegt. Faðir minn er gimsteina-meistari og verslar með gimsteina og hefur aflað sér mikilla fjármuna með starfsemi sinni og hagleik. Hefur hann undir sér fjölda þræla og erindreka, er fara sjóferðir á skipum, sem hann á sjálfur, til þess að halda við skiptavináttu þeirri, sem hann er í við marga konunga, því hann útvegar þeim og hirðfólki þeirra allt, sem þeir þurfa með af gimsteinum og gimsteinaskarti. Hafði hann lengi verið kvæntur og ekkert barn eignast; þá dreymdi hann, að honum fæddist sonur, en hann mundi verða skammlífur; hryggðist hann af því, þegar hann vaknaði. Nokkrum dögum seinna sagði móðir mín honum, að fjölgunar von væri, og níu mánuðum síðar ól hún mig og var það öllu skyldfólkinu til mestu gleði. Hafði faðir minn grandgæfilega athugað himintunglafar á fæðingarstundu minni, og spurði hann stjörnuspámenn um það, en þeir svöruðu: „Sonur þinn mun ná fimmtánda aldurs ári, en þá mun hann rata í lífsháska og er lítil von um að honum verði bjargað. En ef hamingja hans þá varðveitir hann fyrir óláninu, mun hann ná háum aldri. Um þenna tíma mun Agib, sonur Kassibs konungs, steypa eirriddaranum á Segulbjargi í sjó fram, en stjörnurnar spá því, að kóngsson þessi muni bera banaorð af syni þínum fimmtíu dögum síðar.“ Brá föður mínum við, þegar saman bar spádómi þessum og draumi sjálfs hans; fékk það honum mikillar sorgar. Hann uppfæddi mig vel og kostgæfilega, þangað til ég var fimmtán vetra. En í gær frétti hann, að Agib riddari hafði steypt eirriddaranum í sjóinn fyrir tíu dögum; olli það honum svo mikils angurs og kvíða, að hann er nú orðinn sem annar maður; svo hefur það gengið nærri honum. Hafði hann þó hugsað sér ráð til að varðveita líf mitt, þrátt fyrir áhrif himintunglanna. Er langt liðið síðan hann lét gera fylgsni þetta, svo að ég mætti leynast hér hina fimmtíu daga, þangað til hann frétti, að eirriddaranum væri steypt. En af því hann hafði frétt, að það gerðist fyrir tíu dögum, flutti hann mig hingað skyndilega og lofaði hann að sækja mig að fjörutíu dögum liðnum. Er ég fyrir mitt leyti óhræddur og hygg ég að Agib kóngsson muni ekki leita mig uppi mitt í byggðri ey og undir jörð niðri. Þetta var það, herra, er ég ætlaði að segja yður frá.“

Meðan sonur gimsteinamannsins sagði sögu sína, hló ég með sjálfum mér að stjörnuspámönnunum, sem höfðu spáð honum dauða af mínum völdum. Mér fannst ég vera svo fjarlægur því, að láta spádóm þeirra rætast, að óðar en hann hafði úttalað, sagði ég við hann frá mér numinn: „Kæri, treystið gæsku drottins og kvíðið engu. Skoðið það eins og skuld, sem þér hafið átt að borga, en eruð nú laus við. Hrósa ég happi, að ég kom hingað eftir skipbrot mitt, til þess að verja yður móti hverjum þeim, sem situr um líf yðar. Skal ég ekki víkja eitt fet frá yður í þessa fjörutíu daga, sem fávíslegir útreikningar stjörnuspámanna hafa gert yður hræddan við. Meðan sá tími stendur yfir, er ég boðinn og búinn að vinna yður allt það gagn, sem mér er unnt. Síðan vona ég að þér og faðir yðar leyfið mér að nota tækifærið og fara til meginlands á skipi yðru. En þegar ég er kominn heim í ríki mitt, mun ég ekki gleyma, hvað ég á yður að þakka, og skal ég sýna yður þakklátssemi mína svo sem skylt er.“ Með slíkum hætti hafði ég af fyrir syni gimsteinamannsins og varð ég trúnaðarmaður hans, en ekki vildi ég hræða hann með því að segja honum, að ég væri voðaseggurinn Agib, og varaðist ég grandgæfilega að vekja nokkurn grun á því. Töluðum við margt og mikið saman þangað til náttaði og varð ég þannig þess vísari, að unglingur þessi var vel viti borinn. Síðan snæddum við saman af vistaforða hans, og var hann svo mikill, að leifar mundu hafa orðið, þó fleiri gestir hefðu komið en ég. Þegar við höfðum matast sátum við nokkra stund á tali og lögðumst síðan til svefns.

Morguninn eftir færði ég honum þvottarvatn, þegar hann reis úr rekkju; bjó ég þar næst til morgunverðar og bar á borð í hæfilegan tíma. Síðan fann ég upp leik til þess að stytta okkur stundir, og eftir það bjó ég til kvöldverðar, og að því búnu gengum við til hvíldar. Svona leið hver dagurinn af öðrum og urðum við bestu vinir á þessum tíma. Sá ég að honum þótti vænt um mig, en ég hafði svo mikla ást á honum, að ég atyrti oft í huga mínum stjörnuspámennina, sem höfðu spáð honum dauða af mínum völdum; þótti mér sem ómögulegt væri, að ég gæti drýgt svo andstyggilegt verk. Þannig vorum við þarna í þrjátíu og níu daga undir jörðinni og áttum bestu ævi; kom nú hinn fertugasti dagur að hendi. Um morguninn sagði unglingurinn við mig og réði sér varla fyrir kæti: „Kóngsson! Nú er fertugasti dagurinn kominn og þakka ég guði og góðum félagsskap yðar, að ég er enn á lífi. Fer ekki hjá því, að faðir minn mun sem fljótast votta yður þakklátssemi sína og veita yður allan greiða og fararbeina, að þér komist heim í ríki yðar. Nú bið ég yður svo vel gera, að hita vatn, að ég geti vandlega laugast og skipt um klæði, svo ég megi því sæmilegar fagna föður mínum.“ Setti ég þá vatn yfir eld, og er það var heitt orðið, hellti ég því í laugarkerið. Settist unglingurinn í kerið og þvoði ég hann sjálfur og neri, síðan fór hann úr baðinu og lagði sig upp í rúm; hafði ég búið um og sveipaði um hann ábreiðunni. Þegar hann hafði hvílt sig og sofið góða stund, sagði hann við mig: „Kóngsson! Gerið svo vel og færið mér eina melónu og sykur, að ég neyti þess mér til hressingar.“ Valdi ég nú hinar bestu melónur af þeim, er fyrir hendi voru, og lét þær á disk; en er ég fann engan hníf til að skera þær í sundur, spurði ég unglinginn, hvort hann vissi ekki af neinum hníf. Svaraði hann þá: „Hérna liggur einn á syllu yfir höfðalaginu.“ Sá ég hnífinn og flýtti mér að ná honum, en þegar ég hafði tekið hann og sté ofan, flæktust rúmfötin um fót mér, og datt ég svo slysalega ofan á unglinginn, að hnífurinn rakst í hjarta hans og dó hann að vörmu spori. Við þessa sjón æpti ég upp yfir mig, barði höfuð mitt og brjóst, reif sundur klæði mín og fleygði mér til jarðar með óumræðilegum harmi og örvæntingu. „Æ,“ kallaði ég upp, „hann átti að eins fáar stundir eftir, og þá var hann úr allri hættu, sem hann hefði flúið undan á þenna stað. Og jafnt sem ég er sannfærður um það með sjálfum mér að ekkert sé að hræðast, hlýt ég að verða morðingi hans og láta spádóminn rætast. Ó, guð minn!“ mælti ég enn fremur, mænandi augum mínum og fórnandi höndum til himins, „ég grátbæni þig að fyrirgefa mér og ég sver þér, að ég er saklaus af dauða ungmennis þessa. Ó, að hann hefði heldur orðið minn banamaður! Hversu lengi á ég að bera þraut á þraut ofan“....

...hnífurinn rakst í hjarta hans og dó hann að vörmu spori.

75. NÓTT.

Eftir þetta slys mundi ég óskelfdur hafa gengið út í dauðann, hefði hann borið mér að hendi; en vér hljótum hvorki lánið né ólánið þegar vér óskum þess. Hugsaði ég nú með mér, að grátur minn og harmur gætu ekki vakið unglinginn upp frá dauðum, en faðir hans gæti vel komið að mér, þegar hinir fjörutíu dagar væru á enda. Fór ég því úr jarðhúsinu, lagði helluna yfir og huldi hana moldu. Áður en ég var búinn að því, litaðist ég um og sá skip það koma frá meginlandinu, er sækja átti unglinginn. En er ég réðst um við sjálfan mig, hvað úr skyldi ráða, hugsaði ég: „Ef ég læt sjá mig, mun öldungurinn víst láta taka mig fastan og, ef til vill, einhvern af þrælunum drepa mig, þegar hann sér, hvernig ég hef farið með son hans. Allt, sem ég ber í bætifláka fyrir mig, mun ekki sannfæra hann um sakleysi mitt. Það er því best, fyrst færi gefst, að forða sér heldur undan reiði hans en ofurselja sig henni.“

Þetta gerði ég og. Nálægt jarðhúsinu var mikið tré og þéttlaufgað og leist mér þar tiltækilegt fylgsni. Klifraðist ég þar upp og hafði komið mér svo fyrir, að ég eigi sást, þegar skipið lenti á sama stað og í fyrra skiptið. Öldungurinn og þrælar hans gengu á land og var auðséð á þeim, er þeir gengu til jarðhússins, að þeir voru ekki vonlausir. En er þeir sáu, að nýlega hafði verið hreyft við moldinni, brugðu þeir svip og þó einkum öldungurinn. Veltu þeir samt hellunni frá, fóru ofan og kölluðu hátt á unglinginn með nafni, en þar var steinhljóð. Urðu þeir enn kvíðafyllri við þetta; leituðu þeir síðan og fundu hann loksins í rúmi sínu með hnífinn í hjartanu, því ég hafði ekki haft hug til að kippa honum úr sárinu. Við þessa sjón hljóðuðu þeir upp yfir sig af harmi og jók það á hryggð mína, en öldungurinn hné í ómegin. Báru þá þrælarnir hann upp aftur á örmum sér og lögðu hann niður undir tré því, er ég leyndist í. Lá hinn ólánsami faðir lengi í óvitinu, þrátt fyrir alla viðleitni þeirra, og hugðu þeir honum ekki lífvænt. Loksins vitkaðist hann samt eftir langa bið. Báru nú þrælarnir þangað lík sonar hans, skrýtt hinum bestu klæðum, og er gröfin var grafin, var því sökkt niður í hana. En öldungurinn, sem flóði í tárum, og varð að hafa tvo þræla sér til stuðnings, kastaði fyrst mold á líkið og fylltu þrælarnir síðan gröfina. Að því búnu voru húsgögnin og matvælin borin úr jarðhúsinu ofan á skip. Hinn gamli maður, sem varla gat staðið uppréttur fyrir harmi, var fluttur á börum út á skipið. Því næst sigldi skipið burt aftur og hvarf það mér úr augsýn...

76. NÓTT.

Þegar skipið var horfið, sem gimsteinamaðurinn og þrælarnir voru á, sat ég aftur aleinn á eynni. Var ég nú um nóttina í jarðhúsinu, því þeir höfðu ekki lokað því; en á daginn ráfaði ég til og frá um eyna og hvíldi mig þegar ég var þreyttur. Þegar ég hafði lifað þessu dauflega og tómlega lífi í heilan mánuð, fór ég að taka eftir því, að sjórinn færðist góðan mun undan landi, en eyjan stækkaði. Það var eins og meginlandið kæmi nær og varð sjórinn svo grunnur, að ekkert var á milli nema örmjóir vaðlar. Óð ég þar yfir og tók sjórinn mér í kné; gekk ég þar lengi eftir ströndinni á fjörum svo að ég varð dauðlúinn. Loksins kom ég að þéttari jarðveg og hafði sjóinn langt að baki mér; kom ég þá auga á bál mikið langt í burtu. Varð ég stórglaður, því ég hugsaði með sjálfum mér: „Þar finnur þú einhvern mann, því ekki er þessi eldur kviknaður af sjálfum sér. En er ég kom nær, sá ég að mér hafði skjátlast, því þetta var koparhöll, er mér hafði sýnst vera eldur; og var hún álengdar til að líta í sólskininu, sem hún stæði í ljósum loga. Dvaldi ég um stund við höll þessa, bæði til að hvíla mig og virða fyrir mér svo undrunarverða og snilldarfagra byggingu. Var ég ekki nálægt því orðinn fullsaddur á því, að horfa á skrauthýsi þetta, þegar ég sá koma tíu fríða unglinga; var sem þeir kæmu úr skemmtigöngu, og fylgdu þeir gömlum manni, sem var mikill vexti og öldurmannlegur. Það þótti mér furða, að þeir voru allir blindir á hægra auga. Undraðist ég mest að sjá svo marga eineygða menn saman komna í einu, er alla vantaði sama augað og skildi ég ekki, hvernig þeir hefðu fundist hér. Fögnuðu þeir mér með mestu vinsemd og er þeir höfðu heilsað mér, spurðu þeir, hvernig ég væri þangað kominn. Svaraði ég þeim, að saga mín væri nokkuð löng, en ef þeir vildu gera svo vel og setjast niður, skyldi ég segja þeim allt af létta. Settust þeir þá niður og sagði ég þeim allt, sem mér hafði viljað til síðan ég fór úr ríki mínu. Undruðust þeir mikillega og er ég hafði lokið sögu minni, beiddu þeir mig að koma með sér inn í höllina. Þáði ég boð þeirra og gengum við um marga fagurskipaða sali, stofur og herbergi, þangað til vér komum í einn stóran sal. Stóðu tíu bláir legubekkir settir í hring allt umhverfis; voru þeir gerðir til hvíldar um daga og svefns um nætur. En í miðjum hringnum stóð hinn ellefti legubekkur, samlitur hinum, en nokkuð lægri, og á hann settist gamalmennið, en unglingarnir á hina tíu. Var ekki rúm nema fyrir einn á hverjum og var því sagt við mig: „Vinur, sestu á ábreiðuna þarna í miðjunni og skaltu jafnlítið hnýsast eftir nokkru, sem okkur snertir, sem hinu, hvað því veldur, að vér allir höfum misst hægra augað. Láttu þér nægja það, sem þú sér, en varastu að forvitnast um fleira.“

Að nokkrum tíma liðnum stóð gamalmennið upp og gekk út, en kom bráðlega aftur með kvöldverð handa hinum tíu yngissveinum; fékk hver þeirra sinn skammt fyrir sig. Færði hann mér og minn skammt og snæddi ég einn að dæmi allra hinna, en að lokinni máltíð rétti sami öldungurinn hverjum eina skál af víni. Varð ég því næst að segja þeim upp aftur sögu mína, svo frábær hafði þeim þótt hún vera, og vorum við að tala um hana langt fram á nótt, þangað til einhver tók eftir að áliðið var orðið og sagði við öldunginn: „Þú sér, að kominn er tími til að hátta, og færir okkur þó ekki það, sem vér þurfum til að gera skyldu vora.“ Stóð öldungurinn upp að vörmu spori og gekk inn í næsta herbergi; bar hann þaðan smámsaman tíu ker og voru breiddir yfir bláir dúkar. Setti hann sitt fyrir hvern af hinum eineygðu og kerti með, en er þeir tóku dúkana af, sá ég að í kerunum var aska, kol og svart litarefni. Hrærðu þeir allt þetta saman og tóku að maka andlit sín í hræringi þessum, svo þeir urðu viðbjóðslegir að sjá. Síðan grétu þeir hástöfum, veinuðu og æptu án afláts: „Vér lifðum sældarlífi, en vor ósvífna forvitni spillti því fyrir oss.“ Héldu þeir þessu kynlega atferli áfram nær því alla nóttina; en er komið var undir morgun, færði öldungurinn þeim vatn og þvoðu þeir þá andlit sín og hendur. Síðan fóru þeir úr hinum saurugu klæðum og í önnur hrein, svo engin merki sáust á þeim eftir hinar kátlegu aðfarir, sem ég hafði verið sjónarvottur að.

Nú megið þér nærri geta, hvað ég átti bágt með að stilla mig. Oft var rétt að mér komið, að bregða þögninni og spyrja hina eineygðu menn. Kom mér ekki dúr á auga, það sem eftir var nætur. En er vér vorum komnir á fætur morguninn eftir, gengum vér út til að viðra oss í morgunkælunni og sagði ég við hina ungu menn: „Ég er ekki maður til að halda lög þau, er mér voru sett í gær. Þér eruð allir skýrleiks menn og vel viti bornir, að því er mér hefur virst, en samt sá ég yður slíkt aðhafast í gærkvöldi, sem vitlausum mönnum einum væri ætlandi. Hvaða ólán sem af því kann að hljótast, þá get ég samt ekki stillt mig um að spyrja yður, hvers vegna þér hafið svert andlit yðar og hvers vegna þér eruð eineygðir. Hlýtur eitthvað sérlegt að valda þessu og því særi ég ykkur að seðja forvitni mína.“ Svöruðu þeir spurningum mínum engu öðru en því, að mig varðaði ekki um það, mér stæði á engu að vita það og væri mér fyrir bestu að bæla niður þessa hnýsnis ástríðu. Töluðum vér þenna dag um hitt og þetta og er vér höfðum snætt kvöldverð, og nótt var fyrir hendi; sótti öldungurinn aftur hin bládúkuðu ker; svertu þeir sig aftur og æptu: „Vér lifðum sældar lífi, en vor ósvífna forvitni spillti því fyrir oss.“

En er á þessu gekk hverja nótt eftir aðra, þá gat ég loksins ekki setið á mér lengur. Lagði ég nú fast að þeim, að svala forvitni minni eður vísa mér leið, að ég mætti heim komast í ríki mitt. „Því hér get ég ekki lengur haldist við,“ sagði ég, „ef ég hverja einustu nótt á að horfa á svo fábreytilega sjón og vita ekki, hvernig á slíku stendur.“

Þá svaraði einn af hinum eineygðu: „Undrastu eigi, að vér breytum þannig við þig, því ekki gengur oss annað til að synja bænar þinnar en góðvilji einn, að afstýra þeim harmi frá þér, að rata í sama ólánið og vér. En viljir þú verða fyrir sama slysi og vér, þarft þú ekki annað en að segja til og skaltu þá fá þá úrlausn, sem þú mælist til.“ Kvaðst ég vera við öllu búinn, hvað sem væri, en þó töldu þeir um fyrir mér. „Hafðu ráð vort,“ sögðu þeir, „og stilltu forvitnina, því hægra auga þitt er í veði.“ „Það gerir ekkert til,“ ansaði ég, „ég lofa því, að sakast ekki við ykkur, þó ég verði fyrir óláni þessu, heldur skal ég sjálfum mér einum um kenna.“ Sögðu þeir mér og, að úr því ég hefði misst augað, mætti ég eigi vonast þess, að geta verið hjá þeim, ef mér hefði líkt til hugar komið; væri tala þeirra full og mættu ekki fleiri bætast við. Sagði ég þá, að mér þætti reyndar vænt um að vera með svo góðum mönnum, en ef ekki væri kostur á því, mundi ég láta mér það lynda, því mér væri fyrir öllu, að þeir gerðu bæn mína.

Þegar hinir tíu eineygðu menn sáu að ég var staðráðinn í áformi mínu, slátruðu þeir sauð og flógu af honum gæruna og réttu mér hnífinn, sem þeir höfðu skorið með, og mælti einn þeirra: „Taktu við hnífnum, þar mun koma að þú þarft hans við; skal ég nú segja þér, hvernig á því stendur. Vér ætlum að sauma þig innan í gæru þessa og skilja þig einan eftir úti. Mun þá í sama vetfangi sjást á lofti kynjastór fugl, er Rok heitir; heldur hann að þú sért sauður, hremmir þig og flýgur með þig hæst upp undir ský. Lát samt ekki hugfallast, því hann mun beina flug til jarðar aftur og setjast á fjallstind einn. Undir eins og þú finnur að þú ert kominn á jörð niður, skaltu rista upp gæruna með hnífnum og fleygja henni af þér. Óðar en fuglinn sér þig, mun hann fljúga burt af hræðslu. Skalt þú þá án tafar ganga þaðan, þangað til þú kemur að höll einni mikilli, sem er alþakin gulli, stórum smarögðum og öðrum gimsteinum; skaltu ganga inn um hliðið, er ávallt stendur opið. Höfum vér allir verið þar, en viljum ekkert segja þér af því, sem vér höfum séð þar eða reynt; þú munt reyna það sjálfur. En það eitt skaltu vita, að hver okkar hefur látið hægra augað fyrir, og erum vér, vegna fjarveru vorrar þaðan, skyldaðir til að leggja á oss meinlæti þau, er þú sást. Höfum vér allir ratað í svo fáheyrð ævintýri, að rita mætti um það stóra bók, en vér megum ekki segja meira af því.“

77. NÓTT.

Þegar einn af hinum eineygðu hafði sagt mér allt þetta, sveipaði ég að mér gærunni og hafði ég nú með mér hnífinn; saumuðu þeir síðan fast að mér og gengu aftur í eirhöllina. Leið ekki á löngu áður en ég sá fuglinn Rok, er þeir höfðu talað um; steypti hann sér yfir mig úr háa lofti og hremmdi mig í klær sínar eins og sauð og flaug svo upp aftur himinhátt með mig, uns hann renndi sér niður aftur á háan fjallshnúk og lagði mig þar niður. Undir eins og ég fann, að ég var kominn á jörð niður, risti ég gæruna af mér með hnífnum, fleygði henni og gerði fuglinn varan við mig; flaug hann jafnskjótt sem hann sá mig, fyrir hræðslu sakir. Fuglinn Rok er hvítur að lit, ógurlega mikill og sterkur; svo er hann rammefldur, að hann flýgur með fíla af jafnsléttu upp á hæstu fjöll og étur þá þar. Var ég nú bráðlátur að sjá hina fyrirheitnu höll og stóð alls ekki við, heldur flýtti mér, sem ég gat, svo ég náði þangað á tæpum hálfum degi. Þótti mér hún enn fallegri en henni hafði verið lýst fyrir mér, og kom ég gegnum hið opna hlið inn í ferstrendan garð, svo víðan, að umhverfis hann voru níutíu og níu dyr úr sandels- og olíuviði, og einar dyr af gulli, auk margra skrautlegra stiga, er lágu upp til hinna efri herbergja. Urðu fyrir mér opnar dyr og kom ég inn um þær í stóran sal; sá ég þar sitja fjörutíu meyjar, svo óumræðilega fagrar, að ég gat eigi hugsað mér fegurri. Voru þær allar skrautbúnar. Undir eins og þær sáu mig, stóðu þær upp og biðu þess ekki, að ég heilsaði þeim, heldur heilsuðu þær mér að fyrra bragði með miklum gleðilátum og sögðu: „Kom heill, kom heill, drottinn vor og herra!“ Því næst tók ein þeirra til máls! „Lengi höfum vér þráð slíkan riddara, sem þú ert. Má ráða það af yfirbragði þínu, að þú hefur alla þá kosti til að bera, sem vér óskum oss, og vonum vér, að þér þyki félagsskapur vor hvorki ógeðfelldur né þér ósamboðinn.“ Neyddu þær mig til að setjast í sæti, sem var hærra en þeirra, og var mér það mjög á móti skapi. En er ég lét í ljósi, að mér líkaði miður, mæltu þær: „Þetta er þitt sæti; upp frá þessu ert þú drottinn vor, herra og dómari, en vér erum ambáttir þínar, reiðubúnar til að gera hvað sem þú skipar.“ Fékk mér það nú mikillar undrunar, hvað þessar ástúðlegu meyjar lögðu sig í líma að gera mér allt að skapi. Ein kom til mín með heitt vatn og þvoði á mér fæturna, önnur hellti ilmandi vatni yfir hendur mínar, sumar færðu mér klæðnað og hjálpuðu mér til að

78. NÓTT.

Þegar ég hafði sagt hinum fjörutíu meyjum sögu mína til enda, urðu þær eftir, sem næst mér sátu, til að skemmta mér, en hinar fóru út að sækja kerti, því dimmt var orðið. Komu þær aftur með fjölda ljósa, svo ekki þurfti að sakna dagsbirtunnar, og röðuðu þær ljósunum svo fagurlega niður, sem hugsast gat. En nokkrar báru inn þurrkaða ávexti, súrsaðan mat, sætindi og þorstsæla rétti; báru þær og alls konar vín og aðra drykki á borð, en aðrar komu með hljóðfæri. En þegar öllu var skipulega fyrir komið, þá buðu þær mér að setjast til borðs. Settust þá meyjarnar líka og stóð samsæti þetta lengi yfir. Þær, sem kunnu að syngja og leika á hljóðfæri, skemmtu með fögrum söng, hinar dönsuðu tvær og tvær með óviðjafnanlegum yndisþokka, og stóð á þessum leik þangað til komið var miðnætti.

Þá tók ein af hinum fögru húsfreyjum til orða og mælti: „Þú munt vera þreyttur af göngunni og er nú tími til kominn að þú njótir hvíldar. Herbergi þitt er til reiðu; en áður en þú fer þangað, skalt þú kjósa af oss lagskonu til hvíluneytis, þá er þér líst hvað best á.“ Svaraði ég því, að ég mundi trauður að kjósa, því mér þættu þær allar jafn fríðar, jafn skýrar og jafn maklegar þjónustu minnar; mundi ég því ekki vera sá glópur, að taka eina fram yfir aðra. Þá svaraði mér sú, er fyrst talaði: „Vér kunnum að meta kurteisi þína og vitum, að feimni þín kemur af ótta fyrir því, að afbrýðisemi muni kvikna með oss. En lát eigi slíkt aftra þér; vér ábyrgjumst, að hvernig sem þú kýs, þá skulum vér eigi verða afbrýðifullar, því vér höfum komið oss saman um, að njóta sömu sæmdar í röð, hver á eftir annarri og skal umferðin byrja á ný, þegar fjörutíu dagar er liðnir. Kjóstu því hiklaust sem þér líkar, og hafðu ekki af þér tímann, sem þér er ætlaður til nauðsynlegrar hvíldar og endurnæringar.“ Hlaut ég að láta undan og kaus ég þessa hina yndislegu mey, sem við mig talaði, því hún töfraði augu mín og heillaði hjarta mitt og var eins og skáldið lýsir:

Hrafnsvart, hrynjandi

hár um sveipar

heiði hádegis

húmi nætur,

en skær ásján

í skugga fylgsnum,

dimmu dreifandi,

daglengis skín.

Era svo vænn viður,

að vexti megi

gullbjartrar líkja

við limar beinar,

né svo haukfránar

hvarmatinnur

antelópu,

þó atalt horfi;

hún nam af auðspöng

augum renna.

Heiðnar ástir

í hjarta brunnu,

er til hvítarmrar

hug ég felldi;

ástsjúkan hal

enginn firni,

þó táli teygist

og trú gleymi.

Hinn ástúðlegi meyjaskari skildi þar við okkur og gekk til hvílu.

79. NÓTT.

Um það leyti, sem ég var klæddur morguninn eftir, komu hinar þrjátíu og níu meyjar í herbergi mitt. Voru þær allar öðruvísi búnar en daginn áður; buðu þær mér góðan dag og spurðu, hvernig mér liði. Því næst fóru þær með mig í bað, þvoðu mér sjálfar og þjónuðu mér á allar lundir móti vilja mínum. En er ég sté úr lauginni, færðu þær mig í annan klæðnað miklu skrautlegri en hinn fyrri. Sátum vér því nær allan daginn yfir borðum og er háttatími var kominn, beiddu þær mig aftur að kjósa mér lagskonu. Í stuttu máli, lafði mín, því ég vil ekki þreyta yður með því að stagast á hinu sama aftur og aftur, ég var í heilt ár hjá hinum fjörutíu meyjum og samrekkti þeim til skiptis. Ekkert bar það til allan þenna tíma, er á minnsta hátt glepti munaðarsælu vora; en er þessi tími var á enda, komu hinar fjörutíu meyjar einn morgun til mín, en þá voru þær ekki með gleðibragði, né spurðu um líðan mína, heldur flóðu þær í tárum.

Hver þeirra faðmaði mig eftir aðra með blíðlæti og mælti: „Vertu sæll, elskulegi kóngsson! Við verðum að skilja við þig.“ Komst ég við af tárum þeirra og grátbændi þær, að segja mér, hvað að þeim gengi og hvernig á skilnaði þeim stæði, er þær töluðu um. „Fyrir guðs sakir, elskurnar mínar!“ sagði ég, „látið mig vita, hvort í mínu valdi stendur að hugga ykkur, eða er aðstoð mín árangurslaus?“ Í stað þess að svara því, er ég spurði að, önsuðu þær: „Guð gæfi vér hefðum aldrei séð þig né þekkt. Margir riddarar hafa sýnt oss þá sæmd, að koma á vorn fund, en enginn þeirra var eins látprúður, mildur og glaðvær og svo að öllum kostum búinn, sem þú. Við vitum ekki, hvernig við eigum að lifa án þín.“ Að svo mæltu kom upp fyrir þeim mikill grátur að nýju. Beiddi ég þær enn að láta mig ekki lengur ærast af óþreyju, heldur segja mér óhikað orsök harma þeirra, og svöruðu þær þá: „Æ, hvað mundi vera oss meira sorgarefni en það, að verða að skilja við þig? Má vera, að við sjáumst aldrei framar. En ef þú vildir og hefðir stillingu til, þá væri þó ekki ómögulegt, að við mættum finnast aftur.“

„Ég skil ekkert í því, sem þið talið um,“ mælti ég, „og bið ég ykkur að skýra orð ykkar.“ „Svo skal vera,“ tók ein þeirra til máls, „og skalt þú vita, að vér allar erum konunga dætur. Við búum hér saman og lifum sældarlífi, eins og þú veist, en við hver árslok erum vér skyldar til að fara héðan og vera fjörutíu daga í burtu; valda þessu óbrigðanleg álög, sem við megum ekki segja frá. Munum vér seinna koma til hallarinnar aftur. Í gær var árið á enda og í dag verðum við að skilja við þig; þess vegna liggur svo illa á okkur. En áður en við leggjum af stað, munum við afhenda þér alla lykla og einkum þá, er ganga að hinum hundrað dyrum; hefur þú þar nóg til að svala forvitni þinni, og skalt þú hafa það þér til afþreyingar meðan við erum burtu. En þess biðjum við þig. — það er sjálfum þér fyrir bestu og stendur okkur á mestu — ljúktu ekki upp gulldyrunum! Því ef þú lýkur þeim upp, munum við aldrei framar sjást; eykur þessi áhyggja mjög á harma vora. Það er vonandi, að þú hlýðir ráði þessu, þar sem heill þín liggur við. Gættu þín vel, því ef þú lætur eftir forvitni þinni, þá bakar þú sjálfum þér mikið tjón. Við sárbænum þig, að varast slíkt glappaskot og veita okkur þá huggun, að fá að finna þig aftur, þegar hinir fjörutíu dagar eru liðnir. Að vísu væri oss hægt að hafa með oss lykilinn að gulldyrunum, en það væri ókurteisi, þar sem kóngsson á í hlut, að tortryggja visku hans og stillingu....“

80. NÓTT.

Ég varð sárhryggur af því, er hinar fögru konungadætur sögðu mér. Gaf ég þeim í skyn, hvílíks saknaðar og leiða fjarvera þeirra fengi mér, og þakkaði ég þeim fyrir heilræðið. Ég lofaði að hlýðnast þeim, sór og sárt við lagði, að ég gæti gert það, sem örðugra væri, til þess að hljóta slíkt lán, sem það væri, að una aldri sínum hjá slíkum afbragðs konum. Því næst kvöddumst við með mestu blíðu; faðmaði ég þær allar hverja eftir aðra, og nú var ég allt í einu aleinn eftir í höllinni.

Á hinu liðna ári hafði ég gleymt mér svo í munaðarlífinu, hinum inndæla félagsskap, sönglistinni og skemmtununum, að ég hvorki hafði tíma né löngun til að kynna mér hina merkilegu hluti, sem voru í töfrahöll þessari. Þó að ég hefði þar ótal fagra hluti fyrir augum á degi hverjum, varð mér ekki einu sinni litið til þeirra, svo var ég frá mér numinn af fegurð meyjanna og ánægður af því, hvað þær voru mér ljúfar og ástúðlegar. Þess vegna fékk burtför þeirra mér ákafrar hryggðar, og þó við værum ekki skilin að samvistum meira en fjörutíu daga, mátti mér, sem það væri hundrað ár.

Ég einsetti mér að hafa jafnan í hug hið mikilsvarðandi heilræði, er þær gáfu mér, og ljúka aldrei upp gulldyrunum. En af því ég, að þessu einu undanteknu, mátti seðja forvitni mína sem ég vildi, þá tók ég þann lykilinn, sem fyrstur var í röðinni af þeim, er gengu að hinum öðrum dyrum. Lauk ég nú upp hinum fyrstu dyrum. Inn um þær dyr kom ég í aldingarð, og hygg ég að enginn finnist slíkur um víða veröld, og enda, að sá taki honum ekki fram, sem trúin hefur fyrirheitið oss eftir dauðann. Varð ég frá mér numinn að horfa á allt það, er garður þessi hafði til að bera, hið ágæta skipulag, þrifnaðinn, fyrirkomulag plantnanna, ógrynni, margbreytni og fegurð ávaxtanna. Skal þess og geta, að þessi dýrðlegi garður var vökvaður fágætum vatnsveitingum. Þar voru haglega grafnir og beinþræddir skurðir, er leiddu gnóglegt vatn að rótum trjánna, sem vatnsþurfandi voru til að bera hið fyrsta brum og blóm, en aðrir færðu minna vatn til þeirra, sem aldinvísir var kominn á, og enn aðrir miklu minna til þeirra trjáa, sem báru því nær fullvaxin aldin; voru þau aldin miklu stærri en almennt gerist í öðrum görðum. En í þeim rennum, sem fluttu vökva til þeirra trjáa, er alþroskaða ávexti báru, var ekki meira vatn en svo, að þau gátu nærst og viðhaldist í sama gróðri. Ég ætlaði aldrei að geta þreyst á að skoða þenna inndæla stað og dást að honum, og mundi ég aldrei hafa þaðan farið, hefði ég ekki eftir þessu gert mér enn meiri hugmyndir um það, sem ég átti óséð. Fór ég því úr garði þessum gagntekinn af undrun, lokaði dyrunum og lauk upp þeim, er næstar voru.

Þar var eigi aldingarður, heldur jurtagarður, og var hann að sínu leyti eins frábær. Hann var mikill um sig, og minni vatnsveitingar en í hinum, til þess að engin plantan fengi meira vökva en þurfti. Blómguðust þar samtímis ýmsar jurtir, sem annars aldrei gróa á sömu árstíð, bæði rósir, jasmínur, hyasintar, anemónur, túlípanar, sóleyjar, negulblóm, liljur og fjöldi annarra blóma, og ekkert getur sætara hugsast en hinn samblandaði blómilmur, sem ég andaði að mér í garði þessum.

Nú lauk ég einnig upp þriðju dyrunum og kom inn í stórt fuglahús; var gólfið þar lagt ýmiskonar marmara. Búrið var úr sandels- og olíuviði og var í því ótölulegur fjöldi næturgala, kanarífugla, lævirkja, og annarra ennþá sætrómaðri söngfugla, sem ég aldrei fyrr á ævi minni hafði heyrt né séð. Fæða þeirra og drykkur var í dýrustu jaspis- og agatskálum og var frá öllu gengið með slíkum þrifnaði, að ég hugsaði með sjálfum mér, að ekki veitti af hundrað mönnum til að halda þessu stóra fuglahúsi í slíkum þrifum. En hvorki sá ég hér nokkurn mann né heldur í görðunum, sást þar þó ekkert illgresi né minnsta vanhirðing.

Sól var runnin til viðar og var ég frá mér numinn af sönglist þessa fuglagrúa, sem nú tók að leita sér nátthvíldar. Fór ég því til herbergis míns og sofnaði með þeim ásetningi, að ljúka upp næsta dag öllum hinum dyrunum nema þeim síðustu, þeim hundruðustu — gulldyrunum.

Daginn eftir lauk ég upp fjórðu dyrunum og svo sem ég hafði furðað mig á því, er ég sá daginn áður, undraðist ég hálfu meira það, er ég nú sá. Kom ég inn í víðan garð og var kringum hann undurfögur bygging, en ég vil eigi lýsa því nákvæmar, svo saga mín lengist ekki um of. Voru fjörutíu dyr á byggingu þeirri og einn féhirslusalur innar af hverjum dyrum, en hver þeirra var meira virði en hið mesta konungsríki. Í hinum fyrsta lágu perluhrúgur; voru hinar stærstu perlur, þó ótrúlegt þyki, á stærð við dúfuegg, og var miklu meira af hinum stóru en hinum smáu. Í næsta sal voru demantar, karbunklar og roðasteinar, í hinum þriðja smaragðar, í hinum fjórða stangagull, gullpeningar í hinum fimmta, stangasilfur í tveimur hinum næstu; en í hinum voru ametystar, tópasar, ópalar, tyrkisar, hyasintur og allir gimsteinar, sem hugsast geta, að ég ekki nefni jaspis, agat og karneól. Þar að auki var fullt hús af kóralgreinum og enda heilum kóraltrjám.

Þegar ég hafði virt fyrir mér öll þessi auðæfi, réði ég mér ekki fyrir undrun og hrópaði: „Þó að auðlegð allra konunga veraldarinnar væri komin á einn stað, kæmist hún ekki í hálfkvisti við þetta. Mikill lánsmaður er ég, að eiga öll þessi auðæfi og þar á ofan fjörutíu hinar fríðustu konur jarðríkis.

En ég vil ekki tefja mig á því, lafði mín, að lýsa öllum hinum sjaldgæfu dýrgripum og gersemum, sem ég sá hina næstu daga. Það eitt segi ég yður, að mér veitti ekki af þrjátíu og níu dögum, til þess að ljúka upp hinum níutíu og níu dyrum og sjá allt, sem geymt var innar af þeim. Nú voru einungis eftir hundruðustu dyrnar og þeim var mér bannað að ljúka upp....

81. NÓTT.

Nú kom dagur sá að hendi, sem var hinn fertugasti frá því ég skildi við hinar fögru konungadætur, og hefði ég á þessum degi getað stillt mig, eins og skylda mín var, mundi ég hafa orðið hinn mesti gæfumaður, þar sem ég nú varð hinn mesti ólánsmaður. Daginn eftir átti ég von á konungadætrunum, og hefði ég átt að hafa taum á forvitni minni af tilhlökkuninni að sjá þær. En ég var breyskur, sem mig mun lengi iðra, og bugaðist ég af ginningum djöfulsins, sem lét mig engan frið hafa, heldur freistaði mín jafnt og stöðugt, þangað til ég ofurseldi mig hörmungum þeim, er síðan hafa gengið yfir mig.

Ég lauk því upp hinum ískyggilegu dyrum, þvert á móti heiti mínu, og óðar en ég hafði stigið fæti yfir þröskuldinn, lagði á móti mér sætan ilm, en þó brá mér svo annarlega við, að ég hné hálft um hálft í ómegin. Kom ég þó fljótt aftur til sjálfs mín og hefði ég þá átt að láta bendingu þessa verða mér að varnaði, loka dyrunum og bæla niður forvitnina fyrir fullt og allt, en í þess stað hélt ég áfram. Því þegar ég hafði farið út og hresst mig í útiloftinu, gat ég vel þolað ilminn. Ég kom inn í glæsilegt, fagurhvelft herbergi, og var sóllauki stráð yfir gólfið. Þar brann fjöldi ljósa á stórum kertistikum úr gulli; loguðu þau af angandi olíu og ilmkvoðu; logaði þar og á gull- og silfurlömpum af ilmkynjaðri olíu og stóð af ljómandi birta. Var þar margt nýstárlegt að sjá, en það, sem mér varð starsýnast á, var svartur hestur, og getur enginn ímyndað sér félegri grip eða fagurskapaðri. Ég gekk að honum til þess að skoða hann nálægt, og sá ég að söðull og beisli var af skíru gulli og hvorttveggja völundarsmíði; jatan var af kristalli og öðrumegin full af höfrum og hirsi en hinumegin af rósavatni.

Nú vildi ég sjá hestinn við birtuna, teymdi hann út, fór honum á bak og reyndi að koma honum af stað; en er honum varð ekki komið úr sporunum, lamdi ég hann með svipu, sem ég hafði fundið inni í húsinu hjá stalli hans. Í sama vetfangi tók hann viðbragð og hneggjaði ógurlega, því næst þandi hann út frá sér vængi, er ég alls ekki hafði séð nein mót til, og flaug hátt í loft upp. Hugsaði ég nú ekki um annað en að sitja fastur í söðlinum, og tókst mér það, svo mikið ofboð, sem yfir mig kom. Loksins renndi hann sér niður og staðnæmdist á flatþaki hallar nokkurrar, og áður en ég gæti stigið af baki, hristi hann sig svo óþyrmilega, að ég byltist niður af honum, og um leið sveiflaði hann taglinu svo hart í andlit mér, að ég missti hægra auga mitt og hef síðan verið eineygður.

Nú mundi ég allt það, sem hinir tíu eineygðu menn höfðu sagt; hesturinn flaug burt og ég stóð upp harmandi sáran ólán það, er ég sjálfur hafði bakað mér. Ég gekk ofan af þakinu í innhúsin, með hendina fyrir auganu, því mér logsveið; kom ég þá í sal einn og stóðu þar tíu legubekkir settir í hring og í miðjum hringnum ellefti legubekkurinn og lægri en hinir; sá ég þá að ég mundi aftur vera kominn til hallarinnar, þaðan er fuglinn Rok hafði flogið með mig. Hinir tíu eineygðu unglingar voru ekki komnir heim, en ekki leið langt um þangað til þeir komu og var öldungurinn með þeim. Afturkoma mín og missir auga míns kom þeim alls ekki óvart, og sögðu þeir: „Við samhryggjumst þér af hjarta, að þér varð ekki gleðilegri heimkomu auðið, en við erum saklausir af óláni þínu.“ „Það væri rangt af mér,“ ansaði ég, „að kenna ykkur um þetta; ég hef steypt mér í óhamingjuna sjálfur; ég á ekki sök nema á sjálfum mér.“ Þá sögðu þeir: „Ef sætt er sameiginlegt skipbrot, þá getur okkar dæmi verið þér til huggunar. Fyrir þér fór eins og okkur; við lifðum heilt ár í sama munaði og áttum kost á sömu sælu, hefðum við ekki lokið upp gulldyrunum í fjarveru konungadætranna. Þú varst ekki hyggnari en við, og þú hefur sætt sömu refsingu. Vér skyldum fegnir lofa þér að vera hjá okkur, og bæta yfir syndir þínar með oss, en þú veist, hvers vegna okkur er það fyrirmunað. Haf þig því á burt og far til hirðarinnar í Bagdad; þar muntu hitta þann sem ráða mun fyrir auðnu þinni.“

Nú sögðu þeir mér hvaða veg ég skyldi fara og skyldi ég við þá. Á leiðinni lét ég raka skegg mitt og augabrúnir og tók á mig förumunks gervi. Hef ég lengi flakkað og kom ég til borgar þessarar þegar dagsett var. Hitti ég við borgarhliðið förumunka þessa, sem eru jafnókunnugir og ég, og undruðumst við þegar við sáum að okkur vantaði alla sama augað. Við höfðum ekki tíma til að ræða um þetta sameiginlega líkams lýti, því myrkrið datt á, og auðnaðist oss að bera hér niður og biðja yður, lafði mín, um líkn þá, er þér hafið svo drengilega veitt oss.“

Þegar hinn þriðji förumunkur hafði lokið sögu sinni, tók Sobeide til máls og segir við hann og förunauta hans: „Farið nú hvert á land sem þið viljið; þið eruð frjálsir allir þrír.“ Einn af þeim varð fyrir svörum og mælti: „Lafði mín, vér biðjum yður að fyrirgefa forvitni vora, og leyfa oss að heyra sögu þeirra manna, sem eftir eru.“

Sobeide veik nú máli sínu að kalífanum, vesírnum Gíafar og Mesrúr, sem hún þekkti ekki, og mælti: „Nú er að ykkur komið, að segja sögu ykkar.“ Þá mælti stórvesírinn, sem alltaf hafði verið fyrir svörum: „Lafði mín, til þess að hlýðnast boðum yðar þurfum vér ekki annað en að taka það upp aftur, sem vér sögðum áður en við oss var tekið í húsi þessu. Vér erum kaupmenn frá Mússúl og erum komnir til Bagdad til að selja vörur vorar, sem vér höfum komið til geymslu, þar sem vér erum til húsa. Í dag hafði einn af kaupmönnum hér boðið oss í veislu með öðrum verslunarmönnum. Veitti hann oss dýrindis rétti og ágætasta vín og á eftir lét hann koma dansmeyjar og söngmenn. Gerðum við þá svo mikinn glaum og háreysti, að varðmenn komu og tóku nokkra af gestunum fasta. Vér vorum svo heppnir að sleppa, en af því langt var áliðið og dyrnar á húsi voru lokaðar, vissum vér ekki, hvert vér skyldum halda. Nú vildi svo til að vér gengum fram hjá húsi yðar og þegar vér heyrðum, hvað hér var glatt á hjalla, réðum vér af, að drepa á dyr. Þetta er allt og sumt, sem vér höfum að segja samkvæmt skipun yðvarri.“

Þegar Sobeide hafði heyrt þetta, var eins og hún vissi ekki, hverju svara skyldi. Eftir þessu tóku förumunkarnir og beiddu hana að vera eins góða við þessa þrjá kaupmenn eins og hún hefði verið við þá, förumunkana. Þá mælti hún: „Svo skal vera; ég vil að þið séuð mér allir um jafnt þakklæti skyldugir og skal ég sýna ykkur miskunn, með því skilyrði, að þið að vörmu spori farið héðan, hvert sem ykkur lystir.“

Það var auðheyrt á máli Sobeide, að hún ætlaðist til, að sér væri hlýtt; fóru þeir þá allir umtalslaust á burt, kalífinn, Gíafar, Mesrúr, hinir þrír förumunkar og daglaunamaðurinn. Þeim stóð líka ótti af hinum vopnuðu svertingjum, sem stóðu þar kringum þá. Þegar þeir voru komnir út á stræti, mælti kalífinn við förumunkana, en lét ekkert á bera, hver hann væri: „Hvert ætlið þið nú að fara, ókunnugir menn og nýkomnir í borgina, og enn er ekki kominn dagur?“ „Herra!“ sögðu þeir, „við erum raunar í vandræðum út af því.“ „Komið þá með oss,“ segir kalífinn, „vér skulum greiða úr vandræðum ykkar.“ Því næst hvíslaði hann að stórvesír sínum, að hann skyldi fara með hina þrjá förumunka heim til sín og leiða þá fyrir sig næsta dag. „Ég ætla að láta uppskrifa ævisögur þeirra,“ sagði hann, „þær eru þess verðar, að þær séu geymdar í árbókum stjórnar minnar.“

Nú tók vesírinn Gíafar förumunkana með sér; daglaunamaðurinn fór heim til sín, en kalífinn fór með Mesrúr til hallar sinnar. Hann lagðist til svefns, en honum kom ekki dúr á auga, svo miklum heilabrotum olli það, er hann hafði heyrt og séð. Lék honum næsta mikil forvitni að heyra, hver þessi Sobeide væri, og hvað henni hefði gengið til að kvelja svörtu tíkurnar svo miskunnarlaust; eins langaði hann til að vita, hvers vegna svo mörg ör væru á brjóstum Amíne. Meðan hann var að grufla út í þetta, ljómaði af degi. Stóð hann þá upp og gekk inn í sal þann, er hann hélt í ráðstefnur og veitti þegnum sínum áheyrn; settist hann þar í hásætið. Að stundarkorni liðnu kom stórvesírinn og sýndi honum lotningarmerki eins og hann var vanur. Tók þá kalífinn óðar til máls: „Vesír, málefni þau, sem nú eru fyrir hendi, kalla eigi mjög hart að; öðru máli er að gegna um hinar þrjár konur og hinar tvær svörtu tíkur. Ég hef engan frið fyrr en ég veit sannleikann um þessa kynlegu hluti. Komdu því með konurnar og förumunkana til mín á sama tíma. Far nú og gæt þess, að mér þykir löng biðin.“

Vesírinn þekkti herra sinn, að hann var ákafamaður og hinn bráðlátasti og flýtti sér því, að hlýðnast boði hans. Fór hann og sagði konunum með mestu kurteisi, að sér hefði verið skipað að leiða þær fyrir kalífann, en ekki drap hann neitt á það, sem gerst hafði um nóttina. Þær systur huldu sig þegar blæjum sínum og fóru með vesírnum, en förumunkana tók hann með sér í leiðinni; höfðu þeir á síðan komist að því, að þeir höfðu séð kalífann og talað við hann eins og ókunnugan. Leiddi vesírinn þau öll inn í höllina og varð svo skjótbúinn með erindi sitt, að kalífinn varð stórglaður. Fyrir kurteisi sakir, þar sem embættismenn voru við, lét kalífinn vísa hinum þremur konum til sætis bak við fortjaldið í dyrunum að herbergi hans, en hina þrjá förumunka lét hann vera næst sér; sýndu þeir með lotningarmerkjum, að þeir vissu vel frammi fyrir hverjum þeir stóðu.

Harún Alrasjid

Þegar systurnar þrjár voru sestar niður, veik kalífinn sér að þeim svo mælandi: „Yður mun bregða í brún, þegar ég nú segi, að ég í nótt var í húsum ykkar, dularbúinn eins og kaupmaður. Þið munuð ef til vill vera hræddar um, að þið hafið móðgað mig, og vera má þér ætlið, að ég hafi stefnt ykkur hingað til þess að láta ykkur kenna á reiði minni. En verið ókvíðnar og vitið fyrir víst, að ég hef gleymt því, sem gert er, og að mér fellur háttalag ykkar vel í geð. Mundi ég kjósa, að allar konur í Bagdad væru svo vel viti bornar sem þið eruð. Skal ég aldrei gleyma stillingu þeirri er þið sýnduð, þar sem vér vorum ókurteisir. Þá var ég ekki meira en kaupmaður frá Mússúl, en nú er ég Harún Alrasjid, kominn af hinni vegsamlegu Abbas-ætt, er gengur í stað vors mikla spámanns. Hingað kallaði ég ykkur til þess að ég mætti heyra af ykkar eigin sögusögn, hverjar þið eruð, hvers vegna ein ykkar misþyrmdi svörtu tíkunum og tárfelldi með þeim á eftir. Eins leikur mér forvitni á að vita, hvers vegna svo mörg ör eru á brjóstum annarrar.“

Þetta mælti kalífinn skýrt og skilmerkilega og heyrðu hinar þrjár konur hvert orð, en samt tók vesírinn Gíafar hvert orð upp aftur eftir honum, því það var hirðsiður.

82. NÓTT.

Í það mund, sem nótt var á enda, kallaði Dínarsade: „Elsku systir! Fyrir alla muni segðu okkur söguna af henni Sobeide, því ég geng að því vísu, að hún hafi sagt kalífanum hana.“ „Það gerði hún,“ sagði Sjerasade. Soldán uppörvaði drottningu til að segja söguna og gerði hún það á þessa leið:

Sagan af Sobeide

Sobeide tók þannig til máls: „Drottinn rétttrúaðra manna! Saga sú, er ég ætla að segja yðar hátign, er einhver sú einstakasta, sem nokkur maður hefur heyrt. Ég og báðar svörtu tíkurnar erum þrjár systur, sammæðra og samfeðra, og skal ég segja yður, hversu kynlega það atvikaðist að þær breyttust í tíkur. Báðar konurnar, sem við eru og hjá mér eru til húsa, eru líka systur mínar; við erum samfeðra, en sundurmæðra. Sú heitir Amíne, sem örin hefur á brjóstunum, hin Safie, en ég heiti Sobeide.

Eftir föður okkar látinn var fjármunum hans skipt jafnt á milli okkar. Þegar báðar stjúpsystur mínar höfðu fengið sinn part, sögðu þær skilið við okkur og bjuggu sér með móður sinni. En við systurnar vorum kyrrar hjá móður okkar, sem þá var enn á lífi, en andaðist síðar og lét hverri okkar eftir sig þúsund sekkínur.

Þegar við vorum orðnar fjár okkar ráðandi, giftust báðar eldri systur mínar, fóru burt með mönnum sínum og létu mig sitja eina eftir. Undir eins eftir brúðkaupið seldi maður annarrar þeirra allar eigur sínar; fóru þau síðan til Afríku, bæði með fé það, er hann fékk fyrir þær og fjármuni hennar. Eyddi hann þar öllu fé sínu og konu sinnar og þegar hann var alls laus, rak hann hana frá sér og hafði ósannindi að yfirvarpi sér til réttlætingar.

Sobeide sagði kalífanum sögu sína

Nú kom hún aftur til Bagdad og hafði orðið að þola mestu hörmungar og volæði á slíkri langferð; hún leitaði skjóls hjá mér og var þá svo aumkvunarlega til reika, að hvert steinhjarta mátti vikna. Fagnaði ég henni með ástúð, sem hún ætíð mátti eiga von á af mér. En er ég spurði hana, hvað hafði steypt henni í þetta ólán, sagði hún mér grátandi frá hinu illa athæfi manns hennar og hversu ósæmandi meðferð

hún hafði orðið fyrir. Komst ég þá svo við að ég tárfelldi með henni; fylgdi ég henni því næst til lauga, og gaf henni klæðnað af sjálfri mér. „Elsku systir!“ sagði ég við hana, „þú ert okkar elst og ég álít þig sem móður mína. Meðan þú varst burtu, hefur guð blessað mín litlu efni og atvinnu þá, sem ég hef varið þeim til; hef ég stundað silkiorma rækt og heppnast vel. Treystu því, að allt, sem ég á, er líka þín eign og skal það vera þér jafn heimilt, sem sjálfri mér.“

Nú lifðum við saman marga mánuði í besta samlyndi. Oft hugsuðum við til hinnar þriðju systur og furðuðum okkur á því, að við ekkert skyldum frétta af henni; en allt í einu kom hún sjálf og var jafn aumlega stödd sem hin elsta. Hún hafði orðið fyrir sömu meðferð af manni sínum og fékk hún hjá mér sömu viðtökur og hin.

Nokkru síðar gerðu báðar systur mínar mér uppskátt, að þær ætluðu að giftast, til þess að vera mér ekki lengur til byrði. Svaraði ég, að ef þeim gengi ekki annað til, væri þeim þeirra hluta vegna óhætt að vera hjá mér, því eigur mínar nægðu okkur þremur til sómasamlegs framfæris. „En ég er hrædd um,“ sagði ég, „að þessi gifting sé girndarráð ykkar beggja. Sé svo, hlýt ég að játa, að mér kemur það á óvart; getið þið hugsað til að giftast í annað sinn, sem hafið haft svo lítið lán af hjúskapnum? Þið vitið, hversu góður maður er sjaldfenginn; hlýðið því ráðum mínum og látum okkur búa saman, og gera hverri annarri lífið svo inndælt, sem okkur er unnt.“ Reyndi ég nú að telja þeim hughvarf, en þær höfðu einsett sér að giftast og gerðu það líka. En nokkrum mánuðum eftir komu þær til mín og færðu sér allt til afsökunar, sem þær gátu, að þær hefðu ekki fylgt mínum ráðum. „Þú ert okkar yngst,“ sögðu þær, „en miklu vitrari en við; viljir þú aftur taka okkur sem ambáttir þínar, skulum við framvegis varast slík glappaskot.“ „Elsku systur!“ svaraði ég, „hjartaþel mitt ykkur til handa hefur ekki breyst síðan við skildum; njótið því með mér alls, sem ég á.“ Ég faðmaði þær að mér og lifðum við nú saman eins og fyrri. Nú leið svo eitt ár, að okkur skildi aldrei á, orð né verk, og lét guð efni mín blessast, svo ég ásetti mér að fara sjóferð í verslunarerindum og eiga nú meira á hættu en áður. Fór ég því með báðum systrum mínum til Balsora og keypti þar skip með fullkomnum útbúnaði og fermdi það varningi frá Bagdad. Sigldum við burt í hagstæðum vindi og vorum skjótt komnar út í Persalandsflóa. Síðan stýrðum við til Indíalands og vorum tuttugu daga í hafi uns við sáum land. Beint fram undan oss var fjall nokkurt afar hátt og tilsýndar eins og undir því stæði borg ein, mikil og fögur. En blásandi byr bar oss skjótt til hafnar og köstuðum vér þar akkeri.

Ég hafði ekki eirð á að bíða eftir systrum mínum og lét því róa mig eina til lands; gekk ég síðan rakleiðis til borgarhliðanna. Þar sá ég fjölda varðmanna með stafi í höndum, sátu sumir, aðrir stóðu, en allir voru þeir svo voðalegir, að ég varð dauðhrædd. En er ég sá, að þeir hrærðust ekki úr stað, og jafnvel augu þeirra bærðust ekki, þá herti ég upp hugann, kom nær og sá að þetta voru steingjörvingar.

Því næst fór ég inn í borgina og gekk um mörg stræti; sá ég hingað og þangað menn í ýmsum stellingum, en allir voru þeir grafkyrrir og að steini orðnir. Í þeim hluta borgarinnar, sem kaupmenn höfðu búið, voru flestar sölubúðir lokaðar, en í þeim, sem opnar stóðu, sá ég líka steinmenn. En er ég leit upp til reykháfanna, sá ég engan reyk upp stíga og réði ég af því, að allt mundi orðið að steini innanhúss og utan.

Í miðri borginni var autt pláss og mikið um sig. Þar rak ég augun í stórar dyr með vængjahurðum, sem lagðar voru gullplötum og stóðu báðar opnar. Silkifortjald var dregið fyrir og uppi yfir hékk lampi. Þegar ég hafði virt fyrir mér stórhýsi það, er dyrnar voru á, þá efaði ég ekki, að það mundi vera höll konungs þar í landi. Skildi ég ekki í því, að ég skyldi ekki hafa hitt þar nokkurn lifandi mann, og gekk því inn í höllina í þeirri von, að ég mundi loksins einhvern finna. Dró ég fortjaldið frá, en undraðist nú hálfu meira en áður, því ég sá ekki í fordyrinu nema varðmenn í steins líki; sátu sumir, en sumir stóðu eða lágu. Gekk ég því næst inn í víðan garð, og voru þar margir menn, sem sýndust fara eður koma, en hrærðust ekki úr stað, því þeir voru orðnir að steini eins og hinir. Þaðan kom ég í annan og þriðja garð, en hvarvetna var hin sama auðn og alstaðar ríkti ógurleg dauðakyrrð.

Þegar ég kom í hinn fjórða garð, sá ég ljómandi fagra byggingu; voru þar gullgrindur fyrir gluggum og hugði ég því, að þetta mundi vera aðsetur drottningar. Gekk ég þar inn og kom í sal nokkurn mikinn; var þar fjöldi svartra geldinga í steins líki; þaðan kom ég í herbergi harðla ríkulega búið, og var þar kona ein í steins líki. Sá ég, að hún mundi hafa verið drottning, því hún hafði kórónu á höfði og hálsmen úr hnöttóttum perlum, sem voru stærri en heslihnetur. Þegar ég skoðaði perlur þessar nálægt, þótti mér, sem enginn mætti fegra sjá.

Ég var nú nokkra stund að dást að auðæfum og skrautbúnaði herbergis þessa; mest fannst mér um gólftjaldið, svæflana og legubekkinn, sem breitt var yfir indverskt klæði; var dúkurinn sjálfur með gulls lit, en á hann voru glitaðar manna- og dýramyndir með silfurlegum saumi, svo mesta snilld var á....

83. NÓTT.

Ég fór úr herbergi steindrottningarinnar og gekk um mörg skrautleg herbergi þangað til ég kom í óvenju stóran sal; var þar hásæti úr gulli og margar tröppur upp að því; það var og skreytt stórum smarögðum. Yfir hásætinu var hvíla úr dýrindis dúkum, alsett perlum. En það undraðist ég mest, að skínandi birta stóð af rúminu. Lék mér forvitni á hvað því mundi valda, og gekk því upp til hásætisins og sá þar á litlum stóli demant, viðlíka stóran og strútfugls egg, og svo skæran að ekki var minnsti galli á. En svo var hann óumræðilega bjartur, að ekki mátti í gegn sjá við dagsbirtuna.

Fyrir ofan rúmið brunnu tvö ljós, sitt hvoru megin, og þóttist ég af því mega ráða, að einhver lifandi vera væri í þessari dýrðlegu höll, því ekki gátu ljósin logað af sjálfu sér. Marga aðra merkilega hluti varð mér starsýnt á í herbergi þessu, mundi það ekki hafa orðið verði virt, þó ekkert hefði þar verið annað en demantinn.

Því næst gekk ég um enn þá önnur herbergi, því hvarvetna voru dyr opnar eða hurðir hnignar í gátt; voru þau eins fögur og hin, er ég hafði séð. Ég skoðaði einnig eldhúsin, vista- og fatabúrin. Var hvarvetna ógrynni auðæfa saman komið og svo varð ég frá mér numin af því að sjá þessi undur, að ég gleymdi öllu. Ég hugsaði hvorki um skip mitt né systur mínar, heldur einungis um að svala forvitni minni. Meðan ég var þarna, hallaði út degi og tók að dimma; rankaði ég þá við mér og hugsaði mér, að nú skyldi ég fara. En er ég leitaði burt, villtist ég í herbergjunum og ásetti mér loksins að láta fyrir berast um nóttina í hinu stóra herbergi þar sem var hásætið, rúmið, stóri demantinn og hin logandi ljós, en er morgnaði ætlaði ég að hverfa aftur til skips míns. Ég fleygði mér niður í rúmið og var ekki trútt um, að hrollur væri í mér, þar sem ég var alein á svo eyðilegum stað; gat ég því ekki sofnað fyrir hræðslu. Um miðnætur skeið heyrði ég manns rödd eins og einhver læsi hátt í ritningu vorri og því líkast, sem siður er í musterum vorum. Þá varð ég sárfegin og stóð upp, tók ljós og gekk úr einu herbergi í annað á hljóðið, þangað til ég kom að dyrum stofu einnar; var auðheyrt að hljóðið kom þaðan. Setti ég þá ljósið niður og gægðist inn um rifu, sem var í hurðinni. Þar inni var sem í bænhúsi og hvolfstúka í vegginn, sem í musterum, til bænagjörðar. Þar voru og hengilampar og tvær kertistikur með stórum og hvítum vaxkertum, sem logaði á; lengra burtu sá ég litla ábreiðu viðlíka og þær, sem tíðkast meðal vor, þegar vér föllum á knébeð. Á henni sat ungur maður, fríður sýnum og las með guðrækni í kóraninum, sem lá fyrir framan hann á litlu borði. Við þessa sjón brá mér vel og fór ég að hugsa um, hvers vegna þessi mundi vera sá eini maður, sem á lífi var í borginni, þar sem allt var orðið að steini, og efaði ég ekki, að eitthvað fáheyrt undur mundi valda þessu.

Af því að hurð var opin í hálfa gátt, lauk ég henni upp, gekk inn og staðnæmdist frammi fyrir bænastúkunni svo mælandi með skýrri raust: „Lofaður sértu, guð, sem lést oss farsællegrar ferðar auðið verða. Haltu hinni sömu vernd yfir oss af miskunn þinni og lát oss aftur komast til vors föðurlands. Bænheyr mig, drottinn, og lát ákall mitt koma til þinna eyrna.“

Hinn ungi maður leit upp til mín og mælti: „Seg mér, góða kona, hver ert þú og hvað hefur leitt þig til þessarar eyddu borgar? Ég skal aftur segja þér, hver ég er og hvað mig hefur hent, hvernig íbúarnir eru komnir í það ástand, sem þú hefur séð, og hvers vegna ég einn komst hjá þessu skelfilega óláni.“

Ég sagði honum þá í stuttu máli, hvaðan ég kæmi, og hverra erinda ég færi, og að ég hefði komist farsællega til hafnar eftir tuttugu daga útivist. Því næst beiddi ég hann að gera sem hann hefði lofað og sagði ég honum, hversu forviða ég hefði orðið, þegar ég sá hina voðalegu auðn, sem alstaðar var.

„Bíddu ofurlítið við,“ ansaði yngismaðurinn, lét aftur kóraninn, stakk honum í dýrmætt hulstur og lagði inn í stúkuna. En á meðan virti ég hann vandlega fyrir mér; þótti mér þá yfirbragð hans svo fagurt og þekkilegt, að hjarta mitt hlýnaði af einhverjum yl, sem ég ekki hafði orðið vör við fyrri. Hann lét mig setjast hjá sér og gat ég þá ekki á mér setið, að tala til hans með slíkum svip, að hann vel mátti sjá, hversu mér varð hann að skapi. „Ástúðlegi yngismaður,“ sagði ég, „enginn getur verið bráðlátari en ég, þar sem ég bíð útskýringar á svo mörgum kynlegum hlutum, sem fyrir mig hafa borið síðan ég fyrst sté fæti í borg þessa, og verður forvitni minni aldrei ofbrátt svalað. Seg mér fyrir alla muni, fyrir hvert kraftaverk komst þú einn lífs af, þar sem svo margir tortímdust með svo kynlegum hætti, að slíks eru ekki dæmi?“

84. NÓTT.

„Ég hef nógsamlega heyrt það á bæn þinni,“ mælti hinn ungi maður, „að þú trúir á sannan guð; skaltu nú heyra nýjan vott almættis hans. Borg þessi var höfuðborg voldugs ríkis, er faðir minn drottnaði yfir. Hann og öll hirðin, borgarmenn og gjörvallir þegnar hans voru Magar og tilbáðu eldinn í stað allsvaldanda guðs.

Þó að foreldrar mínir væru heiðingjar, var ég samt svo lánsamur, að mér í bernsku var fengin góð og rétttrúandi fóstra; hún kunni kóraninn utanbókar, og gat þýtt hann til hlítar. Oft sagði hún þetta við mig: „Kóngsson minn, það er ekki nema einn sannur guð; varastu að trúa á aðra guði eða tilbiðja þá.“ Hún kenndi mér arabiska tungu og lét hún mig læra að lesa á kóraninum. Þegar skilningsþroski minn leyfði, útskýrði hún fyrir mér alla torskilda staði í þessari ágætu bók, og blés í brjóst mér anda hennar, svo að hvorki faðir minn né nokkur annar vissi af. Þegar hún andaðist, hafði hún frætt mig svo, að ég trúði af hjarta á sannindi hinnar mahómedönsku trúar. Eftir dauða hennar hélt ég staðfastlega við sannfæringu þá, er hún hafði innrætt mér, og hafði ég andstyggð á eldsdýrkun. Leyndi ég föður minn trú minni eftir ráði hennar, því ella mundi hann hafa ráðið mig af dögum. Fyrir eitthvað þremur árum og nokkrum mánuðum hljómaði snögglega drynjandi rödd um alla borgina og mælti svo skilmerkilega, að hver mátti heyra, þessi orð:

„Þér borgarmenn! Leggið niður eldsdýrkun og tilbiðjið hinn eina almáttuga, miskunnsama guð!“

Þusti þá fólkið dauðhrætt til föður míns, sem var konungur borgarinnar og beiddi hann að segja sér, hvað hin ógurlega rödd ætti að þýða. Svaraði hann þá: „Látið ekki hræða ykkur né snúa frá trú ykkar.“

Nú treystu menn orðum hans og héldu áfram eldsdýrkun, en að ári liðnu heyrðist hin sama rödd og kom fyrir ekki; leið svo ár þangað til hún heyrðist í þriðja sinn og fór á sömu leið.

En er enginn snerist til réttrar trúar, þá var það á síðasta degi hins þriðja árs um óttu skeið, að allir borgarmenn í einum svip urðu að steinum, hver þar sem hann var, eins og hann stóð og var á sig kominn. Ekki fór betur fyrir föður mínum, konunginum; hann breyttist í svartan stein eins og hann er hér í höllinni og drottningin, móðir mín, hafði sömu afdrif.

Ég er sá eini, sem guð hlífði við þessari skelfilegu refsingu. Upp frá því hef ég þjónað honum enn þá rækilegar en fyrr, og veit ég fyrir víst, að hann hefur sent þig mér til huggunar. Fyrir það sé honum þökk og lof, því mér sárleiðist í þessari einveru.“

Öll þessi saga og þó einkum niðurlagið geðjaðist mér svo vel, að ég varð gagntekin af elsku til hins unga manns. „Kóngsson!“ sagði ég við hann, „guðleg forsjá hefur vafalaust flutt mig til þinna hafna, svo að þér gæfist kostur á að skilja við svo ógeðfelldan stað. Skip það, er ég kom á, getur verið vottur um, að ég er nokkurs metin í Bagdad, og skildi ég þar eftir ærna fjármuni. Dirfist ég því, að bjóða þér skjól hjá mér, þangað til drottinn rétttrúaðra manna og jarl spámannsins, sem þú trúir á, veitir þér tilhlýðilega sæmd. Þessi nafnfrægi konungur situr í Bagdad; munt þú komast að raun um, jafnskjótt sem hann veit þig kominn til höfuðborgar sinnar, að enginn leitar hans fulltingis árangurslaust. Hitt er ógjörningur, að þú dveljir lengur, þar sem allt hlýtur að vera þér til ama og óyndis. Býð ég þér skip mitt og máttu ráða því, sem þér líkar.“ Hann þáði boð mitt, og það sem eftir var nætur, vorum við að tala um ferð þá, er við áttum fyrir hendi.

Þegar dagur var kominn, fórum við úr höllinni

Þegar dagur var kominn, fórum við úr höllinni og héldum til hafnarinnar; höfðu systur mínar, skipstjórnarmaður og ambáttir mínar verið sem á glóðum meðan ég var burtu. Sýndi ég systrum mínum kóngssoninn og skýrði þeim frá, hvers vegna ég hefði ekki komið fyrr og hvernig ég hefði hitt hann; sagði ég þeim líka sögu hans og hvers vegna hin fagra borg hefði lagst í eyði.

Hásetar vorir voru marga daga að skipa upp vörur þær, er vér höfðum meðferðis, og að hlaða skipið í þeirra stað gulli, silfri, gimsteinum og öðru, sem fémætt var í höllinni. Urðum vér þó að skilja eftir öll húsgögn og ógrynni gullgersema, því vér gátum ekki flutt það. Hefði ekki veitt af mörgum skipum, til að flytja öll þau auðæfi til Bagdad, sem við sáum.

En er skip vort var hlaðið gripum þeim, er vér höfðum kosið úr, tókum vér svo miklar vistir og vatn með oss, sem vér hugðumst þurfa til ferðarinnar. En vér áttum töluvert eftir af matvælum þeim, sem vér höfðum með oss frá Balsora. Loksins sigldum vér burt í hagstæðasta byr....

85. NÓTT.

Við systurnar og hinn ungi kóngsson lifðum nú saman í mesta dálæti, en því fór verr, að samlyndi þetta stóð ekki lengi. Systur mínar gerðust afbrýðifullar út af elsku þeirri, er við kóngsson bárum hvort til annars. Því var það einhvern dag að þær spurðu mig fremur græskulega, hvað gera skyldi við kóngssoninn, þegar við kæmum til Bagdad. Skildi ég vel, að þær spurðu ekki að þessu til annars en komast fyrir, hvað mér væri í hug. Svaraði ég þeim því eins og í gamni, að ég mundi kjósa mér hann til eiginmanns, en sneri mér um leið að kóngssyni og mælti: „Kóngsson minn! Ég bið þig að veita mér samþykki þitt; undir eins og við komum til Bagdad, býðst ég til að verða ambátt þín og þjóna þér sem einvöldum herra mínum.“

„Ég veit ekki, hvort þú segir þetta í glensi,“ ansaði kóngsson, „en það er af mér að segja og því játa ég hátíðlega í viðurvist systra þinna, að upp frá þessari stund þigg ég af heilum huga kost þann, er þú býður, en ekki þannig, að ég taki þig í ambáttar stað, heldur að þú verðir eiginkona mín og drottning, og skal ég alls engu ráða um gjörðir þínar.“ Við þessi orð skiptu systur mínar litum og komst ég að því, að þær upp frá þessu báru ekki sama hugarþel til mín sem áður.

Nú vorum við komin út í Persalandsflóa í námunda við Balsora, og hugðum að við mundum ná þangað næsta dag, því við höfðum ljúfasta leiði. En um nóttina meðan ég svaf, sættu systur mínar lagi og fleygðu mér í sjóinn. Eins fóru þær með kóngsson, og drukknaði hann. En ég hélt mér nokkra stund upp úr kafi og var það sannarlegt kraftaverk, að mig bar á grunn, svo að ég gat fótað mig. Sá ég þá eitthvað dökkt og hugði land vera, þó ég gæti ekki glöggt séð deili á, því dimmt var yfir. Óð ég nær og náði landi; ljómaði þá af degi og sá ég, að ég var komin á litla eyðiey, sem lá eitthvað tuttugu vikur sævar frá Balsora. Þornuðu klæði mín skjótt í sólskininu, og glæddist hjá mér vonin, að ég mundi komast lífs af, því þegar ég reikaði um eyna, fann ég margskonar ávexti og hreint uppsprettuvatn.

Ég hvíldi mig í forsælunni, en ekki vissi ég fyrri til en ég sá digran og langan flugdreka skreiðast að mér; stritaðist hann við og engdist til ýmsra hliða; tungan blakti í gini hans af mæði, og réð ég af því, að eitthvað mundi ofsækja hann. Spratt ég því upp og sá að annar digrari höggormur hafði glefsað í sporð honum og leitaðist við að gleypa hann.

Ég er flugdrekinn, sem þú frelsaðir áðan frá grimmum óvin

Ég kenndi í brjósti um hann og flýði hvergi, heldur hafði svo mikinn hug í brjósti, að ég þreif stein upp af jörð og slengdi honum af alefli á stærri höggorminn. Kom steinninn í höfuð honum og drapst hann þegar. Óðar en hinn losnaði, þandi hann út vængina og flaug. Horfði ég lengi á eftir honum eins og annarri undrasýn, en er ég missti sjónar á honum, settist ég annarsstaðar í forsælunni og sofnaði.

Þér megið geta nærri, herra, hvað mér varð hverft við, þegar ég vaknaði og sá hjá mér svarta konu, fjörlega í yfirbragði og svipfríða, sem teymdi tvær svartar tíkur í bandi. Stóð ég þá upp og spurði, hver hún væri, og svaraði hún: „Ég er flugdrekinn, sem þú frelsaðir áðan frá grimmum óvin; hugði ég að ég mundi sýna þér mesta þakklátssemi með því, er ég nú hef gert. Ég vissi af svikum systra þinna og þegar ég var sloppin fyrir þína drengilegu hjálp, kallaði ég á vinkonur mínar, sem eru álfkonur eins og ég, til þess að koma fram hefndum fyrir þig; fluttum við allan skipsfarm þinn til geymsluhúsa þinna í Bagdad og sökktum síðan skipinu. Báðar þessar svörtu tíkur eru systur þínar og hef ég brugðið þeim í þetta líki. En sú refsing er ekki nóg og vil ég að þú farir með þær eins og ég legg fyrir þig.“

Að svo mæltu tók álfkonan öðrum handleggnum yfrum mig, en með hinum tók hún báðar tíkurnar og flutti okkur í einum svip til Bagdad; fann ég þá í forðabúrum mínum öll þau auðæfi, sem á skipinu höfðu verið. En áður en hún skildi við mig, fékk hún mér báðar tíkurnar og mælti: „Í nafni hans, sem drottnar yfir hafinu, skipa ég þér að lemja hvora systur þína um sig hundrað keyrishögg á hverri nóttu, til hegningar fyrir ódáðaverk það, er þær unnu á þér og hinum unga kóngssyni, sem þær drekktu; bregðir þú út af þessu skaltu sæta sömu refsingu og sjálf breytast í tík.“ Var mér nauðugur einn kostur að heita henni hlýðni.

Síðan hef ég þvert á móti skapi mínu farið þannig með systur mínar á hverri nótt, sem yðar hátign hefur séð. Sjá þær best á tárum mínum, hvað sárnauðugt mér er að hlýðnast svo grimmdarfullri skyldu, og veit ég þér skiljið, að mér er miklu fremur vorkennandi en ámælandi. Viljið þér vita frekar mér viðvíkjandi, þá getur Amíne, systir mín, skýrt frá öllu, sem á vantar.“

Kalífinn hafði hlýtt með undrun á sögu Sobeide og lét nú stórvesír sinn biðja Amíne að segja sér, hvernig hún hefði fengið örin....

86. NÓTT.

„Herra!“ mælti Sjerasade við soldán Indíalands, þegar Dínarsade, bráðlát og sólgin í framhaldið, hafði vakið hana. „Amíne sagði kalífanum sögu sína þannig:

Sagan af Amíne

„Drottinn rétttrúaðra manna! Ég ætla ekki að taka það upp aftur, sem systir mín er búin að segja yður, og get einungis þess, að þegar móðir mín, sem var ekkja, hafði valið sér hús til íbúðar, gifti hún mig með öllum þeim erfðahluta, sem ég tók eftir föður minn, einhverjum ríkasta manni hér í borginni.

Þegar varla var liðið ár frá því við giftumst, varð ég ekkja og erfði allar eigur manns míns, sem voru eitthvað níutíu þúsund sekkínur. Nægði mér leigan af þeim til að lifa góðu lífi. En er hinir sex fyrstu sorgarmánuðir voru á enda, lét ég gera tíu fatnaði handa mér, voru þeir svo skrautlegir, að hver um sig kostaði þúsund sekkínur; tók ég þenna klæðnað upp við árslokin.

Það var einhvern dag, þegar ég var ein og sýslaði um hússtörf mín, að mér var sagt, að kona nokkur vildi tala við mig. Skipaði ég þá, að hún væri leidd á minn fund. Þetta var öldruð kona; heilsaði hún mér, kyssti á gólfið og lá kyrr á knjánum, svo mælandi: „Ég bið yður, tigna frú, umfram allt að fyrirgefa mér dirfsku mína, að ég tef yður; en því að eins hafði ég þor til þess, að ég treysti hjartagæsku yðar. Svo er mál með vexti að ég á föðurlausa dóttur, sem giftast á í dag. Við mæðgur erum ókunnugar og þekkjum engan hér í borginni; fær það oss mikilla vandræða, því skyldfólk það er frændmargt, sem vér ætlum að tengjast, og viljum vér sýna það, að vér erum ekki ókunnugar, heldur vel metnar. Ef þér gerðuð oss þann greiða, að koma í brúðkaupið, mundum vér því heldur kunna yður þakkir fyrir, sem konur úr vorum átthögum mega af því ráða, að við erum ekki lítilsvirtar, þegar þær heyra, að slík hefðarkona, sem þér eruð, hefur gert oss slíkan sóma. En hvílík læging er okkur það, ef þér synjið mér bænar þessarar; þá vitum við ekkert, hvert við eigum að leita.“

Þannig mælti konan grátandi og komst ég við. „Huggastu, móðir góð!“ sagði ég, „ég skal gjarnan verða við ósk þinni; seg þú mér einungis, hvert ég á að koma; ég þarf að eins dálítinn tíma til að fara í betri föt.“ Gamla konan réði sér ekki fyrir fögnuði og var fljótari til að kyssa fætur mína en ég til að varna henni þess. „Guð launi yður góðsemi yðar,“ mælti hún, „og gleðji hjarta yðar eins og þér gleðjið mitt. En ekki þurfið þér að fara með mér fyrr en í kvöld og skal ég þá sækja yður. Lifið heilar þangað til!“

Þegar hún var farin, valdi ég þann klæðnað, sem mér geðjaðist best að; þar að auki tók ég hálsmen úr stórum perlum, armbauga og eyrnahringa með skærustu demöntum í. Ég hafði eitthvert hugboð um það, sem fram átti að koma.

Þegar farið var að rökkva, kom gamla konan aftur. Hún kyssti á hönd mína með gleðisvip og mælti: „Frændkonur tengdasonar míns, sem eru hinar tignustu konur í borginni, eru komnar í boðið og getið þér komið þegar yður líst; ég er tilbúin að fylgja yður þangað.“ Fórum við þá af stað og gekk hún á undan, en ég fylgdi henni með fjölda skrautbúinna ambátta. Við komum í breitt stræti, nýsópað, og hafði verið stökkt vatni yfir; staðnæmdumst við fyrir utan stórar dyr, fagurlega prýddar ljósum, og stóð þessi áskrift yfir þeim með gullnu letri: „Hér er hið eilífa aðsetur unaðar og gleði.“ Drap kerling á dyr og var þeim óðar upp lokið.

Eftir það var mér fylgt gegnum garðinn inn í stóran sal og tók þar móti mér ung kona fyrirtaks fríð. Hún gekk á móti mér, faðmaði mig að sér og lét mig setjast hjá sér í legubekk, en þar upp af var öndvegi úr dýrmætasta við og prýtt demöntum; því næst tók hún til máls: „Tignaða kona! Þér voruð sóttar hingað til brúðkaups, en ég vona að brúðkaup þetta snúist á aðra leið en þér ætlið. Ég á bróður, sem er hinn fríðasti sýnum og mesti atgjörvismaður; hefur honum fengið svo mikils orðrómur sá, sem fer af fríðleik yðar, að hann er allur á yðar valdi fyrir ástar sakir, og mun hann verða mesti ólánsmaður, ef þér eigi miskunnið honum. Veit hann um virðingu yðra og það get ég ábyrgst yður, að hann er svo tiginn, að yður þarf ekki að þykja minnkun í ráðahag þessum. Megni mínar bænir nokkuð, leggst ég á eitt með honum og særi yður, að hafna eigi þessu hjúskapar boði.“

Síðan maður minn andaðist, hafði mér aldrei dottið í hug, að giftast aftur, en mig brast þrek til að veita fríðum manni afsvör. Sá hin unga kona, að ég mundi þiggja boðið, því ég roðnaði og þagði; klappaði hún þá saman lófunum og laukst upp lítið herbergi, og kom fram ungur maður svo prúður og tignarlegur álitum, að ég taldi mig sæla, þar sem ég hafði hlotið svo fríðan mann. Hann settist hjá mér og heyrði ég á tali hans, að enn meira var varið í hann en systir hans hafði sagt.

Þegar hún sá að okkur leist vel hvoru á annað, klappaði hún aftur saman lófunum og kom inn skjalaritari; hann samdi kaupmála vorn, skrifaði sjálfur undir hann og lét fjögur vitni skrifa undir, sem hann hafði með sér. Hinn nýi maður minn krafðist einskis annars en þess, að ég skyldi engan karlmann láta sjá mig og við engan tala nema sig; lofaði hann hátíðlega, að héldi ég þenna skilmála, skyldi hann gera mér allt að skapi. Þannig vorum við gefin saman og varð ég brúðurin í brúðkaupi þessu, þó ég væri boðin sem gestur.

Mánuði síðar þurfti ég efni í föt og beiddi því mann minn leyfis að fara út og kaupa. Lofaði hann mér það og lét ég fara með mér kerlinguna, sem ég nefndi áður, og tvær ambáttir. Þegar við vorum komnar í stræti það, er kaupmenn bjuggu í, segir kerling við mig: „Frúin góð, fyrst þér viljið fá silki, skal ég fara með yður til ungs kaupmanns, sem hefur alls konar silkivefnað; þurfið þér þá ekki að ráfa úr einni búðinni í aðra, því ég skal ábyrgjast yður, að þér fáið hjá honum það, sem ófáanlegt er annarsstaðar.“ Lét ég mér þetta vel líka og komum við í sölubúð ungs kaupmanns, sem var dálaglegur; settist ég þar niður og lét kerlinguna biðja hann að sýna mér hinn fegursta silkivefnað, sem hann hefði. Kerling vildi að ég beiddi hann sjálf, en ég sagði henni, að ég hefði gengist undir þann skilmála, þegar ég giftist, að tala við engan, nema manninn minn, og mætti ég ekki bregða út af því.

Kaupmaður tók fram margskonar vefnað og sýndi mér, og sá ég þar einn, sem mér leist afbragðs vel á. En þegar ég lét kerlingu spyrja, hvað hann ætti að kosta, svaraði hann henni: „Ég sel húsmóður yðar hann hvorki fyrir gull né silfur, en hún skal fá hann að gjöf, ef hún lofar mér að kyssa sig á kinnina.“ Skipaði ég þá kerlingu að segja honum, að mér þætti hann furðu djarfur, að fara slíks á leit; en í stað þess að hlýða, leiddi hún mér fyrir sjónir, að kaupmaður færi ekki fram á neitt stórræði og þyrfti engum orðum að því að eyða, heldur skyldi ég bjóða kinnina þegjandi, og þá væri allt búið. Mér líkaði silkivefnaðurinn svo vel, að ég var sá einfeldningur, að fara eftir ráðum hennar. Kerling og ambáttir mínar skipuðust fyrir á meðan, svo enginn gat séð mig utan af strætinu; ég strauk blæjuna svo til hliðar að kaupmaðurinn gat komist að vanga mínum, en í stað þess að kyssa mig, beit hann mig svo grimmilega, að blóðið lagaði úr, og hné ég í óvit af sársauka og hræðslu. Rann ómegin þetta ekki fyrr af mér, en kaupmaður var hlaupinn burt og hafði lokað búðinni. Þegar ég raknaði við, fann ég, að ég var alblóðug á kinninni. Kerling og ambáttir mínar höfðu aftur breitt yfir mig blæjuna svo þeir, sem framhjá gengu, ekki skyldu sjá sárið, heldur ímynda sér, að mér hefði orðið óglatt.

87. NÓTT.

Kerlingin, fylgdarkona mín, varð ráðalaus út af þessu óhappi, en leitaðist þó við að hugga mig. „Fyrirgefið mér, móðir góð!“ sagði hún, „mér er um þetta slys að kenna og ég fylgdi yður til þessa kaupmanns, því hann er sveitungi minn og ég gat ekki ætlað honum slíka illmennsku. En setjið þetta ekki fyrir yður; við skulum engum tíma eyða til ónýtis, heldur fara heim; skal ég þá gefa yður græðslumeðal, sem græðir kinn yðar á þremur dögum svo að alls ekki markar fyrir sárinu.“ Öngvitið hafði dregið svo af mér, að ég gat varla gengið; samt náði ég heim, en hné aftur í ómegin, þegar ég var komin í herbergi mitt. Lagði þá kerling meðalið við kinn mína, og raknaði ég undir eins við og gekk til hvílu.

Um nóttina kom maður minn og sá að bundið var um höfuð mitt; hann spurði, hverju slíkt gegndi. Svaraði ég honum þá, að mér væri illt í höfði, og hélt ég hann mundi láta sér lynda þessa úrlausn, en það fór á aðra leið, því hann tók ljós og sá að ég var særð á vanganum.

„Hvernig stendur á sárinu?“ spurði hann. Þó ég nú væri mér þess meðvitandi, að ég ekki hefði neitt stórt afbrotið, gat ég samt ekki fengið af mér að segja honum sannleikann; mér þótti ósæmandi, að gera manni mínum slíka játningu. Svaraði ég honum því, að þegar ég hefði farið út með leyfi hans til að kaupa silkivefnað, hefði daglaunamaður einn, sem hefði borið viðarbyrði, gengið svo nærri mér á strætinu, að einn viðarkvistur hefði strokist með vanga mínum og hruflað hann, en það væri ekkert umtalsefni.

„Það skal ekki verða óhegnt,“ mælti maður minn með reiðisvip, „á morgun skipa ég lögreglustjóranum að taka alla þessa þorpara fasta og hengja þá.“ Þá svaraði ég, því ég var hrædd um, að ég yrði orsök í dauða svo margra saklausra manna: „Herra! Slíkt ranglæti mundi stórum sárna mér; varastu að hafa það í frammi, því sjálf ætti ég ekki fyrirgefningu skilið, ef ég léti slíka óhamingju af mér hljótast.“ „Segðu mér þá hreinskilnislega,“ mælti hann, „hverju á ég að trúa um sárið?“

Þá svaraði ég: „Það kom af vangá sópsölumanns nokkurs, er reið asna; hann kom á eftir mér og horfði til annarrar hliðar; rakst asninn svo fast á mig, að ég datt niður á jörð og skar mig í kinnina á glerbroti.“ „Ef svo er,“ mælti maður minn, „skal sól ekki fyrr upp renna en ég hef sagt stórvesírnum Gíafar frá þessari svívirðingu. Hann skal láta drepa alla sópsölumenn.“ „Fyrir guðs sakir,“ greip ég fram í, „fyrirgefið þeim mín vegna, þeir eru ekki hegningar verðir.“ „Hvað er þetta, kona!“ segir hann, „hverju á ég að trúa? Ég vil fyrir hvern mun, að þú segir sannleikann.“ „Herra!“ svaraði ég, „mig svimaði svo ég datt, það er allt og sumt.“ Við þetta svar brast mann minn þolinmæðina og kallaði hann upp: „Nú hef ég hlýtt nógu lengi á lygar þínar.“ Því næst skellti hann saman lófunum og gengu inn þrír þrælar. „Rífið hana upp úr rúminu,“ sagði hann „og leggið hana á mitt gólfið.“ Gerðu þrælarnir sem hann skipaði og hélt einn um höfuð mér, og annar um fætur mína, en hinum þriðja skipaði hann að sækja sverð. Þegar þrællinn kom, mælti hann: „Höggðu hana í tvennt og fleygðu henni síðan í Tígrisfljótið, svo að hræ hennar verði fiskum að bráð. Svo refsa ég þeirri, sem ég gaf hjarta mitt, en launaði mér með ótryggð.“

En er þrællinn hikaði sér, mælti maður minn: „Því höggurðu ekki? Hvað aftrar þér? Eftir hverju ertu að bíða?“ Þá veik þrællinn sér að mér með brugðið sverðið og sagði: „Mælið fram trúarjátningu yðar og hugsið yður um, hvort þér viljið nokkra ráðstöfun gera eftir yður látna, því dauðastund yðar er komin.“ Ég beiddi leyfis að tala og var mér þess eigi synjað; stóð ég þá upp hálflotin, horfði ástaraugum til manns míns og sagði grátandi: „Æ, er þá svona komið? Á ég að deyja í blóma æsku minnar?“ Meiru kom ég ekki upp fyrir gráti og andköfum. En maður minn komst eigi við, heldur brigslaði hann mér í tilbót og hefði fyrir lítið komið að svara honum; lauk hann máli sínu með vísu þessari:

Menskorð, er örmum ver annan,

orð mín skal fregna,

svikið því hverflynd mig hefur

og háðungar leitað:

„Þér varð ég frábitinn fyrri

en fullsödd þú værir;

nú er það af, sem var áður

í elskunnar gengi.“

Ég grét beisklega og svaraði honum með vísum þessum:

Munar þú sorgum mig særir

og sjálfur ert glaður,

sefur og sárgrátna lætur

svartnætti vaka;

hjartans og hvarmanna milli

hef ég þig fólgið;

aldrei mun tryggðin því tæmast

né társtraumar augum.

Eiða þú vannst mér og várar

og vilmælum ginntir,

en er þér ann ég af hjarta

mér útskúfað lætur.

Viknarðu af ást minni eigi

og andvörpum þungum?

Áttu þá víst, að þú aldrei

andstreymið reynir?

Þig særi eg á legstein minn láta

liðinnar rista:

„Henni hélt ástin í ánauð

til aldurlags stundar.“

Sá ef þar syrgjandi kemur,

er sama hlaut reyna,

leiði hann mun yfir mínu

af meðaumkvun gráta.

En er hann heyrði þetta og sá, hversu ég grét, varð hann enn heiptugri og svaraði mér með vísu þessari:

Frábitinn eg varð þér eigi,

auðgrund, af leiða.

Sjálfskapa ertu hins illa,

því óverknað framdir;

með öðrum þú ástir mér deildir

og una mig hugðir,

en samneyti sannur guð hafnar*

og svo gerir elskan.

Ég grét án afláts og reyndi til að þíða hjarta hans, en hann gaf orðum mínum engan gaum, heldur kallaði hann til þrælsins og sagði: „Höggðu hana í sundur, ég virði hana að vettugi.“ Þrællinn myndaði sig til að hlýða og taldi ég mér dauðann vísan. Þá kom hin gamla kona allt í einu hlaupandi; hafði hún verið barnfóstra manns míns. Hún féll til fóta honum, kyssti á tær honum og kallaði upp: „Sonur minn, ég særi þig fyrir elsku mína, er ég ól þig á brjóstum mínum og uppfæddi, gefðu henni líf. Minnstu þess, að sá, sem deyðir, skal deyddur verða, og að þú munt flekka nafn þitt og fyrirgera mannorði þínu, því nærri má geta, að illa mælist fyrir slíkum hermdarverkum.“ Um leið og hún sagði þetta, lét hún svo aumkvunarlega og grét svo ákaft, að manni mínum hlaut að renna til rifja. Mælti hann þá við fóstru sína: „Svo skal vera; sakir elsku þinnar skal hún hafa líf, en hún skal hafa nokkur merki til minningar um glæp sinn.“

Sonur minn, gefðu henni líf.

Því næst skipaði hann einum af þrælunum að misþyrma mér og gerði hann það óðara; hann reif skikkjuna af mér og lamdi mig svo mörg högg á brjóst og síður, að hold og hörund marðist og leystist í sundur og féll ég í óvit. Lét hann síðan þrælinn, er þetta hefndarverk framdi, bera mig í afhús eitt, og þjónaði kerlingin mér þar vel og rækilega. Ég lá rúmföst í fjóra mánuði. Loksins batnaði mér, en síðan hef ég borið örin, sem þér sáuð í gær. Undir eins og ég var farin að geta gengið út, ætlaði ég að hverfa aftur til húss þess, sem ég hafði átt eftir fyrri mann minn, en þá var autt svæði þar sem það hafði verið; hafði seinni maður minn í heiptaræði látið brjóta og gjöreyða, bæði þetta hús og öll önnur, sem voru í sama stræti. Er slíkt ofríki vafalaust óheyrt, en hvar átti ég að kæra sakir mínar? Sá, sem olli, hafði búið svo um hnútana, að hann yrði ekki fundinn og sýndi ekki meðferð hans á mér, að hann átti alls kosti við mig? Hvernig skyldi ég þá dirfast að ákæra hann?

Nú leitaði ég allslaus og óhuggandi hælis hjá Sobeide, hinni elskulegu systur minni, og sagði ég henni ófarir mínar. Hún uppörvaði mig til að bera mótlæti mitt með stöðuglyndi og tók hún við mér með slíkum góðleik sem von var á af henni. „Svona er veröldin,“ sagði hún, „hún sviptir okkur oftast nær eigum og ástvinum og oft hvoru tveggja í einu.“ Sagði hún mér, til að færa sönnur á orð sín, hvernig afbrýði beggja systra sinna hefði orðið hinum unga konungssyni að fjörlesti. Hún sagði mér og, að þeim hefði verið breytt í tíkur. Því næst sýndi hún mér ótal elsku merki og kom til mín með yngstu systur mína, sem hafði flutt til hennar þegar móðir okkar andaðist. Þökkuðum við guði, að við allar þrjár höfðum aftur fundist og ásettum okkur, að vera engum háðar framvegis, heldur halda óslítandi félagsskap. Höfum við lengi lifað þessu kyrrðarlífi. Ég hef alla hússtjórn á hendi og þykir mér ekki nema gaman að kaupa nauðsynjar vorar. Í gærdag gekk ég út í þeim erindagjörðum og það, sem ég keypti, lét ég daglaunamann nokkurn bera heim til okkar; er hann skýr maður og smáskrítinn og höfðum við hann því hjá okkur til skemmtunar. Þegar dagsett var, komu þrír förumunkar og beiddust húsaskjóls til morguns. Veittum við þeim það með vissum skilmála, sem þeir gengu að, og er við höfðum látið þá setjast til borðs með okkur; skemmtu þeir okkur með söng, eins og þeim er títt, þangað til barið var að dyrum. Þar voru þá komnir þrír kaupmenn frá Mússúl, þekkilegir að sjá; höfðu þeir sömu bænar að biðja sem förumunkarnir og veittum við þeim beiðni þeirra með sama skilmála og hinum. En hvorki þeir né hinir héldu skilmálann. Áttum við bæði vald og rétt á að refsa þeim, en létum oss nægja að heimta af þeim, að þeir segðu ævisögur sínar; varð öll hefndin þessu næst, að við vísuðum þeim burt og sviptum þá húsnæði því, er þeir höfðu beðið oss um.“

Kalífinn Harún Alrasjid var nú ánægður, er búið var að seðja forvitni hans, og lét hann í ljósi undrun sína yfir því, er hann hafði heyrt.

88. NÓTT.

Þegar kalífinn hafði fengið hnýsni sinni fullnægt, vildi hann sýna hinum konungbornu förumunkum vott tignar sinnar og göfuglyndis, en konunum blíðu og mildi. Mælti hann sjálfur við Sobeide og lét ekki stórvesírinn ganga á milli: „Fenguð þér ekki að vita, hvar álfkonan ætti heima, sem þér sáuð fyrst í höggorms líki og sem lagði yður svo þunga byrði á herðar, eða lofaði hún yður ekki, að birtast yður einhverntíma og leysa tíkurnar úr álögum?“

„Konungur rétttrúaðra manna!“ ansaði Sobeide, „ég gleymdi að segja yðar hátign, að álfkonan gaf mér hárlokk og mælti, að ef ég einhverntíma þyrfti hennar við, þyrfti ég ekki annað en svíða nokkur af hárunum; mundi hún þá samstundis birtast mér, þó hún væri stödd fyrir handan Kákasusfjöll.“ „Hvar eru hár þessi?“ spurði kalífinn. En Sobeide kvaðst ávallt hafa geymt þau eins og sjáaldur augna sinna og jafnan borið þau á sér. Tók hún upp lítinn böggul, opnaðan til hálfs, og sýndi kalífanum. „Heilar svo!“ mælti hann, „látið álfkonuna birtast; þér getið aldrei ákallað hana hæfilegar en þegar það er minn vilji.“

Sobeide féllst á það. Var þá inn borinn eldur og fleygði hún á hann öllum hárlokknum. Í sama vetfangi hristist höllin og stóð álfkonan frammi fyrir kalífanum í líki hlaðbúinnar konu. „Drottinn rétttrúaðra manna!“ tók hún til máls, „ég er boðin og búin að hlýða skipun yðar. Kona sú, er ákallaði mig eftir yðar boði, hefur gert mér stóran greiða. Til þess að votta henni þakklátssemi mína hefndi ég hennar á hinum svikafullu systrum hennar og breytti þeim í tíkur, en ef yðar hátign vill svo vera láta, skal ég gefa þeim aftur sína náttúrlegu mynd.“

„Fagra álfkona!“ ansaði kalífinn, „svo gleðjið þér mig mest, ef þér auðsýnið þeim þessa náð. Mun ég á síðan leitast við að hugga þær, er þær hafa sætt svo þungri refsingu; þessu næst mun ég biðja yður einnar bænar, og er sú fyrir hönd konu þeirrar, er svo hræðilega hefur verið misþyrmt af manni hennar, sem hún ekki þekkti. Eruð þér svo margfróðar, að þér munuð og vita þetta; gerið það fyrir mín orð, að nefna mannfýlu þá, er lét sér ekki nægja, að vinna fádæmis grimmdarverk á henni sjálfri, heldur svipti hana þar á ofan öllum eigum sínum með rangsleitni. Furðar mig, að mér skuli eigi hafa borist til eyrna svo herfilegar og þrælslegar aðfarir, sem eru tign minni til spotts og háðungar.“

„Gera skal ég yðar hátign það að skapi,“ ansaði álfkonan, „að gefa báðum tíkunum aftur sína fyrri mynd; skal ég taka örin af konunni, svo engin merki sjáist, að hún hefur verið barin, því næst skal ég nefna þann, sem misþyrmdi henni.“

Kalífinn lét Sobeide sækja báðar tíkurnar og er þær voru komnar, beiddi álfkonan um fulla skál af vatni og var henni færð skálin. Tautaði hún yfir henni einhver orð, sem enginn skildi, og stökkti vatninu síðan á Amíne og báðar tíkurnar. Breyttust þær í tvær forkunnar fagrar konur, en öll örin hurfu gjörsamlega á líkama Amíne. „Konungur rétttrúaðra manna!“ mælti álfkonan, „nú skal ég segja yður, hver hinn ókunni maður er, sem þér viljið vita deili á. Hann er yður nákominn; það var hann Amín, elsti sonur yðar. Hafði hann heyrt mikið sagt af konunni og felldi brennandi ástarhug til hennar, þó hann þekkti hana ekki nema af afspurn. Beitti hann vélræðum til að ginna hana í hús sitt og gekk að eiga hana. Má að vísu mæla honum nokkra bót, að hann lét berja hana; hún hafði farið of ógætilega að ráði sínu, og af afsökunum hennar mátti ráða, að henni hefði meira á orðið en í raun og veru var. Hef ég nú sagt allt það, er yður fýsir að vita og ég get úr leyst.“ Að svo mæltu kvaddi hún kalífann og hvarf.

...kalífinn seldi Sobeide hönd sína og hjarta

En kalífinn undraðist stórum og var glaður yfir hamskiptun þeim, er orðið höfðu fyrir hans tilstilli. Eftir það breytti konungur þessi svo, að lengi mun í minnum haft. Fyrst gerði hann boð eftir Amín, syni sínum, og sagði honum, að hann vissi allt um hið leynilega kvonfang hans, og gerði honum í annan stað sanna grein fyrir, hvernig kaupmaðurinn var valdur að meiðslum Amíne. Þurfti kalífinn ekki að skora á son sinn, að taka hana í sátt, því hann gerði það samstundis ótilkvaddur.

Því næst lýsti kalífinn því yfir, að hann seldi Sobeide hönd sína og hjarta, og réði förumunkunum til að eiga hinar þrjár systurnar; tóku þeir þessum kosti feginshugar. Gaf kalífinn hverjum þeirra skrautlega höll í Bagdad til íbúðar, veitti þeim æðstu tignarembætti og tók þá í ráðuneyti sitt. Hinn æðsti skjalaritari í Bagdad skrásetti kaupmálana í viðurvist tilkvaddra votta, en Harún Alrasjid báðu menn þúsundfaldrar blessunar fyrir það, að hann hafði orðið lánsgjafi svo margra, sem höfðu þolað ótrúlega eymd.

Þegar Sjerasade lauk sögu þessari, var ekki kominn dagur. Veik hún sér því að soldáni og tók að segja nýja sögu.

Saga Sindbaðs farmanns

Á ríkisárum kalífans Harún Alrasjids, þess, er ég fyrr nefndi, var örsnauður daglaunamaður í Bagdad, er Hindbað hét. Það var einhvern dag, er ákaflega heitt var, að hann átti að bera þunga byrði allt á milli enda borgarinnar. Var hann dauðuppgefinn og átti þó eftir drjúgan spöl. Kom hann í stræti eitt og blés þar svalandi kæla, en rósavatni hafði verið stökkt yfir strætið. Þótti honum sem hvergi mundi vænlegra að hvílast og varpa mæðinni, lagði hann því bagga sína niður fyrir utan stórhús nokkurt og settist sjálfur á byrði sína.

Honum þótti vænt um að hann hafði staðnæmst þarna, því hinn sætasta ilm af alóeviði og reykelsi lagði fyrir vit honum; rauk ilmurinn út úr gluggum hússins og blandaðist saman við angan rósavatnsins og fyllti loftið himneskum sætleik. Auk þess heyrði hann samstilltan slátt margra hljóðfæra, og kvað undir fagur fuglakliður, bæði næturgala og annarra fugla, sem eiga heima í héraðinu kringum Bagdad. Þegar hann nú heyrði hinn ununarfulla hljóm og kenndi sætan ilm margskonar steika, réði hann af því, að hér mundi haldin veisla og vera glatt á hjalla. Langaði hann til að vita, hver í húsinu byggi, því leið hans lá sjaldan um þetta stræti og var hann því með öllu ókunnugur. Hann gekk til nokkurra prúðbúinna þjóna, er stóðu við dyrnar, og spurði, hver hér ætti húsa ráð. „Hvernig spyr þú?“ önsuðu þjónarnir, „átt þú heima í Bagdad og veist ekki, að hér býr Sindbað farmaður, er siglt hefur um öll höf undir sólinni.“ Hafði daglaunamaðurinn áður heyrt getið um auðæfi Sindbaðs og gat nú ekki að sér gert, að öfunda þann mann, sem virtist vera eins farsæll og hann var ófarsæll. Af hugleiðingum þessum varð honum gramt í geði, hann leit til himins og mælti svo hátt, að vel mátti heyra: „Alvaldi skapari allra hluta, gæt mismunar þess, sem er á mér og Sindbað; ég þoli dagsdaglega ótal þrautir og erfiðismuni, og get þó varla satt hungur konu og barna með vondu byggbrauði, meðan lánsmaðurinn Sindbað eyðir ógrynni fjár og lifir hinu glæsilegasta og sælasta lífi. Hvað hefur hann gert, að þú skulir láta hann fagna svo sælu hlutskipti og hvers á ég að gjalda, að ég sæti svo hörðu?“ Að svo mæltu stappaði hann fætinum á jörðina, eins og sá, sem sleppir sér í harmi og örvæntingu.

Þarna stóð hann í þungum og raunalegum hugsunum, en í því sá hann koma þjón nokkurn út úr húsinu; tók þjónninn í hönd honum og mælti: „Fylgið mér, Sindbað, húsbóndi minn vill tala við yður.“

Af því nú var farið að birta, gat Sjerasade ekki haldið áfram sögu sinni, en næstu nótt sagði hún framhaldið á þessa leið:

89. NÓTT.

„Herra, yðar hátign má geta því nærri, að boð þetta kom flatt upp á Hindbað. Hann var hræddur um, þar sem hann hafði látið sér slíkt um munn fara, að Sindbað sendi eftir sér til þess að hefna sín á einhvern hátt. Hafði hann því þá viðbáru sér til undanfærslu, að hann mætti ekki hlaupa frá böggum sínum, er lágu á strætinu; en þjónustusveinn Sindbaðs sagði, að hann mætti treysta því, að þeirra yrði gætt, og lagði svo fast að daglaunamanninum — því svo hafði honum verið skipað — að hann þorði ekki annað en að gegna boðinu.

Nú leiddi þjónninn hann inn í stóran sal, og sat þar fjölmennt samkvæmi kringum borð, sem hlaðið var allskonar dýrindis krásum. En í öndvegi sat alvörugefinn maður, fríður sýnum, og tignarlegur í yfirbragði; hafði hann sítt og silfurhvítt skegg; bak við hann stóð fjöldi skutulsveina og frammistöðumanna og kepptust þeir allir við að gera vilja hans. Þessi maður var Sindbað. Daglaunamanninum féllust hendur og kom á hann fát, þegar hann sá svo marga menn í svo dýrðlegri veislu; kastaði hann kveðju á samkvæmið, skjálfandi og titrandi. Sindbað bauð honum að færa sig nær, lét hann setjast til hægri handar sér og setti sjálfur mat fyrir hann; síðan gaf hann honum afbragðs vín að drekka, því nóg var fyrir hendi.

Þegar menn höfðu matast og Sindbað sá að gestir hans voru hættir að snæða, veik hann sér að Hindbað og gaf sig á tal við hann; hann kallaði hann „bróður“ eins og tíðkast með Aröbum, þegar þeir tala saman í trúnaði, og spurði, hvað hann héti og hver atvinnuvegur hans væri. „Hindbað heiti ég,“ ansaði hinn „og er ég daglaunamaður.“ „Mér þykir vænt,“ mælti Sindbað, „að við erum orðnir kunningjar, og skal ég ábyrgjast að samkvæmi þetta lítur þig einnig vinar augum, en mig langar til að heyra þig sjálfan segja það, sem þú talaðir áðan úti á strætinu.“ Áður en Sindbað gekk til borðs, hafði hann semsé heyrt allt, því gluggarnir voru opnir, og hafði hann þess vegna gert boð eftir Hindbað.

Við þessi orð komu vöflur á daglaunamanninn og hengdi hann niður höfuðið. „Af þreytu minni,“ svaraði hann, „var komin í mig ólund, og duttu upp úr mér nokkur óvönduð orð, og bið ég yður að fyrirgefa mér þau.“ „Ekki skaltu ætla það,“ mælti Sindbað, „að ég sé svo óbilgjarn, að reiðast þér fyrir þá sök; ég fer nærri um lífskjör þín, og svo fer því fjarri, að ég vilji ámæla þér fyrir möglunaryrði þín, að ég vorkenni þér; ég vil aðeins leiðrétta misskilning þann á mínum högum, sem villir skoðun þína. Þú hyggur án alls efa, að ég þrauta- og raunalaust hafi öðlast farsæld þá og næði, er þú nú sér mig njóta; slepptu þeirri villu. Ég hlaut fyrst slík lánskjör eftir að ég í mörg ár hafði þolað allt sálar- og líkamsstrit, sem hugsast getur; já vinir góðir,“ mælti hann, um leið og hann veik sér að samkvæminu, „það sver ég ykkur, að svo voru þrautir þessar gífurlegar, að hinn ágjarnasti mundi setjast aftur og fara af honum öll löngun til að sigla um höfin í auðæfaleit. Munuð þér aldrei hafa heyrt nema ógreinilega sagt af hinum kynlegu ævintýrum mínum og hættum þeim, er ég rataði í á hinum sjö sjóferðum, er ég för; nú skal ég því segja yður allt hið sanna um þetta, og hygg ég yður muni ekki leiðast saga mín.“

Af því Sindbað ætlaði að segja sögu sína, mest daglaunamannsins vegna, lét hann áður en hann tæki til sögunnar, bera byrði daglaunamannsins þangað sem hann vildi. Því næst hóf hann söguna:

Fyrsta ferð Sindbaðs

„Ég hafði erft töluverðar eignir eftir ættmenni mín, en ég sóaði þeim mestöllum út í óhófi og munaði, sem ungum mönnum hættir við. Samt rankaði ég við mér og sneri aftur á vegi glötunarinnar; ég sá að mér og hugleiddi, að auðurinn er svipull og eyðist skjótt, þegar illa er með farið, eins og ég gerði. Með hinum óreglusama lifnaði hafði ég líka eytt tímanum, sem er hið dýrmætasta í heiminum. Nú skildi ég, að það er hið versta og hræðilegasta ólán, að vera alls laus í ellinni, og minnti þetta mig á einn orðskvið hins mikla Salómons, er ég hafði heyrt föður minn fara með: „Betra er að vera dauður en snauður.“

Nú safnaði ég því, sem eftir var af eigum mínum, og seldi ég lausafé mitt á markaði, þeim, er best buðu. Því næst slóst ég í félagsskap með nokkrum kaupmönnum, er stunduðu sjóverslun og leitaði hjá þeim góðra ráða. Ásetti ég mér að ráðstafa þeim fjármunum, sem eftir voru, svo ég hefði gagn af; lét ég þess eigi lengi bíða, að ég framkvæmdi áform mitt. Ég fór til Balsora, gekk í félag með nokkrum kaupmönnum og sigldum við burt á skipi einu, er vér létum búa á sameiginlegan kostnað. Létum vér í haf og sigldum til Austur-Indíalands út Persalandsflóa og höfðum oss á hægri hönd strandir Arabíu sælu, en á vinstri hönd Persalands strönd; er flóinn sjötíu vikur sævar á breidd þar sem breiðast er. En fyrir utan flóann tekur við hið indverska haf; liggja að því öðrumegin strandir Abyssiníu, en hinumegin eyjan Wackwack og eru fjögur þúsund og fimmhundruð vikur sævar þar á milli. Í fyrstunni hafði ég sjósótt, en mér batnaði bráðlega og hef ég aldrei kennt þeirrar sóttar upp frá því.

Á leiðinni lentum vér víða, seldum vörur vorar eða létum fyrir aðrar í skiptum. Það var einhvern dag, er skip vort var á siglingu, að allt í einu sló í blæjalogn, og var þetta nálægt lítilli ey, er bar lágt yfir sjávarmál, og var hún græn eins og engjateigur. Lét þá skipstjórnarmaður hlaða seglum og leyfði öllum á land að ganga, þeim, er vildu. Var ég einn í þeirra tölu, en er vér sátum þar og átum og drukkum oss til hressingar eftir sjóvolkið, þá kipptist við eyjan allt í einu gríðarhart og hnykkti oss...

90. NÓTT.

Þeir, sem á skipinu voru, sáu þegar eyjan hristist; hugðu þeir jarðskjálfta vera og kölluðu til vor, að vér skyldum á augabragði koma aftur, mundum vér að öðrum kosti hafa farist, því það, sem vér hugðum ey vera, var ekki annað en bak hvalfiskjar nokkurs. Þeir, sem fimastir voru, stukku út í bátinn, en sumir björguðu sér á sundi. Af mér er það að segja, að ég var eftir á eynni, eða réttara sagt, hvalnum, í því hann stakk sér, og gafst mér að eins tími til að ná í viðardrumb einn, er vér höfðum haft með oss frá skipinu til eldsneytis. Skipstjórnarmaður tók þá upp í skipið, sem voru á bátnum, og nokkra af þeim, er voru á sundi; en á meðan hafði runnið á hagstæður byr og vildi hann hafa not af; lét hann því vinda upp segl, svo ég varð afhuga að ná til skipsins.

Nú var ég ofurseldur öldum hafsins og hröktu þær mig á ýmsa vegu; velktist ég í hafi það sem eftir var dagsins og næstu nótt. Um morguninn var dregið af mér allt afl, og var ég úrkula vonar um líf mitt, en þá vildi svo heppilega til, að bylgja varp mér á land á ey nokkurri. Voru strendur hennar háar og sæbrattar og mundi mér hafa veitt örðugt að klifrast þar upp, ef ekki hefðu verið trjárætur nokkrar, sem ég gat haldið mér í; það var eins og forlögin hefðu varðveitt þær mér til frelsis. Fleygði ég mér niður á jörðina hálfdauður og lá svo uns ljómaði af degi og sólin rann upp. Svo örmagnaður sem ég var af sjóvolkinu, dróst ég þó á fætur til þess að leita að ætilegum jurtum, því ég hafði ekki bragðað mat síðan daginn áður. Ég fann nokkrar jurtir og tæra uppsprettulind með ágætu vatni, sem varð mér til mestu hressingar. Jafnskjótt sem ég kenndi mig fullstyrkan, gekk ég upp á eyna og leitaði inn á land, þótt ég gengi eigi í vissa stefnu; kom ég á fagra völlu og sá langt burtu hest á beit. Þangað gekk ég og var þá hugur minn milli vonar og ótta, því ég vissi ekki, nema það kynni að verða mér heldur til glötunar en frelsis. En þegar ég kom nær, sá ég, að þetta var meri, og var tjóðruð við staur; stóð ég þar og horfði á hana undrandi fyrir sakir fegurðar hennar; en þá heyrði ég allt í einu mannsrödd niðri í jörðinni. Kom þá óðara sá, er talað hafði, og spurði, hver ég væri. Ég sagði honum frá ævintýri mínu og tók hann mig síðan við hönd sér og fór með mig niður í jarðhúsið; sátu þar fleiri menn og þótti þeim ekki kynlegra að sjá mig en mér að hitta þá.

Nú nærðist ég af ýmsum réttum, er þeir báru á borð fyrir mig og spurði ég þá, hvað þeir væru að gera á svo eyðilegum stað. Sögðu þeir mér, að þeir væru hestasveinar Maharadsja (þ. e. hins mikla konungs), sem réði yfir eynni; færu þeir á ári hverju hingað um sama tíma með meri herra síns og tjóðruðu hana, sem ég hefði séð, en það gerðu þeir til þess, að nykur einn, er úr hafi kæmi, skyldi fylja hana. En þegar nykurinn væri búinn að því, ætlaði hann ætíð að gleypa merina, en þá þyrptust þeir að og fældu hann út í sjó aftur með ópi og óhljóðum. Því næst væru þeir vanir að fara heim með hina fylfullu meri og væru folöld þau, er hún kastaði, alin handa konungi og væru kölluð sjóhestar. Það sögðu þeir enn fremur, að þeir yrðu að halda burt að komandi morgni og hefði mér verið dauðinn vís, ef ég hefði komið einum degi seinna, því svo langt væri þaðan til mannabyggða, að ég mundi aldrei hafa náð þangað leiðsagnarlaust.

Meðan þeir voru að segja mér þetta, kom nykurinn úr hafi, sem þeir höfðu gert ráð fyrir, fyljaði merina og ætlaði síðan að gleypa hana. En af hinum mikla skarkala, sem hestasveinarnir gerðu, lagði hann á flótta og stakk sér aftur í sjóinn.

Morguninn eftir fóru þeir heim aftur til höfuðborgarinnar á eynni með merina, og varð ég þeim samferða. Þegar ég var kominn þangað, lét ég fylgja mér á fund Maharadsja konungs; spurði hann mig, hver ég væri og hvernig ég hefði hrakist til landa hans. En er ég hafði leyst úr öllum spurningum hans, komst hann við af óláni mínu og samhryggðist mér. Bauð hann jafnskjótt að greiða skyldi fyrir mér og láta allt af hendi við mig, sem ég þyrfti; var boði þessu fullnægt svo, að ég mátti telja mig sælan, að hafa hitt svo göfuglyndan konung og svo vandaða embættismenn.

Af því að ég var kaupmaður, kom ég oft á fund verslunarmanna, en einkum þeirra, sem útlendir voru, bæði til að heyra fréttir frá Bagdad og til þess að finna einhvern, er gæti flutt mig heim. Höfuðborg Maharadsja stendur á sjávarströnd við fagra höfn; lögðust þar á degi hverjum við akkeri skip úr öllum áttum. Ég dró mig líka eftir indverskum fræðimönnum og hafði ég gaman af að hlýða á þá; kom ég þó meðfram á konungsfund og átti þá tal við jarla hans og skattskylda konunga, er með honum voru. Spurðu þeir mig að mörgu um ættjörð mína, en ég spurði þá hins vegar að því, sem mér þótti fróðlegt um lög og landsvenju, þar sem þeir áttu heima.

Undir Maharadsja konung lá lítil ey, er Kasel heitir. Það var mælt, að þar heyrðist á hverri nóttu bumbnahljómur og ætluðu sjómenn, að Degíal* hefðist þar við. Varð mér hugur á að grennslast eftir undri þessu; sá ég á ferð minni þangað fiska, sem voru hundrað og fimmtíu álnir á lengd; voru þeir ógurlegri ásýndum, en þeir voru skaðvænlegir, því þeir fældust burt ef barið var á fjöl og þurfti ekki meira. Ég sá þar líka annars kyns fiska, sem varla voru alin á lengd; voru höfuð þeirra líkt og á náttuglum.

Þegar ég var kominn aftur, stóð ég einn dag niður við sjó og sigldi þá skip nokkurt inn á höfn. En er það hafði varpað akkeri, var tekið að skipa upp varninginn og létu kaupmennirnir, sem áttu, bera hann inn í varningshús. Horfði ég á nokkra stranga og áskriftir þeirra, sem merktu nöfn eigendanna, og sá ég þá nafn mitt. Þegar ég hafði skoðað þá vandlegar, gekk ég úr skugga um, að þetta voru sömu strangarnir, sem ég hafði flutt á skipinu frá Balsora. Ég þekkti jafnvel skipstjórnarmanninn, og þó ég vissi, að hann ætlaði mig löngu dauðan, talaði ég til hans og spurði, hver strangana ætti. „Kaupmaður nokkur,“ svaraði hann, „er Sindbað hét, varð mér samferða frá Bagdad. Það var einn dag er vér lágum nálægt ey nokkurri, — því svo kom oss fyrir sjónir — að hann fór þangað með mörgum ferðamönnum. En það, sem vér hugðum vera ey, var geysistór hvalur, er mókti ofansjávar; gerðu þeir eld á baki honum til matreiðslu, en er hann varð þess var, tók hann viðbragð og stakk sér. Þeir, sem á hvalnum voru, drukknuðu flest allir, og í þeirra tölu var Sindbað. Hann átti þessa stranga; ætla ég að selja þá og jafnskjótt, sem ég hitti einhvern af ættingjum hans, mun ég greiða honum andvirðið.“ Þá svaraði ég: „Skipstjórnarmaður, ég er Sindbað, sem þér hyggið vera dauðan; hann er á lífi og strangar þessir eru mín eign...“

91. NÓTT.

Sindbað sagði samkvæminu framhald sögu sinnar á þessa leið: „Þegar skipstjórnarmaður heyrði þessi orð mín, mælti hann: „Guð á himnum, hverjum er nú framar trúandi? Tryggð og ráðvendni eru ekki lengur til meðal manna. Ég sá með mínum eigin augum, þegar Sindbað drukknaði. Farmenn mínir sáu það, og þó eruð þér svo djarfur, að ljúga til nafns yðar og látast vera Sindbað. Hvílík ósvífni; eftir útliti yðar hafið þér góðan mann að geyma, en samt farið þér með herfilega lygi til þess að svæla undir yður annarlega eign.“ „Bíðið við,“ svaraði ég, „og heyrið það, sem ég nú segi yður.“ „Og hvað er það?“ ansaði hann, „segið mér, ég skal taka vandlega eftir.“ Sagði ég honum þá, hvernig ég hefði komist af og hitt hestamenn Maharadsja konungs af furðulegri tilviljun og orðið þeim samferða til konungs.

Efasemdir hans rénuðu nokkuð af sögusögn minni; en nú fékk hann skjótt fulla vissu um það, að ég ekki væri neinn svikari, því hásetar nokkrir komu af skipi hans og könnuðust við mig; fögnuðu þeir mér með mestu vinsemd og var þeim mikil gleði að sjá mig aftur. Loksins kannaðist hann líka við mig og hljóp um háls mér. „Lofaður sé guð,“ mælti hann, „að þér sluppuð farsællega úr slíkum háska, og fær það mér meiri gleði en ég geti frá sagt. Þarna eru eigur yðar, takið við þeim og gerið af, hvað yður líkar.“ Ég þakkaði honum og lofaði ráðvendni hans; beiddi ég hann að þiggja nokkuð af varningnum í þakklætisskyni, en hann drap hendi við.

Nú valdi ég úr það verðmætasta af varningi mínum og gaf Maharadsja konungi. Vissi hann allt um hrakfarir mínar og spurði því, hvernig ég hefði komist yfir þessa sjaldgæfu hluti. Ég sagði honum þá, hvernig tilviljunin hafði aftur skilað þeim í hendur mér. Varð hann glaður við og þáði gjöfina af konunglegri náð, en gaf mér miklu stærri gjafir í staðinn. Því næst kvaddi ég hann og tók mér aftur fari með hinu sama skipi. En áður ég færi, hafði ég fyrir það, sem eftir var af varningi mínum, fengið innlendar vörur í skiptum, bæði alóe- og sandelsvið, kamfóru, múskathnetur, negulnagla, pipar og engifer. Sigldum vér fram hjá mörgum eyjum og lentum í Balsora; fór ég þaðan og hingað með hundrað þúsund sekkína virði. Varð fagnafundur á heimili mínu, er ég kom heim, sem vænta má, þar sem heit og trygg ást er fyrir; keypti ég mér þræla, ambáttir og góðar jarðir og lét byggja mér stórt hús. Kom ég öllu sem best fyrir og ásetti mér að gleyma öllum þrautum og njóta unaðsemda lífsins.“

Að svo mæltu þagnaði Sindbað og skipaði sönglistarmönnum að hefja hljóðfærasláttinn á ný, er þeir höfðu látið niður falla, þegar hann byrjaði sögu sína. Var nú etið og drukkið til kvölds, og er tími var til kominn, að hver færi heim til sín, lét Sindbað sækja poka með hundrað gullpeningum í og gaf daglaunamanninum svo mælandi: „Eigðu þetta, Hindbað! Farðu nú heim og komdu aftur á morgun, til þess að heyra framhald ævintýra minna.“ Daglaunamaðurinn gekk burt eins og í leiðslu, svo mikið fannst honum um virðingu þá og rausn, er honum hafði verið sýnd. En er hann sagði konu og börnum frá því, réðu þau sér varla fyrir kæti og lofuðu guð fyrir þá líkn, sem hann hafði látið Sindbað auðsýna þeim.

Daginn eftir bjó Hindbað sig betur en daginn áður og gekk á fund hins víðförla rausnarmanns; fagnaði Sindbað honum með gleðisvip og fór með hann eins og besta vin sinn. Þegar allir gestirnir voru komnir, var matur fram borinn og var lengi til borðs setið. En er borð voru upp tekin, tók Sindbað til máls og veik sér að boðsmönnum: „Vinir góðir, nú bið ég yður að heyra með athygli og hlýða á ævintýri mín á hinni næstu ferð; eru þau enn merkilegri en það, sem til bar á fyrri ferðinni.“ Þögðu allir og tók Sindbað til frásagna:

Önnur ferð Sindbaðs farmanns

„Eftir hina fyrstu ferð mína hafði ég, eins og ég gat um í gær, einsett mér, að lifa rósömu lífi í Bagdad, það sem eftir var ævinnar. En ég varð fljótt leiður á aðgerðaleysinu og kom í mig ferðahugur og langaði mig til að sækja verslun yfir sjó. Keypti ég því vörur þær, er ég þóttist með þurfa, og fór nú af stað í annað sinn með öðrum kaupmönnum, er voru mér kunnir að ráðvendni. Völdum vér oss gott skip, fólum oss guði á hendur og lögðum af stað. Sigldum vér frá ey til eyjar og varð skiptaverslunin oss næsta arðsöm. Einn dag lentum vér við ey nokkra alvaxna margskonar aldintrjám; var hún svo eyðileg að vér sáum ekkert hús og engan mann. Gengum vér þar um engin og fram með lækjunum, er vökvuðu þau. En meðan sumir lásu blóm sér til skemmtunar og sumir ávexti, tók ég fram nesti mitt og vín og settist niður hjá læk undir hávöxnum trjám, er breiddu út frá sér unaðslega forsælu. Tók ég mér þar svo góðan dagverð, sem ég hafði föng til, en er ég hafði matast sótti á mig svefn. Ég veit ekki hversu lengi ég svaf, en þegar ég vaknaði, sá ég ekki skipið, þar sem það hafði legið við akkeri.“

92. NÓTT.

„Ég varð forviða,“ mælti Sindbað, „þegar ég sá ekki skipið liggjandi við akkeri. Reis ég þá upp og litaðist um í allar áttir, en sá engan af kaupmönnunum, sem höfðu lent með mér á eynni. Ég sá ekki annað en skipið á útsiglingu og var það komið svo langt burt, að ég óðar missti sjónar á því.

Sló þá snögglega myrkva á himin eins og svipaði yfir þykku skýi

Þið megið nærri geta, hvað ég hugsaði í þessum hryggilegu vandræðum; ég hélt ég mundi springa af harmi og hljóðaði hræðilega upp yfir mig, lamdi höfuð mitt og fleygði mér til jarðar; lá ég svo langa stund í ringluðu hugarvíli, og voru hugsanir mínar hver annarri hræðilegri. Ég margásakaði mig fyrir, að ég ekki hafði látið sitja við hina fyrstu ferð, og hefði hún þó mátt vera mér svo minnisstæð, að mig fýsti ekki til fleiri. En harmatölur þessar stoðuðu alls ekki og iðrun mín kom í ótíma. Ég lagði ráð mitt í guðs hönd og klifraði í ráðaleysi upp í hátt tré og sást um í allar áttir til þess að vita, hvort ég kæmi ekki auga á neitt, sem hjálpvænlegt væri. Út af eynni sá ég ekki annað en himin og haf, en á land upp grillti ég í eitthvað hvítt; sté ég því ofan úr trénu, tók með mér það sem eftir var af nestinu og stefndi á hinn hvíta blett; var það svo langt burtu, að ekki sá deili á, hvað það væri.

En er ég kom nær, sá ég að þetta var hvítur hnöttur, geysi hár og feikna mikill um sig. Þreifaði ég um hann og fannst hann vera mjúkur viðkomu. Ég gekk allt umhverfis til að vita, hvort hvergi væri gat á, en það sá ég hvergi; svo var hann ávalur, að engin tiltök voru að klifrast upp á hann. Fimmtíu fet var hann ummáls.

Í þetta mund var sól nærri undirgöngu. Sló þá snögglega myrkva á himin eins og svipaði yfir þykku skýi. Svo hverft sem mér varð við dimmu þessa, brá mér þó enn heldur í brún er ég sá, að hún stóð af kynjastórum og heljarefldum fugli, er steyptist niður fljúgandi. Mig rankaði þá við, að ég hafði heyrt sjómenn segja frá fugli nokkrum, er Rok heitir, og datt mér í hug, að hinn mikli hnöttur, sem fékk mér svo mikillar undrunar, mundi vera egg fuglsins. Enda settist hann á hann eins og fugl, sem liggur á eggjum. Þegar ég sá hann koma, hafði ég skriðið þétt upp að egginu og lá ég nú bak við annan fót hans, sem var viðlíka þykkur og digur tréstofn. Leysti ég þá sundur höfuðbúnað minn og reyrði mig með honum fast við klóna; gerði ég það til þess, að fuglinn Rok skyldi flytja mig af þessari eyðiey, þegar hann flygi burt að komandi morgni. Svona lá ég um nóttina, en með aftureldingu flaug fuglinn af stað; tók hann svo hátt flug með mig, að ég missti sjónar á jörðinni, og steyptist hann því næst skyndilega niður með slíkri fleygiferð, að ég ekkert vissi af mér. En er gammurinn var sestur og ég hafði fótað mig, leysti ég hnútinn, er hélt mér við klóna. Rétt í því ég var búinn að því, þreif hann upp í nef sér gríðarstóran höggorm og flaug samstundis burt með hann. Sat ég nú eftir og var þetta í djúpum dal; lukti hann allt umhverfis fjöll, sem tóku við skýin og voru svo þverbrött, að hvergi var vegur til að klifrast upp. Kom þá yfir mig mikill ótti á ný, og er ég í huganum bar saman þenna stað við eyðieyna, sem ég hafði yfirgefið, þá þótti mér ekki breytt til hins betra.

En er ég ráfaði um dalinn, sá ég að hann var alþakinn demöntum og voru sumir þeirra furðu stórir; en skammt var þess að bíða, að ég sá álengdar þá sjón, er dró mjög úr fögnuði mínum, því þar var mesti sægur höggorma; voru þeir fjarska digrir og langir og enginn minni en svo, að hann gæti gleypt í sig heilan fíl. Á daginn földu þeir sig fyrir óvini sínum, fuglinum Rok, í holum sínum, en um nætur skriðu þeir út. Var ég nú allan daginn að reika um dalinn og hvíldi ég mig öðru hverju þar sem mér leist tiltækilegast. En er náttaði fór ég inn í helli einn, þar sem ég hélt mér væri óhætt. Var hellismynnið mjótt og þröngt og hleypti ég hellu fyrir, sem var fullstór til að varna höggormunum inngöngu, en fyllti þó ekki alveg opið, svo að nokkur birta stóð inn í hellinn. Neytti ég þar nokkurs af nesti mínu og heyrði ég á meðan blástur höggormanna, því nú fóru þeir á kreik. Varð ég næsta angistarfullur af hinum hræðilegu hvæsingum þeirra, og megið þér nærri geta, að ég átti ekki góða nótt. En er bjart var orðið, skreiddust höggormarnir í fylgsni sín; fór ég þá skjálfandi út úr hellinum og gekk lengi vel á demöntum; og kom mér ekki til hugar, að ágirnast nokkurn þeirra. Loksins settist ég niður, tók mér árbít af nesti mínu og sofnaði, svo órótt sem mér var, því alla nóttina hafði mér ekki komið dúr á auga. En óðar en ég var sofnaður, vaknaði ég við, að eitthvað skall niður á jörðina nálægt mér. Þetta var þá stóreflis kjötstykki og sá ég samstundis mörg stykki velta niður víðsvegar af klettabrúnunum.

Allt til þessa hafði ég haldið, að það væri skröksaga upplogin til gamans, sem bæði sjómenn og aðrir segja um demantadalinn og brellu sem sumir kaupmenn hafa til að ná þaðan gimsteinunum; nú var sjón mín sögu ríkari. Kaupmenn þessir sækja þangað um það leyti, sem ernir eru búnir að unga út, og kasta þeir stórum kjötstykkjum niður í dalinn. Þegar þau detta niður á hina hvössu demanta, verða þeir fastir í kjötinu. En ernirnir, sem eru þar sterkari en annarsstaðar, fleygja sér yfir kjötstykkin og fljúga með þau upp á björgin í hreiður sín, ungum sínum til viðurværis. Sækja þá kaupmenn að, fæla burt ernina með óhljóðum og safna saman demöntum þeim, sem fastir hafa orðið í kjötinu. En þessa bragðs neyta þeir, því annars væru engin ráð til að ná demöntunum upp úr dal þessum, því hann er slíkt dauðans undirdjúp, að engum manni er fært að komast þar niður.

Ég hafði haldið ómögulegt að komast upp úr hyldýpi þessu, og hafði mér þótt sem það væri gröf mín; en nú snerist mér hugur, og það sem ég hafði séð, varð til þess að mér datt ráð í hug til að bjarga lífi mínu...

93. NÓTT.

Ég fór þá að tína saman demanta þá, er ég sá stærsta, og lét ég þá niður í leðurmalinn, er ég hafði nesti mitt í. Því næst valdi ég það kjötstykki úr, sem virtist vera lengst, vafði því um mig og batt það fast með höfuðbúnaði mínum; síðan lagðist ég á grúfu. Leðurmalinn festi ég við belti mitt, svo ég gat ekki misst hann. Jafnskjótt sem ég var búinn að þessu, komu ernirnir; tók þar hver sitt kjötstykki og flaug með, en einhver hinn stærsti hremmdi það stykki, sem ég hafði brugðið um mig; flaug hann með mig upp á fjallstind í hreiður sitt. Spöruðu þá kaupmenn ekki að fæla fuglana með ópi og háreysti, og er þeir höfðu látið lausa bráð sína, kom einn af kaupmönnum þangað sem ég lá; varð hann smeikur, er hann sá mig. Samt herti hann upp hugann; spurði hann mig ekki, með hverjum fádæmum ég væri þangað kominn, heldur tók hann að ámæla mér og spurði, því ég tæki það, sem hann ætti. „Þér munuð haga orðum yðar öðruvísi,“ mælti ég, „þegar þér kynnist mér betur. Kvíðið engu, ég hef fleiri demanta handa báðum okkur en allir hinir kaupmennirnir til samans. Tilviljunin ein hefur ráðið feng þeirra, en ég hef sjálfur valið úr demantana, sem ég hef í malnum.“ Sýndi ég honum malinn og í sama bili þyrptust hinir kaupmennirnir kringum mig, og urðu þeir forviða, en þegar ég hafði sagt þeim sögu mína, undruðust þeir hálfu meira. Samt furðuðu þeir sig ekki svo mjög á úrræði því, er ég hafði haft mér til frelsis, eins og á áræði mínu, að ég skyldi hafa hætt á það. Tóku þeir mig nú með sér þangað er þeir höfðu byggistöð sína; leysti ég frá malnum í viðurvist þeirra. Voru demantar mínir svo stórir, að þá rak í rogastans, og kváðust þeir engan demant séð hafa við nokkra konungshirð, sem þeir hefðu til komið, svo stóran, að í nokkurn samjöfnuð kæmist við mína. Beiddi ég nú kaupmanninn, sem átti hreiður það, er örninn hafði borið mig í (því hver kaupmaður átti sitt hreiður), að taka svo mikið af þeim, sem honum líkaði. Lét hann sér nægja einn, og var sá einn af hinum smærri; lagði ég þá fast að honum, að taka fleiri og ekki hika sér við, en hann svaraði: „Nei, ég er ánægður með þenna og er hann svo dýrmætur, að ég mun ekki fara fleiri ferðir framvegis, og þarf ég nú ekki að bera áhyggju fyrir ókomna tímanum.“

Á hinni sömu ey eru og nashyrningar...

Um nóttina var ég hjá kaupmönnum þessum og sagði sögu mína enn þá einu sinni, þeim til fróðleiks, sem ekki höfðu heyrt hana í fyrra skipti. Ég var óumræðilega glaður, að vera sloppinn úr hættum þeim, er ég sagði yður frá; mér þótti sem allt hefði verið draumur og gat ég varla trúað að ég væri úr öllum háska. Voru nú nokkrir dagar liðnir síðan kaupmenn höfðu fleygt kjötstykkjunum niðrí dalinn, og var hver í sínu lagi ánægður með það, sem honum hafði áskotnast; tókum vér oss því upp með næsta morgni. Lá leið vor yfir fjöll og voru þar geysistórir höggormar, en vér vorum samt svo heppnir að komast klaklaust undan þeim. Jafnskjótt sem vér komum til hafnar, sigldum vér til eyjarinnar Ríha, þar sem kamfórutréð vex; er það tré svo stórt og laufmikið, að það veitir hundrað mönnum næga forsælu. Safi sá, sem er efni kamfórunnar, er látinn drjúpa niður úr rifu í ofanverðum stofni trésins; rennur hann í ker eitt, hleypur þar saman og verður að kamfóru. Þegar vökvinn þannig er runninn úr trénu, hrörnar það og fölnar.

Á hinni sömu ey eru og nashyrningar, sem eru minni en fílar og stærri en uxar; stendur horn upp af nösum þeirra og er hér um bil alin á lengd; er það klofið eftir miðju enda á milli og markar fyrir mannsmynd á, dreginni hvítum strykum. Nashyrningurinn og fíllinn eiga jafnan í stríði saman, leggur nashyrningurinn horninu í kvið fílsins og vegur hann upp á höfði sér. En þá vellur blóð og feiti fílsins í augu honum, svo honum förlast sýn; fellur hann síðan á jörð, og það mun yður þykja undrum gegna, að þá kemur fuglinn Rok, flýgur burt með báða í klóm sér og færir ungum sínum til ætis.

Margt er annað fábreytilegt á ey þessari, en það læt ég ósagt svo að yður eigi leiðist saga mín. Keypti ég þar góðar vörur fyrir demanta mína og héldum vér þaðan til annarra eyja og verslunarborga á meginlandinu; því næst komum vér til Balsora og fórum þaðan til Bagdad. Gaf ég þá fyrst fátæklingum stórar ölmusur og naut síðan auðæfa þeirra, er ég flutti þangað og hafði svo mikið fyrir haft.“

Lauk þá Sindbað að segja af annarri ferð sinni. Hann lét telja Hindbað hundrað gullpeninga enn og bauð honum að koma aftur næsta dag og heyra sig segja frá þriðju ferð sinni. Fóru gestirnir, hver heim til sín. og komu aftur næsta dag á samri stund. Svo gerði og daglaunamaðurinn og hafði hann því nær gleymt sínu fyrra volæði. Var nú gengið til borðs og að liðinni máltíð beiddi Sindbað sér hljóðs og sagði frá hinni þriðju ferð sinni.

Þriðja ferð Sindbaðs farmanns

„Nú átti ég góða daga og gleymdi innan skamms hættum þeim, er ég hafði ratað í á fyrri ferðum mínum. Ég var enn í broddi lífsins og eirði illa kyrrlætinu; hugði ég hættur þær, sem ég nú ætlaði að leggja út í, miklu minni en voru. Fór ég því, frá Bagdad með dýran varning og lét flytja til Balsora. Þar tók ég mér fari með öðrum kaupmönnum. Höfðum vér langa ferð og komum á margar hafnir og versluðum að góðum mun.

Einu sinni er vér vorum í rúmsjó brast á skelfilegt ofviðri og hröktumst vér afleiðis. Hélst veðrið í marga daga og rak oss loksins til hafnar á ey nokkurri; mundi skipstjórnarmaður hafa mikið til gefið, að vér fengjum umflúið hana, en oss var nauðugur einn kostur að leggjast þar. En er seglum var hlaðið, mælti skipstjórnarmaður: „Þessa ey og nokkrar fleiri, sem í nánd liggja, byggja loðnir villimenn, sem munu veita oss atgöngu. Eru þeir að vísu dvergar, en svo vill hörmulega til, að vér eigum við slíkt ógrynni, sem engisprettur væru; og drepum vér einn, munu þeir allir veitast að oss og drepa oss.“

94. NÓTT.

Þegar skipstjórnarmaður hafði mælt þetta, sló dauðans ofboði yfir alla skipverja; urðum vér þess brátt vísari, að hann hafði sagt helst til satt. Vér sáum drífa að ótölulegan grúa andstyggilegra villimanna; var kroppur þeirra alþakinn rauðum hárum og voru þeir ekki meira en tvö fet á hæð. Fleygðu þeir sér út í sjó, syntu út að skipi voru og slógu skjótt hring um það. Þeir kölluðu til vor, en vér skildum eigi mál þeirra; læstu þeir krumlum sínum í borðstokkana og kaðlana og klifruðust á allar hliðar upp á þilfarið með slíkum fimleik og flýti, að fætur þeirra sýndust hvergi við koma.

Þið getið því nærri, að vér horfðum dauðhræddir á þessar aðfarir. Þorðum vér ekki að aftra þeim, hvorki með orðum né vopnum og grunaði oss þó, að þeim mundi ekki gott í hug. Þeir undu upp segl og hjuggu sundur akkerisstrenginn, því þeir nenntu ekki að draga upp akkerið; því næst héldu þeir til lands og létu oss alla af skipi ganga. Síðan fluttu þeir skipið til eyjar þeirrar, er þeir voru komnir frá. Sneiddu allir ferðamenn með mestu varkárni hjá ey þessari, er vér nú vorum á, og þótti háski að dvelja þar; mun það bráðum skýrast af sögunni hvernig á því stóð; en vér áttum nú ekki annars úrkosti en að una óláni voru.

Nú gengum vér frá sjónum á land upp og fundum nokkra ávexti og jurtir; neyttum vér þeirra til þess að treina lífið sem lengst, því vér þóttumst allir eiga dauðann vísan. Sáum vér þá allfjarri stórt hús og stefndum á það. Var það fögur og há höll og dyr á með vængjahurðum úr svartviði; voru þær hnignar á gátt. Gengum vér inn og komum í hallargarðinn og sáum gagnvart oss stórt herbergi, með anddyri fyrir framan; lágu þar öðrumegin mannabein í hrúgu og hinumegin fjöldi steikarateina. Varð oss felmt við sjón þessa; vorum vér þreyttir undir, því vér höfðum gengið langan veg, og urðu því fætur vorir magnþrota og hnigum vér til jarðar í dauðans angist og lágum þannig lengi hreyfingarlausir.

Sól rann til viðar og meðan vér sátum í hryggilegustu örvílnan, var dyrum herbergisins hrundið upp með harki miklu og kom út risi svartur og ógurlegur, og á stærð við hávaxið pálmatré. Var óvættur þessi eineygð og stóð augað blóðrautt í miðju enninu; sindraði af því sem glóandi koli; kjafturinn var víður sem á hrossi, og sköguðu út framtennur geysi langar og hvassar. Neðri vörin lafði niður á bringu, en eyrun voru eins og á fíl og breiddust út á axlir; neglurnar voru bjúgar og langar eins og klær á stærstu hræfuglum. Í því vér sáum þenna skelfilega risa, hnigum vér í óvit og lágum eins og dauðir.

Eftir langan tíma röknuðum vér við og sáum risann sitjandi í anddyrinu og virti hann oss fyrir sér í krók og kring. En er hann þóttist hafa horft nógu lengi á oss, kom hann til vor, þreif í hnakkagróf mér og hringsneri mér fyrir sér eins og þegar slátrari handleikur sauðkind. Þegar hann hafði skoðað mig vandlega og séð, að ég var skinhoraður og ekki annað en sinar og bein, lét hann mig lausan og fór að skoða hina, hvern af öðrum, á sama hátt. Af því nú skipstjórnarmaður var okkar feitastur, þreif hann um hann með annarri hendinni og tók hann upp, — það var eins og ef ég tæki upp spörfugl, svo lítið varð honum fyrir því; stakk hann síðan steikarateini gegnum kvið honum. Því næst kveikti hann mikið bál og steikti hann; að því búnu fór hann inn í herbergi innar af og át hann þar með kveldverði sínum. Þegar hann hafði étið, kom hann aftur fram í anddyrið, lagðist niður og sofnaði; hraut hann þá svo gríðarlega, að oss þótti sem vér heyrðum reiðarþrumur drynja. Var oss allrar hvíldar varnað og vöktum vér liðlanga nóttina, yfirkomnir af dauðans angist, sem nærri má geta. Vaknaði risinn með dögun, stóð upp og lét oss eina eftir í höllinni.

Því næst kveikti hann mikið bál og steikti hann...

En er vér hugðum hann kominn svo langt burt, að hann eigi heyrði til vor, þá kváðum vér upp úr hinni kvalafullu þögn, því vér höfðum bundist allra kveinstafa um nóttina; glumdi nú undir í höllinni af kveini og andvörpum og gerðum vér hver öðrum skapþyngra með harmalátum vorum. Þó að vér værum allmargir og óvinur vor væri ekki nema einn, kom oss samt í fyrstunni ekki til hugar að reyna að drepa hann og frelsa oss þannig, og var það þó hið vænlegasta úr því sem komið var. Ræddum vér nú um ýmiss úrræði, en réðum ekkert af. Gáfum vér því ráð vort í guðs hönd, ráfuðum allan daginn um eyna og nærðumst af jurtum og ávöxtum eins og daginn áður. Um kvöldið leituðum vér skjóls, en fundum hvergi og hlutum vér því, svo þvernauðugt sem oss var, að hverfa til hallarinnar aftur.

...og át hann nú aftur einn af félögum vorum

Risinn sveikst ekki um að koma, og át hann nú aftur einn af félögum vorum, sofnaði síðan, hraut til morguns og skildi við oss eins og daginn fyrir. Þótti oss komið í slíkt óefni, að margir vildu heldur steypa sér í sjó fram en bíða svo ofboðslegs dauðdaga og skoruðu þeir á hina, að hlýða ráði þessu. Þá tók einn af oss til orða og mælti: „Oss er bannað, að ráða sjálfum oss bana, en þó heimilt væri, er samt eigi viturlegra að hyggja á ráð nokkurt, að vér megum frelsa oss frá þessari óvætt, sem ætlar oss ógurlegan dauða?“ Hafði mér dottið í hug bragð nokkurt og sagði ég förunautum mínum, en þeir féllust á ráð mitt. „Þér vitið, bræður góðir,“ mælti ég, „að skógur mikill er fram með sjávarströndinni; nú ef þér viljið að mínum ráðum fara, þá skulum vér smíða marga fleka svo trausta, að þeir geti borið oss. Að því búnu berum vér þá ofan að flæðarmáli og látum þá liggja þar þangað til þörf gerist. Síðan reynum vér til að fyrirkoma risanum; takist oss það, er oss óhætt að bíða hér þangað til eitthvert skip siglir fram hjá og flytur oss frá þessari voðalegu ey. En ef ráð vort fer út um þúfur, hlaupum vér út á flekana og leggjum til hafs. Að vísu er það lífsháski, að hætta sér út á hinar æðandi öldur hafsins á svo aumlegum farkosti, en ef dauðinn liggur fyrir oss, er þá ekki sjávardjúpið betri gröf en vömb þessa ferlíkis, sem hefur étið tvo af förunautum vorum?“ Gerðu menn góðan róm að tillögu minni og smíðuðum vér fleka, sem borið gátu þrjá menn.

Þegar kvölda tók, gengum vér aftur til hallarinnar og lét risinn ekki lengi standa á sér. Hlutum vér að þola þá skapraun, að sjá hann steikja einn af félögum vorum. En takið nú eftir, hvernig vér hefndum okkar á risanum. Þá er hann hafði lokið hinum hryllilega kvöldverði, lagðist hann aftur á bak og sofnaði. Jafnskjótt sem vér heyrðum hann hrjóta, eins og hann átti vanda til, gekk ég til með níu hinum áræðnustu, tókum vér sinn steikarateininn hver og stungum þeim í eldinn þangað til þeir voru orðnir hvítglóandi; síðan rákum vér þá í auga dólgsins, allir í einu, og blinduðum vér hann þannig. Grenjaði hann þá hástöfum af sársauka, stökk í háa loft og fálmaði í allar áttir til þess að hremma einhvern okkar og svala á honum heipt sinni; gafst oss tími til að hafa oss undan honum og kasta oss þar niður, sem honum var ómögulegt að finna oss. En er hann hafði til einskis leitað, þá skjögraði hann til dyranna og gekk burt með hræðilegu öskri...

95. NÓTT.

Vér gengum út úr höllinni á eftir risanum og héldum ofan að sjó til flekanna og biðum lýsingar, því vér ætluðum út á þá, ef svo skyldi fara, að risinn kæmi með nokkrum af sínu liði. Samt glöddum vér oss við þá von, að ef hann eigi kæmi eftir sólaruppkomu og öskur hans hætti, er drundi án afláts, þá mundi hann fortakslaust vera dauður; ætluðum vér, ef svo væri, að halda kyrru fyrir á eynni. En jafnskjótt, sem birti af degi, sáum vér hinn grimmúðuga dólg og leiddu hann tveir risar, álíka tröllslegir og sjálfur hann; voru í för með þeim allmargir aðrir risar og fóru þeir hart á undan hinum. Þustum vér þá að vörmu spori út á flekana og rerum frá eynni. En er risarnir sáu það, þrifu þeir upp stóreflis steina, æddu ofan á strönd og óðu út í sjóinn upp í mitti og gerðu svo vissa hæfing eftir oss, að allir flekarnir nema sá, sem ég var á, brotnuðu í spón, en mennirnir drukknuðu. En ég reri af alefli með báðum förunautum mínum og dró því lengst undan, svo að steinkastið náði oss ekki.

Þegar vér vorum komnir út á rúmsjó, hröktumst vér í stormum og hafgangi; kvöldumst vér af hræðilegri óvissu þenna dag og næstu nótt, því vér vissum ekkert, hvað af oss mundi verða. Næsta morgun vildi svo heppilega til, að oss kastaði upp á ey nokkra og björguðum vér oss á land fullir fagnaðar. Fundum vér þar bestu ávexti og urðu þeir oss til mikillar hressingar. Um kvöldið sofnuðum vér á ströndinni, en hrukkum upp við skruðninga mikla; var þetta höggormur álíka langur og pálmaviður og skrjáfaði í hreistri hans, er hann skreið á jörðinni. Hann var svo nærri oss, að hann þreif í kjaft sér annan förunaut minn, skók hann hvað eftir annað, sló honum niður við og gleypti hann síðan. En ég og hinn förunautur minn, flýðum sem fætur toguðu og heyrðum við nokkru síðar skruðninga; réðum við af hljóðinu, að höggormurinn mundi þar æla upp beinum hins ólánsama manns, er orðið hafði honum að bráð. Morguninn eftir sá ég hann og sló yfir mig miklum ótta. „Guð minn,“ hrópaði ég, „hvað er nú fyrir hendi? Vér fögnuðum í gær, sloppnir undan grimmd risans og ofstopa hafsins, og nú erum við komnir í jafnvoðalegan háska.“

...þreif hann í kjapt sér annan förunaut minn

Þegar við reikuðum um kring, sáum við hávaxið og digurt tré og ásettum við oss að láta fyrirberast uppi í því næstu nótt. Snæddum við ávexti eins og daginn áður og klifruðumst upp í tréð um kvöldið. Leið ekki langt um áður við heyrðum höggorminn koma hvæsandi að trénu og tók hann að vega sig upp eftir stofninum. Fyrst varð fyrir honum förunautur minn, því hann sat neðar; gleypti höggormurinn hann óðar og hafði sig síðan á burt. En ég kúrði uppi í trénu til morguns og var ég þá nær dauða en lífi, er ég klifraðist ofan. Ég gat heldur enga von haft um, að ég mundi fara betri för en félagar mínir og hryllti mig við þeirri tilhugsun. Ég var kominn af stað og ætlaði að steypa mér út í sjó; en af því að ljúft er að lifa sem lengst, stríddi ég við þetta örvæntingar aðsvif og gaf mig undir vilja drottins, sem ræður lífi voru.

Allt fyrir það hafði ég svo mikla rænu, að ég bar saman smáviði, rætur og þyrna og hlóð úr garð, fastan og þéttan, allt umhverfis tréð. Uppi yfir mér gerði ég eins og þak, til varnar höfði mínu, úr hrísvöndlum. Þegar náttaði, fór ég upp í vígi þetta með þeirri huggun, ef huggun skal kalla, að ég hefði gert allt, sem í mínu valdi stóð, til að afstýra hinum grimmu forlögum, sem yfir mér vofðu. Höggormurinn kom eins og hann var vanur og skreið kringum tréð, því hann ætlaði að gleypa mig, en hann komst eigi inn yfir varnargarðinn, og var hann þar á kreiki allt til morguns, eins og köttur, sem snuðrar kringum músarholu, og varð honum ekkert ágengt. Þegar eldi aftur, leitaði hann burt, en ég þorði ekki úr bæli mínu fyrr en sól var á loft komin. Hafði ótti sá, er mér stóð af hinum eiturfnæsandi höggormi, gengið svo nærri mér, að mér þótti dauðinn betri en slíkar ógnir. Klifraðist ég þá ofan úr trénu og skundaði til sjávar til þess að fyrirfara mér...

96. NÓTT.

Guð miskunnaði mér í örvæntingu minni, því rétt í því ég ætlaði að kasta mér út í sjóinn sá ég skip alllangt undan landi. Æpti ég þá af öllum kröftum svo að til mín mætti heyra, og tók sundur höfuðbúnað minn og veifaði honum svo, að til mín sæist. Þetta varð eigi heldur árangurslaust; allir skipverjar sáu mig, og sendi skipstjórnarmaður bát eftir mér. Þegar ég var kominn út á skip, spurðu mig kaupmenn og sjómenn, hver í kapp við annan, hvaða ævintýri hefði borið mig að eyðiey þessari; en er ég hafði sagt þeim allt, sem farið hafði, kváðust þeir sem elstir voru, oftsinnis hafa heyrt getið um risa, er byggðu ey þessa, og hefði það verið fullyrt, að þeir væru mannætur og ætu menn bæði hráa og steikta. Sögðu þeir og, að á ey þeirri, er ég nú seinast slapp frá, væri fjöldi höggorma samkynja þeim eina, er ég hafði séð, og leyndust þeir um daga, en kæmu fram um nætur. Þeir samfögnuðu mér, að ég skyldi hafa sloppið úr svo mörgum hættum; síðan báru þeir á borð fyrir mig, það sem þeir höfðu best fyrir hendi. En er skipstjórnarmaður sá, hversu klæðnaður minn var rifinn, var hann svo mannlyndur, að hann tók fatnað af sér og gaf mér.

Nú vorum vér um tíma á sjóferð þessari; komum vér við í mörgum eyjum og náðum loksins til Selahath. Þaðan kemur sandelsviðurinn, sem hafður er í mörg læknismeðul. Lögðumst vér þar við akkeri á höfninni og tóku kaupmenn að skipa upp vörur sínar til þess að selja þær, eða láta skiptum fyrir aðrar vörur. Kallaði þá skipstjórnarmaður til mín og mælti: „Bróðir, hjá mér eru vörur, er kaupmaður nokkur átti, sem var um tíma á skipi mínu og nú er dauður; ég ætla að selja þær fyrir reiðu peninga og standa erfingjum hans skil á þeim, þegar ég finn þá.“ Varningsstrangar þeir, er hann átti við, lágu á þilfarinu í framstafni og benti hann mér á þá svo mælandi: „Þetta eru vörurnar, sem ég átti við; ég vona að þér takið að yður söluna móti tilhlýðilegri þóknun.“ Líkaði mér vel og þakkaði ég honum fyrir, að hann hafði útvegað mér nokkuð að starfa.

Skrifari skipstjórnarmanns færði í bók alla varningsstranga með nöfnum eigendanna og er hann spurði skipstjórnarmann, hvaða nafn skyldi setja við vörur þær, er mér voru fengnar í hendur, sagði hann: „Skrifaðu Sindbað farmann.“ Ég gat ekki að því gert, að ég komst við, þegar ég heyrði nafn mitt, en er ég virti skipstjórnarmann vandlega fyrir mér, sá ég að hann var hinn sami, sem hafði skilið mig eftir á eynni, þar sem ég var sofnaður á lækjarbakkanum. Var hann orðinn umbreyttur mjög frá því, er ég sá hann, og hafði ég því ekki borið kennsl á hann í fyrsta áliti. En hitt er engin furða, að hann, sem hugði mig dauðan, þekkti mig ekki. „Skipstjórnarmaður,“ mælti ég, „hét kaupmaðurinn Sindbað, sem átti þessar vörur?“ „Já,“ ansaði hann, „svo hét hann, hann var frá Bagdad og hafði tekið fari með mér til Balsora. Þá var það einhvern dag, að vér lentum við ey nokkra og sóttum þangað vatn og fengum oss hressingu; atvikaðist það þá einhvernveginn af misskilningi mínum, að ég sigldi burt svo að ég vissi ekki, að hans var vant. Hvorki ég né kaupmenn söknuðu hans fyrr en fjórum stundum síðar. Stóð blásandi byrinn beint á eftir oss, svo að oss var ómögulegt að snúa við og sækja hann.“ „Þér ætlið hann þá dauðan?“ sagði ég. „Að vísu hygg ég svo,“ mælti hann. Þá sagði ég: „Horfið nú grandgæfilega á mig, skipstjórnarmaður, og munuð þér kannast við, að ég er sá hinn sami Sindbað, sem þér skilduð eftir á eyðieynni. Ég lá sofandi á lækjarbakka og sá engan af förunautum mínum, þegar ég vaknaði.“ Meðan ég mælti þetta, horfði skipstjórnarmaður á mig rannsakandi augum...

97. NÓTT.

Þegar skipstjórnarmaður hafði virt mig fyrir sér vandlega, kannaðist hann loksins við mig. „Guði sé lof,“ hrópaði hann, „það fær mér frábærs fagnaðar, að hamingjan hefur bætt úr yfirsjón minni. Þarna er varningur yðar, sem ég jafnan hef kostgæfilega varðveitt og ætíð reynt að koma út, hvar sem ég hef á höfn komið; takið við honum aftur ásamt andvirði þess, sem selt er.“ Tók ég þá aftur við eigum mínum og vottaði skipstjórnarmanni þakklátssemi mína svo sem hann átti skilið.

Frá eynni Selahath héldum vér til annarrar eyjar og birgði ég mig þar að negulnöglum, kanel og öðrum kryddvörum. Þegar vér fórum þaðan, sáum vér skelpöddu, tuttugu álnir á lengd og jafnmargar á breidd; þar bar og fyrir oss fisk, sem var í sköpulagi eins og kýr, enda mjólkar hann líka. Roð hans er ákaflega stinnt; er það verkað og eru klæddir með því skildir; annan fisk sá ég líka og var hann líkur úlfalda að lit og sköpulagi. Eftir langa ferð lentum vér loks í Balsora og fór ég þaðan og hingað til Bagdad með slíkt ógrynni auðæfa, að ég ekki vissi sjálfur aura minna tal. Gaf ég enn sem fyrri fátækum ölmusur og keypti stórjarðir, og átti ég þó ærið margar undir.“

Lauk þá Sindbað að segja af hinni þriðju ferð sinni. Hann lét aftur telja Hindbað hundrað gullpeninga og bauð honum til veislu næsta dag, og hét honum þá, að segja frá hinni fjórðu ferð sinni. Fór þá Hindbað og hinir aðrir gestir, og er þeir voru komnir næsta dag, tók Sindbað til máls, eftir að borð voru upp tekin, og sagði framhald ævintýra sinna.

Fjórða ferð Sindbaðs farmanns

„Unaðsemdir þær og skemmtanir, sem ég naut eftir þriðju ferð mína, höfðu eigi svo mikil áhrif á mig, að þær öftruðu mér frá nýjum ferðum. Lét ég því aftur leiðast af hinni áköfu ferðafýsn, sem alltaf stríddi á mig; ég var líka svo skapi farinn, að ég gat aldrei framkvæmdarlaus verið, og langaði jafnan til að sjá merkilega hluti. Ráðstafaði ég þá öllum efnum mínum og lagði af stað jafnskjótt sem ég hafði dregið saman vörur þær, sem útgengilegastar voru í löndum þeim, er ég ætlaði að ferðast til. Í þetta sinn fór ég til Persalands og ferðaðist um mörg héruð í því ríki; kom ég að höfn nokkurri og tók mér fari. Sigldum vér þaðan og fórum fram hjá mörgum höfnum á meginlandinu og eyjum nokkrum, er til austurs liggja. Bar þá svo til einn dag, er vér áttum yfir mikið haf að fara, að allt í einu skall á ofsabylur; hlaut þá skipstjórnarmaður að láta taka inn segl og skipaði sjómönnum til verka, til að koma í veg fyrir óhamingju þá, er yfir vofði. En viðleitni vor kom fyrir ekki; seglin rifnuðu í þúsund parta; við skipið varð engri stjórn komið, og rakst það á grunn og brotnaði, svo að margir af kaupmönnum og farmönnum drukknuðu, en allur farmurinn týndist.“

98. NÓTT.

„Ég var svo heppinn,“ sagði Sindbað enn fremur, „að ég náði í skipsflak nokkurt, eins og margir aðrir kaupmenn og sjómenn; bar straumurinn oss alla að ey nokkurri; fundum vér þar ávexti og uppsprettuvatn og hresstum oss á því. Um nóttina lágum vér þar sem sjórinn hafði fyrst kastað oss upp á land; höfðum vér ekki um talað, hvert ráð vér síðan skyldum upp taka, því vér vorum svo dasaðir og hnuggnir af óláni voru, að vér höfðum ekki rænu á því. Gengum vér eigi fyrr frá ströndinni en sól var upp komin, og sáum vér þá hús á landi upp og héldum þangað. En er vér komum þangað, vissum vér ekki fyrri til en vér sáum fjölda blökkumanna flykkjast kringum oss; skiptu þeir oss á milli sín og fóru með oss til húsa sinna.

Við skipið varð engri stjórn komið og rakst það á grunn og brotnaði

Ég var fluttur á sama stað sem fimm aðrir af förunautum mínum. Var oss vísað til sætis og jurtir nokkrar á borð bornar; bentu svertingjar oss, að vér skyldum eta. Voru félagar mínir þá svo athugalausir, að þeir tóku ekki eftir því, að þeir, sem buðu oss að eta, átu ekki sjálfir; hugsuðu þeir ekki um annað en að seðja sáran sult sinn, og átu því með græðgi það, sem fram var reitt. En mér sagði svo hugur um, að svik mundu undir búa, og bragðaði ég ekki jurtirnar, enda var mér það fyrir bestu, því ég sá skjótt að förunautar mínir urðu vitskertir og vissu ekki hvað þeir sögðu. Var nú á borð borinn rísgrjónagrautur með kókos-viðsmjöri, og átu félagar mínir hann í gríð, því þeir voru vitstola. Ég snæddi hann líka, en samt með hófsemd. Höfðu svertingjar gefið oss jurtirnar til þess að firra oss vitinu, svo vér skyldum gleyma voru hryggilega óláni, en með rísgrjónagrautnum ætluðu þeir að fita oss, því þeir voru mannætur, og síðan að éta oss, þegar vér værum orðnir feitir; urðu þau afdrif förunauta minna, því vitfirring þeirra varnaði þeim að sjá hvað fyrir þeim lá. Mun yður skiljast það, að ég, sem var heilvita, horaðist niður í stað þess að fitna. Enda kvaldist ég sí og æ af dauðaangistinni, svo mér þótti öll fæða sem eitur. Kom í mig uppdráttarsýki og varð sú sótt mér til lífs, því þegar svertingjarnir voru búnir að drepa og éta félaga mína, og þeir sáu, að ég var grindhoraður, holdlaus og veikur, þá frestuðu þeir dauða mínum til seinni tíma.

Ég var því látinn hafa mikið frjálsræði, og voru nálega engar gætur hafðar á, hvað ég tæki mér fyrir hendur. Þannig tókst mér að læðast burt frá húsum svertingjanna og forða lífi mínu. Sá mig þá gamall karl og kallaði á eftir mér, svo hátt sem hann gat, að ég skyldi koma aftur; en í stað þess að snúa aftur, flýði ég hvað af tók og komst skjótt úr augsýn. Þá stóð svo á, að enginn var heima nema karlinn; hinir svertingjarnir voru úti, og var þeirra ekki heim von fyrr en um kvöldið, og var þetta vani þeirra. Þóttist ég fullviss um, að þá mundi þeim þykja ógjörningur að elta mig, þegar þeir fengju vitneskju um, að ég væri strokinn. Hélt ég áfram þangað til náttaði; lét ég þá staðar numið til þess að hvíla mig og neyta nokkurs af vistum þeim, er ég hafði tekið með mér; lagði ég síðan óðar af stað aftur. Þannig gekk ég í sjö daga samfleytt, og sneiddi hjá öllum landsvæðum, þar sem ég hélt að mannabyggð væri; nærðist ég mestmegnis af kókoshnetum og voru þær í einu til saðnings og svölunar.

Á áttunda degi náði ég ofan að sjó og kom allt í einu auga á menn, sem voru hvítir eins og ég; voru þeir að tína pipar, sem þar vex ógrynni af. Þótti mér vinna þeirra góðs viti og gekk ég óhræddur til móts við þá.“

99. NÓTT.

„Þeir, sem voru að tína piparinn,“ mælti Sindbað, „komu til mín jafnskjótt sem þeir sáu mig og spurðu mig á arabiska tungu, hver ég væri, og hvaðan ég kæmi. Varð ég glaður við, er ég heyrði, að þeir töluðu móðurmál mitt, og leysti fúslega úr spurningum þeirra; sagði ég þeim, að ég væri skipbrotsmaður, hefði mig rekið að ey þessari og svertingjar náð mér. „Svertingjar þessir eru mannætur,“ mæltu þeir, „hvernig gastu sloppið úr greipum þeirra?“ Sagði ég þeim þá alla söguna, sem ég hef sagt yður, og fékk hún þeim mikillar undrunar. Var ég nú hjá þeim, þangað til þeir höfðu aflað svo mikils pipars, sem þeir ætluðu sér. Síðan tóku þeir mig með sér á skip það, sem þeir voru komnir á, og sigldu til annarrar eyjar; leiddu þeir mig á fund konungs síns og sögðu honum nafn mitt. Hlýddi þessi veglyndi konungur með athygli á ævintýri mín, og þótti honum þau merkileg; lét hann síðan gefa mér kostulegan klæðnað og skipaði að mér væri fengið allt, sem ég með þurfti.

Ey þessi er næsta fjölbyggð, og er þar nægð af öllu og verslun mikil í aðsetursborg konungs. Var mér mikil huggun í raunum mínum, að ég hafði hitt á svo góðan samastað, og svo margar velgjörðir þáði ég af hinum göfuglynda konungi, að ég mátti vel una hag mínum. Enda var honum enginn kærari en ég, og allir hirðmenn hans og borgarmenn kepptust hver við annan um að vera mér til vilja. Kom þar brátt að þeir álitu mig eins og sér samlendan, en ekki sem útlending. Það þótti mér furðu kynlegt, að allir, og jafnvel konungurinn líka, riðu ekki við beisli, söðul né ístöð. Spurði ég hann því einu sinni, hvers vegna hann synjaði sér svo nauðsynlegra hluta. Hann svaraði mér þá, að enginn í hans ríki þekkti þá hluti, er ég talaði um. Lét ég þá hið fljótasta iðnaðarmann nokkurn smíða virki eftir minni fyrirsögn. Þegar hann var búinn að því, stoppaði ég söðulinn, fóðraði hann skinni og gullsaumaði hann allan. Að því búnu fór ég til járnsmiðs og lét hann búa til beisli, eins og ég sagði fyrir. Þegar nú allt var fullgert, sýndi ég konungi og bar við einn af hestum hans. Sté hann þá á bak, og þótti svo vænt um nýbreytni þessa, að hann launaði mér með mestu rausn. Gat ég nú ekki undan færst, að smíða fleiri söðla fyrir ráðgjafa hans og helstu embættismenn í hirðinni, og gáfu þeir mér stórgjafir fyrir, svo að ég varð vellríkur á stuttum tíma. Ég bjó líka til reiðtygi handa tignustu mönnum í borginni, og hlaut fyrir almennan lofstír og virðingu. Það var einu sinni þegar ég var hjá konungi, og sýndi honum lotningu mína með öllum virktum, að hann mælti: „Sindbað, mér er vel til þín, og veit ég að allir þegnar mínir unna þér að mínu dæmi. Nú mun ég biðja þig einnar bænar, og mátt þú ekki synja mér hennar.“ „Herra!“ ansaði ég, „sá er enginn hlutur, að ég mundi eigi vera fús til að gera, ef ég gæti með því auðsýnt yður hlýðni mína. Þér hafið ótakmarkað vald yfir mér.“

„Þú átt að kvongast,“ mælti konungur, „svo að þú ílengist í ríki mínu og verðir afhuga öllum burtferðum.“ Þorði ég eigi að mótmæla konunglegum vilja hans og gifti hann mér eina af hirðmeyjum sínum, og var hún ættstór, fögur, hyggin og auðug. Eftir hjónavígsluna bjó ég saman við konu mína og lifðum við um hríð í besta samlyndi. Allt fyrir það undi ég ekki högum mínum, heldur ásetti ég mér að sæta fyrsta tækifæri, sem byðist, að flytja þaðan til Bagdad, sem ég aldrei varð afhuga, hvað góðum kjörum, sem ég átti að fagna. Meðan ég bjó yfir þessu áformi, vildi svo til, að kona nábúa míns, sem var góður vinur minn, tók sótt og andaðist. Vitjaði ég hans þá og ætlaði að hugga hann, og með því mér virtist hann vera yfirkominn af harmi, sagði ég við hann: „Guð varðveiti þig og gefi þér langa lífdaga!“ Varpaði hann þá öndinni mæðilega og mælti: „Hvernig ætti ósk þín að rætast? Ég á ekki eftir ólifað nema eina stund.“ „Kveldu þig ekki með svo hryggðarlegum hugsunum,“ sagði ég, „ég vona, að ekki fari svo, og að við megum lengi saman vera.“ „Þér óska ég langra lífdaga,“ ansaði hann, „en af mér er það að segja, að efnum mínum er ráðstafað og á að jarðsetja mig í dag með konu minni. Forfeður vorir hafa innleitt þenna sið, og hafa þeir aldrei út af honum brugðið. Skal grafa manninn kvikan með líki konunnar og konuna með líki mannsins; ég á ekkert undanfæri, því allir hljóta að lúta þessum lögum.“

Meðan hann var að segja mér frá þessum hryllilega sið, sem fékk mér mikillar undrunar, drifu þangað skyldmenni, vinir og nágrannar til þess að fylgja þeim hjónum til grafar. Var lík konunnar fært í hin kostulegustu klæði, eins og hún hafði verið búin á brúðkaupsdegi sínum, og prýtt skartgripum þeim, er hún hafði átt. Því næst var hún lögð á líkfjalir og fór líkfylgdin af stað. Gekk maðurinn fremstur allra á eftir líkinu, og stefndi líkfylgdin á fjall nokkurt hátt, og er þangað var komið, var velt frá stórum steini, er lukti hyldjúpa gjótu; var líkið látið síga ofan í hana með öllu skartinu og gersemunum. Því næst faðmaði ekkillinn ættingja sína og vini og lét mótstöðulaust leggja sig á líkbörur með vatnskrukku og sjö smábrauðum; var honum sökkt ofan í hyldýpið á eftir konu sinni. Fjall þetta var fjarska langt og gekk allt að sjó fram. En er þessi hátíðlega greftrun var á enda, var gjótan afturlukt með steininum.

Þér megið nærri geta, að ég varð sárhryggur við sjón þessa. Öllum hinum, sem viðstaddir voru, fannst lítið um, því þeim var ekki nýnæmi, að sjá slíkt. Gat ég ekki á mér setið, að segja konungi, hvað mér bjó í skapi, og tók ég þannig til máls: „Yðar hátign! Mér fær meiri undrunar en ég geti frá sagt, að í löndum yðar skuli slíkum sið vera fylgt, er býður að grafa lifandi menn með dauðum. Hef ég víða farið um heiminn og kynnst mörgum þjóðum, en svo grimmdarfullra laga hef ég aldrei heyrt getið.“ „Hvað þykir þér að, Sindbað?“ ansaði hann, „lögin ná yfir alla, ég sjálfur er ekki undanþeginn, og á að kviksetja mig með konu minni, ef hún skyldi deyja fyrr en ég.“ Þá mælti ég: „Dirfist ég að spyrja yðar hátign, eru útlendingar líka háðir þessum sið?“ „Það máttu reiða þig á,“ svaraði konungur, og hló við, því hann skildi, hvað mér gekk til að spyrja, „þegar þeir hafa kvongast hér með oss, þá eru þeir ekki undanþegnir.“

Með þessa hryggilegu úrlausn gekk ég heim til mín og kveið ég svo fyrir, að kona mín kynni að deyja á undan mér, og ég verða kviksettur með henni, að ég fékk eigi á mér tekið fyrir sorg og áhyggjum. En hvernig átti ég að sleppa hjá þessu óláni? Ég sá ekki annað vænna en að taka hlutskipti mínu með jafnaðargeði og treysta guðs handleiðslu. Samt varð ég dauðhræddur, hvað lítið sem konu minni varð illt, en því var verr, að það bar loksins að hendi, sem verst gat orðið. Hún tók hættulega sótt og andaðist að fárra daga fresti.“

100. NÓTT.

„Nú getið þér gert yður í hugarlund, hvað ég tók út,“ mælti Sindbað, „mér þótti eins hryllilegt, að vera kviksettur, eins og að verða mannætum að bráð, og var þó ekkert undanfæri. Ráðgerði konungur að heiðra útför mína með viðurvist sinni, og hinir helstu borgarmenn ætluðu líka að sýna mér þá virðing, að fylgja mér til grafar. Þegar allt var tilbúið, var lík konu minnar lagt á líkbörur, skrýtt í hin kostulegustu klæði, sem hún hafði átt; því næst var líkið hafið út. Fylgdi ég á eftir líkinu grátandi og harmandi forlög mín.

Áður en vér náðum til fjallsins, ætlaði ég að reyna að hræra þá, sem viðstaddir voru, til meðaumkvunar; veik ég mér því fyrst að konungi og síðan að hinum, er kringum mig stóðu. Ég hneigði mig fyrir þeim allt til jarðar, kyssti klæðafald þeirra, og beiddi þá miskunnar. „Gætið þess,“ mælti ég, „að ég, sem er útlendingur, ætti ekki að vera slíkum grimmdarlögum undirgefinn; þar við bætist, að ég á konu og börn heima á ættjörðu minni.“ En það stoðaði ekkert, að ég bar upp kveinstafi mína á hjartnæmasta hátt, enginn viknaði. Þeir flýttu sér því heldur að sökkva líkinu niður í gjótuna, og samstundis var ég látinn síga ofan í opinni líkkistu með vatnskrukku og sjö brauðum. Ópi mínu og veini var enginn gaumur gefinn, og var steininum velt yfir gjótuna, og lauk með því þessari hátíðlegu greftrun.

...stóð ég upp úr kistunni og gekk frá líkunum

Meðan ég var látinn síga niður, sá ég við birtu þá, er skein ofan í gjótuna, hvernig þessum híbýlum undir jörðinni var háttað. Gjótan var allmikil um sig og á að giska fimmtíu álnir á dýpt. Var þar óþolandi nálykt af líkunum, er lágu til beggja hliða; þótti mér sem ég heyrði nokkra af þeim, er síðast höfðu verið greftraðir, gefa upp öndina. Undir eins og ég var kominn niður, stóð ég upp úr kistunni og gekk frá líkunum með hendurnar fyrir vitunum. Því næst fleygði ég mér til jarðar og lá langa stund, grátandi brennheitum tárum. Ég hugleiddi mín hryggilegu forlög og sagði við sjálfan mig: „Að vísu stjórnar drottinn oss eftir visku sinni, en eru það ekki sjálfskaparvíti, veslings Sindbað, að þú hlýtur nú að deyja svo óheyrilegum dauða? Guð gæfi þú hefðir látið líf þitt í skipreikanum og ekki komist af, þá hefði viðskilnaður þinn ekki orðið svo langvinnur og hryllilegur, en þér er það mátulegt fyrir bölvaða ágirndina. Ólánsmaður, nær hefði þér verið, að sitja heima, og njóta ávaxtanna af iðjusemi þinni í kyrrð og ró.“

Þannig þreytti ég mig á þessum fánýtu harmatölum niðri í gjótunni, og lamdi höfuð mitt og brjóst í æði og örvæntingu. Ekki vildi ég samt fyrirfara mér sjálfum og frelsast þannig; elskan til lífsins réði meiru, og var hún rík í hjarta mínu, þrátt fyrir alla eymd; reyndi ég því að teygja sem lengst úr lífi mínu. Þreifaði ég fyrir mér og gekk aftur til kistunnar með hendurnar fyrir vitunum; neytti ég þá brauðsins og vatnsins, sem mér hafði verið fengið meðferðis.

Þannig liðu nokkrir dagar og þótti mér sem gjótan væri miklu víðari og fleiri lík í henni en mér hafði virst í fyrstunni. Þegar matbjörgin var á förum, bjó ég mig undir dauða minn.

101. NÓTT.

Meðan ég beið dauða míns, heyrði ég að steininum var velt frá; var lík með lifandi konu látið ofan síga. Örvæntingin kemur mönnum til að ráðast í mörg fádæmi. Meðan konan var að síga ofan, gekk ég þangað, er ég hélt hún mundi niður koma, og laust aumingjann í höfuðið með stóru mannsbeini, sem ég hafði tekið í hönd mér. Féll hún í rot eða dó öllu heldur, og gekk mér ekki annað til þessarar óheyrilegu grimmdar en það, að ég vildi ná brauði því og vatni, er hún hafði með sér; var ég nú aftur birgur til nokkurra daga. En er þeir voru liðnir, var lík konu og lifandi maður látið ofan síga. Drap ég hann á sama hátt, og með því að um þetta leyti dóu margir í borginni, gat ég jafnan aflað mér viðurværis með þessu móti.

Það var einu sinni, er ég hafði drepið aðra konu til, að ég heyrði eitthvað ganga nálægt mér og blása við um leið. Gekk ég á hljóðið, og er ég kom nær, heyrðist mér blásturinn hærri, og þótti mér, sem ég sæi eitthvað stökkva á undan mér. Veitti ég eftirför skugga þessum, er stóð við hvað eftir annað á flóttanum, og blés æ því meir er ég kom honum nær. Ég var þangað til að elta hann, að ég sá loksins ljós langt í burtu, og var það tilsýndar eins og stjarna; stefndi ég þá stöðugt á ljós þetta og missti oftsinnis sjónar á því, þegar eitthvað bar fyrir, en kom ætíð auga á það aftur; loksins varð ég þess vísari, að ljósið kom úr klettarifu einni, sem var svo víð, að komast mátti út um.

Þegar ég hafði komist að þessu, hvíldi ég mig um stund, því ég hafði tekið mjög nærri mér; síðan gekk ég alla leið að klettasmugunni, skreið út um hana, og stóð allt í einu á sjávarströndinni. Hugsið ykkur nú, hversu óumræðilegur fögnuður minn hafi verið; ég var svo frá mér numinn, að ég gat ekki öðru trúað en allt þetta hefði verið draumur. En þegar ég var kominn til sjálfs mín og genginn úr skugga um, að þetta væru engir draumórar, skildi ég fljótt, að það, sem ég hafði elt, mundi vera dýr, sem væri vant að ganga úr sjónum upp í hellinn til þess að éta líkin. Kannaði ég nú fjallið, sem lá milli borgarinnar og sjávarins, og var það svo þverbratt, að þaðan lágu engir mannavegir, og voru þar mestu ógöngur. Ég fleygði mér til jarðar á ströndinni og lofaði drottin fyrir, að hann hafði miskunnað mér; síðan gekk ég aftur inn í hellinn og sótti mér brauð; fór ég með það fram í birtuna og snæddi; hafði ég aldrei haft jafngóða matarlyst á þessum hryllilega stað. Fór ég þangað einu sinni enn, og rakaði saman í myrkrinu gripum þeim, er í líkkistunum voru, demöntum, roðasteinum, perlum, armbaugum og alls konar dýrindis vefnaði, sem ég gat komist yfir. Allt þetta bar ég ofan á sjávarströnd og batt í böggla og vafði vandlega um festum þeim, er líkin höfðu verið látin síga í, og var nóg til af þeim. Lét ég bögglana liggja þar á ströndinni, þangað til mér byðist færi á, að sleppa þaðan burt; þurfti ég ekki að kvíða, að þeir skemmdust af rigningum, því þetta var um þurrkatímann.

Tveimur eða þremur dögum síðar sá ég skip, er sigldi út úr höfn borgarinnar og fór fram hjá ströndinni þar sem ég var. Rakti ég þá höfuðbúnað minn sundur og veifaði honum eins og blæju, og æpti af öllum mætti til þess eftir mér yrði tekið. Sást þá til mín af skipinu, og var bátur sendur eftir mér. Þegar skipverjar spurðu, fyrir hvaða hrakföll ég væri þangað kominn, skrökvaði ég því að þeim, að ég fyrir tveimur dögum hefði bjargast af skipbroti með vörur þær, er ég hafði með mér. Til allrar hamingju gerðu þeir sig ánægða með þetta svar mitt; tóku þeir mig með sér ásamt vörunum, en athuguðu ekkert frekar staðinn þar sem ég hafði verið, né heldur grennsluðust eftir, hvort tilhæfa væri í sögu minni. Skipstjórnarmaður var önnum kafinn að segja fyrir verkum á skipinu, og tók hina ósönnu skipbrotssögu gilda. Ætlaði ég að gefa honum nokkra af gimsteinum mínum í þakklætis skyni, en hann vildi ekki þiggja.

Nú sigldum vér fram hjá mörgum eyjum; ein þeirra var Bjölluey, og er þaðan í góðu byrleiði tíu daga sigling til eyjarinnar Seylon, en sex daga sigling til eyjarinnar Kela; þar stigum vér á land. Eru þar blýnámur nógar, indverskur reyr og afbragðs kamfóra. Er Kelu konungur næsta ríkur og voldugur, og tekur ríki hans yfir alla Bjölluey, en hún er tvær þingmannaleiðir á lengd, og eru eyjarskeggjar þar svo siðlausir, að þeir éta mannakjöt. Þegar vér höfðum verslað þar á eynni til góðra muna, fórum vér leiðar vorrar og sigldum inn á margar aðrar hafnir. Loksins kom ég heilu og höldnu til Bagdad með þvílík ógrynni auðæfa, að ég vissi enga tölu á þeim. Gaf ég fátæklingum stórgjafir og færði drottni þannig þakkir fyrir miskunnsemi þá, er hann hafði auðsýnt mér; þar að auki lét ég reisa mörg musteri. Síðan lifði ég glatt með ættingjum mínum og vinum og átti hina bestu daga.“

Lauk þá Sindbað að segja af fjórðu ferð sinni og fannst þeim, er á heyrðu, meira til hennar koma en þriggja hinna fyrri. Hann gaf Hindbað aftur hundrað gullpeninga og beiddi hann að koma til borðhalds næsta dag, á sama tíma og að undanförnu; skyldi hann þá segja honum ævintýri sín á hinni fimmtu ferð. Hindbað og hinir aðrir gestir kvöddu því næst Sindbað og gengu á burt.

102. NÓTT.

Þegar allir voru saman komnir næsta dag, var til borðs gengið, og að lokinni máltíðinni, sem stóð ekki skemur yfir í þetta sinn en endranær, hóf Sindbað að segja af fimmtu ferð sinni á þessa leið:

Fimmta ferð Sindbaðs farmanns

„Ég hafði enn þá svo mikið yndi af unaðsemdum lífsins, að ég gleymdi öllum þrautum og hörmungum, sem ég hafði þolað, en gat samt ekki orðið afhuga nýjum ferðum. Keypti ég því vörur, lét búa um þær, hlaða þeim á vagna og flytja til næstu hafnar. Nú vildi ég eigi vera háður neinum skipráðanda, og lét því gera skip á sjálfs mín kostnað og búa það. Þegar það var fullgert, voru vörur mínar fluttar út á það, og sté ég á skipsfjöl. En með því að ég gat ekki sjálfur dregið saman fullkominn skipsfarm, tók ég með mér marga kaupmenn frá ýmsum þjóðum og vörur þeirra. Sigldum vér góðan byr frá landi, en höfðum langa útivist og stigum fyrst á land í eyðiey nokkurri. Þar fundum vér Roks egg, jafnstórt því, er ég áður hef frá sagt. Í því var lítill ungi, sem því nær var útklakinn og sá þegar á nefið...

103. NÓTT.

Kaupmennirnir, farþegar mínir, sem höfðu farið upp á land með mér, mölvuðu sundur eggið með öxum sínum, slitu ungann úr því lið fyrir lið og steiktu hann. Ég hafði lagt ríkt á við þá, að snerta ekki á egginu, en þeir gáfu orðum mínum engan gaum. Undir eins og þeir höfðu lokið máltíð sinni, sáum vér langt í burtu eins og tvö ský. Skipstjórnarmaður sá, er ég hafði fengið til að vera fyrir skipinu, vissi af eigin reynslu, hvers kyns var. Kallaði hann því til vor og sagði, að þetta væru foreldrar ungans, og skyldum vér fyrir hvern mun flýja út á skip að vörmu spori, og forða oss undan voða þeim, er yfir vofði. Vér hlýddum ráði hans og sigldum af stað.

Nú komu báðir fuglarnir og ráku upp hræðileg óhljóð þegar þeir sáu að eggið var brotið og unginn horfinn. Flugu þeir aftur í hefndarhug til þess staðar, sem þeir voru komnir frá, og hurfu um stundar sakir, en vér undum upp segl til þess að flýja það, sem fyrir oss lá; því nú komu fuglarnir aftur og hafði hvor um sig heljarstóran klett í klóm sér, og hnitmiðuðu þeir sig á fluginu yfir skipi mínu. Lét nú annar fuglinn klettinn detta úr klóm sér. En stýrimaður brá svo fimlega við, að hann gat vikið skipinu undan í einum svip, og kom kletturinn niður örskammt frá oss, og klofnaði sjórinn svo voðalega, að vér því nær sáum í botn. Til allrar óhamingju sleppti nú hinn fuglinn sínum kletti niður úr klóm sér og ofan á mitt skipið; skelltist það sundur í þúsund parta. Sjómenn og ferðamenn rotuðust annaðhvort undir bjarginu, eða sukku í kaf; ég sökk líka, en er mér skaut upp úr kafi, tókst mér að ná í skipsflak eitt. Reri ég mig áfram með höndunum til skiptis, því meðan ég reri með annarri, hélt ég mér dauðahaldi með hinni; komst ég með þessu móti loksins til eyjar nokkurrar, og var hún fjarskalega sæbrött, en samt fékk ég klifrast upp á hana og þannig bjargað lífi mínu.

Ég settist niður í grasið, til þess að hvílast eftir hrakning þenna, og var ég næsta dasaður; síðan gekk ég upp frá sjónum til að kanna uppland eyjarinnar. Þótti mér þá sem ég væri kominn í fegursta aldingarð; hvarvetna stóðu trén hlaðin grænum aldinvísum eða alþroskuðum ávöxtum, en tærustu lækir runnu þar niðandi í fögrum bugðum. Ég snæddi nokkra ávexti og voru þeir hinir ljúffengustu; síðan svalaðí ég mér á vatninu, sem var hið lystilegasta til drykkjar. Þegar nótt var komin, lagðist ég niður á jörðina, þar sem mér leist hentugast, en ekki varð mér svefnsamt, því mér þótti voðalegt að vera einn á svo eyðilegum stað. Var ég mestalla nóttina að álasa sjálfum mér fyrir heimsku mína, að ég skyldi ekki heldur hafa setið heima, en ráðist í þessa síðustu ferð. Út af þessum hugleiðingum kom mér til hugar að fyrirfara sjálfum mér, en er dagur ljómaði, var sem örvænting mín rénaði. Stóð ég þá upp og gekk inn á milli trjánna með hálfum huga.

En er ég kom lengra á land upp, sá ég gamlan karl, sem mér virtist vera næsta ellihrumur, og sat hann á lækjarbakka. Kom mér þá ekki annað til hugar en hann mundi vera skipbrotsmaður eins og ég; gekk ég því til hans og heilsaði honum, en hann bandaði að eins höfðinu og svaraði engu. Spurði ég hvað hann væri að gera þar, en í stað þess að svara mér, gerði hann mér skiljanlegt með bendingum, að ég skyldi taka hann á herðar mér og bera hann yfir lækinn, svo hann gæti lesið sér þar aldin.

Tók ég hann upp á bak mér og bar hann yfir lækinn

Ég trúði því þá, að hann í raun og veru væri kominn upp á hjálp mína, tók hann upp á bak mér, og bar hann yfir lækinn. „Farðu nú ofan af mér,“ sagði ég við hann og laut ofan að jörð, svo að honum yrði hægara fyrir. Á það, sem nú gerðist, get ég aldrei óhlæjandi minnst. Karlinn, sem mér hafði sýnst vera svo örvasa og hrörlegur, krækti báðum fótum um háls mér með mesta liðugleik, og settist á herðar mér eins og á hest; var skinnið á fótum hans eins og nautshúð. Kreppti hann svo fast að kverkum mínum, að ég hélt hann ætlaði að kyrkja mig; fékk ég þá öngvit af hræðslu og féll til jarðar...

104. NÓTT.

Þrátt fyrir öngvitið sat hinn hvimleiði karl grafkyrr á hálsi mér, en linaði þó takið ofurlítið, til þess ég skyldi rakna við. En er ég var kominn til sjálfs mín, brá hann öðrum fætinum fyrir kvið mér, en sparkaði hinum í síðu mér, svo ég varð að standa upp. Síðan lét hann mig bera sig inn á milli trjánna og neyddi mig öðru hverju til að staldra við, svo að hann gæti lesið ávexti og étið þá. Hann sleppti mér ekki allan daginn, en er nótt var komin, og ég ætlaði að hvíla mig, lagðist hann niður á jörðina með fæturna krækta um háls mér. Á hverjum morgni sparkaði hann í míg, og vakti mig þannig; því næst kreppti hann fæturna svo fast að mér, að ég varð að standa upp. Megið þér nærri geta, hvort ég ekki hef átt bágt, að verða að dragast með þessa byrði, sem mér var lífsómögulegt að losast við.

Einn dag fann ég á leið minni margar þurrar hnetur, sem fallnar voru ofan úr tré einu, er bar þann ávöxt. Tók ég eina, sem var furðu stór, holaði hana innan, og kreisti í hana safa úr mörgum vínberjum, því af þeim óx ógrynni þar í eynni, hvar sem fæti var stigið. Þegar hnotin var full, lagði ég hana á vísan stað, og stillti svo til, að karlinn skyldi fara með mig þangað nokkrum dögum síðar. Tók ég þá hnotina og drakk hinn ágæta drykk; svæfði hann um stund þá dauðans hryggð, sem ég kvaldist af. Mér þótti afl færast um limu mína, og varð svo kátur, að ég hoppaði í loft upp syngjandi. Þegar karlinn sá, að drykkurinn hafði þessi áhrif og fann að mér varð venju fremur létt fyrir að bera hann benti hann mér, að ég skyldi lofa honum að súpa á. Rétti ég honum þá hnotina, og með því honum þótti drykkurinn góður, slokaði hann allt í sig og kúgaði hnotina til hins síðasta dropa. Þurfti hann ekki meira til að verða svinkaður og sveif skjótt á hann; tók hann þá að syngja, sem honum lá rómur til, og reri í ýmsar áttir á herðum mér. En af róli þessu varð honum svo óglatt, að hann ældi upp því, er hann hafði drukkið; fann ég þá að fætur hans linuðust og losnuðu smámsaman um háls mér, og þegar ég fann, að hann hætti að kreppa að mér, fleygði ég honum til jarðar, og lá hann þar hreyfingarlaus; þreif ég þá upp stóreflis stein og mölvaði með honum hvert bein í hausi hans.

Ég var nú guðsfeginn að vera orðinn laus við þenna karlskratta og gekk fagnandi til strandar; hitti ég þar nokkra sjómenn, sem nýlega voru lentir til að sækja vatn og matföng. Urðu þeir hlessa, þegar þeir sáu mig og heyrðu sögu mína. „Þú hefur rekist í greipar sjávar-öldungsins“ sögðu þeir, „og ert þú sá fyrsti, sem hann hefur ekki kyrkt. Hann sleppti aldrei þeim, sem hann einu sinni hafði fest hendur á, fyrr en hann hafði kyrkt þá, og er ey þessi illræmd af mannskaða þeim, er hann hefur gert. Sjómenn þeir og kaupmenn, er lentu hér við eyna, þorðu aldrei upp á land, nema þeir væru margir saman.“ Að svo mæltu tóku þeir mig með sér út á skip og fagnaði skipstjórnarmaður mér vel, er ég hafði sagt honum sögu mína, Sigldum vér þaðan burt og lögðumst nokkrum dögum síðar við akkeri á stórri höfn.

Einn af kaupmönnum á skipi þessu varð góður vinur minn, og fékk mig til að fara með sér; fór hann með mig til húss eins, þar sem margir útlendir kaupmenn voru á vist saman. Hann fékk mér stóran sekk, fól mig á hendur nokkrum mönnum í borginni, sem gengu með samkyns sekki; beiddi hann þá að taka mig með sér, þegar þeir færu að tína kókoshnetur og sagði hann þá við mig: „Far þú eins að og hinir og skildu ekki við þá, því ella er þér lífsháski búinn.“ Hann gaf mér og eins dags nesti og fór ég síðan með hinum öðrum í stóran skóg; voru trén þar geysihá og beinvaxin. Stofnar þeirra voru svo háir, að ómögulegt var að klifrast upp í þau til þess að seilast eftir greinunum og ávöxtunum. Öll trén voru kókospálmar, og áttum vér að fylla sekki vora með hnetum þeim, er á þeim uxu. Þegar vér komum inn í skóginn, sáum vér fjölda apa, smárra og stórra; lögðu þeir á flótta undir eins og þeir sáu oss og klifruðust með frábærum fimleika upp í trjátoppana.

105. NÓTT.

Förunautar mínir tóku steina og köstuðu þeim eftir öpunum, sem uppi í trjánum sátu. Eins gerði ég; en jafnskjótt sem aparnir urðu þess varir, rifu þeir kókoshneturnar upp í gríð og köstuðu þeim í oss; skældu þeir og brettu sig í framan, því þeir voru fokreiðir. Hirtum vér ávextina og ertum apana öðru hverju með steínkasti. Með þessu bragði fylltum vér sekki vora með kókoshnetum, og mundum vér ella hafa farið tómhentir.

Þegar vér höfðum aflað svo mikils, sem vér vildum, fórum vér aftur til borgarinnar og borgaði mér fyrir hneturnar kaupmaður sá, er hafði sent mig. „Þannig skaltu halda áfram,“ mælti hann, „þangað til þú hefur grætt svo mikið, að þú getur komist heim.“ Þakkaði ég honum heilræðið og aflaði ég smámsaman svo mikils af hnetum, að töluverð eign var í. Um þessar mundir lagði út skip það, sem hafði flutt mig þangað, hlaðið kókoshnetum. Beið ég þess að annað skip kæmi, og leið ekki á löngu, að eitt lagðist þar á höfninni, og átti að hlaða það samkyns farmi. Lét ég flytja kókoshnetur mínar á þetta skip, og er það var seglbúið, kvaddi ég kaupmanninn, sem ég átti svo mikið gott að þakka. Gat hann ekki orðið mér samferða, því hann átti margt ógert. Héldum vér nú af stað og stýrðum til eyjar einnar, sem gefur af sér ógrynni pipars. Þaðan fórum vér til Kómari-skaga, þar sem alóe-viður fæst bestur; þar hafa landsbúar gert að óbrigðanlegum lögum með sér, hvorki að bergja á víni, né njóta nokkurs munaðar. Lét ég þar kókoshnetur mínar í skiptum fyrir pipar og alóevið, og réðist þaðan með öðrum kaupmönnum til perlufangs, og tók kafhlaupara á leigu; söfnuðu þeir handa mér ógrynni af stórum og fögrum perlum. Sigldi ég þaðan, glaður í huga og komst farsællega til Balsora, og þaðan til Bagdad; seldi ég þar dýrum dómum pipar og alóe-við. Tíunda parti gróða míns varði ég til að hjálpa fátæklingum, eins og ég hafði gert, þegar ég kom heim úr fyrri ferðum mínum, og leitaðist ég því næst við að bæta mér upp með skemmtunum þær miklu þrautir, sem ég hafði orðið að þola“...

Þá lét Sindbað aftur telja Hindbað hundrað gullpeninga, og fór hann burt með hinum öðrum gestum. Næsta dag komu hinir sömu gestir til borðs hjá hinum auðuga farmanni; veitti hann þeim vel eins og að undanförnu, og sagði þeim síðan frá hinni sjöttu ferð sinni.

Sjötta ferð Sindbaðs farmanns

„Yður mundi víst hugleikið að vita, hvernig á því stóð, að ég ennþá einu sinni þorði að hætta á forlögin, þar sem ég hafði brotið skip mitt fimm sinnum og átt í svo mörgum þrautum. Sjálfur skil ég ekkert í því, og vafalaust hefur fyrirsett skipun forlaganna valdið því. En hvað sem um það er, þegar ég hafði setið um kyrrt í eitt ár, bjó ég mig til hinnar sjöttu ferðar, þrátt fyrir bænir ættingja og vina, sem höfðu sig alla við að telja mig af fyrirtæki þessu.

Í stað þess að sigla út Persalandsflóa, ferðaðist ég einu sinni enn um mörg héruð á Persalandi og Indíalandi; loksins lét ég úr höfnum á góðu skipi; ætlaði skipstjóri að halda því í langferð. Ferðin var bæði löng og ill, og þar kom loksins, að skipstjóri og stýrimaður vissu ekki, hvert vér hefðum hrakist. Þó gátu þeir um síðir áttað sig, en það var lítið gleðiefni, og varð okkur illt við einn dag, er skipstjórnarmaður hljóp allt í einu æpandi af varðstað sínum. Hann þeytti af sér vefjarhettinum, sleit skegg sitt og lamdi sig í höfuðið, eins og maður, sem hamast vitstola af örvæntingu. Þegar vér spurðum, því hann æðraðist svo ákaflega svaraði hann: „Það skuluð þér vita, að vér erum komnir á þann stað, sem háskalegastur er á öllu hafinu; hinn stríði straumur sogar skipið með sér, og munum vér allir farast að fjórðungi stundar liðnum. Biðjið guð að forða oss úr þessum háska, því ólánið er óumflýjanlegt, nema hann miskunni oss.“ Að svo mæltu skipaði hann að hlaða seglum, en í þeim umsvifum slitnaði kaðalreiðinn; varð þá engu tauti við komið, skipið rak forstreymis upp að þverbröttu og ógengu bjargi, og brotnaði í spón. Allt fyrir það komumst vér af, og fengum bjargað vistum vorum, og því, sem fémætast var af varningnum.

Þegar vér vorum búnir að því, mælti skipstjórnarmaður: „Guðs vilja er framgengt orðið. Nú getum vér grafið oss gröf, hver um sig, og hver kvatt annan í hinsta sinni, því vér erum komnir á hinn mesta óheilla stað, og hefur enginn átt afturkvæmt héðan, sem einu sinni hefur hrakist hingað.“ Við þessi orð sló yfir oss dauðans ótta og kvíða; vér föðmuðum hver annan grátandi og hörmuðum vor hryggilegu forlög.

Bjargið, er gnæfði yfir höfði oss, lá strandlengis um stóra ey. Var fjaran alþakin flökum og viðum skipa þeirra, er þar höfðu brotnað; þar var og ógrynni mannabeina í þéttskipuðum hrúgum, og skelfdumst vér mjög við þá sjón, því vér sáum af því, hvílíkur fjöldi manna hafði látið þar líf sitt. Þá verður heldur eigi nærri getið, hvílíkt ógrynni þar er af vörum og dýrgripum, hvar sem augað eygir; var okkur það til sorgarauka, en engrar huggunar. En þar sem öll fljót falla til sjávar hvarvetna annarsstaðar, þá rennur þar ósalt straumvatn úr hafi upp á land, og hverfur inn í dimman helli með víðu mynni. Það er og merkilegt, að ekkert grjót er í bjargi þessu, heldur er það allt saman úr kristalli, roðasteini og öðrum gimsteinum. Þar rennur og jarðfitustraumur til sjávar. Gleypa fiskar jarðfituna, og verður hún að gráleitu ambra* í saurindum þeirra, og rekur það á land, svo að ströndin er alþakin af því. Þar fæst og alóe-viður, sem ekki er lakari en sá, er vex á Kómarí.

Því ber enn að auka við lýsingu staðar þessa, sem með réttu mætti nefna Feigsbjarg, af því að enginn sleppur þaðan lífs, að þegar skipin nálgast eyna um visst bil, þá geta þau eigi komist í burt. Ef veður af hafi ber þau þangað, þá rekur bæði vindur og straumur þau í glötunina; en ef þau eru þar stödd, þegar vindur stendur af landi, þá getur hann eigi orðið þeim til bjargar, því fjallið stendur fyrir og tekur allan vind, svo að blæjalogn verður í varinu langt út á sjó fram. Nýtur því straumaflið sín fullkomlega og dregur að skipin, þangað til þau mölbrotna við ströndina. En það er yfirtak hörmunganna, að hvorki er mögulegt að klifrast upp á bjargbrúnina, eða að forða sér á annan hátt. Þannig sátum vér á ströndinni eins og vitskertir, og biðum dauðans dag frá degi. Höfðum vér í fyrstunni skipt vistum vorum jafnt með oss, og lifðu menn eftir því lengur eða skemur, sem þeir fóru sparlega eða ósparlega með...

106. NÓTT.

Þeir, sem lengur lifðu, greftruðu þá, sem fyrr dóu; þangað til ég stóð einn uppi og jarðaði líkin. Ekki skuluð þér furða yður á því, því auk þess að ég hafði haldið sparlegar á vistum mínum en hinir, hafði ég sjálfur dálítið af mat, og var ég hyggnari en svo, að ég gæfi félögum mínum nokkuð með mér. Átti ég þó harðla lítið eftir, þegar ég jarðaði síðasta líkið. Þá var ég svo viss um, að líf mitt mundi bráðum á enda, að ég gróf gröf handa sjálfum mér og ætlaði að leggjast niður í hana, því enginn annar var til að jarðsetja mig. Meðan ég var að þessu, gat ég ekki annað en ásakað sjálfan mig um dauða minn og nagað mig í handarbökin fyrir þessa seinustu ferð. Lét ég ekki þar við sitja, heldur kvaldi ég mig sjálfan og beit fingur mína til blóðs, og var að mér komið að fyrirfara sjálfum mér.

En guð miskunnaði mér aftur og blés mér því ráði í brjóst, að ganga til fljótsins, sem hvarf inn í hellinn. Virti ég það grandgæfilega fyrir mér og hugsaði með sjálfum mér: „Straumur þessi, er hverfur niður í jörðina, hlýtur einhversstaðar að koma upp aftur; ef ég nú geri mér fleka og læt mig berast með straumnum, mun ég annaðhvort ná til mannabyggða eða láta líf mitt. Verði hið síðara, þá er ekki öðru breytt en dauðdaganum, en sleppi ég frá þessum voðalega stað, þá verður mér bæði auðið að umflýja hin hryggilegu forlög félaga minna, og býðst ef til vill nýtt tækifæri til að afla mér fjár. Hver veit nema hamingjan bíði mín fyrir handan þetta undirdjúp, svo að skipskaðinn verði mér ríflega bættur.“ Ég fór því óðar að timbra saman flekann; var þar gott til traustra viða og sterkra kaðla, og reyrði ég viðuna fast saman; varð fleki þessi næsta staðgóður. Því næst bar ég út á hann nokkra böggla, hafði ég bundið í þá roðasteina, smaragða, grátt ambra og fjallakristall. Þegar ég hafði hlaðið þessu jafnt á flekann og bundið það fast, sté ég út á hann með tvær árar, sem ég hafði teglt til sjálfur, fól mig síðan guði á vald og lét strauminn bera mig.

Þegar ég kom lengra inn í hellinn, hvarf dagsbirtan og bar straumurinn mig áfram, en ekki vissi ég, hvert. Liðu svo nokkrir dagar og varð klettarjáfrið svo lágt yfir höfði mér, að við sjálft lá, að ég ræki mig upp undir. Meðan á þessu stóð, neytti ég ekki meira af vistum mínum en svo, að ég gæti haldið við lífinu. En svo sparlega sem ég fór með þær, varð ég samt fljótt uppiskroppa. Þá sótti ósjálfrátt að mér værasti svefn, líkur dauðadái, og veit ég ekki hversu lengi ég svaf. En þegar ég vaknaði, brá mér í brún, því ég var kominn á víða völlu á fljótsbakka, sem fleki minn var bundinn við, og stóð í kringum mig fjöldi blökkumanna. Stóð ég jafnskjótt upp og heilsaði þeim; töluðu þeir þá til mín, en ég skildi ekki orð. Svo var fögnuður minn óumræðilegur, að ég vissi ekki, hvort ég vekti eða svæfi, en loksins sannfærðist ég þó um það, að þetta væri enginn draumur, og hafði ég þá yfir þessa arabisku vísu:

Alvaldan bið þér drottinn duga,

döprum þér hjálpráð sitt hann ljær;

lyk þú augum með hressum huga,

og hvergi þig um annað kær;

meðan á hvörmum blundur býr,

bölinu hann í fögnuð snýr.

Þegar einn af blökkumönnum, er skildi arabiska tungu, heyrði mig mæla það mál, kom hann til mín og mælti: „Bróðir, lát þér ekki verða bilt við að sjá oss; vér byggjum land þetta, sem þú sér yfir, og komum vér hingað í dag, til þess að vökva akra vora. Það gerum vér með skurðum, sem vér veitum úr fljóti, er rennur úr fjalli nokkru hér nálægt. Sáum vér þá eitthvað reka með straumnum, og hlupum til að vita, hvað það væri, og sáum vér þá fleka þenna. Einn af oss synti þá til flekans og dró hann að bakkanum; bundum vér hann þar og biðum þess, að þú vaknaðir. Nú biðjum vér þig, að segja oss sögu þína, því hún mun með fádæmum vera; seg oss nú fyrst, hvaðan þú ert, og hvernig á því stóð, að þú hættir þér út á flekann?“ Svaraði ég þá, að þeir yrðu fyrst að gefa mér eitthvað að snæða, og skyldi ég á eftir leysa úr spurningum þeirra. Síðan settu þeir fyrir mig ýmsa rétti, og er ég hafði satt hungur mitt, skýrði ég ítarlega frá öllu, sem mér hafði viljað til; fannst þeim mikið um sögu mína. Hafði túlkur þeirra þýtt þeim hvert orð, og létu þeir hann segja við mig: „Þetta er einhver hin einstakasta saga; þú verður að segja hana konungi vorum sjálfur, því ævintýri þín eru undrunarverðari en svo, að annar megi frá segja en sá, sem þau reyndi.“ Ég kvaðst vera boðinn og búinn til þess.

Létu nú blökkumenn sækja handa mér hest; reið ég og gengu nokkrir á undan, til að vísa mér veg, en hinir sterkustu tóku flekann með bögglunum og öllu saman á herðar sér og gengu á eftir.

107. NÓTT.

Þannig héldum vér til höfuðborgarinnar á eynni Seylon, því þangað var ég kominn. Leiddu blökkumenn mig fyrir konung sinn; gekk ég þá fram að hásætinu, er hann sat í og heilsaði honum eins og tíðkast að heilsa indverskum konungum, með því að fleygja mér til fóta honum og kyssa á gólfið. Hann beiddi mig að standa upp, fagnaði mér vinsamlega og lét mig setjast til hliðar sér. Því næst spurði hann að nafni mínu og svaraði ég þá: „Sindbað heiti ég, farmaður kallaður fyrir hinar mörgu sjóferðir, sem ég hef farið, og á ég heima í Bagdad.“ Þá mælti hann: „En hvernig stóð á því, að þú komst til minna landa?“

Sagði ég þá konungi allt, sem ég er búinn að segja yður; varð hann svo hlessa og frá sér numinn, að hann lét uppskrifa ævintýri mín með gullletri og geyma þau í skjalahirslu ríkisins. Síðan var flekinn borinn fram og bögglarnir leystir upp í viðurvist konungs; fannst honum mikið um alóeviðinn og hið gráa ambra, en þó einkanlega um roðasteinana og smaragðana, því hann átti enga slíka í gripahirslu sinni. Þegar ég sá, hvað honum varð starsýnt á gimsteina mína, einkum þá, er fegurstir voru, fleygði ég mér niður fyrir fætur honum og mælti: „Herra, bæði sel ég sjálfan mig í vald yðar, og færi yður til eignar allan farm fleka míns; gerið það af, sem yður þóknast.“ Brosti hann þá og mælti: „Sindbað! Fjarri fer, að mér leiki hugur á að eiga þetta og svipta þig því, sem þú hefur þegið af drottni. Í stað þess að skerða auðæfi þín, mun ég bæta nokkru við, og skalt þú ekki svo fara úr ríki mínu, að þú ekki sjáir nein merki rausnar minnar.“ Ég svaraði með óskum einum, að konungi mætti sem best vegna, og lofaði ég gjafmildi hans og göfuglyndi. Skipaði hann einum af embættismönnum sínum, að sjá mér fyrir öllu, sem ég þyrfti, og leigði hann þjóna handa mér á sjálfs sín kostnað. Þessi embættismaður hlýddi rækilega skipun herra síns, fékk mér hús til íbúðar og lét bera þangað allan farminn af fleka mínum. Gekk ég á hverjum degi á tiltekinni stund til konungs, til þess að sýna honum auðmýktar- og lotningar merki, en hinum öðrum tíma dagsins varði ég til að skoða borgina og það, sem merkilegast var í henni:

Eyjan Seylon liggur undir jafndægursbaug og eru því dagur og nótt þar ætíð tólf stundir; hún er áttatíu persneskar mílur á lengd og jafnmargar á breidd. Höfuðborgin stendur í fögrum dal undir fjalli einu á miðri eynni; það er hæst fjall í heimi og sést til þess af hafi svo langt, sem sigla má á þremur dögum*. Finnast þar roðasteinar og ýmsir málmar og er í klettunum járngrýti, sem haft er til að skera gimsteina. Þar vaxa og alls konar tré og jurtir, einkum kedros og kókostré. Perlutekja mikil er fram með ströndum eyjarinnar og við fljótsmynnin, en sumstaðar fram til dala finnast demantar. Ég fór eins og guðhræddur maður pílagríms ferð til fjallsins, er ég nefndi fyrr; er það sögusögn manna, að þangað hafi Adam verið vísað, þegar hann var rekinn úr paradís; gekk ég upp á tind fjallsins fyrir forvitnis sakir. Þegar ég kom heim aftur til borgarinnar, beiddi ég konung orlofs, að fara heim til ættjarðar minnar, og veitti hann mér það með mestu vinsemd og blíðu. Tróð hann upp á mig stórgjöfum úr féhirslu sinni, og að skilnaði gaf hann mér enn gjafir og beiddi mig fyrir bréf til konungs rétttrúaðra manna, vors einvalda herra, svo mælandi: „Fá þú kalífanum Harún Alrasjid bréf þetta og gjafir þessar í hendur, og seg honum, að hann megi vera fullviss um vináttu mína.“ Ég tók við bréfinu og gjöfunum með lotningu og lofaði konungi, að hlýða skipun hans rækilega. Áður en ég sté á skip, gerði hann boð eftir skipstjóra og stýrimanni, sem ég ætlaði að fara með, og skipaði hann þeim að sýna mér sem mesta virðingu.

Bréf konungsins á Seylon var skrifað á skinn, sem er ákaflega dýrmætt; dýrið, sem það er af, er gult að lit og fjarska sjaldgæft. Letrið á skinninu var heiðblátt og var bréfið samið á indverska tungu og svo látandi:

„Konungur Indíalands, sem lætur þúsund fíla ganga á undan sér, sem býr í glæsilegri höll með ljómandi þaki, blikandi af hundrað þúsund roðasteinum, sem á tuttugu þúsund demantskórónur í féhirslu sinni, sendir kalífanum Harún Alrasjid kveðju guðs og sína.

Þótt gjafir þær, er vér sendum yður, séu næsta lítilfjörlegar, þá þiggið þær samt eins og bróðir vor og vinur, sökum kærleika þess, er vér berum til yðar í hjarta voru; þykir oss sönn gleði, að geta vottað hann í verkinu. Vér beiðumst vinfengis yðvars af hjarta, og þykjumst þess verðir, því vér erum yður jafnir að tign og metorðum.“

Gjafirnar voru þessar: fyrst var roðasteinsker, eins og bikar í laginu, hálft fet á hæð og fingurs þykkt, það var alsett dýrindis perlum og vó hvert þeirra fjórðung lóðs; annað var ormshamur, og var hver skel á hreistrinu viðlíka stór og meðal gullpeningur; fylgdi haminum sú náttúra, að hver, sem svaf á honum, kenndi einskis sjúkleika; þriðja gjöfin var töluvert af besta alóeviði og þrjátíu stykki af kamfóru. Öllum þessum sendingum fylgdi, eins og ofanálag, yndisfögur ambátt og skartbúin; voru klæði hennar alsett gimsteinum. Lét nú skipið úr höfnum og lentum vér í Balsora eftir langa, en mjög svo heppilega ferð. Þaðan fór ég til Bagdad og lét ég sitja fyrir öllu, að koma fram erindi mínu...

108. NÓTT.

Ég gekk til hallardyra konungsins, drottins rétttrúaðra manna, með nokkrum ættingjum mínum, sem báru sendingarnar; gerði ég boð á undan mér, að ég kæmi með bréf frá konunginum á Seylon, fríða ambátt og aðrar gjafir frá honum; var ég þá óðara leiddur fram fyrir hásæti kalífans. Ég fleygði mér fram fyrir fætur honum, ávarpaði hann fáeinum orðum, og fékk honum bréfið og gjafirnar. Þegar hann hafði lesið bréfið frá konunginum í Seylon, spurði hann mig, hvort það væri víst, að konungur þessi væri svo ríkur og voldugur, sem í bréfinu segði. Ég fleygði mér á ný til jarðar, stóð upp og svaraði: „Drottinn rétttrúaðra manna! Ég get borið vitni um það, eins og sjónarvottur, að hann segir ekki ofsögum af veldi sínu og auðlegð. Þegar hann ætlar að birtast opinberlega, er hásæti hans reist upp á fíls baki, og standa þar ráðgjafar, dýrðlingar og hirðmenn í tveimur röðum, sinni til hvorrar handar honum. Fyrir framan hann situr á sama fílnum embættismaður einn, og heldur á gylltri burtstöng, en bak við hann stendur annar, og hefur í hendi gullinn sprota með smaragðstein framan á broddinum; er hann um hálft fet á lengd og þumlungur á þykkt. Á undan honum fara þúsund riddarar í gullfjölluðum silkiklæðum, sitjandi á skrautlega tygjuðum fílum; eru það höfuðverðir hans. En á leiðinni kallar embættismaður sá, er situr á fílnum fyrir framan konung, hárri röddu:

„Þessi er hinn máttugi konungur, hinn voldugi og ægilegi Indíalands soldán, sem býr í höllu, þakinni hundrað þúsund roðasteinum, og á tuttugu þúsund demantskórónur. Þessi er hinn krýndi alvaldur, sem er meiri en hinn mikli Salómon og hinn mikli Maharadsja.“

Því næst kallar embættismaður sá, er stendur bak við hásætið:

„Þessi mikli og voldugi einvaldsdrottinn skal deyja, skal deyja, skal deyja.“

Þá kallar hinn fremri embættismaður:

„Lofaður sé sá, sem lifir og ekki deyr.“

Það er enn af konunginum á Seylon að segja, að hann er svo réttlátur, að engir dómarar eru, hvorki í höfuðborginni né annarsstaðar í ríki hans; þegnar hans þurfa engra dómara. Þeir vita sjálfir, hvað rétt er og hafa það hugfast, svo að þeir aldrei breyta á móti skyldu sinni, og því mundi öllum dómurum vera ofaukið.“ Kalífanum geðjaðist vel að því, sem ég sagði honum. „Viturleikur konungs þessa,“ mælti hann, „er auðráðinn af bréfi hans, og eftir því, sem þér segist, hlýt ég að játa, að hvað hæfir öðru, vitur konungur og vitrir þegnar.“ Að svo mæltu lét hann mig frá sér fara, sæmdan dýrindis gjöfum.“

Þannig lauk Sindbað sögu sinni og fóru áheyrendur hans heim. Hindbað fékk hundrað gullpeninga eins og fyrri. Daginn eftir komu allir til Sindbaðs aftur, og sagði hann þeim þá af hinni sjöundu og síðustu ferð sinni.

Sjöunda og síðasta ferð Sindbaðs farmanns

„Þegar ég var heim kominn úr sjöttu ferðinni, var ég afhuga öllu nýju ferðalagi. Ég var nú kominn á þann aldur, að ég þurfti hvíldar og hafði ég staðráðið með sjálfum mér, að leggja ekki framar út í hættur þær, sem ég svo oft hafði ratað í. Hafði ég því ekki hugann á öðru en að lifa ánægjulegu lífi, það sem eftir var ævinnar.

Það var einhvern dag, þegar ég hafði vini mína í boði, að einn af heimilismönnum mínum kallaði á mig, og sagði að einn af þjónum kalífans vildi finna mig að máli. Stóð ég þá upp frá borðum og gekk á móti honum. „Kalífinn,“ tók hann til máls, „skipaði mér að skila til yðar, að hann vildi tala við yður.“ Fylgdi ég honum til hallarinnar og leiddi hann mig á fund kalífans; fleygði ég mér þá niður fyrir fætur honum. „Sindbað!“ mælti hann, „nú er ég upp á þig kominn og verður þú að gera bón mína, en hún er sú, að þú færir konunginum á Seylon bréf og gjafir frá mér. Það er sanngjarnt, að ég láti kurteisi koma á móti kurteisi.“

Þegar ég heyrði þessa skipun, datt mér allur ketill í eld. „Konungur rétttrúaðra manna,“ mælti ég, „ég er reiðubúinn til hvers, sem yðar hátign vill, en ég bið yður auðmjúklegast, að vorkenna mér sakir ellilasleika. Ég hef strengt þess heit, að fara aldrei framar úr Bagdad.“ Því næst sagði ég honum öll ævintýri mín út í hörgul; þóknaðist honum að hlýða á þau allt til enda, og svaraði hann mér þá: „Þetta eru að vísu fáheyrðir atburðir, en ekki eiga þeir að aftra þér frá því að fara þessa ferð, mér til geðþekkni. Þú þarft ekki að fara lengra en til eyjarinnar Seylon, og heim aftur að afrekuðu erindi þínu. En þangað verður þú að fara, því það máttu skilja, að ekki tjáir það, né hæfir tign minni, að láta konunginn þar á eynni eiga nokkuð til skuldar að telja hjá mér.“ Þegar ég sá, að þetta var einbeittur vilji kalífans, kvaðst ég vera fús að hlýða, og varð hann þá glaður við, og lét telja mér hundrað sekkínur til ferðakostnaðar.

Að fárra daga fresti varð ég ferðbúinn, og jafnskjótt sem kalífinn hafði látið afhenda mér bréfið ásamt gjöfunum, fór ég til Balsora og tók mér fari. Varð ég vel reiðfara og lenti á Seylon, sagði ráðgjöfunum erindi mitt og beiddi þá að fylgja mér á fund konungs. Var mér ekki synjað þess, heldur fylgt til hallarinnar; heilsaði ég þá konungi og kastaði mér til jarðar eins og siður er til.

Konungurinn þekkti mig undir eins og varð stórglaður. „Kom þú heill, Sindbað!“ mælti hann, „það máttu vita fyrir víst, að síðan við skildum, hef ég oftsinnis til þín hugsað, og er þetta blessaður dagur, sem lætur fundum okkar aftur bera saman.“ Þakkaði ég honum góðvilja hans mér til handa, og afhenti honum bréf og gjafir kalífans, en hann tók við og lét í ljósi mikla gleði.

Kalífinn sendi honum heilan sængurfatnað úr gullfjölluðu rósasilki, þúsund sekkína virði, fimmtíu skikkjur úr dýrindis vefnaði og hundrað aðrar úr smágjörvu hvítu líni frá Kairó, Súes, Alexandríu og Kafa. Þar að auki voru lifrauð rúmföt og enn hin þriðju; ennfremur ker úr agatsteini, sem var víðara en það var djúpt til, fingurs þykkt og hálft fet þvermáls, en á botninum var lágmynd; það var maður, sem lá með annað knéð á jörðinni og hélt á boga með ör á streng og ætlaði að skjóta á ljón. Að endingu fylgdi gjöfum þessum dýrmæt tafla, sem sagt var, að hinn mikli Salómon hefði átt. Bréf kalífans var svolátandi:

„Abdalla Harún Alrasjid, sem guð hefur vísað í tignarsæti eftir forfeður hans, hásællar minningar, sendir hinum volduga og giftusama soldáni kveðju sína í nafni hans, sem einn er ljós og leiðtogi á réttum vegi.

Vér höfum meðtekið bréf yðvart og fékk það oss mikillar gleði, og sendum vér yður aftur bréf þetta úr ríkisráði voru. Vér vonum að það votti yður vorn góða tilgang og verði yður vel að skapi. Guð veri með yður.“

Konunginum á Seylon var mikil gleði að því, að kalífinn hafði tekið vináttuboði hans. Skömmu síðar beiddi ég leyfis að kveðja hann og var það harðla torsótt. Loksins var mér veitt það, og gaf konungur mér fararleyfi og leysti mig út með ríkulegum gjöfum. Sté ég þá undir eins á skip og ætlaði heim til Bagdad, en var ekki svo heppinn að komast þangað, eins og ég vonaði, heldur sneri drottinn þessu á aðra leið. Þegar vér höfðum verið nokkra daga á leiðinni, réðust á oss víkingar og varð þeim hægðarleikur að hertaka skip vort, því vér höfðum engan viðbúnað til varnar oss. Sumir reyndu að verjast, en ég og allir þeir, sem voru svo hyggnir að varast slíka fásinnu, voru hnepptir í þrældóm.

109. NÓTT.

Þegar víkingarnir höfðu rænt oss, og fengið oss léleg föt í stað þeirra, sem þeir tóku af oss, fluttu þeir oss til stórrar eyjar langt burtu, og seldu oss mansali. Mig keypti auðugur kaupmaður, og óðar en hann hafði keypt mig, fór hann með mig inn í hús sitt og gaf mér góðan mat og þokkalegan þrælaklæðnað. Hafði hann ekki grennslast eftir, hver ég væri, og spurði mig því nokkrum dögum síðar, hvort ég kynni nokkra iðn. Ég kvað nei við, og gerði honum ekki frekara uppskátt, hver ég væri, en það, að ég sagði honum, að ég væri kaupmaður og hefði verið rændur öllu af víkingum þeim, er seldu mig. „Kanntu þá ekki að skjóta af boga?“ spurði hann mig, og svaraði ég, að þá íþrótt hefði ég tamið mér í æsku, og hefði ekki týnt henni niður síðan. Því næst fékk hann mér boga og örvar, lét mig setjast upp á fíl bak við sig, og fór til mikils skógar, sem var margar mílur frá borginni. Riðum við langt inn í skóginn, þangað til hann staðnæmdist og lét mig fara af baki; sýndi hann mér tré nokkurt hátt og digurt og mælti: „Klifrastu upp í tréð að tarna og skjóttu á fílana, sem fram hjá ganga, því hér er mesti fjöldi af þeim. Drepir þú einhvern þeirra, skaltu láta mig vita.“ Síðan fékk hann mér nesti og fór aftur til borgarinnar. Ég var á gægjum alla nóttina og sá engan fíl, en um morguninn sá ég mesta sæg, skömmu eftir sólar uppkomu. Skaut ég á þá hvað eftir annað, þangað til einn féll; höfðu þá hinir sig burt, og gerðu mér þannig mögulegt að segja húsbónda mínum frá veiðihappi þessu. Hann gaf mér góðan málsverð fyrir, hældi mér fyrir íþrótt mína, og var mér hinn blíðasti. Fórum við nú báðir saman út í skóg og dysjuðum fílsskrokkinn. Ætlaði húsbóndi minn að koma og taka tennurnar, þegar dýrið væri rotnað.

Ég hélt veiði þessari áfram í tvo mánuði, og drap einn fíl á dag; fór ég ekki ætíð upp í sama tréð, heldur sitt í hvert skipti. Það var einn morgun, er ég beið fílanna, að þeir brugðu út af vana sínum, því þeir röltu jafnan fram hjá mér gegnum skóginn, en nú drifu þeir að mér með hræðilegu öskri, og var það slíkur urmull, að hvergi sá í milli, en jörðin skalf og titraði undir fótum þeirra. Þeir slógu hring um tréð, er ég sat í, með trjónurnar reistar í loft upp og augun starandi á mig; varð mér svo illt við þessa kynlegu sjón, að ég varð máttvana af hræðslu, og hrökk boginn og örvarnar úr höndum mér.

Þetta var og mikið hræðslu efni, því þegar þeir höfðu glápt á mig um hríð, krækti einhver stærsti fíllinn trjónu sinni um tréð að neðanverðu, og sleit það upp með rótum, svo að ég steyptist til jarðar. En dýrið þreif mig upp með trjónunni og hóf mig upp á bak sér, og hélt ég mér þar fast með örvamælinn á herðum mér, og var nær dauða en lífi. Gekk nú fíll þessi á undan, en hinir á eftir í hóp; bar hann mig góðan spöl, lagði mig síðan niður og gekk burt með félögum sínum. Hugsið yður nú, hvernig á mér muni hafa legið; mér þótti allt líkara draumi en vöku. Þegar ég hafði legið um stund á jörðinni og sá engan fíl, stóð ég upp og litaðist um, og var ég staddur á víðri hæð, sem var alþakin fílatönnum. Þegar ég sá þetta, fór ég að hugsa margt; ég furðaði mig á náttúruviti dýra þessara, og þóttist viss um, að hér mundi vera dauðareitur þeirra, og hefðu þeir sýnt mér hann til þess, að ég ekki skyldi leggja þá í einelti vegna tannanna. Sneri ég nú tafarlaust aftur til borgarinnar og gekk allan daginn og næstu nótt, þangað til ég kom til húsbónda míns. Á þeirri leið mætti ég engum fíl, og réði ég af því, að þeir mundu hafa hörfað lengra inn í skóginn, til þess ég hefði greiða göngu til hólsins. Þegar húsbóndi minn sá mig, mælti hann: „Veslings Sindbað! Ég hef verið dauðhræddur um þig. Ég fór til skógarins og kom að tré einu, sem rifið var um koll, og fann ég þar nálægt boga og örvar; ég leitaði þín alstaðar árangurslaust og taldi þig af. Segðu mér, hvað hefur þér viljað til, og hvernig varstu svo bráðheppinn, að komast lífs af?“ Sagði ég honum þá allt, hvernig farið hafði, og fórum við báðir næsta dag til hólsins. Varð hann frá sér numinn af gleði, er hann sá, að ég hafði sagt satt. Við klyfjuðum fílinn, sem við höfðum með okkur, svo mörgum tönnum, sem hann gat borið, og þegar heim kom, sagði húsbóndi minn við mig: „Bróðir, nú skalt þú ekki framar vera þræll minn, sakir fundar þessa, sem verða mun auðsuppspretta mín. Guð veiti þér ríkulega allt, sem gott er og farsællegt, og tek ég hann til vitnis, að ég gef þér frelsi. Ég hafði dulið þig þess, að fílarnir í skógunum drepa fjölda þræla, sem vér sendum þangað eftir fílabeini. Hvað ríkt sem vér leggjum á við þá, að þeir skuli fara gætilega, ráða þó þessi slægvitru dýr þeim bana, fyrr eða síðar. Guð hefur varðveitt þig fyrir grimmdaræði þeirra og engan annan; er það ljóst merki þess, að hann elskar þig og vill láta þig lifa, til þess að gera allt hið góða, sem þér er ætlað. Mér hefur þú gert ómetanlegt gagn; allt til þessa gátum vér eigi náð fílabeini, nema vér hefðum þræla vora í lífsháska, en nú mun öll borgin auðgast af því. En ekki skaltu halda, að mér þyki þér vera fulllaunað með frelsisgjöfinni, heldur mun ég þar á ofan sæma þig miklum gjöfum. Gæti ég hæglega komið öllum borgarmönnum til að efla hamingju þína, en nú ætla ég sjálfum mér einum þessa sæmd.“

Þessum vinmælum svaraði ég þannig: „Guð varðveiti yður; frelsisgjöfin er svo mikils verð, að ég á ekkert hjá yður, og í stað allra verðlauna fyrir greiða þann, sem ég hef gert yður og borg yðvarri, bið ég að eins leyfis að fara heim til fósturjarðar minnar.“ Þá mælti hann: „Nú munu stöðuvindar* bráðum flytja hingað skip, er sækja fílabein; þá skal ég verða þér hjálplegur, svo að þú komist heim.“ Þakkaði ég honum enn á ný frelsi mitt og vinsemd hans mér til handa. En þangað til stöðuvindar byrjuðu, fórum við svo margar ferðir til hólsins, að öll forðabúr hans urðu full af fílabeini. Gerðu svo allir kaupmenn í borginni, sem versluðu með þá vöru, því þeim gat ekki dulist það til lengdar.

110. NÓTT.

Nú komu loksins skip, og útvegaði húsbóndi minn mér far með einu þeirra; fermdi hann það fílabeini og átti ég hálfan farm. Hann gaf mér og ágætt nesti, margar dýrmætar gjafir og fágæta hluti, sem fengust þar í landi. Þakkaði ég honum nú innilega fyrir allt gott, sem ég hafði þegið af honum, sté á skip og létum vér síðan úr höfnum. Lentum vér í mörgum eyjum til að fá oss hressingu, og með því skipið hafði komið frá meginlandi Indíaveldis, lögðum vér þar að landi. Vildi ég ekki hætta á sjóferð til Balsora, heldur réði ég af að fara þangað landveg. Lét ég því skipa upp fílabein mitt og seldi það fyrir ógrynni peninga, keypti marga fágæta hluti, sem ég ætlaði að gefa, og slóst síðan í lestaferð með kaupmönnum nokkrum. Vorum vér lengi á ferðinni, og varð ég að þola marga hrakninga, en bar það með þolinmæði, því nú þurfti ég hvorki að hræðast storma, víkinga, höggorma, eða aðrar hættur, sem ég áður hafði ratað í.

Þegar ég kom til Bagdad, voru allar þrautir mínar á enda: fór ég þá til kalífans, til þess að gera honum grein fyrir sendiferð minni. Sagðist hann hafa farið að verða hræddur um mig, er burtvera mín dróst svo lengi, en hafa þó ætíð verið vongóður um, að guð mundi ekki yfirgefa mig. Þegar ég hafði sagt honum frá viðureign minni við fílana, undraðist hann mjög, og mundi ekki hafa lagt trúnað á þá sögu, hefði hann ekki þekkt mig að ráðvendni. En svo þótti honum sagan merkileg, að hann lét skrifara sinn letra hana gullnum stöfum og leggja til geymslu í féhirslu sína. Kvaddi ég hann síðan og gekk burt glaður af gjöfum þeim, er ég hafði þegið og sæmd þeirri, er mér hafði verið sýnd, og helga ég nú líf mitt heimili mínu, ættingjum og vinum.“

Þannig lauk Sindbað að segja af hinni sjöundu og síðustu ferð sinni, og spurði hann nú Hindbað: „Vinur, hefur þú nokkurn tíma heyrt, að mennskur maður hafi þolað slíkt og átt í slíkum mannraunum? Hef ég ekki unnið til náðugra og ánægjulegra daga ofan á slíka hrakninga?“ Hindbað kyssti á hönd hans og mælti: „Sannlega, herra, hafið þér átt í ógurlegum hættum og komast mínar þrautir í engan samjöfnuð við yðar, því þó mér þyki þær þungbærar meðan á þeim stendur, þá get ég samt ætíð huggað mig við hinn litla gróða, sem ég hef í aðra hönd. Þér eigið ekki einungis skilið að lifa náðugu lífi, heldur eruð þér í alla staði verðugur hinna miklu auðæfa, því þér verjið þeim vel og sýnið af yður höfðingsskap. Guð gefi yður gleðilega lífdaga allt til æviloka.“

Lét þá Sindbað aftur telja honum hundrað gullpeninga, tók hann í tölu vina sinna og bauð honum að hætta við atvinnu sína og eta framvegis við borð sitt, svo að hann alla ævi gæti munað Sindbað farmann.“

Af því Sjerasade sá að dagur var enn þá ekki kominn, byrjaði hún á nýrri sögu.

Hin þrjú epli

„Herra!“ tók hún til máls, „í einni sögu, sem ég hef sagt yður, gat ég þess, að kalífinn Harún Alrasjid hefði gengið út á náttarþeli; hinu sama bregður einnig fyrir í þessari frásögu.

Einn dag skipaði kalífinn stórvesírnum Gíafar að koma næstu nótt í höllina. „Vesír!“ mælti hann, „ég ætla að ganga um borgina og heyra hvað talað er, en einkum vil ég komast eftir, hvernig menn eru ánægðir með dómara mína. Ef menn kvarta undan þeim og hafa gildar ástæður til þess, mun ég setja nýja dómara í staðinn, sem betur gegni skyldu sinni; en sé þeim hælt, skal ég sjá það við þá.“ Kom nú stórvesírinn í höllina á tiltekinni stund, og fóru þeir kalífinn, Gíafar og Mesrúr, höfuðsmaður geldinganna, í dularbúning til að torkenna sig; því næst gengu þeir allir út saman.

Þeir gengu yfir mörg pláss og torg í borginni; sáu þeir loksins í smástræti einu, hvar maður gekk og bar fiskinet á höfði sér; var hann hár vexti og hafði hvítt skegg. Á handleggnum bar hann körf úr pálmablöðum, en staf í hendi. Þá mælti kalífinn: „Þessi karl lítur ekki út fyrir að vera fjáður, við skulum yrða á hann og spyrja um efnahag hans.“ „Heyrðu kunningi,“ mælti vesírinn og veik sér að honum, „hver ert þú?“ „Herra,“ svaraði karlinn, „ég er fiskimaður, og allra fiskimanna aumastur og fátækastur. Ég fór að heiman um hádegisbil til fiskjar, og hef einskis aflað, og á ég þó konu og ung börn fyrir að sjá, en enga lífsbjörg handa þeim.“

...kastaði fiskimaður út neti sínu, og er hann dró það upp aftur, var í því kista

Kalífinn sá aumur á honum og mælti: „Hefurðu dug í þér til að kasta neti þínu út einu sinni enn? Við skulum gefa þér hundrað sekkínur fyrir það, sem þú dregur á land.“ Þegar fiskimaður heyrði þetta, gleymdi hann því, hvað honum hafði gengið erfitt fyrr um daginn, og þáði undir eins boð kalífans og fór nú aftur með honum, Gíafar og Mesrúr ofan að Tígrisfljóti; hugsaði hann með sér: „Þessir menn eru svo fyrirmannlegir og ráðsettir að sjá, að ég trúi því ekki, að þeir láti fyrirhöfn mína óborgaða, og þó ég ekki fengi meira en hundraðasta part af því, sem mér var lofað, þá mætti mig muna um það.“ Þegar þeir voru komnir að fljótinu, kastaði fiskimaður út neti sínu, og er hann dró það upp aftur, var í því kista, vandlega læst og næsta þung. Kalífinn lét þá stórvesírinn fá manninum hinar hundrað sekkínur, og sagði honum, að hann mætti fara. Skipaði kalífinn Mesrúr að taka kistuna upp á öxl sér og bera hana til hallarinnar, því honum lék mikil forvitni á að sjá, hvað í henni væri. Þegar þeir voru komnir þangað með kistuna, luku þeir henni upp og fundu stóra körf úr pálmablöðum; var lokið saumað yfir með rauðu ullarbandi. Vegna bráðlætis kalífans var ekki leystur þráðurinn, heldur var hann skorinn í sundur med hníf; var þá tekinn ströngull upp úr körfinni, sveipaður í brekáns ræfil og vafinn snærum. En er þau voru rifin utan af og farið var í ströngulinn, varð þeim felmt við, því innan í honum fundu þeir lík ungrar konu; var það hvítt sem mjöll, en skorið sundur í stykki.“

111. NÓTT.

„Yðar hátign getur betur ímyndað sér en ég útmálað, hvernig kalífanum brá við þessa hryllilegu sjón. En allt í einu snerist undrun hans í ofsalega reiði; hann hvessti augun brennandi af heipt á stórvesírinn og mælti af ákefð: „Ólánsmaður, vakir þú svona yfir þegnum mínum. Undir þinni stjórn verða manndráp leynilega framin í höfuðborg minni að ósekju, og íbúum hennar fleygt í Tígrisfljótið, til þess að þeir biðji mér hefndar á efsta degi. Ef þú ekki bráðlega afplánar dauða þessarar konu með lífláti morðingjans, þá sver ég við guðs heilaga nafn, að ég skal láta festa þig á gálga og fjörutíu ættingja þína.“ „Konungur rétttrúaðra manna,“ ansaði stórvesírinn, „ég bið yðar hátign, að gefa mér frest til löglegra rannsókna.“ „Þriggja daga frest veiti ég þér,“ svaraði kalífinn, „að öðru leyti er allt þinn ábyrgðarhluti.“ Fór nú stórvesírinn Gíafar dauðhræddur heim til sín. „Hvernig á ég,“ hugsaði hann með sér, „að hafa upp einn morðingja í svo mannmargri borg, sem Bagdad er; hefur hann vafalaust drýgt ódæði þetta vottalaust, og er ef til vill flúinn úr borginni. Margur annar mundi í mínum sporum taka einhvern aumingja, sem er í fangelsi, og lífláta hann, til þess að gera kalífanum fullnustu; en ég vil ekki ofþyngja samvisku mína með slíku ofbeldisverki, og kýs ég heldur dauðann en kaupa líf mitt svo dýrt.“ Skipaði hann þá öllum dómurum og lögreglumönnum, sem hann átti yfir að segja, að leita ódáðamannsins vandlega. Létu þeir allt lið sitt starfa að eftirgrennslun þessari, og lögðu þeir sig í líma, því þeim þótti þetta mál varða sig eins mikið og stórvesírinn. En allar rannsóknir þeirra urðu árangurslausar; þeir fengu ekki uppgötvað morðingjann, og sá nú vesírinn í hendi sér, að dauðinn væri sér vís, nema hann frelsaðist fyrir sérlega guðs hjálp.

Á hinum þriðja degi var honum stefnt á fund kalífans, og spurði þá kalífinn hann, hver valdur væri að morðinu. Þá svaraði Gíafar grátandi: „Drottinn rétttrúaðra manna! Ég hef engan fundið, sem gæti gert mig nokkurs vísari um þetta mál.“ Þá veitti kalífinn honum hin beiskustu ámæli, og skipaði að hengja hann og fjörutíu ættingja hans fyrir framan hallarhliðið. Meðan verið var að reisa gálgana og sækja hina fjörutíu ættingja stórvesírsins, lét kalífinn kalla hátt um alla borgina og segja:

„Hver, sem vill sjá stórvesírinn Gíafar og fjörutíu ættingja hans hengda, hann komi á plássið fyrir framan höllina.“

Þegar nú allt var tilbúið til líflátsins, leiddu dauðadómarinn og margir dómþjónar Gíafar fram með fjörutíu ættingjum hans; var þá hver settur undir þann gálga, sem honum var ætlaður. Nú var snörunum brugðið um háls þeim; harmaði manngrúi sá mjög, er horfði á, og fékk ekki tára bundist, því stórvesírinn og ættingjar hans voru vitrir og elskaðir, bæði í Bagdad og hvarvetna annarsstaðar í ríkinu, vegna réttlætis síns, örlætis og ósérplægni.

Nú var ekkert til fyrirstöðu, að skipun hins vandlætingasama kalífa yrði framgengt, og var rétt að því komið, að hinir göfugustu menn í borginni yrðu líflátnir. Þá ruddist ungur maður, fríður sýnum og vel búinn, gegnum mannþröngina, fram fyrir stórvesírinn og kyssti á hönd hans svo mælandi: „Voldugi vesír, yfirmaður emíranna í hirð þessari, stoð og stytta hinna nauðstöddu! Þér eruð saklaus af glæp þeim, sem veldur því, að þér eruð hingað dreginn. Farið héðan og látið mig afplána dauða konu þeirrar, er fleygt var í Tígrisfljótið. Ég er morðinginn og hef unnið til refsingarinnar.“

Þó að vesírinn yrði glaður við orð þessi, kenndi hann samt í brjósti um hinn unga mann, því ekkert illt lýsti sér í yfirbragði hans, heldur var svipurinn miklu fremur sérlega góðlegur og geðslegur. Hann ætlaði að svara honum einhverju, en í því kom maður, hár vexti og hniginn á efra aldur. Sagði hann við vesírinn: „Herra, trúið ekki ungmenni þessu, ég hef drepið konuna og enginn annar, og á ég því einn að sæta hegningu. Ég særi yður í guðs nafni, refsið eigi hinum saklausa í stað hins seka.“ Ungmennið sór og sárt við lagði, að hann einn væri valdur að morðinu, og ætti enginn annar hlut í, en gamalmennið greip fram í og sagði: „Sonur, örvæntingin hefur rekið þig hingað, og þú ætlar að taka fram fyrir hendur forlaga þinna. Ég hef lifað nógu lengi í heimi þessum, og ber mér eigi að vera svo fastheldinn við lífið; láttu mig því leggja líf mitt í sölurnar fyrir þig. Ég ítreka það, að ég er morðinginn; líflátið mig því undir eins!“

Þessi kappdeila gamalmennisins og ungmennisins kom Gíafar til að fara með þá báða til kalífans; beiddi hann fyrst yfirvald það samþykkis, er um aftökuna átti að sjá, og var það auðfengið. Þegar hann gekk fyrir kalífann, kyssti hann sjö sinnum á jörðina og tók til máls: „Drottinn rétttrúaðra manna, hér kem ég til yðar með gamalmenni og ungmenni; þykist hvor um sig hafa drepið konu þá, er fannst í Tígrisfljótinu.“ Kalífinn spurði þá því næst, hvor þeirra væri hinn rétti morðingi, og er báðir ítrekuðu það, sem þeir fyrr höfðu sagt, skipaði hann að hengja þá báða.“ Móti því mælti vesírinn og sagði: „Herra, ef nú einungis annar þeirra er sekur, þá væri óréttvíst að lífláta hinn.“ Þá tók hinn ungi maður aftur til máls: „Ég sver við allsvaldandi drottinn, sem himnana hefur upp reist, að ég hef drepið konuna, brytjað hana sundur og fleygt henni í Tígrisfljótið fyrir fjórum dögum síðan. Væri ég þá rækur úr samneyti réttlátra á dómsdegi, ef þetta eru ósannindi. Ég einn er refsingarverður.“

Þegar hann hafði unnið eið þenna, trúði kalífinn honum því heldur, sem gamalmennið svaraði engu. Því næst sagði hann við ungmennið: „Ólánsmaður, því drýgðir þú svo viðbjóðslegan glæp, og hvað kom þér til, að ljóstra upp um sjálfan þig?“ Svaraði hinn þá: „Drottinn rétttrúaðra manna! Væri það uppskrifað, sem mig og konu þessa hefur hent, mundi heimurinn eignast fróðlega sögu.“ „Þá skipa ég þér að segja oss hana,“ mælti kalífinn og gerði ungmennið það á þessa leið:

Sagan af hinni drepnu konu og manni hennar

112. NÓTT.

„Drottinn rétttrúaðra manna! Hinn drepni kvenmaður var kona mín og dóttir þessa gamalmennis, sem er föðurbróðir minn. Hún var ekki eldri en tólf ára, þegar ég gekk að eiga hana, og eru ellefu ár síðan. Átti ég með henni þrjú börn, og eru þau enn á lífi. Þann vitnisburð á hún skilið, að hún aldrei í orði né verki gerði neitt það, er mér líkaði miður. Hún var vel greind, hegðaði sér vel og hafði ekki hugann á öðru en að gera mér allt að skapi. Ég elskaði hana eins af hjarta, og reyndi að gera henni allt að óskum.

Fyrir tveimur mánuðum varð hún sjúk, og veitti ég henni alla önn og aðhjúkrun, og sparði ekkert til að flýta heilsubata hennar. Eftir mánaðar tíma fór henni að batna, og vildi hún fara til lauga. En áður en hún fór út, sagði hún við mig: „Elsku besti frændi minn, — því svo var hún vön að kalla mig — mig dauðlangar í epli, og þætti mjer vænt, ef þú útvegaðir mér fáein. Þessi ílöngun hefur sótt á mig lengi, en nú stríðir hún svo ákaft á mig, að ég er hrædd um, að ég fái eitthvert vont kast, ef þú lætur ekki eftir mér.“ Svaraði ég henni þá, að ég vildi feginn verða við ósk hennar, svo framarlega sem ég gæti, og fór ég nú um öll torg og í allar sölubúðir, til að reyna að fá epli. En þau voru með öllu ófáanleg, þó ég byði eina sekkínu fyrir eitt; varð mér gramt í geði, að ég skyldi hafa haft svo mikið fyrir til ónýtis, og kom ég heim við svo búið. Þegar nú kona mín kom úr baði og fékk engin epli, sótti á hana svo mikil ógleði, að hún sofnaði ekki nokkurn dúr alla nóttina. Fór ég því á fætur í býtið og falaði epli í öllum aldingörðum, og varð mér ekki meira ágengt en daginn áður. Gamall garðyrkjumaður sagðist mega segja mér fyrir víst, að epli mundu hvergi vera til um þenna tíma, nema í aldingarði yðar hátignar í Balsora. Ég unni konu minni hugástum, og vildi ekki þurfa að ásaka sjálfan mig um, að ég hefði látið neins ófreistað, sem í mínu valdi stóð, til að fullnægja ósk hennar. Bjó ég mig því til ferðar, og lét hana vita, hvað mér væri í hug; fór ég síðan af stað til Balsora og flýtti mér svo, að ég kom aftur með þrjú epli innan hálfs mánaðar, og hafði hvert þeirra kostað eina sekkínu. Fleiri voru ekki til í garðinum, og vildi garðyrkjumaðurinn ekki láta þau ódýrari.

Þegar ég var kominn heim, fékk ég konu minni eplin, en nú hafði hún enga lyst á þeim, og þáði hún þau, en lagði þau til hliðar. Veikindi hennar héldust samt enn þá, og vissi ég ekki, hvernig ég ætti að hjálpa henni.

Nokkrum dögum seinna sat ég í sölubúð minni á torginu, þar sem alls konar ódýr varningur er hafður á boðstólum, kom þá svertingi stór og ófrýnilegur ásýndum og hélt á epli í hendinni. Þekkti ég eplið undir eins og sá, að það var eitt af þeim, sem ég hafði sótt til Balsora; beiddi ég þá þrælinn að koma, og mælti: „Segðu mér, þræll! Hvar hefurðu fengið eplið?“ Hló hann þá við og svaraði: „Vinkona mín gaf mér það. Ég var hjá henni í dag og var hún ófrísk, vesalingur. Lágu þrjú epli hjá henni, og spurði ég hana, hvar hún hefði fengið þau, sagði hún mér þá, að góðmennið og heimóttin, hann maður sinn, hefði farið hálfsmánaðarferð, bara til að sækja þau. Síðan borðuðum við saman, og tók ég eplið með mér að skilnaði.“

Þegar ég heyrði þetta, varð ég hamslaus, spratt upp og lokaði sölubúð minni, og flýtti mér heim til konu minnar. Skyggndist ég fyrst eftir eplunum, og þegar ég ekki sá nema tvö, spurði ég eftir hinu þriðja. Kona mín leit um öxl sér eftir eplunum, og er hún sá ekki nema tvö, svaraði hún mér þannig, að auðheyrt var, að henni þótti þetta á engu standa. „Elsku besti frændi! Ég veit ekki, hvað er orðið af því.“ Af svari þessu réði ég undir eins að þrællinn mundi hafa sagt satt. Kom þá yfir mig slíkt afbrýðis æði, að ég þreif hníf úr belti mínu, og rak í hjarta hennar. Síðan skar ég af henni höfuðið, sundraði líkinu í fjóra hluta, og lét allt ofan í körf eina, og saumaði lokið yfir með rauðu ullarbandi. En körfina læsti ég niður í kistu og fleygði henni í Tígrisfljótið á náttarþeli.

Bæði yngstu börn mín voru háttuð og sofnuð, en þriðja barnið var úti. Þegar ég kom heim, stóð það hágrátandi í dyrunum; spurði ég þá, hvað að að því gengi, en það svaraði mér: „Faðir minn góður, ég tók á laun við hana móður mína, eitt af þremur eplunum, sem þú komst með í morgun. Ég hélt á því lengi, en svo fórum við bræðurnir að leika okkur að því á strætinu; þá kom að okkur svartur þræll, og hrifsaði það af mér og hljóp í burt. Ég hljóp á eftir honum og beiddi hann að fá mér eplið aftur, og sagði, að hún móðir mín ætti það, og hún lægi veik, og að þú hefðir farið að sækja henni þrjú epli og verið hálfan mánuð í burt; en hann vildi ekki skila mér því aftur. Ég hljóp hljóðandi á eftir honum, en þá sneri hann sér við og sló mig, og eftir það hljóp hann sem fætur toguðu inn í hliðarstræti, og sá ég hann ekki úr því. En síðan hef ég ráfað um alla borgina, til þess að sitja um, þegar þú kæmir heim, og biðja þig, að segja henni móður minni ekki frá því, svo henni versni ekki.“ Þetta sagði barnið og grét nú hálfu ákafar en áður.

Þessi saga fékk mér óumræðilegrar hryggðar. Ég sá hversu ódáðaverk mitt var hryllilegt og iðraðist þess um seinan, að ég hafði trúað rógi ills þræls, sem hafði spunnið lygi sína upp eftir því, sem sonur minn hafði sagt honum. Um þenna tíma kom föðurbróðir minn að finna dóttur sína, og sagði ég honum allt um dauða hennar, og leyndi hann engu né fegraði söguna, heldur játaði, að ég væri öllum illvirkjum argari. Ekki óð hann samt upp á mig með brígslyrðum, eins og hann hafði fullkomna ástæðu til, heldur tárfelldi hann með mér, og grétum við svo þrjá daga samfleytt missi ástríkrar dóttur og konu, sem ég drap í grimmdaræði, af því ég var svo gálaus, að trúa lýgnum þræl. Nú hef ég skýrt yður frá, hvernig á ódæði mínu stendur, og bið ég yður auðmjúklegast, að mér sé refsað fyrir það. Hvað harður sem dómurinn verður, þá skal ég samt ekki mögla, og mun mér, hvernig sem hann verður, þykja hann vægari en ég á skilið.“

113. NÓTT.

Kalífinn furðaði sig mjög á sögu hins unga manns, en með því hann var sanngjarn, þótti honum hann miklu fremur vorkunnar verður en refsingar, og samhryggðist hann honum af hjarta. Tók hann því til máls: „Verk manns þessa er fyrirgefanlegt, og verður því afsakanlegt bæði fyrir guði og mönnum. Hinn svívirðilegi þræll er einn sekur í glæp þessum, og á honum einum skal refsingin bitna.“ Síðan veik hann sér að vesírnum og mælti: „Ég gef þér þrjá daga til þess að leita hann uppi, og getir þú ekki fundið hann innan þess tíma, skaltu deyja í hans stað.“

Vesírinn, sem ekki vissi annað en að hann væri úr allri hættu, varð sárhryggur við þessa skipun kalífans. Þekkti hann skaplyndi hans, og svaraði því engu, heldur gekk hann burt og fór hnugginn heim til sín, og þóttist fullviss um, að hann ætti ekki nema þrjá daga eftir ólifað. Var hann svo vonlaus um, að hafa upp þrælinn, að hann lét ekki einu sinni leita að honum. „Það er ómögulegt,“ sagði hann, „að finna svertingja þenna í annarri eins borg og Bagdad, þar sem er þvílíkt ógrynni svartra þræla. Ef guð ekki gefur mér neina vísbending, eins og hann fyrir skemmstu lét mig finna morðingjann, þá er auðséð hvað verða vill.“

Fyrstu tvo dagana sat hann hryggur hjá konu og börnum, sem kveinuðu hástöfum út af hörku kalífans. Á þriðja degi bjó hann sig undir dauða sinn, eins og vammlaus ráðgjafi, sem hefur óflekkaða samvisku. Var sent eftir skjalaritara og vottum og skrifuðu þeir undir erfðaskrá, er samin var í viðurvist vesírsins. Því næst faðmaði hann konu og börn og kvaddi þau í síðasta sinn. Flóðu þau öll í tárum, og sér enginn hörmulegri sjón. Loksins kom einn af þjónum kalífans með þau skilaboð, að hann skyldi koma, því kalífanum væri farið að leiðast, að fá engin skeyti frá honum um svertingjann, sem hann hefði átt að finna. Rétt í því vesírinn ætlaði af stað, kom ein af þjónustukonunum með dóttur hans, sem var fimm eða sex vetra, til þess að barnið skyldi nú sjá hann í síðasta sinn. Á þessu barni hafði hann mikla ást, og tók hann það í faðm sinn og kyssti það mörgum kossum; þá varð hann var við, að það hafði eitthvað á brjóstinu, sem sætan ilm lagði af, og spurði hann þá, hvað það væri. „Það er epli,“ ansaði meybarnið, „og stendur á því nafn kalífans, herra vors; hann Ríhan, þrællinn okkar, seldi mér það fyrir tvær sekkínur.“

Þegar vesírinn heyrði barnið nefna „epli“ og „þræl,“ brást hann glaður við. Tók hann eplið undir eins og lét kalla á þrælinn, sem ekki var langt í burtu. „Mannfýla!“ segir hann við þrælinn, „hvar hefurðu fengið þetta epli?“ „Herra!“ ansaði þrællinn, „guð veit, að ég hvorki hef hnuplað því frá yður, eða úr garði kalífans. Fyrir skömmu síðan sá ég þrjú eða fjögur börn, sem voru að leika sér á strætinu; eitt þeirra hélt á epli þessu, og hrifsaði ég það af því. Barnið hljóp á eftir mér og sagði að móðir sín ætti eplið, og væri hún veik; hefði faðir sinn farið langferð, til að láta eftir löngun hennar í epli, og hefði komið heim aftur með þrjú. Væri þetta eitt af hinum þremur, og hefði það tekið það, svo að móðir þess ekki vissi af. En ég fékk því ekki eplið aftur, heldur hafði ég það sjálfur, og seldi yngstu dóttur yðar það fyrir tvær sekkínur. Svona stendur á eplinu, og frekara veit ég ekki.“

Gíafar gat ekki nógsamlega furðað sig á því, að glettni þrælsins skyldi hafa orðið orsök í dauða saklausrar konu, og því nær í lífláti sjálfs hans. Hann fór með þrælinn til kalífans og sagði honum greinilega allt, sem þrællinn hafði meðgengið, og hvernig hann fyrst hefði komist að því af tilviljun. En aldrei hefur nokkur maður undrast meir en kalífinn þá, og gat hann ekki að sér gert að brosa. Samt kom á hann alvörusvipur undir eins aftur, og sagði hann við vesírinn, að fyrst svo einstök óheill hefði hlotist af þrælnum, þá yrði hann að sæta fádæmis refsingu. „Herra!“ svaraði Gíafar, „þessu vil ég ekki í móti mæla, en ekki er glæp hans svo varið, að ekki megi fyrirgefa hann. Ég kann sögu eina af vesírnum Núreddín Alí í Kairó og Bedreddín Hassan frá Balsora; hún er enn þá kynjalegri en þessi. Nú með því yðar hátign hlýðir fúslega á slíka hluti, mun ég segja yður sögu þessa, með þeim skilmála, að þér fyrirgefið þræl mínum, ef yður þykir hún merkilegri en þeir atburðir, hverra vegna ég segi hana.“ „þeim kosti mun ég taka,“ ansaði kalífinn, „en mikið þykir mér þú í ráðast, og ekki trúi ég því, að þú getir frelsað þrælinn, því eplasagan er furðu merkileg.“ Því næst sagði Gíafar:

Söguna af Núreddín Alí og Bedreddín Hassan

„Drottinn rétttrúaðra manna! Einu sinni ríkti í Egiptalandi soldán, sem var réttlátur, hjartagóður og rausnarlyndur. Nágrannaþjóðirnar höfðu geig af honum fyrir sakir hreysti hans. Hann var vinur hinna nauðstöddu og verndari fræðimanna, og hóf hann þá til hæstu metorða. Stórvesír konungs þessa var hygginn og vitur maður, og vel að sér í fögrum vísindum og alls konar fróðleik. Ráðgjafi þessi átti tvo sonu, fríða sýnum; fetuðu þeir báðir í fótspor hans. Hinn eldri hét Sjemseddín Móhammed, en hinn yngri Núreddín Alí, og hafði einkum sá hinn yngri alla kosti til að bera, sem hugsast geta. Þegar vesírinn, faðir þeirra, var dáinn, gerði soldán boð eftir þeim báðum, færði hvorn þeirra um sig í vesírs skrúða og mælti: „Ykkur tekur ekki sárara tjón það, er þið hafið beðið, en sjálfan mig. Veit ég að þið lifið í bróðurlegu samlyndi, og sæmi ég ykkur því báða vesírstigninni. Farið nú vel, og reynið að líkjast föður ykkar.“

Báðir hinir nýju vesírar þökkuðu soldáni fyrir náð þessa og gengu heim; eftir það sáu þeir um greftrun föður síns. Þegar mánuður var liðinn, gengu þeir í fyrsta sinn á ráðstefnu soldáns; áttu þeir þar stöðugt sæti. Þegar soldán fór á veiðar, fylgdi honum ávallt annar hvor bræðranna, og nutu þeir þessarar sæmdar til skiptis. Það var einu sinni, er þeir höfðu snætt kvöldverð, daginn áður en eldri bróðirinn átti að fylgja soldáni á veiðar, og voru að tala um hitt og þetta, að þá tók hinn eldri til máls: „Við erum báðir ókvæntir og lifum í bróðurlegri eindrægni, því kemur mér til hugar, að við ættum á sama degi að eiga tvær systur af góðum ættum við okkar hæfi. Hvernig líst þér á það?“ „Þetta ráð,“ ansaði Núreddín Alí, „er í alla staði samboðið vináttu okkar, og er ég reiðubúinn til alls, sem þú hyggur oss henta.“ „Ekki skal þar við sitja,“ mælti Sjemseddín, „hugur minn hvarflar lengra fram í tímann. Gerum nú ráð fyrir, að konur okkar verði barnshafandi á sama tíma og ali börn sín á sama degi, þín kona son, og mín kona dóttur, þá skulum við láta börnin eigast, þegar þau eru upp komin.“ „Þetta er óskaráð,“ segir Núreddín Alí, „þessi ráðahagur staðfestir bróðurelsku okkar til fulls, og samþykki ég þetta fúslega. En ef nú yrði úr þessari ráðagerð, mundir þú þá heimta heimanmund af syni mínum?“ „Það verður varla sundurþykkisefni,“ ansaði hinn, „og geng ég að því vísu, að þú gefir syni þínum í minnsta lagi þrjú þúsund sekkínur, þrjár góðar jarðir og þrjá þræla.“

„Ekki skaltu treysta því,“ ansaði yngri bróðírinn, „erum við ekki bræður og höfum báðir jöfn metorð? Þú veist líka, að karlar eru konum æðri og meiri. Ætli því ekki það væri réttast, að þú greiddir fram ríkulega heimanfylgju? Mundi þér ekki verða mikið fyrir því, þó þú yrðir að lána féð úr annars sjóði.“ Að vísu sagði Núreddín Alí þetta í gamni, en bróðir hans var skapbráður og þótti honum fyrir. „Bölvaður sé sonur þinn,“ mælti hann með þykkjusvip, „fyrst þú vogar að taka hann fram yfir dóttur mína. Þykir mér þú furðu djarfur, að ætla þeim jafnræði. Þú munt vera brjálaður, fyrst þú segir, að við höfum jöfn metorð. Skaltu vita það, að fyrir heimsku þína mun ég ekki gefa syni þínum dóttur mína, þó þú gæfir honum meiri auð en þú átt sjálfur.“ Þessi skringilega þræta bræðranna út af giftingu óborinna barna þeirra, harðnaði meir og meir, og jókst orð af orði, þangað til Sjemseddín Móhammed heitaðist við bróður sinn og mælti: „Ætti ég ekki á morgun að fylgja soldáni, skyldi ég launa þér, sem þú hefur til unnið. En þegar ég kem heim, skaltu komast að raun um, að yngra bróður hentar ekki að velja eldra bróður svo háðuleg orð, sem þú hefur gert.“ Eftir þetta gengu þeir báðir til svefns.

Morguninn eftir snemma dags fór Sjemseddín Móhammed frá Kairó með soldáni og föruneyti hans, og var stefnt á leið til pýramíðanna. En Núreddín var harðla órótt um nóttina, og kom honum ekki svefn á auga. Eftir langa umhugsun réði hann af, að slíta allri sambúð við bróður sinn, því honum þótti frágangs sök að þola slíkan ofmetnað. Kvað hann þá vísur þessar:

Stöðugt logn er vatni verst;

ef vindar það ei hræra,

óhollusta magnast mest,

mornar djúpið væra.

Bráð svo ljónið best kann ná,

ef bæli framar stígur;

ein sú hitta örin má,

er af strengnum flýgur.

Firrist halur frama og dáð,

á fletjum kyrr er situr,

far því víða um lög og láð,

lukkan sem þig flytur.

Hann lét söðla trausta múlösnu, tók með sér peninga, dýrgripi og fararnesti; brá hann því á, að hann ætlaði skammt í burt, og mundi koma að tveim dögum liðnum. Reið hann nú af stað, og jafnskjótt sem hann hafði borgina Kairó að baki sér, lagði hann út á eyðimörk þann veg, sem liggur til Arabíu; leið eigi á löngu að múlasninn sprakk, og varð hann þá að fara gangandi. Vildi honum til allrar hamingju, að hann mætti hraðboða nokkrum, sem átti að fara til Balsora, og lofaði hann honum að setjast upp á úlfaldann bak við sig. Kvaddi hann hraðboðann er þeir komu til Balsora, og þakkaði honum farargreiðann; því næst fór hann að útvega sér herbergi til íbúðar. Mætti hann þá á stræti einu tignum manni, sem allir borgarmenn sýndu djúpa lotningu, því þeir stóðu jafnan kyrrir, þangað til hann var fram hjá genginn. Núreddín gerði þetta og að dæmi annarra. Þessi maður var stórvesír soldánsins Balsora; gekk hann um borgina til að sjá um góða reglu. Varð honum litið til hins unga manns, og þótti yfirbragð hans bjóða af sér góðan þokka. Hann horfði vingjarnlega til hans og nam staðar; sá hann að hann var í ferðafötum og spurði því, hver og hvaðan hann væri. „Herra!“ ansaði Núreddín Alí, „ég er frá Kairó í Egiptalandi, fór ég þaðan af því ég varð ósáttur við mann, sem er mér náskyldur; féll mér það svo nærri, að ég vil heldur ráfa um alla veröld og deyja en snúa þangað aftur.“ Stórvesírinn, sem var æruverðugur öldungur, svaraði honum: „Hættu við það, sonur sæll, því í veröldinni finnur þú ekki annað en eymd og hörmungar; þú veist ekki, hvaða þrautir þú hættir þér í. Kom þú heldur með mér; hver veit nema ég geti bætt þér það, sem þú hefur misst á fósturjörðu þinni.“

Núreddín Alí fór með stórvesírnum í Balsora. Komst stórvesírinn fljótt að því, hvílíkur afbragðsmaður hann var, og lagði svo mikla ást á hann, að hann sagði einu sinni við hann, þegar þeir voru tveir einir: „Þú veist, að ég er kominn á þann aldur, að ég get ekki átt langt eftir ólifað. Guð hefur gefið mér dóttur, sem er eins að fríðleik umfram allar aðrar konur, sem þú ert umfram aðra karlmenn, og er hún nú gjafvaxta. Hafa margir hinir tignustu menn í hirðinni beðið hennar fyrir hönd sona sinna; en ekki hef ég ráðist í, að fastna hana neinum þeirra. En þig líst mér afbragðs vel á, og þykir mér í alla staði jafnræði, er ég því fús á, að gerast tengdafaðir þinn. Ef þú tekur þessum kosti, mun ég láta soldáninn, herra minn, vita, að ég jafnframt tengdum þessum, tek þig mér í sonar stað, og bið hann að gera þig að stórvesír í Balsora, þegar ég fell frá. Er ég mjög svo hniginn á efra aldur og hvíldar þurfi, vil ég því fela þér á hendur fjárforráð og stjórnarstörf mín.“

Þegar stórvesírinn hafði lokið ræðu sinni, fleygði Núreddín Alí sér til fóta honum, og sagði hinum gamla manni, frá sér numinn af fögnuði og þakklátssemi, að hann vildi að hans vilja gera í öllu sem einu. Kallaði stórvesírinn nú á hinn helsta þjónustumann sinn, og skipaði honum að skreyta stærsta salinn í höll sinni og búa til veislu. Því næst bauð hann tignustu mönnum í hirðinni og borginni. Sagði Núreddín honum, meðan á þessu stóð, hverrar stéttar hann væri, og er boðsmenn voru komnir, hélt stórvesírinn svo látandi ræðu, einkum til þeirra, er hann hafði synjað ráðahagsins: „Herrar mínir! Mér er gleði að geta gert yður nokkuð uppskátt, sem ég lengi hef leynt. Ég á bróður, sem er stórvesír Egipta soldáns, eins og ég er stórvesír hér í landi. Þessi bróðir minn á einn son, og vildi hann ekki láta hann kvongast í hirð Egiptasoldáns, heldur sendi hann til mín í því skyni, að ættleggir vorir tengdust. Þessi ungi maður er bróðursonur minn, og kýs ég mér hann til tengdasonar. Er ég vongóður um, að þér gerið mér þá sæmd, að sitja í brúðkaupi hans, er ég ætla að halda í dag.“ Öllum, sem viðstaddir voru, þótti sanngjarnt, að vesírinn hefði tekið bróðurson sinn fram yfir alla aðra; sögðu því allir í einu hljóði, að þeim þætti ráðahagurinn góður, kváðust fúsir að sitja brúðkaupið, og óskuðu honum langra lífdaga, svo að hann mætti sjá ávexti þessarar gleðilegu giftingar.“

Þá sá Sjerasade að lýsti af degi og felldi því niður söguna, en næsta morgun sagði hún framhaldið á þessa leið:

114. NÓTT.

„Herra! Stórvesírinn Gíafar sagði kalífanum áfram söguna og mælti: „Þegar boðsmenn stórvesírsins í Balsora höfðu látið í ljósi, að þeim þætti vænt um, að dóttir hans giftist Núreddín Alí, var til borðs gengið. Eftir máltíðina, sem ekki stóð æði lengi yfir, voru bornar fram sætabrauðskökur, og er hver og einn, eins og lög gera ráð fyrir, hafði troðið svo miklu á sig af þeim, sem hann gat, komu skjalaritarar með kaupmálann. Skrifuðu undir hann hinir tignustu menn, sem í boðinu voru, og að því búnu fóru allir heim.

En er allir voru burt gengnir nema þjónustumennirnir, skipaði vesírinn nokkrum þeirra, sem hann hafði falið á hendur að búa til lauga, að fylgja Núreddín til baðhúss. Þar fann Núreddín hið hreinasta og fegursta lín, sem yndi var á að horfa, og allt, sem hann þurfti með. Þegar hann hafði látið þvo og núa sig, ætlaði hann að fara í sömu fötin og hann hafði farið úr, en þá voru honum fengin önnur, sem voru miklu skrautlegri. Gekk hann nú prúðbúinn og ilmandi af kostulegustu smyrslum til tengdaföður síns; fannst honum mikið um fríðleik hans, og lét hann setjast hjá sér, svo mælandi: „Þú sagðir mér, sonur, hver þú værir og hver metorð þú hafðir í hirð Egipta soldáns, og veikst þú á eitthvert sundurþykki ykkar bræðranna, sem olli burtför þinni úr föðurlandi þínu. Seg mér nú í einlægni, út af hverju deila þessi reis, því þú mátt trúa mér fyrir öllu, og átt ekki að leyna mig neinu.“

Núreddín Alí sagði honum þá allt út í æsar frá ósamþykki þeirra bræðranna, og gat stórvesírinn ekki að sér gert að skellihlæja, meðan hann var að segja honum sögu þessa. „Getur nokkuð hugsast hlægilegra?“ mælti hann, „hvernig gátuð þið orðið ósáttir út af þessum ráðahag, sem var eintómur hugarburður? Það var leitt, að þú skyldir verða óvinur eldra bróður þíns út af slíku lítilræði, enda var það rangt af honum, að taka gamanyrði þín fyrir brígsl; samt lofa ég guð fyrir þessa þrætu, því henni á ég það að þakka, að ég hef fengið slíkan tengdason sem þú ert. En nú er framorðið og sæmir ekki, að þú látir dóttur mína, konu þína, bíða lengi eftir þér. Á morgun skal ég fylgja þér á fund soldáns, og vona ég hann taki svo við þér, að við báðir megum vel við una.“

Nú hittist svo merkilega á, að sama daginn, sem brúðkaup þetta var haldið í Balsora, kvæntist Sjemseddín Móhammed í Kairó. Þegar Núreddín hafði farið úr borginni fyrir fullt og allt, og Sjemseddín kom heim aftur eftir mánaðar burtveru, gekk hann til húsa Núreddíns. Frétti hann þá, að Núreddín hefði farið sama daginn, sem soldán hóf veiðiför sína, og hefði látið í veðri vaka, að hann ætlaði ekki að vera burtu meira en tvo eða þrjá daga, og hefði ekki síðan sést. Sárnaði honum þetta því heldur, sem hann sá, að Núreddín hafði ekki gengið annað til burtferðarinnar en skapraunar orð þau, sem honum höfðu um munn farið. Gerði hann því út sendimann, er fara skyldi fyrst til Damaskus og þaðan til Haleb, en Núreddín var þá kominn til Balsora, og varð sendimaður að snúa heimleiðis, svo að hann fékk engin tíðindi af honum; hugsaði þá Sjemseddín Móhammed, að hann skyldi láta leita að bróður sínum annars staðar, en um sama leyti kom honum til hugar að kvongast. Gekk hann að eiga dóttur einhvers hins tignasta manns í Kairó sama daginn sem bróðir hans kvæntist dóttur stórvesírsins í Balsora.

En það var ekki þar með búið, því níu mánuðum síðar ól kona Sjemseddíns Móhammeds í Kairo meybarn, og sama dag fæddi kona Núreddíns Alís í Balsora sveinbarn; var sveininum nafn gefið og kallaður Bedreddín Hassan. Lét stórvesírinn gleði sína í ljósi með mesta örlæti og opinberu hátíðahaldi. Samt lét hann sér mest um hugað, að votta tengdasyni sínum fögnuð sinn; fór hann því til soldáns og beiddi hann að láta Núreddín Alí erfa stórvesírs embættið eftir sig látinn, því sér væri hugfró að vita það í höndum tengdasonar síns.

Soldáni hafði litist mæta vel á Núreddín, þegar hann kom á fund hans eftir brúðkaupið, og aldrei heyrt hans nema að góðu getið; veitti hann því stórvesírnum bæn sína með mestu blíðu, og skipaði að færa Núreddín Alí í stórvesírs skrúða. En þá komst gleði tengdaföðurins hæst, er hann sá tengdason sinn á ráðstefnu setjast í forseta sætið í hans stað, og taka að sér öll stórvesírs störf, og hafði hann ekki verið glaðari, þegar hann sjálfur tók við embættinu. Sat Núreddín nú jafnan á ráðstefnum, þegar tengdafaðir hans var forfallaður af ellilasleik. Andaðist þessi göfuglyndi öldungur fjórum árum eftir giftingu Núreddíns með þeirri gleðiríku meðvitund, að hann léti eftir sig afsprengi, sem lengi mundi halda uppi frægð og ágæti ættarinnar.

Núreddín veitti honum nábjargir og annaðist útför hans með öllum virktum. Undir eins og Bedreddín Hassan sonur hans var sjö ára gamall, fékk hann honum afbragðs kennara, og fræddi hann sveininn, eins og ættgöfgi hans sæmdi; varð hann skjótt áskynja, að hann hafði besta næmi og skilning, hvað sem hann átti að læra.

115. NÓTT.

Þegar Bedreddín Hassan hafði verið tvö ár til kennslu var hann vel lesandi, og lét þá kennarinn hann læra kóraninn utanbókar. Voru honum nú fengnir aðrir kennarar, og tók andi hans slíkum þroska, að hann á tólfta aldurs ári gat kennt sér sjálfur. Var hann þá þegar orðinn fullorðinslegur í yfirbragði og hinn fríðasti sýnum, svo að allir dáðust að, sem hann sáu. Hafði Núreddín Alí til þessa einungis látið hann nema alls konar fróðleik, en ekki látið hann kynnast heiminum. Fór hann því nú með hann til hallar soldáns, og lét hann sýna honum lotningu sína, tók soldán við honum með mestu blíðu. Þeir, sem sáu hann á strætinu, urðu svo frá sér numdir af fegurð hans, að þeir lofuðu hann hárri röddu og margblessuðu hann. Faðir hans tók nú að búa hann undir, til að taka við vesírsembættinu eftir sig, og sparði því ekkert til þess, að hann fengi nákvæma þekkingu á hinum vandasömustu embættisstörfum; hann gerði í stuttu máli allt, sem í hans valdi stóð, til þess að mennta son sinn, sem var uppáhald hans. En þegar hann gat farið að gleðjast af ávöxtum erfiðismuna sinna, tók hann hastarlega þunga sótt; fann hann fullgjörla að hann mundi eiga skammt eftir ólifað, og var hann vonlaus um að sér mundi batna; bjó hann sig undir andlátið eins og rétttrúaður og guðhræddur maður. Á þessari dýrmætu stund gleymdi hann ekki Bedreddín, hinum ástkæra syni sínum; hann lét kalla á hann og mælti: „Son minn, þú sér, að heimur þessi er fallvaltur, en hinn, sem ég nú fer til, varir að eilífu. Skalt þú nú þegar fara að venja þig á, að hugsa um dauðann, og búa þig undir rósaman viðskilnað, svo að þú getir ekki ásakað þig um hirðuleysi í neinu, sem er skylda trúaðs og dyggðugs manns. Trúna þekkir þú til hlítar, en að því, er dyggðinni við kemur, mun ég kenna þér nokkur heilræði, en þú skalt reyna að færa þér þau í nyt. Af því að nauðsynlegt er að þekkja sjálfan sig, og þú veist ekki, hver ég er, þá skal ég skýra þér frá því.

...sá sem vill vera í friði má ekki birta öðrum hugskot sitt

Ég er ættaður frá Egiptalandi, og var faðir minn, en afi þinn, æðsti ráðgjafi soldáns þar í landi, og vorum við bræður í tölu vesíra hans. Föðurbróðir þinn er enn á lífi, sem ég ætla, og heitir Sjemseddín Móhammed. Ég varð að skilja við hann og kom hingað; hlaut ég hér tignarembætti það, er ég til þessa hef haft á hendi. En allt þetta er greinilegar sagt í ritkorni, er ég ætla að gefa þér.“ Því næst fékk hann Bedreddín kver, sem hann hafði skrifað með eigin hendi, og ætíð borið á sér, og mælti ennfremur: „Lestu þetta í tómstundum þínum; muntu meðal annars finna þar tilgreindan giftingardag minn og fæðingardag þinn. Mun þar síðar koma, að þú þarft skilríkja þessara við, og skaltu því geyma kverið vandlega.“ Viknaði Bedreddín Hassan bæði af ástandi föður síns og orðum hans, og tók við kverinu með tárin í augunum, og lofaði, að láta það aldrei við sig skilja. Í sama vetfangi versnaði Núreddín svo, að ekki var annað að sjá en hann mundi gefa upp öndina. Samt hresstist hann við aftur og tók að nýju til máls: „Sonur, lát það vera hina fyrstu og æðstu lífsreglu þína, að leggja ekki lag þitt við hvern sem vera skal: sá sem vill vera í friði, verður að vera einn sér, og má ekki birta öðrum hugskot sitt. Af öllum þeim, sem þú vilt vingast við, mun enginn reynast þér tryggur í andstreyminu. Búðu því einn að þínu og trúðu engum.

Í öðru lagi skaltu varast að beita ójöfnuði við nokkurn mann, því þá mun hver hönd snúast á móti þér, og ber þér að líta á heiminn, eins og trúaður maður, sem ætlast til hógværðar og nærgætni af öðrum. Minnstu þess, að engin hönd er svo voldug, að guðs hönd sé ekki máttkari.

Það er hið þriðja: Þú mátt ekki svara, þegar vaðið er upp á þig með brigslum. „Fæst orð hafa minnsta ábyrgð,“ segir máltækið og á það hér heima. Þú veist, að eitt af skáldum vorum kallar þögnina prýði og hlíf lífsins, og ræður mönnum til, að láta ekki orð sín hrjóta eins og æðandi haglskúr. Margur hefur iðrast eftir orð, sem talað var í ótíma, en enginn eftir að hafa þagað.

Láttu það vera hina fjórðu reglu þína, að bergja aldrei á víni, því það er uppspretta allra lasta.

Í fimmta lagi ræð ég þér til sparsemi. Ef þú ekki eyðir fjármunum þínum, muntu ekki komast í bágindi. Hvorttveggja er illt: að vera of ríkur og ágjarn. Með litlu, ef þú fer laglega með, getur þú aflað þér margra vina, en ef þú fer illa með mikinn auð, mun allur heimur verða þér frásnúinn og móthverfur.“

Þannig kenndi Núreddín Alí syni sínum heilræði, allt fram í andlátið, en er hann var andaður, var hann greftraður með mestu viðhöfn...

116. NÓTT.

Bedreddín Hassan tregaði föður sinn sárar en frá megi segja; lét hann sér ekki nægja að syrgja einn mánuð, heldur sat hann aleinn og harmandi í tvo mánuði og gleymdi að koma á fund soldáns Balsora og sýna honum lotningu. Þótti soldáni sér og hirð sinni mikil fyrirlitning sýnd með tómlæti þessu, og varð því afarreiður. Bauð hann í bræði sinni stórvesír þeim, er hann hafði skipað í stað Núreddins Alís, að fara til húsa hins framliðna vesírs og gera allar eigur hans og allt, sem hann hafði látið eftir sig, upptækt. Skyldi hann svipta Bedreddín Hassan öllum arfi og taka hann fastan í tilbót.

Nýi stórvesírinn fór af stað með fjölda dómþjóna og valdsmanna, til að fullnægja skipun þessari. Vildi þá svo til, að á leiðinni mætti honum einn af þrælum Bedreddíns Hassans; en undir eins og þrællinn varð þess áskynja, hvað stórvesírnum var í hug, flýtti hann sér á undan honum, til þess að gera herra sinn varan við. Kom hann þar að honum, sem hann sat í forgarði húsa sinna, hnugginn og niðurlútur, eins og faðir hans hefði gefið upp öndina á þeirri sömu stund. Fleygði þrællinn sér fram fyrir fætur honum með öndina í hálsinum, kyssti fald klæða hans og mælti: „Forðið yður, herra, forðið yður sem fljótast.“ „Hvað er um að vera?“ spurði Bedreddín Hassan og leit upp; sagði þrællinn honum þá allt um reiði soldáns, og það, sem hann hefði skipað. Skaut honum þá skelk í bringu, og spurði hann hinn trygga þræl, hvort hann mundi hafa tíma til að stinga á sig nokkrum peningum og dýrgripum, en þrællinn svaraði: „Stórvesírinn kemur að vörmu spori; eyðið ekki tímanum, en flýið þegar í stað.“ Spratt þá Bedreddín upp, batt á sig skó sína, brá skikkjulafinu fyrir andlit sér, til þess hann ekki skyldi þekkjast, og hljóp út úr húsi sínu, en vissi ekkert hvert flýja skyldi. Hafði hann mestan hug á, að sleppa burt úr borginni, og hljóp því út úr hliðinu, sem næst var; hljóp hann síðan viðstöðulaust, þangað til hann kom í hinn opinbera greftrunarstað, og staðnæmdist þar, því hann ætlaði að vera um nóttina í greftrunarhúsi föður síns. Var það mikið hús með kúptum stöpli; hafði Núreddín Alí látið gera það meðan hann var á lífi. Þar mætti Bedreddín Gyðingi einum, sem var ríkur víxlari og kaupmaður; stóð Gyðingurinn þá við, og heilsaði honum með mikilli virðingu, því þeir þekktust.“

117. NÓTT.

„Gyðingurinn, — hann hét Ísak — kyssti á hönd Bedreddíns Hassans og mælti: „Herra! má ég spyrja, því eruð þér hér svo einmana, og eins og utan við yður? Liggur nokkuð illa á yður?“ „Svo er að vísu,“ mælti Bedreddín Hassan; „ég sofnaði áðan og dreymdi mig föður minn; var hann þá ógurlegur undir brún að sjá, og horfði til mín, eins og með reiðisvip. Hrökk ég upp af svefninum, og flýtti mér hingað, til að biðjast fyrir á gröf hans.“ „Herra!“ sagði Gyðingurinn (því hann gat ekki grunað, hvers vegna Bedreddín Hassan hafði farið úr borginni), „ég vissi til, að stórvesírinn sálugi, faðir yðar og herra minn, hásællar minningar, hafði látið ferma mörg skip með vörum, og eru þau enn ekki komin að landi; þér eruð nú eigandi þeirra, og því ætla ég að biðja yður að láta mig ganga fyrir öðrum, þegar þér farið að selja. Ég get borgað alla skipsfarma yðar út í hönd, og get ég byrjað kaupin á því, að fá yður þúsund sekkínur, ef þér viljið láta mig fá farm hins fyrsta skips, er með heilu og höldnu kemur hér á höfn. Ég hef peningana hjá mér, og skal borga yður þá fyrirfram.“ Að svo mæltu vatt hann fram sjóði miklum og innsigluðum, sem hann hafði borið undir hendinni innanklæða; sýndi hann Bedreddín Hassan sjóðinn, og þótti honum þá, sem þetta væri hjálp af himnum send, og þáði hana feginshendi.

„Herra!“ mælti Gyðingurinn, „þér látið mig þá fá farm hins fyrsta af skipum yðar, sem kemur hér á höfn, fyrir þúsund sekkínur?“ Því játaði Bedreddín og mælti: „Þú skalt fá hann fyrir þúsund sekkínur.“ Því næst fékk Gyðingurinn honum sjóðinn með þúsund sekkínum í, og bauðst til að telja. En Bedreddín Hassan sagði að hann þyrfti þess ekki, og hefði hann fullkomið traust á ráðvendni hans. „Ef svo er,“ segir Gyðingurinn, „gerið þá svo vel, að gefa mér skriflega kvittun fyrir kaupskap okkar.“ Tók hann þá óðara upp blekbyttu, er hann bar í belti sínu, og upp úr veski sínu penna og pappírsmiða; hélt hann á byttunni, meðan Bedreddín Hassan skrifaði skírteinið. Því næst fékk Bedreddín Gyðingnum miðann, en hann lét hann óðara í veski sitt; kvöddust þeir þá, og fór Gyðingurinn leiðar sinnar heim í borgina. En Bedreddín Hassan gekk til grafar föður síns, fleygði sér þar niður á grúfu og harmaði forlög sín tárfellandi. „Ó, mig auman,“ mælti hann, „hvað á að verða af mér? Hvar get ég leitað hælis fyrir hinum óréttvísa konungi, sem ofsækir mig? Nægði mér ekki söknuðurinn og harmurinn eftir föður minn? þurfti þetta að bætast við?“ Þannig lá hann lengi, en loksins reis hann upp og hallaði höfðinu upp við legstein föður síns og mælti: „Síðan þú ert vikinn mér af sjónum, eru hús þín tóm, en veröldin þykir mér sem eyðimörk; fjær og nær syrtir að fyrir augum mínum. Betur væri, að fjaðrirnar hefðu verið slitnar úr vængjum hrafnsins, sem sagði þig feigan, og að ekkert hreiður hefði vermt hann; en nú mun hin dimma nótt hylja okkur báða, og við munum báðir hvíla í hinu sama húsi.“ Þannig sat hann harmandi og kveinandi, þangað til svefninn sótti á hann; hné þá höfuð hans út af, og sofnaði hann flatur á jörðinni.

Þegar hann nú lá þarna sofandi, fór andi nokkur á kreik, sem vanur var að hafast við í greftrunarstað þessum um daga; kom hann auga á hinn unga mann, sem lá hjá gröf Núreddíns Alís. Fór hann þangað inn, og varð frá sér numinn af hans himnesku fegurð.

118. NÓTT.

En er andinn hafði horft vandlega á Bedreddín Hassan, sagði hann við sjálfan sig: „Ef ráða má af yfirbragði veru þessarar, þá hlýtur hún að vera engill hinnar jarðnesku paradísar, sem guð hefur sent til þess að allur heimur skyldi upptendrast af elsku.“ Því næst flaug hann í loft upp, og vildi þá svo til, að hann mætti álfkonu nokkurri. Þegar þau höfðu heilsast, mælti andinn: „Viltu ekki líða með mér niður í grafreitinn, þar sem ég er vanur að dvelja? Ég skal sýna þér þar undur allrar fegurðar, og mun þér ekki finnast minna til koma en mér.“ Álfkonan tók því feginsamlega, og í sama vetfangi voru þau horfin þangað; sýndi þá andinn henni Bedreddín, svo mælandi: „Hefurðu nokkurntíma séð fríðari eða gjörvulegri mann en þenna?“

Hefurðu nokkurntíma séð fríðari eða gjörvulegri mann en þenna?

Álfkonan virti Bedreddín vandlega fyrir sér og svaraði: „Sannlega er hann fríður, en það sá ég annað í Kairó, sem er jafnmikið furðuverk fyrir fríðleiks sakir; skal ég skýra þér frá því, ef þú vilt hlýða á.“ Andinn kvaðst fús til þess. „Þá skaltu vita,“ mælti álfkonan, „svo að ég segi þér söguna frá upphafi, að vesír Egiptasoldáns, Sjemseddín Móhammed, á tvítuga dóttur, sem er hin fríðasta mær og best að öllum kostum búin; veit ég enga slíka. Hafði soldán heyrt, hvílíkt orð fór af fegurð hennar, og gerði hann fyrir skömmu síðan boð eftir föður hennar og sagði við hann: „Ég hef heyrt, að þú eigir gjafvaxta dóttur; viltu gifta mér hana?“ Þetta hjúskaparboð kom heldur en ekki flatt upp á vesírinn, en allt fyrir það lét hann sér ekki glepjast sjónir af upphefðinni, tók hann því ekki þessum kosti, sem flestir mundu hafa gert í hans sporum, heldur svaraði hann soldáni þannig: „Herra! ég er þeirrar sæmdar ómaklegur, sem þér ætlið mér, og bið ég yður auðmjúklegast, að taka ekki illa upp, þó ég standi í gegn vilja yðar. Þér vitið, að ég átti bróður, sem hét Núreddín Alí, og hlaut hann þá virðingu, að vera vesír yðar, eins og ég. Okkur lenti saman í deilur, og varð það til þess, að hann hvarf skyndilega, og hef ég ekki síðan frétt til hans, þangað til ég heyrði fyrir nokkrum dögum, að hann væri dáinn í Balsora, og hefði hann verið stórvesír soldáns þar. Hann hefur látið son eftir sig, og með því við höfðum heitið hvor öðrum að láta börn okkar eigast, ef nokkur yrðu, þá veit ég, að hann hefur haft ráðahag þenna í huga allt fram í andlátið. Vildi ég fyrir þá sök binda enda á heit mitt, og bið ég yður að leyfa mér það.“

119. NÓTT.

Soldán Egiptalands reiddist hinni skorinorðu undanfærslu vesírsins, og sagði í ofsalegri bræði, því hann gat ekki stillt skap sitt: „Launarðu svo góðsemi mína, þar sem ég vil lítillækka mig til tengda við þig? En þú skalt hitta sjálfan þig fyrir, að þú tekur annan fram yfir mig, og þess strengi ég heit, að dóttir þín skal eiga hinn argasta og ljótasta af öllum þrælum mínum, og engan annan.“ Lét hann þá stórvesírinn óðara frá sér fara, og gekk hann hryggur á burt. Í dag hefur soldán látið einn af hestamönnum sínum koma; hefur hann kryppu, bæði á baki og brjósti og er fjarska afskræmislegur; soldán hefur skipað Sjemseddín Móhammed að gefa til samþykki sitt, að dóttir hans giftist þrælnum, og hefur hann látið semja kaupmálann í sinni eigin nærveru, og er nú allt tilbúið til brúðkaups þessa, og á þessari stundu standa allir þrælar hinna egipsku hirðmanna með brennandi kyndla við dyrnar á baðhúsi einu, sem krypplingurinn er í; eiga þeir að fylgja honum til brúðurinnar, sem nú er komin í skartið. Þegar ég fór frá Kairó, ætluðu konurnar að leiða hana í brúðarbúningnum inn í salinn, þar sem hún á að taka á móti krypplingnum; þar situr hún nú og bíður hans. Ég hef séð hana, og skal ég ábyrgjast þér, að enginn getur annað en dáðst að henni.“

„Hvað, sem þú segir,“ ansaði andinn, „get ég ekki ímyndað mér, að þessi mær sé fríðari en unglingurinn.“ „Ég mótmæli því ekki,“ mælti álfkonan, „og játa ég, að hann er boðlegur hinni yndislegu brúður krypplingsins. Það væri því okkur samboðið verk, að koma í veg fyrir óréttvísi Egiptasoldáns, og lauma þessum unga manni í stað þrælsins.“ „Þú segir satt,“ ansaði andinn, „og fellur mér ráð þitt prýðilega í geð. Við skulum ónýta hefnd Egiptasoldáns, hugga hrelldan föður, og gera dóttur hans eins sæla og hún nú hyggur sig vansæla. Skal ég ekkert til spara, að þessu áformi megi framgengt verða, og geng ég að því vísu, að þú munir gera allt, sem í þínu valdi stendur. Ég skal taka að mér að flytja hann til Kairó, svo að hann ekki vakni; skalt þú þá koma honum þaðan burt, ef fyrirætlun okkar heppnast.“ Þegar nú andinn og álfkonan höfðu talað sig nánar saman um þetta, tók hann Bedreddín Hassan mjúklega upp, þaut með hann, sem kólfi væri skotið, gegnum loftið, og lagði hann niður hjá dyrum opinberrar byggingar, allskammt frá baðhúsinu, þaðan er krypplingsins var von á hverri stundinni, ásamt þrælum þeim, er þjónuðu honum.

Í þessu vetfangi vaknaði Bedreddín Hassan, og varð honum hverft við, þegar hann sá, að hann var allt í einu kominn mitt í ókunnuga borg. Var að honum komið að spyrja, hvar hann væri, en andinn klappaði á öxl honum og réði honum til að þegja. Síðan fékk hann honum kyndil og mælti: „Farðu inn í hópinn, sem stendur við dyrnar á baðhúsinu þarna; skaltu fylgjast með honum inn í salinn, þar sem núna á að halda brúðkaup nokkurt. Brúðguminn er krypplingur, og muntu fljótt þekkja hann úr, skaltu ganga til hægri hliðar honum og grípa niður í sjóð þinn og gefa sönglistarmönnum, dansmönnum og dansmeyjum fé. En þegar þú kemur inn í salinn, skaltu líka sýna ambáttum brúðurinnar örlæti þitt, og taka handfylli þína af sekkínum í hvert skipti, sem þú grípur niður í sjóðinn, og gefa óspart. Gerðu nú óhræddur sem ég hef fyrir þig lagt; hræðstu ekkert, undrastu ekkert og treystu hinum æðra innblæstri.“ Þegar nú Bedreddín Hassan hafði fengið svo skýra vísbendingu, hvernig hann skyldi að fara, gekk hann til dyra baðhússins, og kveikti á kyndli sínum hjá einum af þrælunum. Síðan skaust hann inn í mannþröngina, eins og hann væri áhangandi einhverjum höfðingja í Kairó, og fór svo með þrælunum, er fylgdu krypplingnum, sem nú var kominn úr baðinu og stíginn á bak einum af hestum soldáns...

120. NÓTT.

Bedreddín Hassan gekk með sönglistarmönnum og dansmeyjum, er gengu á undan krypplingnum, og gaf þeim öðru hverju handfylli sína af sekkínum. En af því að örlætið fór honum svo vel, sakir látprýði hans og kurteisi, varð öllum, sem nokkuð fengu, starsýnt á hann, og fannst þeim svo mikið um fegurð hans, að þeir gátu ekki haft augun af honum. Staðnæmdist nú allur hópurinn fyrir utan hús vesírsins, Sjemseddíns Móhammeðs, sem síst kom til hugar, að bróðursonur sinn væri svo nálægt sér. Nú varð fyrir reglu sakir öllum þrælunum og Bedreddín Hassan vísað út, og máttu þeir ekki inn ganga; en sönglistarmennirnir, sem enginn amaðist við, kváðust ekki vilja koma inn, nema Bedreddín Hassan mætti koma með þeim. „Hann er ekki í þræla tölu,“ sögðu þeir, „og þarf ekki annað en líta á hann, til þess að sjá það. Er hann að líkindum ungur útlendingur, og mun honum vera forvitni á að sjá brúðkaupssiðu þá, er hér tíðkast.“ Tóku þeir hann síðan með sér og fóru inn með hann, þó dyraverðir bönnuðu; tóku þeir af honum kyndilinn, og fengu einhverjum öðrum, sem fyrst varð fyrir. En er þeir voru komnir inn í salinn, settu þeir hann til hægri handar krypplingnum, sem sat hjá dóttur vesírsins í dýrðlega skreyttu öndvegi, með öndvegishimni yfir. Konur emíra, vesíra og gjaldkera soldáns, hirðmeyjarnar og hinar tignustu konur í borginni, sátu til beggja hliða í lægri sætum, eftir virðingu sinni; voru þær allar svo skrautbúnar, að yndi var á að horfa. Hélt hver þeirra á logandi ljósi, og er Bedreddín kom inn, varð öllum litið á hann, og dáðust þær að vaxtarlagi hans, limaburði og andlitsfegurð; gat engri leiðst að horfa á hann. En er hann var sestur niður, var engin sú, er ekki stæði upp og færði sig nær, til þess að virða hann betur fyrir sér, og var ekki trútt um að hjartað berðist tíðara, er þær settust niður. Kom illur kurr í alla, sem viðstaddir voru, af hinum fjarskalega mismun, sem var á honum og hestaþrælnum, hinum andstyggilega krypplingi, og kallaði kvenfólkið hátt: „Fallegi maðurinn ungi skal eiga brúðurina, en ekki krypplingsófétið.“ Og í tilbót beiddi það soldáni óbæna fyrir það, að hann neytti ofurveldis síns, til þess að tengja saman fegurð og afskræmisskap. En yfir krypplingnum jusu þær slíkum skömmum, að hann kiknaði allur við og sneyptist svo, að allir sem við voru höfðu mestu skemmtun af; tóku skútyrðin hátt yfir sönginn og hljóðfærasláttinn, sem öðru hverju var byrjað á, en varð að hætta aftur. Loksins gátu þó sönglistarmenn komist að, og gengu nú fram konur þær, er búa skyldu brúðurina; hafði hún þegar verið þvegin í ilmvatni og angaði af smyrslum. Klæði hennar ilmuðu af dýrasta alóe og ambra, desdufti var stráð yfir hár hennar, sem meyjar höfðu fléttað; var það prýtt djásni, er sæma mátti keisaradrottningu. Á klæði hennar voru glituð með gullsaumi allskonar blóm, fuglar og dýr, voru augu og trjónur dýranna gerð úr gimsteinum, en á fótunum hafði hún skó, sem sýndust vera úr smaragði og roðasteinum. Gimsteinamen hennar var svo skært, að augun þoldu varla að horfa á það, en ásjóna hennar skein skærar en birta vaxljósanna, er lýstu frammi fyrir henni.

121. NÓTT.

En svo skrautbúin, sem brúðurin var, hafði hún samt sjö sinnum fataskipti meðan á hljóðfæraslættinum stóð, og varð ekki sagt, að einn klæðnaðurinn væri fegurri en annar. Í hvert skipti sem hún var komin í nýjan búnað, reis hún upp úr sæti sínu og gekk með fylgikonum sínum fram hjá krypplingnum, og virti hann ekki viðlits, en frammi fyrir Bedreddín Hassan nam hún staðar, til þess að sýna sig honum í hvert skipti er hún breytti búning. Sveikst hann ekki um að hlýða ráði því, er andinn hafði gefið honum, að grípa niður í sjóðinn og ausa út sekkínum á meðal fylgikvenna brúðurinnar. Hann snaraði líka nokkrum í sönglistarmenn og dansmenn, og var gaman að sjá, hversu þeir hlupu, hver um annan þveran til að taka upp peningana. Tjáðu þeir honum þakklæti sitt og létu í ljós með bendingum, að þeir vildu heldur að hann eignaðist brúðurina en krypplingurinn. Eins gerði kvenfólkið og sagði það upp í opið geðið á krypplingnum; dáraði það hann á allar lundir með hvers konar ertingum og glettni.

En er brúðurin hafði haft svo oft fataskipti, sem siður var til, hætti hljóðfæraslátturinn og söngurinn, og gengu söngmenn burt, en gáfu Bedreddín Hassan í skyn, að hann skyldi vera kyrr. Sama létu konurnar hann skilja, sem ekki áttu þar heima, og nú gengu burt. Fór nú brúðurin inn í herbergi eitt, og fylgdu henni þjónustumeyjar hennar, sem áttu að afklæða hana; var nú enginn eftir í salnum nema krypplingurinn, Bedreddín Hassan og nokkrir þjónar. Var krypplingurinn sárreiður Bedreddín, er stóð honum svo mjög í ljósi; gaut hann því hornauga til hans og mælti: „Eftir hverju ertu að bíða? Því fer þú ekki með hinum?“ Bedreddín gat ekkert borið fyrir, hvers vegna hann væri þar, og gekk því út í ráðaleysi, en andinn og álfkonan sneru honum aftur í framhúsinu. „Hvert ætlarðu?“ mælti andinn, „vertu kyrr; krypplingurinn er farinn út úr salnum, hann þurfti nauðsynlega að bregða sér út. Snú þú aftur og far inn í brúðarherbergið. Þegar þið eruð orðin tvö ein, skaltu segja henni, hvergi feilinn, að þú sért brúðguminn; hafi soldán bara ætlað að henda gaman að krypplingnum, en þú hafir látið færa þessum hlægilega brúðguma steikarbita á diski út í hesthús. Skaltu telja og tjá fyrir henni á allar lundir, og mun slíkum manni sem þér ekki veita það örðugt, en hún mun verða frá sér numin, þegar hún sér, að hún hefur verið svo ánægjulega á tálar dregin. En við skulum á meðan búa svo um hnútana, að krypplingurinn skal ekki komast inn, eða glepja fyrir þér og konu þinni, því hún er þín kona en ekki hans.“

Höfðingi uxanna, hvers krefjist þér af mér?

Meðan andinn stappaði þannig stálinu í Bedreddín Hassan og kenndi honum ráðin, hafði krypplingurinn gengið út úr salnum. Andinn elti hann þangað sem hann fór, breytti sér í stóran svartan kött og tók að mjálma afskaplega. Orgaði þá krypplingurinn framan í köttinn og skellti saman lófunum, til þess að fæla hann burt, en það var öðru nær en hann léti sér það að kenningu verða, því hann settist á afturfæturna, gneistaði með augunum, og tútnaði út, þangað til hann varð viðlíka stór og asnafolald. Þegar krypplingurinn sá það, ætlaði hann að hljóða upp yfir sig og biðja hjálpar, en varð svo lafhræddur, að hann gat engu hljóði upp komið, þó hann glennti upp ginið. Til þess hann nú ekki skyldi koma til sjálfs sín aftur, brást andinn allt í einu í heljarstóran villiuxa, og öskraði í eyru honum með drynjandi bauli, svo að hinn varð hálfu skelkaðri en áður: „Óhræsis krypplingur!“ Datt þá hestaþrællinn til jarðar af hræðslu, vafði flíkum að höfði sér, svo að hið ógurlega dýr skyldi ekki sjá í andlit honum og svaraði skjálfandi: „Höfðingi uxanna, hvers krefjist þér af mér?“ Þá mælti andinn: „Bölvaður sértu fyrir fífldirfskuna, ef þú ætlar þér þá dul, að eiga unnustu mína.“ Hestaþrællinn svaraði: „Æ, herra! fyrirgefið mér, því hafi mér yfirsést, þá hefur mér ekki vísvitandi á orðið, því ég vissi ekki að konuefni mitt ætti villiuxa fyrir unnusta. En skipið mér hvað, sem þér viljið, og sver ég yður, að ég skal hlýða.“ Þá tók andinn til máls og sagði: „Ef þú fer héðan, eða þegir ekki eins og steinn til sólaruppkomu, skal ég drepa þig; ef þú talar eitt orð, skal ég mölva hvert bein í höfði þínu. Síðan máttu ganga burt úr húsi þessu, en þú skalt fara fljótt, og ekki líta aftur fyrir þig, en ef þú ert svo djarfur, að koma hingað aftur, þá verður það þinn bani.“ Síðan brást andinn í mannslíki, þreif um fætur krypplingsins, keyrði hann upp að veggnum, svo að hausinn vissi niður, og mælti: „Ef þú bærir á þér fyrir sólaruppkomu, eins og ég sagði, þá tek ég um fætur þér, og steinrota þig hérna upp við vegginn.“

Meðan á þessu stóð, fór Bedreddín, hughreystur af áeggjan andans og álfkonunnar, aftur inn í salinn og þaðan í brúðarherbergið og settist þar niður, og beið nú eftir, hvernig ævintýri sínu mundi ljúka. Eftir góða stund kom brúðurin, leidd af hefðarkonu einni, sem staðnæmdist í dyrunum og hélt tilhlýðilega áminningarræðu til brúðgumans; gáði hún ekki að, hvort krypplingurinn eða annar væri þar fyrir, og gekk nú burt og lokaði dyrunum. Varð brúðurin hissa, er hún sá Bedreddín Hassan sitja andspænis sér, í stað krypplingsins; heilsaði hann henni með mestu kurteisi og sagði henni nafn sitt. Þá tók hún til orða og mælti: „Vinur, hvernig stendur á því, að þér eruð hér? Þér munuð vera kunningi mannsins míns?“ „Nei, blessaða brúður,“ ansaði Bedreddín, „ég er annarrar ættar en ótætis krypplingurinn.“ „Þér gætið ekki að því, að þér talið illa um manninn minn,“ segir hún. „Manninn yðar!“ svaraði hann, „trúið þér því enn þá? Útrýmið slíkri vitleysu úr huga yðar: Slíkri gersemi sem þér eruð, verður ekki kastað fyrir hinn svívirðilegasta þrjót, heldur er mér ætluð þessi himneska sæla. Soldán ætlaði að henda gaman að þessu, og gerði því vesírnum, föður yðar, þenna grikk, en mig hefur hann í raun og veru kosið til að vera eiginmaður yðar. Þér munuð líka hafa tekið eftir, hvað öllu kvenfólkinu, sönglistarmönnum, dansmönnum og öllum gestunum var skemmt við þenna kýmileik. Nú er krypplingsskömmin úti í hesthúsinu sínu, og mun aldrei koma fyrir yðar augu framar.“

Brúðurin, sem hafði verið föl eins og lík, þegar hún kom inn í herbergið, glaðnaði nú í yfirbragði, og brá hýrasta gleðisvip og meyjarlegum fegurðarblóma yfir ásjónu hennar, svo að Bedreddín varð alveg frá sér numinn. „Þessi fögnuður kom mér óvænt,“ tók hún til máls, „ég var búin að einsetja mér, að una óláni mínu ævilangt, en nú er gleði mín og sæla því meiri, sem ég hef eignast mann, sem er maklegur ástar minnar.“ Að því mæltu fór hún úr hverri spjör og lagðist til hvíldar. Svo gerði og Bedreddín Hassan, sem nú var orðinn eigandi svo frábærrar fegurðar og yndis; hann lagði klæði sín á stól ofan á sjóðinn, sem Gyðingurinn hafði fengið honum fullan af sekkínum; var hann troðfullur enn, svo mikið, sem hann hafði tekið úr honum; tók hann af sér vefjarhöttinn og setti upp nátthúfu, sem legið hafði þar til taks handa krypplingnum; því næst fór hann upp í rúmið, í bláum silkinærbuxum girtum gullbelti.

122. NÓTT.

Þegar brúðhjónin voru sofnuð, sagði andinn, sem hafði horfið aftur til álfkonunnar, að nú væri tími til kominn að ljúka við það verk, er þau hefðu svo fagurlega byrjað og allt til þessa heppilega fram komið. „Við skulum ekki láta okkur daga uppi,“ sagði hann, „far því og nem unglinginn burt, en varastu að vekja hann.“ Í sama vetfangi hvarf álfkonan þangað er hjónin lágu sofandi; flaug hún þaðan með Bedreddín Hassan, eins og hann var á sig kominn, í skyrtu og nærbuxum. Þusti hún óumræðilega fljótt með hann til hliðanna á borginni Damaskus í Sýrlandi; hittist svo á, að þau komu þangað um sólaruppkomu í það mund, sem allur borgurlýður var kallaður til bænagjörðar í musterunum. Lagði hún Bedreddín mjúkt niður á jörðina, rétt við hliðið, og skildi svo við hann.

Nú var borgarhliðunum upplokið, og ruddist út úr borginni fjöldi manna; féllu þeir í stafi, er þeir sáu Bedreddín Hassan liggjandi á jörðinni í tómri skyrtu og nærbuxum. Þá sagði einn: „Hann hefur orðið að hlaupa í slíku flaustri frá unnustu sinni, að hann hefur ekki einu sinni gefið sér tíma til að klæða sig;“ annar sagði: „Ekki er gaman að; hann mun hafa skálað sig í nótt með vinum sínum, hefur orðið hreifur og þurft að bregða sér út, en í stað þess að fara inn aftur, hefur hann reikað hingað og sofnað hér út af.“ Gat þar sinn upp á hverju, en enginn átti kollgátuna, sem nærri má geta. Í sama bili andaði hæg vindgola og brá skyrtu Bedreddíns til hliðar; sá þá á brjóst hans, sem var skínandi bjart eins og snjór, og féllu allir í stafi, er það sáu, og urðu svo hátalaðir fyrir undrunar sakir, að Bedreddín vaknaði. Brá honum ekki síður við en hinum, er hann sá, að hann var kominn að hliðum borgar, sem hann aldrei hafði komið í, og umkringdur af mesta manngrúa, sem á hann starði. „Góðir menn,“ tók hann til máls, „fyrir alla muni segið mér, hvar ég er, og hvað þið viljið mér.“ Þá svaraði honum einn: „Ungi maður, borgarhliðunum var lokið upp í þessu bili, og er vér gengum út, sáum vér yður liggjandi á jörðinni eins og þér eruð nú til reika, og staðnæmdumst vér til að horfa á yður. Hafið þér verið hér í nótt, eða vitið þér, að þér liggið úti fyrir einu af portum Damaskusborgar?“ „Damaskusborgar!“ ansaði Bedreddín, „þið gerið gabb að mér; þegar ég sofnaði, var ég í Kairó.“

Við þessi orð hrærðust sumir til meðaumkvunar og sögðu hryggilegt vera, að svo fríður unglingur skyldi vera orðinn brjálaður, og gengu þeir burt. Gamalmenni nokkurt sagði við hann: „Sonur, þér skjátlast, úr því þú ert hér árdegis, hvernig gastu þá verið í Kairó í gærkvöldi? Það nær engri átt.“ „Og samt er það hverju orði sannara,“ ansaði Bedreddín, „og sver ég ykkur, að ég var allan daginn í gær í Balsora.“ Óðar en hann hafði sagt þetta, ráku allir upp skellihlátur og hrópuðu: „Hann er bjáni, hann er bjáni.“ Kenndu fáeinir í brjósti um hann vegna æsku hans, og sagði einhver: „Þér eruð genginn af vitinu, hugsið eftir því, sem þér segið. Hvernig getur það átt sér stað, að sami maðurinn sé um daginn í Balsora, um nóttina í Kairó, og næsta morgun í Damaskus? Þér eruð víst ekki almennilega vaknaður, núið stýrurnar úr augum yðar.“ „Það er þó áreiðanlega satt,“ mælti Bedreddín Hassan, „og í gærkvöldi kvongaðist ég í Kairó.“ Þeir, sem áður höfðu hlegið, veltust nú um og ætluðu að springa af hlátri, en sá, sem síðast hafði ávarpað hann, mælti: „Komið til sjálfs yðar, þetta hefur borið fyrir yður í svefni, og enn þá er yður að dreyma.“ En Bedreddín stóð á sínu máli fastara en fótunum og sagði: „Ég veit, hvað ég fer með; segið mér, hvernig er það mögulegt, að ég kæmi til Kairó í draumi, því ég er fyllilega sannfærður um, að ég var þar í raun og veru; var kona mín leidd fyrir mig sjö sinnum, í hvert sinn í nýjum búningi, og sá ég hvimleiðan kryppling, sem átti að eiga hana. Segið mér líka, hvað orðið er af fötum mínum, og sjóðnum mínum, sem ég átti fullan af sekkínum í Kairó.“ Svo sem hann sór og sárt við lagði, að hann segði satt, hlógu allir að honum, sem heyrðu, og varð hann svo ringlaður, að hann vissi ekki sjálfur, hverju trúa skyldi um það, sem honum hafði viljað til...

123. NÓTT.

Þegar Bedreddín Hassan hafði margsvarið til ónýtis, að hann hermdi satt og rétt frá öllu, stóð hann upp og fór inn í borgina raunamæddur, og elti þá mannfjöldinn hann æpandi: „Bjáni, bjáni!“ Litu margir út um glugga, er þeir heyrðu háreystið, en sumir gengu fram í dyr og slógust með í hópinn og kölluðu: „Bjáni, bjáni!“ eins og hinir, þá þeir alls ekki vissu, hvað um var að vera. Í vandræðum þessum vildi svo til, að Bedreddín Hassan gekk fram hjá húsi bakara eins, sem var að ljúka upp búð sinni; gekk hann þá þar inn, til þess að komast undan smánaryrðum skrílsins. Bakari þessi hafði áður verið fyrirliði ræningjaflokks, sem rændi kaupmenn; hafði hann síðan tekið sér bólfestu í Damaskus og engum mein gert, en samt hræddust hann allir, sem þekktu hann. Þurfti hann því ekki annað en að hvessa augun á skríl þann, er elti Bedreddín, til þess að hann tvístraðist. En þegar þeir voru orðnir tveir einir, spurði bakarinn hann, hver hann væri, og hvernig stæði á ferð hans til Damaskus. Sagði Bedreddín Hassan honum frá ætt sinni, dauða vesírsins, föður síns, öllum atvikum og tildrögum, hvers vegna hann hefði flúið úr Balsora, og frá því, er hann sofnaði í greftrunarhúsi föður síns og vaknaði í Kairó og kvongaðist þar. Kvaðst hann undrast mjög, að nú væri hann kominn til Damaskus, og ekkert skilja í þessum kynjafullu atburðum.

Þá mælti bakarinn: „Saga yðar er einhver hin kynjalegasta, en ef þér viljið fara að mínum ráðum, skuluð þér engum manni segja frá því, er þér nú hafið trúað mér fyrir, heldur þreyja með þolinmæði, þangað til guð lætur andstreymi það enda taka, sem yður hefur borið að hendi. Yður er velkomið að vera hjá mér, þangað til betra tekur við, og með því ég er barnlaus, skal ég fúslega taka mér yður í sonar stað, ef þér viljið. Þegar það er gert, getið þér frjálslega gengið um borgina, og mun þá skríllinn ekki slást upp á yður.“

Þó að ættleiðing þessi væri engin sérleg virðing fyrir stórvesírs son, tók þó Bedreddín Hassan þessum kosti, því hann sá ekkert betra ráð í vandræðum sínum. Gaf bakarinn honum nýjan klæðnað, gerði boð eftir vitnum og lýsti því yfir í viðurvist skjalaritara, að hann kannaðist við hinn unga mann eins og son sinn. Eftir þetta var Bedreddín Hassan hjá honum og var kallaður Hassan; lærði hann brauðgjörð af bakaranum.

Meðan þetta gerðist í Damaskus, vaknaði dóttir Sjemseddíns Móhammeðs í Kairó, og er hún sá, að Bedreddín Hassan lá ekki við síðu hennar, hélt hún, að hann hefði farið á fætur, og ekki viljað vekja sig, og mundi fljótt koma aftur. Meðan hún beið eftir honum, drap vesírinn, faðir hennar, á dyr brúðarherbergisins; var hann yfirkominn af harmi út af svívirðingu þeirri, er hann hugði soldán hafa gert sér, og kom hann því til þess að gráta með dóttur sinni yfir óláni hennar. Hann kallaði á hana með nafni og þekkti hún málróm hans; hljóp hún fljótt til dyra og lauk upp, kyssti á hönd hans, og fagnaði honum með slíkri ánægju og glaðværð, að hann varð öldungis forviða, því hann hafði búist við að koma að henni fljótandi í tárum og eins sorgbitinni og hann var sjálfur. „Veslings barn!“ sagði hann, „kemurðu með svo glöðu yfirbragði, þú, sem hefur lagt svo mikið í sölurnar?“

124. NÓTT.

„Þegar brúðurin heyrði, að faðir hennar ávítaði hana fyrir gleði þá, er hún lét í ljósi, mælti hún: „Veit mér eigi óréttvísar átölur; ég er ekki gift krypplingnum, sem mig hryllti meira við en dauða mínum. Allir lögðust á hann og stríddu honum, svo að hann sá ekki annað vænna en að hafa sig á burt, og rýma sæti fyrir fríðum unglingi, sem er hinn rétti brúðgumi.“ „Hvað ertu nú að þvaðra?“ greip Sjemseddín fram í, „var ekki krypplingurinn hjá þér í nótt?“ „Nei, herra!“ svaraði hún, „hjá mér svaf í nótt unglingurinn með stóru augun og svörtu augabrúnirnar, og enginn annar en hann.“ Þá gekk fram af vesírnum, er hann heyrði þetta, og sagði hann við dóttur sína í bræði: „Andstyggðin þín, ætlarðu að gera mig vitlausan með þvættingi þínum?“ Þá svaraði hún: „Faðir minn, ætlarðu að gera mig vitstola með tortryggni þinni?“ „Það var þá ósatt að krypplingurinn“ — tók vesírinn aftur til orða, en dóttir hans greip fram í og mælti: „Hættu þá einhverntíma að tala um bannsettan krypplinginn. Á ég þá alltaf að heyra talað um hann? Ég ítreka það ennþá einu sinni, faðir minn! Hann var ekki hjá mér í nótt, heldur eiginmaður minn, eins og ég sagði þér, og mun hann ekki vera langt í burtu.“

Sjemseddín Móhammed fór út til að leita að honum, en fann ekki hann, heldur krypplinginn, sem alltaf stóð á höfði upp við vegginn, eins og andinn hafði skilið við hann. „Hvað á þetta að þýða?“ spurði Sjemseddín, „hver hefur farið svona með þig?“ Þegar krypplingurinn kannaðist við málróm vesírsins, svaraði hann: „Þar eruð þér komnir, sem ætluðum að gifta mér unnustu villiuxa og svívirðilegs anda? Ég skal ekki vera ginningarfífl yðar í annað sinn, þér skuluð ekki vera svo heimskur að ætla yður það.“

125. NÓTT.

Þegar Sjemseddín heyrði þetta, hélt hann að krypplingurinn væri genginn af vitinu og mælti: „Farðu héðan burt og gakktu á fótunum.“ „Nei,“ sagði krypplingurinn, „ég er hræddur um það verði ekki af því, fyrr en um sólaruppkomu; þegar ég kom hingað í gærkvöldi, sá ég allt í einu svartan kött, sem stækkaði smámsaman þangað til hann varð á stærð við villiuxa; ég er ekki búinn að gleyma því, sem hann sagði við mig. Lofið mér því að vera hér í friði og farið til starfa yðar.“ En vesírinn fór ekki að beiðni krypplingsins, heldur tók hann í fætur honum og neyddi hann til að standa upp; hljóp þá krypplingurinn burt, og þorði ekki að líta aftur fyrir sig; fór hann til hallar soldáns og lét leiða sig á hans fund; varð soldáni heldur en ekki skemmt að heyra hann segja frá ævintýri sínu.

Nú gekk enn meira yfir Sjemseddín Móhammed en fyrr, og skildi hann ekkert, hvernig á þessu stæði; fór hann til dóttur sinnar og beiddi hana að gera sér grein fyrir, hvernig þessu væri varið; kvaðst ekki vita hvað hann ætti að halda. Hún sagðist ekki geta sagt honum annað en það, sem hún hafði sagt; „samt er þarna lítilræði,“ mælti hún, „sem maðurinn minn hefur skilið eftir á stólnum; hver veit nema það verði þér til eftiræsktrar útskýringar.“ Fékk hún honum þá vefjarhött Bedreddíns, virti vesírinn hann vandlega fyrir sér og tók til máls: „Ég mundi ætla, að þetta væri höfuðbúnaður vesírs, ef ekki væri svo líkt höttum þeim, er tíðkast í Mússúl.“ Þá sá hann að eitthvað var saumað undir fóðrið; spretti hann því frá og fann kver það, er Núreddín Alí hafði gefið Bedreddín Hassan, syni sínum, á deyjanda degi. Sjemseddín Móhammed þekkti undir eins hönd Núreddíns Alís, bróður síns, og las hann fyrir sögn þessa: „Handa syni mínum Bedreddín Hassan.“ Fékk nú dóttir hans honum líka sjóð þann, er hún hafði fundið undir klæðum Bedreddíns; var hann enn þá fullur af sekkínum, fyrir tilhlutun andans og álfkonunnar. Á miða, sem festur var við sjóðinn, sá hann að skrifað var: „Þessar þúsund sekkínur á Ísak, Gyðingur,“ og hafði hann skrifað neðan undir, áður en hann seldi féð í hönd Bedreddíns Hassans: „Borgað Bedreddín Hassan fyrir farm þess skips, sem fyrst kemur hingað á höfn, af skipum þeim, er faðir hans Núreddín Alí, hásællar minningar, var eigandi að.“ Undir eins og vesírinn hafði lesið þetta, hné hann í ómegin.

126. NÓTT.

Þegar vesírinn Sjemseddín Móhammed var raknaður við fyrir hjálp dóttur sinnar og þjónustukvenna þeirra, er hún hafði kallað á, þá tók hann þannig til máls: „Dóttir mín, furðaðu þig ekki á því, sem þér hefur viljað til; tildrög atburða þessara eru svo undarleg, að þú munt varla trúa þeim. Sá, sem var hjá þér í nótt, er frændi þinn, sonur Núreddíns Alís, bróður míns. Hinar þúsund sekkínur, sem eru í sjóði hans, minna mig á þrætu eina, sem ég átti í við þenna ástkæra bróður minn, og er fé þetta vafalaust morgungjöf þín. Guði sé lof fyrir allt, en einkum fyrir þetta undursamlega ævintýri, sem vottar svo bersýnilega almætti hans.“ Því næst horfði hann á skrift bróður síns, kyssti hvað eftir annað kverið tárfellandi, og mælti: „Því er mér ekki unnt að sjá Núreddín Alí sjálfan, eins og ég sé stafi þá, er hann hefur skrifað? Því gefst mér ekki kostur á að sættast við hann?“ Síðan las hann kverið vandlega og fann í því tilgreindan daginn, er bróðir hans kom til Balsora, enn fremur giftingardag hans og fæðingardag Bedreddíns Hassans, og furðaði hann sig á því, að dögum þessum bar saman við giftingardag hans og fæðingardag dóttur hans í Kairó. Fagnaði hann nú af hjarta, er hann vissi, að bróðursonur hans var tengdasonur hans. Hann fór til soldáns með kverið og miðann, sem bundinn hafði verið við sjóðinn og sýndi honum; tók soldán hann fullkomlega í sátt, og fannst honum svo mikið um sögu þessa, að hann lét færa hana í letur, komandi öldum til fróðleiks.

Sjemseddín Móhammed gat samt ekki skilið, hvers vegna bróðursonur sinn hefði horfið, og bjóst hann við, að hann mundi koma á hverri stundinni. Þreyði hann óðfús að faðma hann að sér, og er sjö dagar voru liðnir, lét hann leita að honum í Kairó. En það kom fyrir ekki, og fékk það honum mikillar áhyggju. Með því hann ekki vissi, hvernig fara mundi, samdi hann sjálfur og ritaði með eigin hendi lýsingu húss síns og skýrði ítarlega frá öllu, hvernig brúðkaupið hefði farið fram, hvernig öllu hafði verið háttað í salnum og herbergi dóttur sinnar. Vefjarhöttinn, sjóðinn og klæði Bedreddíns lét hann í hirslu og læsti niður.

127. NÓTT.

Nokkru eftir þetta kenndi dóttir vesírsins, Sjemseddíns Móhammeðs, að hún var barnshafandi, og ól hún níu mánuðum síðar sveinbarn. Var því undir eins fengin barnfóstra, þjónustukonur og þrælar, og nafn gefið og kallað Agib (undrabarn).

Þegar Agib var sjö ára, sendi vesírinn hann í skóla til nafnfrægs kennara, í stað þess að láta hann læra í heimahúsum; voru tveir þrælar til að fylgja honum í skólann og heim úr skólanum á degi hverjum. Af því nú allir skólabræður Agibs voru af lægri stigum en hann, þá sýndu þeir honum mikla virðingu, og gerðu það að dæmi kennara síns, sem hylmdi yfir mörgu með honum, er hann ekki leið öðrum. Þetta blinda eftirlæti varð ólán Agibs, og gerðist hann hrokafullur og ófyrirleitinn; bauð hann lagsbræðrum sínum allt, en þoldi þeim ekkert. Hann vildi hvarvetna skipa, og væri nokkur svo djarfur að standa í gegn boðum hans, þá skapraunaði hann honum með beiskyrðum, eða misþyrmdi. Fyrir þá sök lögðu allir skólabræður hans óvild á hann, og kvörtuðu loksins undan athæfi hans við kennarann. Réði hann þeim í fyrstunni til að bera það með þolinmæði, en er hann sá, að það var ekki til annars en þess, að ósvífni Agibs fór því meir í vöxt, svo að hann átti sjálfur fullt í fangi með að ráða við hann, þá sagði hann einu sinni við lærisveina sína: „Ég sé það, börnin góð, að Agib er óþolandi, og skal ég kenna ykkur ráð til að styggja hann svo tilfinnanlega, að hann mun ekki níðast á ykkur framar, og ef til vill ekki koma oftar í skólann. Þegar hann kemur á morgun, og þið farið að leika ykkur, skuluð þið allir þyrpast í kringum hann, og skal einn af ykkur segja: „Leikum okkur, sveinar, en hver, sem í leiknum vill vera, skal segja nafn sitt, föður síns og móður sinnar. Hver, sem ekki vill gera það, skal heita pútuson, og fær ekki að leika sér með okkur.“

Kennarinn lét þá skilja, í hvílíkan bobba þeir kæmu Agib með þessu móti, og fóru þeir allir glaðir heim til sín og hrósuðu þegar ófengnum sigri. Daginn eftir gerðu þeir allt, sem fyrir þá hafði verið lagt. Þeir slógu hring utan um Agib, og kallaði einn þeirra hátt og sagði: „Leikum okkur, sveinar, en hver, sem ekki segir sitt nafn, föður síns og móður sinnar, fær ekki að vera með í leiknum.“ Féllust allir á þetta og Agib líka, og spurði nú sá, er upp á leiknum hafði stungið, hvern af öðrum eftir röð. Leystu allir úr spurningu hans nema Agib, sem svaraði: „Ég heiti Agib, móðir mín heitir Fríða, og faðir minn heitir Sjemseddín Móhammed.“ Þá kölluðu allir drengirnir í einu hljóði og sögðu: „Hann er ekki faðir þinn, heldur afi þinn.“ „Fjandinn hafi ykkur þá!“ svaraði Agib í reiði, dirfist þið að mótmæla því, að Sjemseddín Móhammed sé faðir minn?“ Gerðist þá mesti hlátur og þverneitaði því hver í kapp við annan og sagði: „Þú fær ekki að leika þér með okkur, við skulum vara okkur á að koma nálægt þér.“ Því næst hörfuðu allir frá honum með fyrirlitningu, stungu saman nefjum og hlógu, en Agib grét af skapraun. Kennarinn, sem hafði falið sig og heyrt á allt, kom nú fram, gekk til Agibs og mælti: „Veist þú ekki enn, að vesírinn, Sjemseddín Móhammed, er ekki faðir þinn? Hann er ekki nema afi þinn, faðir hennar Fríðu, móður þinnar. En nafn föður þíns erum vér eins ófróðir um og þú sjálfur; en svo mikið er víst, að soldán ætlaði að gifta móður þína hestaþræl einum, sem er krypplingur, og bar margt skringilegt til í brúðkaupinu. Það er vorkunn að þér sárni það, og áttu að læra af því, að vera ofstopaminni við lagsbræður þína en þú hefur verið hingað til.“

128. NÓTT.

Agib gramdist ákaflega spott og storkun skólabræðra hans, fór hann því sem fljótast úr skólanum og kom grátandi heim; gekk hann þá undir eins til Fríðu móður sinnar. Varð hún hrædd, er hún sá, hvað illa lá á honum og gekk fast á hann, hvað að honum gengi, en hann fékk engu svarað fyrir gráti og ekka, svo hafði skapraun þessi gengið nærri honum; loksins fékk hann samt skýrt frá skapraun þeirri, er olli harmi hans. En er hann hafði gert það, sagði hann við móður sína: „Fyrir guðs sakir, móðir mín, segðu mér, hver er faðir minn?“ „Faðir þinn,“ svaraði hún, „er hann Sjemseddín Móhammed, sem daglega vefur þig í faðm sér.“ „Þú segir mér ekki sannleikann,“ mælti Agib, „heldur er hann faðir þinn, en hvers son er ég?“ Þegar hann spurði að þessu, minntist Fríða brúðkaupsnæturinnar, sem hafði orðið undanfari svo langvinns skilnaðar; hrundu henni tár af augum af djúpum söknuði eftir svo fríðan og ástúðugan mann, sem Bereddín var, og mælti hún fram vísur þessar:

Þá mitt hjartað þér var fest,

þig úr faðm ég missti,

horfinn er og hvergi sést

hann, sem brúði kyssti.

Afturkomu æsktri þú

einatt frestað lætur;

harmar drós til dauða trú

daga bæði og nætur.

Meðan þau Fríða og Agib sátu þarna grátandi, kom vesírinn Sjemseddín Móhammed að, og spurði, hvað að þeim gengi. Sagði hún honum þá frá háðung þeirri, er Agib hafði orðið fyrir í skólanum. Hryggðist vesírinn af því og þóttist af þessu skilja, að ósæmilega mundi talað um Fríðu dóttur sína; var honum mesta raun að því. Fór hann harmþrunginn á fund soldáns, fleygði sér niður fyrir fætur honum, og beiddist orlofs til að ferðast um austurlönd og sérstaklega til Balsora, til þess að leita upp Bedreddín Hassan bróðurson sinn, því sér væri óbærilegur harmur, að vita til þess, að sagt væri í borginni, að andi hefði samrekkt Fríðu, dóttur sinni. Soldán samhryggðist vesírnum, féllst á fyrirætlun hans og veitti honum fararleyfi. Lét hann jafnvel skrifa opið bréf til allra konunga og höfðingja, þar sem líkur voru til, að Bedreddín mundi vera, og beiddi þá með hinum vinsamlegustu orðum, að leyfa vesírnum að hafa hann á burt með sér.

Sjemseddín Móhammed varð svo frá sér numinn af góðsemi soldáns, að hann kom engu orði upp, til að þakka honum svo sem skylt var; hann féll því þegjandi fram fyrir fætur hans og vottaði honum þakklátsemi sína með gleðitárum. En að lokum bað hann soldáni allra heilla og kvaddi hann þá með sama, og jafnskjótt sem hann var kominn heim til sín, hugsaði hann ekki um annað en að búast til ferða. Varð hann svo fljótbúinn að hann lagði af stað fjórum dögum síðar með Fríðu dóttur sinni og Agib syni hennar.

129. NÓTT.

Sjemseddín Móhammed fór þá leið, er til Damaskus liggur, og ferðaðist svo nítján daga samfleytt, að hann aldrei áði. En á tuttugasta deginum lét hann staðnæmast á fögru engi, skammt frá hliðum Damaskusborgar, og setti tjöld sín á bakka fljóts nokkurs, er rennur gegnum borgina; eykur það fljót mjög á prýði héraðsins kringum hana, og hafa mörg skáld um það kveðið. Ætlaði vesírinn að standa þar við í tvo daga og leggja aftur af stað á þriðja degi; leyfði hann því öllu fylgdarliði sínu að ganga inn í borgina, og notuðu sér allir leyfi þetta. Sumir fóru fyrir forvitni sakir til að sjá borg þá, er þeir höfðu heyrt svo mikið af látið, en aðrir fóru til þess að selja egipskan varning, er þeir höfðu meðferðis, eða til þess að kaupa þarlendar vörur. Vildi Fríða líka að Agib sonur sinn hefði skemmtun af að sjást um í borginni, og skipaði því svörtum geldingi, sem var nokkurskonar siðameistari hans, að fylgja honum og hafa gætur á, að honum vildi ekkert slys til.

Fór nú Agib skrautbúinn af stað með geldingnum, og sem þeir voru komnir inn í borgina, varð öllum starsýnt á Agib, sem var eins fagur og dagurinn er bjartur. Komu menn út úr húsum sínum til þess að sjá hann nálægt, en sumir gægðust út um glugga; þeir, sem mættu honum á strætunum, létu sér ekki nægja að standa við og horfa á hann, heldur veittu þeir honum eftirför, svo þeir hefðu ánægjuna því lengur af að horfa á hann. En hver maður, sem sá hann, beiddi þúsundfaldrar blessunar foreldrum þeim, sem ættu svo fagurt barn.

Nú hittist svo á, að geldingurinn gekk með Agib fram hjá sölubúð bakarans, sem hafði ættleitt Bedreddín; nú var bakarinn dáinn og hafði Bedreddín erft eftir hann búðina og allt það, er hann átti. Var nú Bedreddín orðinn húsbóndi, og var svo góður bakari, að hann var orðlagður um alla borgina. Þegar hann sá svo margt fólk fyrir utan dyr sínar, sem var að horfa á Agib og svarta geldinginn, þá fór hann líka að virða þá fyrir sér.“

Þá þagnaði Sjerasade, því morgunbjarminn var á lofti, og stóð Sjarjar upp, þótt hann langaði mjög til að vita, hvað þá hefði orðið, er þeir Agib og Bedreddín fundust. Undir lok hinnar næstu nætur sagði Sjerasade honum framhald sögunnar á þessa leið:

130. NÓTT.

„Bedreddín Hassan horfði einkum á Agib, og fékk ekki að því gert, að hann komst við, þó hann gæti ekki gert sér grein fyrir því. Hann varð ekki gagntekinn af hinni ljómandi fegurð drengsins, eins og lýðurinn, heldur var það annað, sem olli geðshræringu hans. Hinum viðkvæma föður rann blóðið til skyldunnar, hann hætti við vinnu sína, gekk til Agibs og mælti með vinsemd og blíðu: „Kæri yngispiltur, mér líst vel á yður; gerið svo vel að koma inn í búð mína, og neytið nokkurs af kræsikökum mínum, svo ég hafi þá unun á meðan að horfa á yður, sem mér leikur lyst til.“ Um leið og hann mælti þetta, vöknaði honum um augu; viknaði þá sveinninn Agib og sagði við geldinginn: „Mér líst vel á þenna mann, hann hefur líka talað svo blíðlega til mín, að ég verð að láta að beiðni hans. Við skulum fara inn til hans og borða dálítið af sætabrauðskökum.“ „Það væri þokkalegt,“ svaraði þrællinn, „ef vesírssonur æti brauð í bakarabúð. Verið ekki svo einfaldir að halda, að ég lofi yður það.“ Þá mælti Bedreddín Hassan við Agib: „Hörmulegt er það, að yður skuli vera fenginn slíkur leiðtogi, sem er svo harður við yður.“ Sneri hann sér síðan að geldingnum og mælti enn fremur: „Kæri, meinið ekki unglingi þessum að láta að bæn minni; gerið mér ekki þá skapraun. Sýnið mér heldur þá virðingu, að koma inn með okkur og sannið með því málsháttinn: „Að oft er dyggð undir dökkum hárum. Það skuluð þér og vita, að ég veit ráð til að gera yður hvítan, svo svartur sem þér eruð.“

Geldingurinn gat ekki að sér gert að hlæja að þessu, og spurði Bedreddín, í hverju leyndardómur þessi væri fólginn. „Ég skal kenna yður hann seinna,“ ansaði Bedreddín og fór með vísu, sem kveðin var til lofs hinna svörtu geldinga; var í henni svo til orða tekið, að þeir væru konungum til sæmdar og öllum höfðingjum og stórmennum til verndar.“ Gekkst geldingurinn fyrir hóli þessu, og lét nú eftir bakaranum; gengu þeir svo allir inn í búðina. Varð þá Bedreddín sárglaður, að þessari ósk hans varð framgengt, tók aftur til vinnu sinnar og mælti: „Ég var áðan að búa til rjómatertur, og vil ég þið borðið þær ef ykkur líkar; veit ég, að þær eru mesta sælgæti, því móðir mín bakaði þær afbragðs góðar, en ég hef lært það af henni; enda kaupa því nær allir borgarbúar rjómatertur hjá mér.“ Að svo mæltu tók hann rjómatertu út úr ofninum, stráði hana sykri og granatepliskornum, og setti fyrir Agib, og þótti honum kakan afbragðs ljúffeng; geldingnum gaf hann aðra, og smakkaðist honum ekki síður. En á meðan horfði Bedreddín Hassan vandlega á gesti sína og felldi tár af augum, því honum kom til hugar, að nú kynni hann að eiga eins fríðan son og Agib var, með hinni yndislegu konu, sem hann var svo snögglega og hörmulega sviptur. Hann spurði Agib, hvernig stæði á komu hans til Damaskus, en geldingurinn gaf sveininum engan tíma til að svara því, heldur rak eftir honum, að koma til afa síns, og fór hann burt með hann þaðan, jafnskjótt sem þeir höfðu snætt terturnar.

Bedreddín Hassan lét sér ekki nægja að horfa á eftir þeim, er þeir fóru, heldur læsti hann sölubúð sinni í snatri og gekk á eftir þeim.

131. NÓTT.

Áður en þeir Agib og geldingurinn voru komnir að borgarhliðinu, náði Bedreddín þeim; þótti geldingnum þetta kynlegt og kallaði til hans reiðilega: „Þú ert furðu óskammfeilinn, hvað viltu?“ „Stillið yður, vinur!“ mælti Bedreddín, „ég á erindi út úr borginni og þarf að annast ýmislegt.“ En geldingurinn lét sér ekki lynda svar þetta og sagði við Agib: „Þetta á ég upp á yður; mig grunaði allténd, að ég mundi iðrast góðsemi minnar; það voruð þér, sem vilduð fara inn í búðina, og var fásinna, að láta það eftir yður.“ Þá svaraði Agib: „Hann kann að eiga erindi út úr borginni; vegurinn er hverjum manni heimill.“ Gengu þeir síðan leiðar sinnar þangað til þeir komu nálægt tjaldstað vesírsins; litu þeir þá við til þess að sjá, hvort Bedreddín væri á eftir þeim. En er Agib sá, að hann var í hælunum á þeim, brá honum svo við, að hann ýmist roðnaði eða bliknaði, eftir því sem honum deildist hugur. Óttaðist hann að afi sinn, vesírinn, mundi komast að því, að hann hefði farið inn í bakarabúð, og etið þar, þreif hann því upp stóran stein og kastaði honum í Bedreddín; kom steinninn í ennið, svo að blóð stökk um andlit honum. Því næst hljóp Agib þaðan, sem fætur toguðu, og faldi sig undir tjaldi einu með geldingnum; sendi geldingurinn Bedreddín tóninn og sagði, að hann mætti ekki kvarta undan meiðslunum, því þau væru sjálfskaparvíti.

Á leiðinni heim til borgarinnar leitaðist Bedreddín við að stöðva blóðrásina með skyrtu sinni; hugsaði hann þá með sér: Það var rangt af mér, að fara að heiman og hræða svo dreng þenna, og því að eins fór hann svona með mig, að hann hélt mér væri illt í hug. Síðan lét hann binda sárið heima, og huggaði sig í óláni sínu með þeirri hugsun, að fjöldi manna í heiminum væri ólánsamari en hann.

132. NÓTT.

Bedreddín Hassan hélt áfram atvinnu sinni og var bakari í Damaskus eins og fyrri; fór föðurbróðir hans þaðan leiðar sinnar eftir þriggja daga dvöl og hélt til Emesa, þaðan til Hamasj og til Aleppó; þar dvaldi hann í tvo daga. Þaðan fór hann yfir Efrat til Mesopotamíu; kom hann við í borgunum Mardín, Mússúl, Sengíra, Díarbeker og mörgum öðrum; loksins náði hann til Balsora og beiddi þar leyfis að finna soldán að máli. Veitti soldán það undir eins og hann vissi um tign Sjemseddíns Móhammeðs, tók vinsamlega á móti honum og spurði, hverra erinda hann væri kominn til Balsora. En er hann heyrði, að vesír Egipta soldáns væri að leita að syni Núreddíns Alís, mælti hann: „Núreddín Alí er fyrir löngu dáinn, en um son hans veit ég það frekast, að hann hvarf skyndilega tveimur mánuðum eftir andlát föður síns og hef ég ekkert frétt af honum síðan, og hef ég þó látið vandlega leita að honum. En móðir hans, sem er dóttir eins af vesírum mínum, er enn á lífi.“ Beiddi þá Sjemseddín Móhammed leyfis að sækja hana heim og hafa hana með sér til Egiptalands; var honum leyft það. Því næst lét hann undir eins vísa sér á hús hennar, og fór þangað með dóttur sína og dótturson, því hann langaði svo mjög að kynnast henni, að hann ekki hafði eirð á að bíða til næsta dags.

Kom Schemseddin að henni, yfirkominni af harmi

Ekkja Núreddíns Alís bjó í sama húsi, sem maður hennar hafði dáið í. Tafði Sjemseddín Móhammed sig ekki á því að skoða húsið, sem var mikilfenglega og skrautlega byggt og prýtt fögrum marmarasúlum; hann kyssti dyrnar og marmaratöflu eina, er nafn bróður hans var skrifað á með gullnu letri, og sagðist vilja finna mágkonu sína að máli. Vísuðu þjónarnir honum inn í víðan garð, og stóð í honum miðjum hús með kúptum stöpli; hafði hin ástríka móðir látið gera það til minningar um Bedreddín Hassan, er hún ætlaði dauðan, og sat hún þar því nær ætíð, dag og nótt. Nú bar einnig svo til, að hún var þar stödd og harmaði son sinn, kom Sjemseddín að henni, yfirkominni af harmi, í því hún mælti fram vísu þessa:

Er þá fylkir fegurðar

falinn kumli lágu,

hann, sem augnayndi var

allra þeirra, er sáu?

Heilsaði hann henni þá og beiddi hana að fella niður harmatölur sínar og kveinstafi um stund; gerði hann uppskátt fyrir henni, að hann væri mágur hennar og sagði henni, í hverju skyni hann væri kominn til Balsora.

133. NÓTT.

Vesírinn Sjemseddín Móhammed sagði mágkonu sinni frá öllu því, er gerst hafði í brúðkaupi Fríðu, dóttur hans, í Kairó, og að hann hefði fundið kver í höfuðbúnaði Bedreddíns með eiginhandarriti bróður síns. Því næst sýndi hann henni Agib og móður hans og sagði henni, hver þau væru. Ekkjan sat grafkyrr, eins og hún sinnti engum veraldlegum hlutum, en undir eins og hún heyrði af sögusögn mágs síns, að sonur hennar, er hún syrgði svo sárt, væri enn á lífi, reis hún á fætur og faðmaði að sér Fríðu og Agib með innilegri blíðu. Sá hún, að hann hafði svip Bedreddíns og grét nú feginstárum; ætlaði hún aldrei að þreytast á að kyssa sveininn. En Agib lét blíðlega að ömmu sinni, og var hinn glaðasti; sagði þá Sjemseddín Móhammed mágkonu sinni, að nú skyldi hún láta af öllum gráti og harmi. „Þú skalt“, mælti hann, „búast til að fylgja okkur til Egiptalands; hefur soldán Egiptalands þegar samþykkt það, og vona ég að þú synjir okkur ekki þíns samþykkis. Munum við að líkindum finna son þinn, og fari svo, á vel við að færa í letur, til fróðleiks komandi kynslóðum, sögu hans, sögu þína, dóttur minnar og mína.“ Ekkja Núreddíns Alís tók þessum kosti feginshugar og lét samstundis hafa allan viðbúnað til ferðarinnar. Beiddi Sjemseddín Móhammed aftur leyfis að tala við soldán og kveðja hann; fór hann af hans fundi, sæmdur hinni mestu virðingu, og voru honum fengnar meðferðis gjafir til Egiptasoldáns. Lagði hann þessu næst af stað heimleiðis þann veginn, er liggur um Damaskus.

Þegar hann var kominn nálægt borg þessari, lét hann setja tjöld sín fyrir utan það hlið, sem hann ætlaði í gegnum inn í borgina; kvaðst hann mundu standa þar við í þrjá daga, svo að föruneyti sitt gæti hvílt sig; ætlaði hann að kaupa þar gjafir handa Egiptalands soldáni. Meðan hann var að kjósa úr hinum fegursta vefnaði, er kaupmenn komu með í tjald hans, beiddi Agib svarta geldinginn, siðameistara sinn, að fylgja sér um borgina. Kvaðst hann ætla að skoða það betur, er hann áður að eins hefði séð í flýti; sagði hann sér og vera hug á að vita, hvernig bakaranum liði, sem hann hefði kastað til steininum svo að kom í höfuðið. Geldingurinn lét það fúslega eftir honum, og er Fríða hafði gefið þeim leyfi til, gengu þeir inn í borgina um Paradísarhliðið, sem næst var tjöldum vesírsins. Gengu þeir um opinber pláss og torgin, sem full voru af hinum dýrasta varningi, því næst komu þeir í hið forna Ommíada musteri, meðan trúaðir menn voru að safnast þangað til bænagjörðar milli hádegis og sólarlags; eftir það gengu þeir til búðar Bedreddíns Hassans. Fékkst hann enn við að baka rjómatertur eins og fyrri, og kannaðist hann við Agib jafnskjótt sem hann heilsaði honum. „Munið þér til að við höfum sést fyrr?“ mælti Agib; horfði þá Bedreddín Hassan á hann, en viknaði ósjálfrátt eins og í fyrra skiptið; rann svo út í fyrir honum, að hann gat ekki komið upp orði og svarað honum. En er hann hafði jafnað sig, bauð hann Agib og geldingnum, að koma inn og borða hjá sér rjómatertur. Beiddi hann Agib að fyrirgefa sér, að hann hefði gert hann hræddan, þegar hann elti hann út úr borginni. „Ég réði mér ekki,“ sagði hann, „eitthvert hulið afl dró mig á eftir yður; ég megnaði ekki að standa á móti því.“

Munið þér til að við höfum sést fyrr?

134. NÓTT.

Þegar Agib heyrði þetta, undraðist hann og mælti: „Vinsemd sú, er þér sýnið mér, keyrir fram úr öllu hófi, og ekki fer ég inn með yður, nema þér sverjið mér, að elta mig ekki, þegar ég fer héðan. En ef þér gerið það og standið við orð yðar, skal ég koma á morgun meðan vesírinn, afi minn, er að kaupa gjafir handa Egiptalands soldáni.“ Lofaði Bedreddín að gera honum allt að óskum og fór nú Agib inn í búðina með geldingnum og gaf bakarinn þeim rjómatertu að eta, sem ekki var lakari en sú, er hann hafði borið á borð í fyrra skiptið. Settist Bedreddín hjá Agib og snæddi líka, var hann þá svo afar glaður, að hann ætlaði að faðma sveininn, en hann hratt honum frá sér og mælti: „Stillið yður, vinahót yðar eru of áköf. Látið yður nægja að sjá mig og tala við mig.“ Hlýddi Bedreddín orðum hans og hætti að snæða; kvað hann þá vísu af munni fram Agib til lofs.

En er gestir Bedreddíns Hassans voru hættir að eta, færði hann þeim vatn til handaþvottar og hvítt handklæði. Því næst byrlaði hann svaladrykk og kældi hann með ís og bar Agib svo mælandi: „Drekkið, þetta er hinn besti rósadrykkur, sem fæst í allri borginni, og munuð þér aldrei hafa bragðað slíkan.“ Drakk Agib hann og þótti hann afbragðs ljúffengur; tók þá Bedreddín við drykkjarkerinu og hellti á handa geldingnum og renndi hann það út í einum teig. Þeir Agib og siðameistari hans þökkuðu nú bakaranum fyrir veitingarnar og flýttu sér heim, því framorðið var. Þegar þeir komu til tjalda vesírsins, gengu þeir fyrst til kvennatjaldsins; fagnaði amma Agibs afturkomu hans og faðmaði hann grátandi, því hún hafði ætíð Bedreddín son sinn í huganum. Tók hún til máls: „Sonur, þá væri fögnuður minn fullkominn, ef ég mætti faðma hann Bedreddín Hassan, föður þinn, eins og ég faðma þig.“ Bjó hún þá til kvöldverðar, lét Agib setjast hjá sér, og gat til, að hann mundi koma svangur heim. Bar hún þá á borð fyrir hann sneið af rjómatertu, er hún sjálf hafði tilreitt, enda var hún afbragð. Vitum vér nú af sögu Bedreddíns, að engum bakara var það betur gefið en henni. Gaf hún geldingnum líka af henni, en bæði hann og Agib höfðu borðað svo mikið hjá Bedreddín, að þeir vildu ekki einu sinni smakka á henni.

135. NÓTT.

Agib snerti varla á þeirri sneið, sem honum var fengin og lét hann eins og sér smakkaðist ekki, og setti hana frá sér; allt að einu gerði Sjaban,* geldingurinn. Þegar ekkja Núreddíns Alís sá það, mælti hún: „Hvernig stendur á því, sonur, að þú vilt ekki þiggja það, sem ég sjálf hef tilreitt? Þú skalt vita, að enginn maður getur bakað slíkar rjómatertur, nema hann Bedreddín Hassan, faðir þinn, og hann hefur lært það af mér.“ „Amma mín góð,“ ansaði Agib, „ef þú ekki getur búið þær til betri, þá læt ég þig vita, að hérna í borginni er bakari, sem tekur þér langt fram í þessari list. Við átum eina hjá honum áðan, og var hún miklu betri en þessi.“

Þegar amma Agibs heyrði þetta, leit hún með reiðisvip til geldingsins og mælti: „Hvað er þetta, Sjaban! Þér er skipað að hafa gætur á sonarsyni mínum, og þú fer með hann til bakara og lætur hann éta þar, eins og húska?“ Þá svaraði geldingurinn: „Það er aldrei nema satt, að við töluðum stundarkorn við bakara, en við neyttum einskis hjá honum.“ „Fyrirgefið,“ mælti Agib, „við vorum í búðinni hans og átum þar heila rjómatertu.“ Reiddist þá hin gamla kona geldingnum enn meir; hún rauk upp úr sæti sínu og flýtti sér í tjaldið til Sjemseddíns Móhammeds og kærði svo skörulega fyrir honum athæfi Sjabans, að hann stórreiddist honum. Var hann í rauninni uppstökkur, og hafði oft fokið í hann af minna; fór hann að vörmu spori til tjalds mágkonu sinnar og sagði við geldinginn með miklum þjósti: „Þorparinn þinn, dirfist þú að bregðast svo svívirðilega því trausti, sem á þér er haft?“

Þó að vitnisburður Agibs hefði nú nógsamlega komið upp um Sjaban, þrætti hann samt fyrir; en sveinninn stóð annarsvegar fast á því, er hann einu sinni hafði sagt, og sór afa sínum, að þeir hefðu báðir etið svo mikið, að þeir þyrftu einskis kvöldverðar. Kvað hann bakarann þar ofan hafa veitt þeim rósadrykk. „Þú hinn vondi þræll!“ sagði vesírinn við Sjaban, „ætlarðu alltaf að þræta fyrir?“ Var Sjaban svo ósvífinn, að hann sór, að hann hefði ekki talað annað en hreinan sannleikann. En vesírinn skammaði hann og kallaði hann lygara; kvaðst hann betur trúa dóttursyni sínum en honum; en samt skyldi hann trúa orðum hans, ef hann æti rjómatertu þá, er á borðinu stóð. Þó nú Sjaban hefði áður étið yfir sig, ætlaði hann samt að gangast undir skírslu þessa, og tók eina sneið af tertunni; en undir eins og hann bragðaði á henni, varð honum óglatt, svo að hann varð að hætta við. Allt fyrir það barði hann lygina blákalt fram og sagðist hafa étið svo mikið daginn áður, að hann hefði enga matarlyst. Varð nú vesírinn uppvægur af ósannsögli hans og með því hann var sannfærður um, að hann mundi vera sekur, lét hann gefa honum iljastroku; en við þá ráðningu meðgekk þrællinn. Játaði hann upp á sig veinandi og emjandi, að hann hefði étið rjómatertu með Agib hjá bakara einum, og hefði hún verið margfalt betri en sú, sem á borðinu stóð.

Mágkona vesírsins hélt að geldingurinn vildi skaprauna sér með játningu þessari og sagði því við hann: „Ég trúi því ekki, að rjómatertur bakarans séu betri en mínar, og vil ég komast fyrir, hvort svo er. Sæktu því rjómatertu til hans undir eins.“ Lét hún fá geldingnum peninga til að kaupa fyrir, og fór hann síðan til Bedreddíns. „Bakari góður!“ mælti hann, „hérna eru peningar, látið þér mig fá rjómatertu fyrir þá; eina af húsmæðrum mínum langar til að smakka á þeim.“ Þá vildi svo til að Bedreddín hafði nokkrar glænýjar og glóðvolgar, og valdi hann úr einhverja hina bestu, og sagði um leið, að enginn af þeim mönnum, sem nú væru uppi, mundi geta búið til slíka, nema móðir sín, ef hún væri enn á lífi.

Sneri nú geldingurinn aftur til tjaldanna með rjómatertuna og fékk ekkju Núreddíns Alís, en hún tók fegin við. En jafnskjótt sem hún hafði látið einn bita af henni upp í sig, rak hún upp hljóð og hné í ómegin. Sjemseddín Móhammed, sem viðstaddur var, varð forviða og stökkti sjálfur vatni í andlit mágkonu sinnar og stumraði yfir henni. Þegar hún var komin til sjálfrar sín, kallaði hún upp: „Guð minn, þessa tertu hefur hann Bedreddín sonur minn bakað.“

136. NÓTT.

Þegar vesírinn Sjemseddín Móhammed heyrði, að móðir Bedreddíns Hassans fullyrti, að hann hefði bakað rjómatertu þá, er geldingurinn kom með, varð hann óumræðilega glaður. En er hann fór að hyggja betur að, þótti honum það harðla ólíklegt, og spurði hana, af hverjum ástæðum hún héldi það, og hvort enginn bakari mundi baka eins góðar rjómatertur og Bedreddín Hassan. „Vera kann það,“ svaraði hún, „að til séu þeir, sem það geta, en með því ég hef frábrugðna aðferð, og hef engum kennt leyndardóm þenna, nema honum, hlýtur hann fortakslaust að hafa bakað tertuna. Látum okkur vera glöð, bróðir minn! Nú höfum við loksins fundið hann, sem við höfum svo lengi þráð.“ Var hún þá næsta óðlát, en vesírinn beiddi hana að stilla sig og mælti: „Við skulum ekki vera lengi í vafa um þetta, og þarf ekki annars en að senda eftir bakaranum, og munt þú og dóttir mín fljótt kannast við, ef hann er Bedreddín Hassan. En þið verðið að fela ykkur fyrir honum, og aldrei láta hann sjá ykkur, þó þið horfið á hann, því mér er ekki um að láta fagnafund hans og okkar verða hér í Damaskus. Ætla ég að fresta því, þangað til við komum til Kairó; skal ég þar halda gleðihátíð, sem þú munt hafa mestu skemmtun af.“

Vesírinn gekk frá konunum og heim í tjald sitt; kallaði hann á fimmtíu menn af liði sínu og mælti: „Hver yðar taki staf í hönd sér og fylgi Sjaban til bakara eins í borginni, sem hann þekkir. Undir eins og þér eruð komnir að búð hans, skuluð þér mölva allt, er þér sjáið, og spyrji hann yður, því þér gerið slíkt spellvirki, skuluð þér aftur spyrja hann, hvort hann hafi ekki bakað rjómatertuna, sem sótt var til hans. Ef hann játar því, skuluð þér taka hann fastan, en varist að berja hann, eða gera honum nokkurt mein. Farið nú af stað og flýtið ykkur.“ Hlýddu þeir óðara skipun vesírsins, og er geldingurinn hafði fylgt þeim inn í sölubúð Bedreddíns Hassans, mölvuðu þeir allt í sundur, diska, skálar, staup, krukkur, brauðmót, pönnur og öll húsgögn, sem þar voru; synti allt húsið í sykurlegi, rjóma og víni. Varð Bedreddín Hassan frá sér, er hann sá þessar aðfarir, og spurði kveinandi, því svo væri farið með sig og hvað hann hefði misgert. Sögðu þeir þá í einu hljóði: „Hefur þú ekki bakað rjómatertuna, sem geldingurinn keypti?“ „Það hef ég gert,“ svaraði hann, „hvað varð að henni fundið? Ég skora á hvern, sem þorir, að fara í kapp við mig, og gera aðra betri.“ Svöruðu sendimenn vesírsins honum engu, heldur héldu þeir áfram að brjóta í sundur, hvað sem fyrir varð, og rifu jafnvel bakstursofninn niður. Meðan á þessum ósköpum gekk, höfðu nábúarnir flykkst að, þegar þeir heyrðu skarkalann; urðu þeir forviða, er þeir sáu fimmtíu vopnaða menn gera slíkan usla og vildu vita, hvað þeim gengi til svo óheyrilegs athæfis. Tók Bedreddín aftur til máls og sagði: „Ég bið yður fyrir alla muni að segja mér, hvað ég hef til saka gert, fyrst þið brjótið allt í sundur fyrir mér?“ „Hefur þú ekki bakað rjómatertuna, sem geldingurinn keypti?“ spurðu þeir aftur. „Raunar hef ég gert það,“ svaraði hann, „en það fullyrði ég, að hún var góð í alla staði, og á ég ekki slíka meðferð skilið.“ Síðan tóku þeir hann fastan, röktu höfuðbúnað hans í sundur, og bundu með honum hendur hans á bak aftur; drógu þeir hann með ofbeldi út úr búðinni og fóru burt með hann. Mannþyrping sú, er saman hafði hlaupið, kenndi í brjósti um Bedreddín, og ætlaði að verja hann, en í sama bili komu erindrekar lögreglustjórans í borginni, tvístruðu lýðnum, og leyfðu mönnum vesírsins að fara með bakarann; hafði Sjemseddín Móhammed látið lögreglustjórann vita, hvað hann hafði skipað mönnum sínum að gera, og hafði hann beiðst hans liðsinnis. En hann var hyggnari en svo, að hann léti nokkuð á móti vesír Egiptasoldáns, herra síns.

137. NÓTT.

Nú var Bedreddín dreginn áfram þrátt fyrir óp hans og grát; svöruðu ofríkismennirnir honum engu, þó hann hvað eftir annað spyrði þá, hvað verið hafði að tertunni; en er þeir voru komnir til tjalda vesírsins, varð hann að bíða þangað til hann kom aftur frá lögreglustjóra borgarinnar. Þegar vesírinn var kominn, lét hann undir eins leiða bakarann fyrir sig. Beiddi hann vesírinn með tárin í augunum að segja sér, með hverju hann hefði reitt hann til reiði. Svaraði þá vesírinn: „Óláns maður, hefur þú ekki bakað rjómatertuna, sem sótt var handa mér?“ „Það játa ég,“ ansaði Bedreddín, „en hvað hef ég afbrotið með því?“ „Ég skal hegna þér eins og þú hefur til unnið,“ mælti vesírinn, „og skaltu láta lífið fyrir, að þú hefur bakað svo ónýta tertu.“ „Guð varðveiti mig!“ æpti Bedreddín, „á ég að trúa því, sem ég heyri? Er það þá dauðasök, að baka slæma rjómatertu?“ „Svo er í sannleika,“ mælti vesírinn, „og átt þú ekki annars von af mér.“

Meðan þeir töluðu þetta saman, höfðu báðar konurnar, sem voru í felum, virt Bedreddín Hassan gaumgæfilega fyrir sér; þekktu þær hann undir eins, þó langt væri um liðið, síðan þær sáu hann. Urðu þær svo óumræðilega glaðar, að þær hnigu í ómegin; en er þær voru raknaðar við, gátu þær varla stillt sig um að hlaupa um háls hins ástkæra manns, sem nú var aftur fundinn, og aftraði þeim ekki annað en það, að þær höfðu lofað vesírnum að láta hann ekki sjá sig. Hafði Sjemseddín Móhammed ákveðið, að þau skyldu fara af stað áður en náttaði; lét hann því taka upp tjöldin og búa vagnana til burtferðar. Skipaði hann að læsa Bedreddín Hassan í rammgjörva örk, og láta hana upp á úlfalda. En er allt var tilbúið, lagði vesírinn af stað með föruneyti sínu, og lét ekki staðnæmast fyrr en undir næstu nótt. Var þá Bedreddín Hassan tekinn út úr örkinni, og var honum gefið að eta, en þess var vandlega gætt, að hann kæmi ekki nærri konu sinni eða móður; var þannig farið með hann á allri ferðinni, en hún stóð í tuttugu daga.

Þegar vesírinn var kominn til Kairó, lét hann setja tjöldin fyrir utan borgina; því næst lét hann leiða Bedreddín fram, og skipaði í viðurvist hans timburmanni einum að sækja við og reisa upp staur í flýti. Þá spurði Bedreddín: „Herra, til hvers látið þér reisa staurinn?“ og svaraði vesírinn: „Ég ætla að láta binda þig við hann, og síðan láta bera þig um alla borgina, til þess menn skuli sjá svívirðilegan bakara, sem engan pipar lætur í rjómaterturnar.“ Varð þá svo skoplegt að sjá og heyra, hvað aumlega Bedreddín bar sig, að Sjemseddín Móhammed gat varla stillt sig um að hlæja. „Guð minn!“ æpti Bedreddín, „á að lífláta mig með slíkri grimmd og háðung fyrir það, að ég lét engan pipar í rjómatertuna?“

138. NÓTT.

Svo alvörugefinn, sem kalífinn Harún Alrasjid var, gat hann samt ekki annað en hlegið, þegar hann heyrði, að Sjemseddín Móhammed hefði hótað Bedreddín Hassan lífláti fyrir það, að hann hefði ekki látið neinn pipar í rjómatertu þá, er hann seldi. Hélt Bedreddín Hassan áfram að bera upp kveinstafi sína á þessa leið: „Var þá allt mölvað í húsi mínu, var ég sjálfur hnepptur í örkina og dæmdur til dauða fyrir það, að ég lét engan pipar í rjómatertuna? Drottinn minn, eru slíks dæmi? Geta trúaðir breytt þannig? Geta þeir farið þannig að ráði sínu, sem þjóna réttlætinu og gera alls konar góðverk? Aldrei hefur nokkur maður orðið fyrir slíku ranglæti og hörku sem ég; getur það átt sér stað, að nokkur maður ráði annan af dögum fyrir það, að hann hefur ekki látið pipar í rjómatertu? Bölvaðar séu allar rjómatertur, bölvaður sé fæðingardagur minn. Guð gæfi ég mætti deyja hér samstundis.“

Þú manst víst glöggt, hvernig til hagaði í brúðarhúsi þínu.

Þannig kveinaði Bedreddín og barmaði sér grátandi og óhuggandi. En er staurinn var tilbúinn og borinn fram, rak hann upp hljóð við þá hina hryllilegu sjón, og mælti: „Guð minn, lætur þú viðgangast, að ég deyi svívirðilegum og kvalafullum dauða? Hvern glæp hef ég drýgt? Ekki þjófnað eða manndráp, ekki hef ég heldur afneitað guði mínum; öll yfirsjón mín er sú, að ég lét engan pipar í rjómatertuna.“ Var nú komið fram á nótt, og lét því vesírinn aftur læsa Bedreddín dauðhræddan í örkina, og sagði við hann: „Sittu þar til morguns, og skaltu ekki lifa til annars kvölds.“ Örkin var aftur látin upp á úlfaldann, og var líka látið upp á hina úlfaldana; fór vesírinn á bak og lét flytja Bedreddín í örkinni á undan sér, og reið hann því næst inn í borgina með föruneyti sínu. Nú sem ferðafólkið með lestinni hafði farið gegnum mörg stræti, kom það loksins til vesírshallarinnar; var þá örkin ofan tekin, en bannað að ljúka henni upp, fyrr en skipað væri. Meðan nú verið var að taka ofan af hinum úlföldunum, tók Sjemseddín Móhammed mágkonu sína og dóttur afsíðis, og sagði við dóttur sína: „Guði sé lof, að hann hefur látið oss farsællega aftur finna bróðurson minn og eiginmann þinn. Þú manst víst glöggt, hvernig til hagaði í brúðarhúsi þinu. Láttu nú búa það að öllu eins og það var þá, en ef þú manst nokkuð ógjörla, skaltu líta í lýsingu þá, er ég samdi. Meðan þú gerir þetta, skal ég sjá um allt hið annað.“

Fríða gerði feginshugar það, sem faðir hennar sagði, en hann lét að öllu búa salinn og skreyta, eins og hann hafði verið daginn, sem Bedreddín Hassan hitti krypplinginn, hestaþræl soldáns. Svaraði ljós ljósi, auk heldur annað, og er allt var tilbúið, gekk vesírinn inn í herbergi dóttur sinnar, og lagði klæði Bedreddíns, höfuðbúnað hans og sjóðinn á stólinn. Sagði hann henni þá, að hún skyldi hátta, en þegar Bedreddín kæmi, skyldi hún kvarta yfir því, að hann hefði ekki hvílt við hlið henni, þegar hún vaknaði. Skyldi hún neyða hann til að leggjast fyrir aftur. Lauk vesírinn þannig ræðu sinni: „Á morgun skaltu skemmta mágkonu minni og mér með því að segja frá, hvernig fer í nótt.“ Að svo mæltu skildi vesírinn við dóttur sína.

139. NÓTT.

Þegar Sjemseddín Móhammed hafði látið alla þjónana fara burt úr salnum, nema tvo eða þrjá, skipaði hann þeim að taka Bedreddín úr örkinni og koma með hann inn í salinn í skyrtu og nærbuxum, láta hann þar einan og loka dyrunum. Svo harmþrunginn sem Bedreddín var, hafði hann þó sofnað út af, og lá í fastasvefni, og tókst þjónunum að afklæða hann og færa í skyrtu og nærbuxur, áður en hann vaknaði, og báru þeir hann svo fljótt inn í salinn, að hann fékk ekki áttað sig. En er hann var kominn þangað, og leit til allra hliða, varð allt, sem þar var, til þess að minna hann á brúðkaup hans; hann þekkti aftur salinn, þar sem hann hafði hitt krypplinginn, og varð nú forviða. Þó brá honum mest við, er honum varð gengið að herbergisdyrum nokkrum, er opnar voru, og leit þar inn, því hann sá þar föt sín á sama stað, sem hann mundi, að hann hafði látið þau á brúðkaupsnóttinni. „Guð minn!“ mælti hann, „sef ég eða vaki?“ Fór hann að núa stýrurnar úr augum sér, en Fríða, sem hafði horft á hann, og haft gaman af undrun hans, tók þá sundur rúmtjöldin og gægðist út með höfuðið, og mælti með blíðlætis rómi: „Elskan mín, hvað ertu að gera þarna við dyrnar? Komdu og leggstu fyrir aftur. Þú hefur látið mig bíða svo lengi eftir þér, og mér varð illt við, þegar ég sá, að þú varst horfinn úr rúminu.“ Kom nú annar svipur en verið hafði á Bedreddín, er hann þekkti þar hina yndislegu brúður, sem hann mundi glöggt að hann hafði sofið hjá. Gekk hann því inn í herbergið, en ekki háttaði hann, því hann var eins og ringlaður af öllu því, er drifið hafði á daga hans í tíu ár, sem honum var ómögulegt að skilja, að gerst hefði á einni nótt; gekk hann þá að stólnum, er klæði hans og sjóðurinn lágu á. Skoðaði hann hvorttveggja vandlega og mælti: „Guð minn, þessir hlutir eru mér óskiljanlegir.“

Fríða hafði gaman af fáti því, er var á Bedreddín og mælti: „Komdu nú og leggstu fyrir; hvað tefur þig?“ Þá gekk Bedreddín til konu sinnar og mælti: „Seg mér fyrir hvern mun, hef ég verið hjá þér lengi?“ „Mér þykir þú spyrja skrítilega,“ ansaði hún, „gekkstu ekki frá mér rétt nýlega? Þú ert einhvernveginn utan við þig.“ „Svo mikið man ég, að ég hef verið hjá þér,“ mælti Bedreddín, „en ég man líka, að síðan það var, hef ég verið tíu ár í Damaskus. En hafi ég sofið hér í nótt, er ómögulegt að ég hafi verið svo lengi í burtu; því verður ekki komið saman. Seg mér nú, hvað ég á að halda; er gifting mín hugarburður, eða var fjarvera mín einber draumur?“ „Svo er í sannleika,“ ansaði Fríða, „þig hefur dreymt, að þú værir í Damaskus.“ „Þá hef ég aldrei heyrt skringilegri sögu en þessi er,“ mælti Bedreddín og hló hátt, „ég er viss um að þér mun þykja draumurinn skrítinn. Þú getur því nærri, því svo bar fyrir mig, að ég var staddur fyrir utan Damaskusborgar-hlið, eins á mig kominn og ég er nú, og elti mig skrílþyrping inn í borgina og spottaði mig; flýði ég þá til bakara eins, og tók hann mig í sonar stað og kenndi mér iðn sína; erfði ég atvinnu hans og sölubúðina eftir hans dag. Auk þess hefur ótal margt annað viljað mér til, en það væri of langt, að segja frá því öllu, en vel réðist úr að ég vaknaði, því það átti að negla mig á staur, og var allur glæpurinn sá, að ég hafði selt rjómatertu, sem enginn pipar var í.“

„Þar voru þér að vísu sýnd óguðleg rangindi,“ svaraði Fríða og skellihló, en Bedreddín sagði henni enn fremur til sannindamerkis, að allt í húsi sínu hefði verið mölvað sundur fyrir sér; sagði hann og frá því, hversu óþyrmilega hefði verið farið með sig. „En guði sé lof,“ mælti hann, „að allt þetta var ekki annað en draumur.“

140. NÓTT.

Fjarri fór því að Bedreddín yrði svefnsamt um nóttina. Hann vaknaði öðru hverju og spurði sjálfan sig, hvort hann vekti eða dreymdi. Hann trúði ekki láni sínu, og leitaðist því við að ganga úr skugga um, hvort hann í rauninni væri svona sæll; brá hann því hvílutjöldunum í sundur og skimaði allt í kringum sig. „Þetta er enginn hugarburður,“ sagði hann, „það er sama herbergið, sem ég gekk í til brúðurinnar, sem ætluð var krypplingnum.“ Ljómaði nú af degi og var hann enn í nokkrum vafa, en þá var barið á dyr, og kom inn Sjemseddín Móhammed, og bauð honum góðan dag. Brá Bedreddín Hassan í brún, er hann sá mann, sem hann þekkti svo vel, þó hann væri nú ekki eins ógurlegur, eins og þegar hann kvað upp dauðadóm hans. „Voruð þér það ekki,“ sagði hann, „sem fóruð svo svívirðilega með mig, af því ég hafði ekki piprað rjómatertuna, og dæmduð mig til hryllilegs dauðdaga, svo að mér enn þá hrís hugur við?“

Þá hló vesírinn, og tók nú af allan efa hans með því að segja honum, hvernig hann hefði komið í sitt hús fyrir tilstilli anda nokkurs, og átt dóttur sína — því allt þetta réði vesírinn af sögusögn krypplingsins. Kvaðst hann hafa séð af eiginhandarriti Núreddíns Alís, því, er hann fann í höfuðbúnaði hans, að hann væri bróðursonur sinn, og hefði hann því lagt af stað til Balsora til að leita frétta af honum. „Nú bið ég þig, frændi!“ mælti hann, og faðmaði Bedreddín með mestu ástúð, „að fyrirgefa mér allar þær hugraunir, sem þú hefur orðið að þola af mínum völdum, síðan við fundumst. Ég vildi flytja þig hingað áður en þú vissir af láni þínu, og ætlaðist svo til, að eftir þungar þrautir og hörmungar yrði fögnuður þinn meiri. Láttu nú huggast af gleðinni, þar sem þú hefur fundið þau, sem þér hljóta að vera kærust. Nú skaltu fara í önnur föt, en á meðan skal ég segja móður þinni til, því hún þráir mjög að faðma þig og sýna þér son þinn; þú sást hann í Damaskus, og hneigðist þá hjarta þitt ósjálfrátt til hans af elsku, þó þú þekktir hann ekki.“

Því verður ekki með orðum lýst, hversu Bedreddín fagnaði, er hann sá móður sína og Agib son sinn; föðmuðu þau þrjú hvert annað með einlægum ástaratlotum og hjartnæmri blíðu. Meðan á því stóð, hafði Sjemseddín Móhammed farið til soldáns og sagt honum, hversu æskilega ferðin hafði heppnast. Varð soldán svo frá sér numinn, er hann heyrði sagt frá þessum merkilegu atburðum, að hann lét færa sögu þessa í letur og leggja til geymslu í skjalahirslu ríkisins. En er vesírinn var kominn heim, gekk hann með ættfólki sínu til dýrðlegasta borðhalds, er hann hafði látið búa undir, og ríkti nú hin mesta gleði í húsum hans.“

Þannig lauk stórvesírinn Gíafar við sögu Bedreddíns Hassans, og sagði við kalífann Harún Alrasjid: „Drottinn rétttrúaðra manna! Þetta er sagan, sem ég ætlaði að segja yðar hátign.“ Þótti kalífanum sagan svo frábær, að hann óðara gaf þrælnum Ríhan upp alla hegningu. En til þess að hugga hinn unga mann, sem sjálfur af hryggilegu óláni hafði svipt sig heittelskaðri konu, gifti hann honum eina af ambáttum sínum, veitti honum ótal velgerðir og sýndi honum góðvilja sinn allt til dauða.“

Þegar Sjerasade lauk við sögu þessa, sá til sólar, og með því enginn tími var til að byrja á nýrri sögu, sagði hún Sjarjar, að hann mætti vera viss um, að ef hann lofaði sér að lifa, gæti hún sagt honum sögu næstu nótt, sem væri merkilegri en hinar fyrri. Stóð soldán upp þegjandi, og var hann á báðum áttum, en loksins réði hann samt af, að láta drottningu segja sér sögu þessa, því hann vissi ekki, nema hún kynni að vera enn frábærari en hinar; frestaði hann því lífláti hennar enn til seinni tíma.

Sagan af krypplingnum litla

141. NÓTT.

„Herra!“ tók Sjerasade til máls, þegar Dínarsade hafði vakið hana, „einu sinni bjó skraddari í Kasjgar, sem átti afbragðs fríða konu; höfðu þau hina heitustu ást hvort á öðru. Það var einhvern dag, er hann sat við vinnu sína, að lítill krypplingur settist fyrir utan sölubúð hans, og fór að syngja og slá bjöllubumbu. Hafði skraddarinn skemmtun af þessu, og með því hann vildi, að kona hans líka hefði gaman af bauð hann krypplingnum heim með sér. Krypplingurinn þáði boðið, og lokaði skraddarinn búðinni og gekk með honum heim til sín. Þetta var um kvöldverðar tíma, og hafði skraddarakonan soðið ljúffengan fiskimat; bar hún hann nú fram og settust þau þrjú saman til borðs. En meðan þau voru að snæða, hlekktist krypplingnum á, því hann gleypti stórt fiskbein og dó af því að vörmu spori, og fengu þau hjónin ekki að gert. Féllst þeim því meira um slys þetta, sem það vildi til á heimili þeirra, og þau máttu búast við, að þeim yrði refsað eins og morðingjum, þegar atburður þessi yrði kunnur. En skraddaranum kom úrræði í hug til að losast við líkið með hægu móti. Þau hjónin tóku það, svo að annað þeirra hélt undir höfuðið, en hitt undir fæturna, og báru það til húss nokkurs í nágrenninu, sem læknir einn bjó í; hann var Gyðingur. Þau drápu á dyr, en þar hagaði svo til, að upp frá þeim gekk brattur stigi til herbergis læknisins. Ambátt nokkur kom undir eins ofan til dyra og hafði eigi ljós með sér; lauk hún upp og spurði, hvert erindi þeirra væri. „Segðu húsbónda þínum,“ önsuðu þau, „að við höfum komið hingað með dauðveikan mann til þess að hann skyldi ráðleggja honum eitthvert meðal. Fáðu honum þetta, svo hann ekki skuli halda, að hann muni vinna ókeypis.“ Og laumaði þá skraddarinn silfurpeningi í lófa ambáttarinnar, en á meðan hún fór inn til húsbónda síns, báru þau hjónin líkið í skyndingu upp stigann, lögðu það niður þar og flýttu sér heim.

...það, sem niður hafði oltið, var dauður maður

Læknirinn brást glaður við boðskap ambáttarinnar og fé það, er honum galst fyrir fram; hugsaði hann með sér, að ekki stoðaði, að slá slöku við sjúklingi, sem svo mikil gróða von var af. „Komdu fljótt með ljósið,“ segir hann við ambáttina og hleypur á undan í myrkrinu að stiganum, og rak hann þá fótinn svo hart í krypplinginn, að hann valt ofan stigann og var við sjálft búið, að læknirinn yrði honum samferða. Hann kallaði eftir ljósi, og þá er ambáttin loksins kom með það, gengu þau bæði ofan stigann, og sáu þá, að það sem niður hafði oltið, var dauður maður. Þá varð læknirinn logandi hræddur, ákallaði Móses, Aron, Jósúa og alla spámenn Gyðinga og mælti: „Ó, mig auman, að ég skyldi æða að stiganum í myrkrinu. Ég er banamaður sjúklingsins, og mér er glötunin vís, nema hamingjan hjálpi mér. Bráðum verð ég tekinn fastur eins og morðingi.“ Svo hræddur sem hann var, hafði hann þó vit til þess, að láta loka dyrum sínum, svo að enginn af þeim, er fram hjá gengju, kæmist að óhamingju hans. Loksins bar hann líkið inn í herbergi konu sinnar, og lá við hún liði í ómegin, er hún sá þessa ólánsbyrði. „Æ,“ kallaði hún upp, „við erum frá, ef við ekki komum líkinu burt í nótt. Liggi það hér til morguns, þá verður það okkar bani; æ, hvernig atvikaðist það, að þú skyldir verða þessum manni að bana?“ „Það skiptir minnstu,“ ansaði Gyðingurinn, „mestu varðar, að finna gott ráð til að sleppa úr þessum vandræðum.“

142. NÓTT.

Þau hjónin báru nú saman ráð sín og reyndist konan úrræðabetri, en það var hennar ráð, að bera líkið upp á flatþakið og fleygja því niður um skorsteininn í húsi nábúa þeirra, sem var mahómedanskrar trúar, og var soldáni í útvegum fyrir flesk, olíu, smjör og allskonar feitmeti; geymdi hann vistaforða sinn þar í húsinu, og skemmdist hann mjög af músum og völskum. Var nú gert að ráði konunnar; krypplingurinn var borinn upp á þak og látinn með varkárni ofan síga í reipum, sem smeygt var undir hendur honum, ofan í skorstein nábúans. Þannig kom hann niður standandi og stóð grafkyrr í sömu stellingu, þegar reipin voru dregin upp.

Óðar en þau Gyðingahjónin voru komin ofan í hús sitt, kom fleskmangarinn heim úr brúðkaupsveislu með skriðljós í hendi, og varð honum hverft við, er hann sá mann standa á arni sínum. En með því að hann var engin gunga, og hann hugði, að þetta mundi vera þjófur, greip hann lurk, óð að krypplingnum og grenjaði hátt: „Bölvaður nokkuð! Ég hélt að mýsnar og völskurnar ætu frá mér feitmetið, en nú sé ég að þú fer með það upp um skorsteininn. En ég skal sjá svo um, að þig fýsi ekki hingað í annað sinn.“ Lamdi hann þá líkið, svo að það datt niður á grúfu, og varð hann þá því ólmari að lemja, en er hann fann, að maðurinn hrærði ekki legg né lið, fór hann að skoða skepnu þessa, er hann misþyrmdi svo mjög, og sá að maðurinn var örendur. Snerist nú reiði hans upp í hræðslu, og hugsaði hann með sér: „Hvað hef ég gert, ólánssamur maður? Drepið mann — ég varð of frekur á hefndinni. Drottinn minn, ef þú ekki hefur miskunn með mér, þá er ég frá og öll von úti. Bölvuð sé öll olía og feitmeti, því það hefur ginnt mig til þessa óbótaverks.“ Þarna stóð hann náfölur, grafkyrr og ráðalaus, og bjóst við, að lögregluþjónar mundu þá og þegar koma og draga sig til lífláts.

143. NÓTT.

Í fyrstunni hafði fleskmangari soldáns ekki tekið eftir, að það var krypplingur, sem hann hafði drepið, en er hann sá það, fór hann að heitast: „Bölvaður krypplingurinn!“ mælti hann, „krypplings hundur! Guð gæfi, að þú hefðir heldur stolið öllu feitmetinu frá mér, en að ég skyldi finna þig hérna, þá hefði ég komist hjá þessum vandræðum, sem ég hef ratað í vegna þín og kryppunnar á þér. Ó, þér stjörnur himinsins, látið ljós yðar lýsa mér í þessum voðalega háska.“ Svo mælti hann, tók krypplinginn upp á herðar sér, bar hann út úr húsinu og allt til enda strætisins; þar reisti hann líkið keiprétt upp við sölubúð eina, hljóp síðan heim og þorði ekki að líta aftur fyrir sig.

Skömmu fyrir birtingu vildi svo til, að ríkur kristinn kaupmaður, sem hafði það umboð, að kaupa flestar nauðsynjavörur til hirðar soldáns, gekk frá húsi sínu til lauga, því hann hafði alla nóttina verið á svalli. Svo ölvaður sem hann var, hafði hann þó veður af því, að skammt mundi eftir nætur, og að bráðum mundi kallað til morgunbæna. Greikkaði hann því sporið til lauganna, svo að hann næði þangað fyrr en hann gæti orðið á vegi nokkurra múselmanna, sem til musteris færu, svo að ekki yrði farið með hann í fangelsi fyrir drykkjuskap. En nú vildi svo til, að hann nauðsynja vegna þurfti að nema staðar hjá búðinni við strætisendann, þar sem fleskmangarinn hafði reist upp krypplinginn. Hefur kaupmaður víst eitthvað komið við hann, því hann féll ofan á bak honum; hélt hann þá, að þetta væri ræningi, sem réðist á sig, lamdi hann rokna högg í höfuðið, og kallaði eftir hjálp, um leið og hann lumbraði á líkinu, þar sem það lá á strætinu. Næturvörður rann á ópið, og er hann sá, að hinn kristni maður misþyrmdi krypplingnum, sem var Mahómets trúar, spurði hann hvernig á því stæði. Svaraði þá kaupmaður: „Hann ætlaði að stela frá mér og reyndi til að grípa fyrir kverkar mér.“ Næturvörðurinn þreif þá í handlegg honum og mælti: „Þú hefur hefnt þín svo nægir, og farðu nú burt héðan;“ ætlaði hann þá um leið, að hjálpa krypplingnum á fætur, en varð þess skjótt áskynja, að hann var örendur, og mælti: „Svona dirfast kristnir menn að myrða átrúendur Mahómets;“ að svo mæltu tók hann kaupmann fastan, og fór með hann til lögreglustjóra; var hann þar hnepptur í varðhald, þangað til dómarinn kæmi á fætur og prófaði hann.

Nú rann af kaupmanninum, og fór hann að hugsa um ævintýri sitt, og því lengur sem hann hugsaði um það, því óskiljanlegra fannst honum, að nokkur maður skyldi geta látið líf sitt fyrir svona meðalhnefahöggum. En allt fyrir það hlaut hann þó að telja sig sekan í glæp þessum, svo sem öll atvik höfðu verið, og er til prófsins kom, gat hann ekki borið á móti því. En með því að krypplingurinn hafði verið hirðfífl soldáns, vildi lögreglustjóri hinna kristnu borgarmanna ekki láta taka hinn kristna mann af lífi, svo að soldán ekki vissi af.

...lamdi hann krypplinginn rokna högg

Fór hann því til hallarinnar og gerði soldáni grein fyrir málavöxtum; svaraði soldán þá: „Ég get enga miskunn sýnt kristnum manni, sem drepur Mahómetsmann; farið og gerið skyldu yðar.“ Lét þá lögreglustjóri reisa gálga og kallara kunngjöra, að hengja ætti kristinn mann, sem hefði drepið Mahómetsmann. Á tilteknum tíma var kaupmaður leiddur til gálgans; böðullinn brá snörunni um háls honum og ætlaði að draga hann upp, en í því ruddist fleskmangarinn fram í gegnum mannþröngina og kallaði til böðulsins: „Hættu, hættu! Hann hefur ekki drýgt glæpinn, heldur ég.“ Lögreglustjórinn, sem var nærstaddur við aftökuna, prófaði hann undir eins, og sagði fleskmangarinn, hversu hann hefði barið krypplinginn og borið hann síðan á strætisenda, þar sem kristni maðurinn fann hann. „Mér nægir,“ sagði hann, „að hafa drepið Mahómetsmann, og vil ég ekki ofþyngja samvisku mína með dauða saklauss kristins manns.“

144. NÓTT.

Þegar nú fleskmangarinn játaði hátt og opinberlega, að hann hefði myrt krypplinginn, varð lögreglustjórinn að láta kaupmanninn njóta réttar síns. Hann skipaði því böðlinum að sleppa hinum kristna manni og hengja í hans stað þann, er sjálfur hafði játað á sig sökina. Böðullinn hlýddi og ætlaði að smella fleskmangaranum upp í gálgann, en í því kom læknirinn að, ruddist gegnum mannþröngina að gálganum og sagði böðlinum að hætta. Og er hann kom á fund lögreglustjóra, sagði hann, að Mahómetsmaður sá, er hengja átti, væri saklaus; skýrði hann og frá, hvernig dauði krypplingsins hefði hlotist af sér óviljandi og hvernig hann hefði komið líkinu í hús. Kvaðst hann ekki hafa viljað verða orsök í dauða tveggja Mahómetsmanna, og hefði ráðið af, að afplána misgjörð sína, vildi hann því ganga í stað fleskmangarans, sem væri saklaus.

Þegar dómarinn var orðinn sannfærður um, að Gyðingurinn væri morðinginn, skipaði hann að hengja hann í stað fleskmangarans, sem hann þá strax lét lausan. Snörunni var brugðið um háls læknisins og átti hann að deyja í sama vetfangi, en í því lét skraddarinn til sín heyra og beiddi böðulinn að hinkra við. Ruddist skraddarinn fram fyrir lögreglustjórann og mælti: „Herra! Nærri lá, að þér hefðuð líflátið þrjá, saklausa menn, en ef þér viljið veita mér áheyrn, munuð þér komast að raun um, hver er hinn rétti morðingi krypplingsins.“ Því næst sagði hann honum, hvernig krypplingurinn hefði komið til búðar sinnar, að hann hefði farið heim með sér og borðað með sér og hefði hann þá gleypt fiskbein og dáið af því; síðan kvaðst hann með konu sinni hafa borið hann til Gyðingsins og lagt hann á efsta þrepið í stiganum. „Þegar læknirinn gekk út,“ sagði hann, „spyrnti hann við krypplingnum, svo að hann valt ofan stigann, og hélt hann, að hann á þann hátt hefði orðið honum að bana. En fyrst málið er nú þannig vaxið, þá sleppið lækninum og líflátið mig í hans stað.“

Lögreglustjórinn og þeir, sem viðstaddir voru, furðuðu sig stórum á hinum kynlegu atvikum, sem orðið höfðu samfara dauða krypplingsins; skipaði lögreglustjóri að sleppa lækninum og hengja skraddarann í hans stað, úr því hann gengist við glæp sínum. Brá þá böðullinn snörunni um háls skraddaranum.

145. NÓTT.

Meðan böðullinn bjóst til að hengja skraddarann, hafði soldán spurt eftir fífli sínu, krypplingnum, því honum var ómögulegt að vera án hans til lengdar. Sagði þá einn af hirðmönnum hans: „Herra! Krypplingurinn, sem þér viljið finna, hafði drukkið sig kenndan í gærkveldi; hann læddist út úr höllinni, aldrei þessu vanur, og fór að ráfa um borgina, en í morgun snemma fannst hann dauður. Nú hefur verið leiddur fyrir lögreglustjóra sá, sem drap hann, og lætur dómarinn reisa honum gálga, en í því að á að hengja hann, kemur annar maður og þriðji og gefa sig hvor um sig fram eins og morðingjar, og segja hvor annan sýknan; nú er dómarinn að prófa einn, sem þykist vera hinn rétti morðingi.“

Þegar soldáninn í Kasjgar heyrði þetta, sendi hann undir eins mann til aftökustaðarins með þau boð, að lögreglustjóri skyldi að vörmu spori koma með hina ákærðu og lík krypplingsins, því soldán langaði til að sjá hann einu sinni enn þá. Skilaboð þessi komu einmitt þegar böðullinn var að taka í reipið til að toga skraddarann upp; var hann nú tekinn úr snörunni og var farið með hann til soldáns með fleskmangaranum, hinum kristna kaupmanni og krypplingnum, sem lögregluþjónarnir báru. Lögreglustjóri fleygði sér flötum fyrir fætur soldáns og er hann var upp staðinn, sagði hann honum allt, er hann vissi sannast af sögu krypplingsins. Þótti soldáni hún vera svo merkileg, að hann skipaði hirðsagnaritara sínum að skrifa hana upp nákvæmlega. Því næst mælti hann til þeirra, sem viðstaddir voru: „Hafið þið nokkurntíma heyrt nokkuð fáheyrðara en það, sem hefur viljað til krypplingnum, veslings fíflinu mínu?“

Hinn kristni kaupmaður laut honum svo lágt, að enni hans snerti jörðina, og sagði: „Voldugi herra! Undarlegri sögu kann ég en þessa, og skal ég segja hana, ef yðar hátign leyfir. Enginn mun heyra hana, svo að hann ekki komist við.“ Soldán samþykktist þetta og sagði hinn söguna.

Sagan, er hinn kristni kaupmaður sagði

„Áður en ég byrja sögu þá, er ég hét að segja, dirfist ég með leyfi yðar hátignar að geta þess, að mér varð ekki þeirrar sæmdar auðið að fæðast í ríki yðru. Ég er frá Kairó í Egiptalandi, Kopta þjóðar og kristinnar trúar. Faðir minn var milligöngumaður í kaupskap og lét mér töluverða fjármuni eftir sig. Ég stundaði sömu iðn og hann, og einn dag bar svo til, er ég var staddur í hinu opinbera gistihúsi kornverslunarmanna í Kairó, að ungur maður vel til fara, ríðandi asna, heilsaði mér; hann spurði mig hvað stór mælir af sesam (baunategund) kostaði, álíka góðum og hann hafði í poka einum, er hann sýndi mér.

... ungur maður vel til fara, ríðandi asna, heilsaði mér

146. NÓTT.

Ég skoðaði baunirnar og svaraði, að eftir kaupverði á torgum kostaði stór mælir af þeim hundrað silfurdrökmur. „Farið þá til kaupmanna,“ segir hann, „þeirra, er kaupa vilja fyrir þetta verð, komið síðan í gestaherbergi eitt hjá Sigurporti, sem stendur þar einstakt og afskekkt frá öðrum húsum.“ Að svo mæltu fór hann og skildi eftir hjá mér sýnishornið; sýndi ég það mörgum kaupmönnum; kváðust þeir mundu kaupa, hvað mikið sem fáanlegt væri, ef þeir fengju mælinn á hundrað og tíu drökmur, og græddi ég þannig tíu drökmur á mæli. Fór ég feginn gróða mínum til Sigurports, þar sem hinn ungi kaupmaður beið mín; tók hann mig með sér í geymslubúr sitt, sem var fullt af sesam; þar voru í fimmtíu stórmælar; lét ég mæla þá og láta upp á asna, og seldi ég fyrir fimm þúsund silfurdrökmur. Þá sagði kaupmaðurinn: „Yður ber tíu drökmur af mælinum, eða fimm hundruð drökmur samtals, og skal ég láta yður fá þær. Hins, sem eftir er og ég á, þarf ég ekki að sinni; veitið því móttöku fyrir mína hönd og geymið það þangað til ég kem og sæki það.“ Sagði ég þá, að ég skyldi hafa peningana á reiðum höndum, hvenær sem hann kæmi. Ég kyssti á hönd honum að skilnaði og gekk burt glaður af stórmennsku hans. Eftir mánaðar tíma kom hann til mín og mælti: „Hvar eru nú hinar fjögur þúsund og fimm hundruð drökmur, sem ég á?“ „Þær eru til taks,“ ansaði ég, „og skal ég greiða yður þær út í hönd.“ Nú með því hann sat kyrr á asna sínum, beiddi ég hann að fara af baki og sýna mér þá virðingu, að þiggja hjá mér einhvern beina, en hann svaraði: „Nei, nú má ég ekki fara af baki, ég hef ýmislegt að annast hér nálægt, sem ótt kallar að, en á heimleiðinni skal ég taka við fénu og bið ég yður að hafa það til taks handa mér.“ Því næst reið hann burt og kom ekki aftur fyrr en að heilum mánuði liðnum. Hugsaði ég þá með mér, að kaupmaður hefði mikið traust á mér, þar sem hann skildi svo mikið fé eftir í vörslum mínum og tortryggði mig ekki, þótt ég væri honum lítt kunnur. Þegar þriðji mánuðurinn var liðinn, kom hann aftur og reið asna sínum eins og áður, en var nú betur búinn en að undanförnu. Ég gekk á móti honum, sárbeiddi hann að fara af baki og spurði, hvort ég ætti ekki að greiða honum fé sitt. „Það liggur ekki á,“ sagði hann með hýru yfirbragði, „ég veit að það er í góðum stað, og mun sækja það þegar allir aðrir fjármunir mínir eru uppgengnir, og ég á ekkert eftir nema þetta. Lifið heilir, þér megið vonast eftir mér seint í vikunni.“ Svo mælti hann, keyrði asnann með svipunni og var óðara horfinn mér úr augsýn. „Gott og vel,“ hugsaði ég, „hann sagði, að ég mætti vonast eftir sér seint í vikunni, en eftir því sem honum fórust orð, mun ég ekki sjá hann í langan tíma. En hvað sem því líður, mun ég koma fé hans á vöxtu og hafa sjálfur af því drjúgan arð.“

Þetta fór sem ég gat til, því ég sá ekki hinn unga kaupmann fyrr en árið var umliðið. Eftir árslokin kom hann og var þá skrautbúinn eins og þegar ég hafði séð hann síðast; en nú þótti mér sem honum væri mikið niðri fyrir. Beiddi ég hann að gera mér þann sóma, að koma inn í hús mitt. Svaraði hann þá: „Svo skal vera í þetta sinn, en samt með því skilyrði, að þér ekki kostið miklu til mín vegna.“ „Það skal vera sem þér viljið,“ ansaði ég, „en farið fyrir alla muni af baki.“ Hann gerði svo og fór inn með mér; skipaði ég þá að tilreiða máltíð þá, er ég ætlaði að veita honum, en meðan á því stóð, vorum við að tala saman. En er maturinn var tilbúinn, settumst við til borðs. Undir eins og hann lét upp í sig fyrsta bitann, tök ég eftir því, að hann borðaði með vinstri hendinni, og þótti mér kynlegt, að hann alls ekki neytti hægri handarinnar. Ég vissi ekki, hvað ég ætti að halda um þetta, því hinn ungi kaupmaður hafði jafnan sýnt mér kurteisi frá því ég kynntist honum fyrst. „Getur það verið,“ hugsaði ég með mér, „að hann geri þetta til þess að óvirða mig? Því borðar hann ekki með hægri hendinni?“

147. NÓTT.

Mér lék mesta forvitni á að vita, hvers vegna gestur minn snæddi með vinstri hendinni. Þegar þjónustufólk mitt hafði tekið upp borð eftir máltíðina og var farið út, settumst við hvor hjá öðrum í legubekk, og bauð ég hinum unga kaupmanni ljúffengasta sætabrauð, en hann tók við því með vinstri hendinni. „Herra!“ tók ég til máls, „misvirðið ekki, að ég dirfist að spyrja, hvers vegna þér neytið ekki hægri handarinnar. Yður mun sjálfsagt vera illt í henni.“ Hann stundi þungan og brá hægri handlegg sínum fram undan skikkjunni, sem allt til þessa hafði hulið hann, og sá ég nú, að hann hafði misst höndina; þótti mér það kynlegt. „Yður hefur víst þótt fyrir,“ mælti hann, „að ég skyldi snæða með vinstri hendinni, en nú sjáið þér, hvort mér var annað hægt.“ Sagði ég þá: „Mætti ég spyrja yður; af hverju slysi hafið þér misst höndina?“ Við spurningu þessa hrundu honum tár af augum, en er hann hafði þerrað þau af sér, sagði hann mér sögu sína á sömu leið og ég mun segja yður hana.

„Ég er frá Bagdad,“ tók hann til máls, „og sonur auðugs manns, sem var afbragð annarra manna þar í borginni, bæði sökum mannkosta og metorða. Undir eins og ég var kominn út í heiminn, kynntist ég mönnum, sem víðförlir voru; sögðu þeir mér marga undursamlega hluti frá Egiptalandi og einkum frá stóru Kairó, svo að ákafur ferðahugur kom í mig. Faðir minn var þá enn á lífi og mundi ekki hafa leyft mér förina, en er hann var andaður og ég var orðinn sjálfs mín ráðandi, ásetti ég mér að ferðast til Kairó. Keypti ég þá fyrir stórmikið fé alls konar dýrindis vefnað frá Bagdad og Mússúl, og lagði af stað. Þegar ég var kominn til Kairó, fór ég til gestaherbergis, sem kennt var við borgina Mesrúr. Leigði ég mér þar íbúð og geymslubúr, og lét bera þangað varningsstranga, er ég hafði flutt á úlföldum. Þegar ég var búinn að því, gekk ég til herbergis míns, til þess að hvílast eftir ferðina, en fylgdarmenn mínir keyptu vistir á meðan og matbjuggu. Þegar ég hafði snætt, gekk ég út til að skoða kóngshöllina, nokkur musteri, opinber torg og annað það, er vert var að sjá. Daginn eftir bjó ég mig vel, lét taka nokkuð af hinum fegursta og dýrasta vefnaði úr ströngum mínum, og þræla mína bera það til hinnar Sirkassisku sölubúðar til þess að vita, hvað mér byðist fyrir það. Þyrptist þar í kringum mig fjöldi verslunarmanna og kallara, er spurt höfðu tilkomu mína. Ég fékk mörgum köllurum sýnishorn af vefnaðartegundum mínum, og sýndu þeir þau og höfðu á boðstólum í öllum sölubúðum. En allir kaupmenn buðu mér miklu minna fyrir vefnaðinn en ég hafði sjálfur borgað og kostað til flutnings; þótti mér þetta hvimleitt. En ég lét óánægju mína í ljósi við kallarana, sögðu þeir: „Ef þér viljið hlýða oss, skulum vér kenna yður gott ráð, svo að þér munuð engan skaða hafa á vörum yðar.“

148. NÓTT.

Ég spurði kallarana, hvaða ráð þetta væri og svöruðu þeir: „Þér skuluð skipta varningi yðar niður á marga verslunarmenn og láta þá selja lítið í senn. Skuluð þér sækja andvirði hins selda tvisvar í viku, mánudag og föstudag, og munuð þér þá hafa ábata öllu fremur en skaða, og kaupmennirnir munu einnig græða nokkuð. Meðan á því stendur, getið þér stytt yður stundir og farið um borgina og Nílfljótið yður til skemmtunar.“ Ég hlýðnaðist ráði þessu, skipti varningnum niður á verslunarmenn þá, sem mér var sagt, að skilríkastir væru; fengu þeir mér kvittun fyrir varningnum, staðfesta af vitnum, með því skilyrði, að ég ekki mætti krefja þá gjaldsins hinn fyrsta mánuð. En er ég hafði ráðstafað efnum mínum þannig, hugsaði ég ekki um annað en skemmtanir og kynntist við marga menn, sem voru á aldur við mig, og gerðu sitt til að stytta mér stundir. Þegar hinn fyrsti mánuður var liðinn, fór ég tvisvar í viku til kaupmanna, og var þá með mér embættismaður, sem skoðaði bækur þeirra, og víxlari, sem prófaði gjaldið; hafði ég á hverjum gjalddegi töluvert fé heim með mér. Lét ég þá ekki hjá líða að vitja á fund kaupmanna á öðrum dögum, og var ég vanur að sitja á tali við þá á morgnana og horfa á það, sem fram fór í sölubúðunum.

Einhvern morgun, þegar ég sat í búð kaupmanns nokkurs, er Bedreddín hét, kom inn til hans kona; var það auðséð, að hún mundi vera göfug, bæði á búningi hennar og framgöngu, og eins því, að henni fylgdi vel búin ambátt. Hún settist niður nálægt mér og leist mér vel á hana sakir fríðleika hennar og hins náttúrlega þokka, sem lýsti sér í öllu látbragði hennar, svo að mig langaði til að verða nokkurs vísari, hver hún væri. Mun hún hafa tekið eftir því, að mér var yndi að horfa á hana, en ekki tók hún því með styggð, heldur lyfti hún skýlu þeirri, er hún bar utan yfir hinni þunnu nettludúks blæju; sá ég þá hin fögru, svörtu augu hennar og varð frá mér numinn. En samt varð hugur minn einkum fanginn af sætleik málróms hennar, og kurteisi þeirri og hæversku, er hún sýndi, þegar kaupmaður heilsaði henni og spurði, hvernig henni hefði liðið síðan þau sáust seinast. En er hún hefði talað við hann stundarkorn um hitt og þetta, kvaðst hún vera að leita að einhverskonar gullstöfuðum silkivefnaði, og þykjast vera viss um, að hún mundi fá hann hjá honum, því hann ætti birgasta búð, og væri sér þökk á að skoða vefnað þenna, ef hann hefði hann til.

Bedreddín sýndi henni margskonar vefnað, og kaus hún einn úr og spurði um verð hans; hann setti upp ellefu hundruð silfurdrökmur og lét hún sér það líka; kvaðst hún taka vefnaðinn með sér og ekki borga hann fyrr en næsta dag, því hún hefði ekki peninga á sér. Þá mælti Bedreddín: „Ég skyldi gjarnan fá yður vefnaðinn og eiga hjá yður andvirðið, ef það væri sjálfs mín eign, en þessi ungi maður er eigandinn og á ég þegar í dag að standa honum skil á fénu.“ „Því farið þér svo með mig?“ segir konan, „kaupi ég ekki oft hjá yður og hef ég ekki ætíð sent yður borgunina næsta dag, þegar þér hafið leyft mér að hafa eitthvað burt með mér óborgað?“ Kaupmaðurinn kvað svo vera, en krafðist borgunar í þetta skipti. „Eigið þér það sjálfur,“ mælti hún í reiði og fleygði í hann vefnaðinum, „guð tortími öllum kaupmönnum og öllu, sem þeirra er! Þið eruð hver öðrum líkir og sýnið aldrei neina nærgætni.“ Að svo mæltu spratt hún upp og gekk burt með miklum reiðihug til Bedreddíns.

149. NÓTT.

Þegar ég sá að konan ætlaði að fara, fann ég að hjarta mínu var hlýtt til hennar og kallaði ég eftir henni og mælti: „Göfuga ungfrú: auðsýnið mér þá náð, að koma aftur; hver veit nema að mér hugsist ráð til að gera svo báðum ykkur líki.“ Hún sneri þá við og kvaðst gera það mér að skapi, en ég veik mér að kaupmanninum og spurði hann, hvað dýran hann vildi selja vefnað þenna, er ég átti. „Á ellefu hundruð drökmur,“ segir hann, „mér er ómögulegt að selja hann ódýrari. „Fáið konunni hann þá,“ sagði ég, „og lofið henni að hafa hann með sér. Ég skal ábyrgjast yður hundrað drakma ágóða, og ávísa yður þær í öðrum varningi, sem ég á í búð yðar.“ Ég gerði svo, fékk síðan konunni vefnaðinn og mælti: „Þér megið hafa hann með yður og getið sent mér andvirðið á morgun, eða þegar yður líst; eða, ef þér leyfið, þá þætti mér vænst, ef þér vilduð þiggja hann að gjöf.“ Þá mælti hún: „Ekki ætlaðist ég til þess, en svo ferst yður vel og kurteislega við mig, að ég mætti fyrirverða mig að koma fyrir nokkurs manns augu, ef ég ekki vottaði yður þakklæti mitt. Guð umbuni yður með eflingu fjármuna yðar, hann láti yður lifa lengi eftir minn dag, og uppljúki dyrum himnanna fyrir yður, þegar þér deyið, en örlyndi yðar verði kunnugt um alla borgina.“ Þegar ég hafði heyrt þessi orð, óx mér hugur og mælti ég: „Látið mig þá í launa skyni sjá andlit yðar, því þannig borgið þér greiða minn margfaldlega. Veik hún sér þá að mér, lyfti nettludúksblæjunni, er hún hafði fyrir andlitinu og sýndi mér frábæra fegurð sína. En svo varð mér mikið um, að ég kom engu orði upp til að lýsa því, er mér bjó í brjósti, og gat ég ekki þreyst á að virða hana fyrir mér. Hún huldi sig skjótt aftur blæjunni, því hún var hrædd um, að eftir sér mundi verða tekið; hún lét og hina ytri blæju falla fyrir andlitið, tók vefnaðinn og gekk út úr búðinni, en ég sat eftir, allt öðruvísi í skapi en þegar ég kom þangað. Ég var langan tíma kynlega ringlaður og órór. En áður en ég skildi við kaupmann, innti ég hann eftir, hvort hann þekkti konuna; kvað hann hana vera dóttur emírs nokkurs, sem hefði látið henni stórmikil auðæfi eftir sig andaðan.

Þegar ég var kominn heim til gestaherbergisins Mesrúr, hafði ég enga lyst á kvöldverði þeim, er þjónustufólk mitt bar á borð fyrir mig; alla nóttina kom mér ekki dúr á auga, og enga nótt þóttist ég muna lengri. En er dagur var kominn, stóð ég upp í þeirri von, að ég mundi sjá hana, sem olli órósemi minni; bjó ég mig að öllu sem vandlegast, til þess henni mætti því betur lítast á mig, og gekk ég því næst til búðar Bedreddíns.

150. NÓTT.

Þar hafði ég skamma stund verið, þegar ég sá konuna, sem ég hafði hitt daginn áður, koma með ambátt sinni. Var hún enn skrautbúnari en daginn áður; hún leit ekki við kaupmanninum, heldur veik sér að mér og mælti: „Herra! þér sjáið, hvað rækilega ég efni það, sem ég lofaði yður í gær. Ég kem hingað gagngert til þess að færa yður fé það, sem þér með, einstakri ljúfmennsku og stórlyndi trúðuð mér fyrir, þó þér þekktuð mig ekki.“ Svaraði ég þá: „Ekki lá mikið á. Ég var óhræddur um það, og þykir mér leitt, að þér skulið hafa gert yður svo mikið ómak.“ „Það hefði verið rangt,“ sagði hún, „að hagnýta sér greiðvikni yðar.“ Fékk hún mér um leið peningana og settist niður hjá mér. Ég sá mig ekki úr færi að tala við hana, og lét ég í ljósi, hversu ég elskaði hana, en hún stóð upp og gekk frá mér, eins og hún hefði styggst við játningu mína. Horfði ég eftir henni svo lengi sem ég gat; síðan kvaddi ég kaupmann og gekk frá búðinni eins og í leiðslu, svo ég vissi ekki, hvert ég fór. Ég gekk þungt hugsandi um ævintýri mitt, og vissi ekki fyrri til en tekið var aftan í mig; leit ég þá aftur fyrir mig og var það mér fagnaðarsjón, að sjá þar komna ambátt konunnar, sem ég elskaði. „Húsmóður mína,“ sagði hún, „konuna ungu, sem þér töluðuð við í búðinni kaupmannsins, langar til að tala eitthvað við yður; komið með mér ef yður þóknast.“ Fylgdi hún mér þá til húsmóður sinnar, þar sem hún sat í búð víxlara nokkurs og beið mín. Hún lét mig setjast hjá sér og mælti: „Kæri herra, látið yður ekki þykja fyrir, að ég gekk frá yður heldur snúðugt, en það kom af því, að ég hugði ekki sæmandi, að svara ástarjátningu yðar með vilyrði í viðurvist kaupmannsins. En svo var fjarri, að ég styggðist við, að það stórgladdi mig, og tel ég mig sæla þess, að slíkur afbragðs maður, sem þér eruð, skuli vera elskhugi minn. Ég veit ekki, hvernig yður hefur brugðið við að sjá mig, en undir eins og ég sá yður, fann ég að hugur minn hneigðist til yðar. Síðan í gær hef ég ekki hugsað um annað en það, sem þér sögðuð; megið þér nærri geta, að ég mundi ekki hafa leitað yður upp í morgun, ef þér ekki yrðuð mér vel að skapi.“

Ég svaraði henni gagntekinn af elsku og fögnuði, að ég gæti ekkert inndælla heyrt en það, er hún hafði sagt; „enginn maður getur elskað ákafar en ég elska yður,“ sagði ég; „allt frá þeirri sælustund, er ég sá yður fyrst, hafa augu mín verið blinduð af frábærri fegurð yðvarri, og hjarta mitt gaf sig mótstöðulaust yður á vald.“ Hún greip fram í og mælti: „Eyðum ekki tímanum til ónýtis; ég efast ekki um hreinskilni yðar, og einlægni mína munuð þér bráðum komast að raun um. Viljið þér gera mér þá sæmd, að koma til mín, eða á ég að koma til yðar?“ „Lafði mín!“ ansaði ég, „ég bý eins og annar útlendingur í gestaherbergi, og er það ekki samboðið jafn tiginni og ágætri konu sem þér eruð, að ég taki móti yður á slíkum stað. Ætti betur við, ef þér vilduð svo vel gera, að segja mér, hvar þér eigið heima, svo að ég mætti hljóta þá virðingu að koma til yðar.“ Hún tók því vel og mælti: „Komið að einum degi liðnum, á föstudaginn eftir miðdegisbænir. Ég bý í Guðræknisstræti, og þurfið þér ekki annað en að spyrja eftir húsi Abú Sjamma, sem kallaður var Berkúr, og var yfirmaður emíranna. Þar skuluð þér hitta mig.“ Skildum við að svo búnu, og réði ég mér ekki fyrir óþolinmæði daginn eftir.

Föstudagsmorguninn stóð ég upp í bítið, fór í bestu föt mín, stakk á mig pyngju með fimmtíu gullpeningum í og fór til Guðræknisstrætis, ríðandi asna, sem ég hafði leigt handa mér daginn áður, og fylgdi mér essrekinn. Varð mér lítið fyrir að finna hús það, er mér hafði verið til vísað; fór ég þar af baki, borgaði essrekanum ríflega og beiddi hann að skilnaði, að koma morguninn eftir með asna og sækja mig. Nú drap ég á dyr og komu út tveir litlir þrælar, hvítir sem mjöll og snoturlega búnir og sögðu: „Gerið svo vel og gangið inn, húsmóðir okkar bíður yðar næsta óþolinmóð, og hefur ekki um annað talað en yður í tvo daga.“ Þegar ég kom inn í hallargarðinn, sá ég tjaldhús; lágu upp að því sjö tröppur, en umhverfis það var grindagarður og skildi það frá undrafögrum trjágarði; voru í honum auk þeirra trjáa, sem til prýðis voru eða veittu honum forsælu, mörg önnur, sem báru allskonar fullþroskuð aldin. Þar kvað við sönglist óteljandi fugla, og þótti mér unun að heyra, hversu kliður þeirra blandaðist saman við nið hins gjósandi brunns, er var mitt í grasbletti einum, blikandi af blómum. Á hinum fjórum hornum brunnskálarinnar voru fjórir gullnir drekar, og spúðu þeir án afláts kristalsskæru vatni; réði ég af fegurð staðar þessa, hve mikilsháttar unnusta mín mundi vera. Báðir litlu þrælarnir fylgdu mér inn í skrautlegan sal; fór annar þeirra inn til húsmóður sinnar til að segja henni komu mína, en hinn sýndi mér á meðan allt það, er fegurst var í salnum.

151. NÓTT.

Ég þurfti ekki að bíða lengi í salnum; unnusta mín kom þegar, ríkulega skreytt perlum og demöntum, og ljómaði hún þó skærar af birtu augna sinna en bliki gimsteinanna. Nú var hún ekki í neinum utanhafnarbúningi, er leyndi vexti hennar, sem mér nú virtist vera hinn fegursti og ásjálegasti. Ég vil ekki reyna til að lýsa því, hvað við urðum fegin að finnast, því sú lýsing mundi verða ónóg. Þegar við höfðum heilsast, settumst við í legubekk og skemmtum okkur vel. Því næst voru framreiddir hinir útvöldustu réttir, og er við höfðum matast, skemmtum við okkur fram á nótt. Þá var inn borið ágætt vín og þorstsælir ávextir; sátum við og drukkum, en þrælar sungu á meðan og léku á hljóðfæri. Húsfreyjan söng líka, og með söngnum tendraði hún ást mína, svo að enginn elskhugi getur orðið ákafari en ég varð þá. Leið nóttin svo að við nutum alls konar unaðsemda, en um morguninn laumaði ég pyngju minni með fimmtíu gullpeningum í undir höfðalag konunnar og kvaddi hana síðan. Spurði hún mig, nær ég mundi koma aftur, og lofaði ég að koma til hennar aftur um kvöldið, og sýndist mér hún verða einkar fegin loforði mínu. Síðan fylgdi hún mér til dyra og særði mig að skilnaði, að efna orð mín. Essrekinn, sem hafði fylgt mér þangað, beið mín með asnann, og reið ég aftur til gestaherbergis. En er ég skildi við hann þar, sagði ég honum, að ég ekki borgaði honum að sinni, því hann ætti að koma til mín eftir hádegi á tilteknum tíma. Þegar ég nú var kominn heim, lét ég mér fyrst annt um að kaupa vænt lamb og alls konar kræsikökur, og sendi ég konunni þetta með daglaunamanni nokkrum. Eftir það annaðist ég alvarleg störf þangað til essrekinn kom og ég reið aftur til konunnar; fagnaði hún mér og veitti mér eins vel og í fyrra skiptið. En er ég skildi við hana morguninn eftir, lét ég aðra pyngju, með fimmtíu gullpeningum í, verða eftir og fór síðan aftur til gestaherbergis. Þannig kom ég til hennar á degi hverjum með sama hætti og atvikum, þangað til vörur mínar voru uppseldar og ég átti ekkert hjá kaupmönnum; var ég þá með öllu félaus og vissi mér enga fjárvon. Þegar ég var kominn í basl þetta og mér lá við að örvílnast, gekk ég frá gestaherberginu öldungis ráðalaus. Mér varð gengið til hallarinnar, og stóð svo á, að þar var mikill mannfjöldi saman kominn til að horfa á leika, er soldán Egiptalands hélt fyrir lýðinn. Ég fór inn í mannþyrpinguna og vildi svo til, að ég staðnæmdist hjá manni nokkrum vel ríðandi og prúðbúnum; hékk við söðul hans taska opin til hálfs og lafði út úr græn silkisnúra. Þreifaði ég um töskuna og þótti líklegt, að snúran mundi föst við peningapyngju, sem í töskunni væri. Meðan ég var að hugsa um þetta, gekk hinumegin við manninn karl einn með viðarbyrði, og fór svo nærri honum, að hann varð að víkjast undan á hlið, til þess að viðurinn ekki skyldi rífa klæði hans. Í þessu bili freistaði djöfullinn mín; ég greip annarri hendi snúruna, en með hinni liðkaði ég opið á töskunni og togaði svo pyngjuna út svo enginn sá; en hún var eftir þyngdinni að dæma full af gulli og silfri. Nú var karlinn genginn fram hjá, og með því að riddaranum mun hafa virst athæfi mitt ískyggilegt, þá þreifaði hann í töskuna og saknaði pyngjunnar eins og von var; sló hann mig þá til jarðar með öxi sinni. Þeir, er sáu ofríkisverk þetta, gengu í lið með mér, þrifu í tauma riddarans og spurðu, því hann hefði barið mig og hvort hann dirfðist að leika múselmann svo illa. Svaraði hann þeim önugt og mælti: „Því slettið þið ykkur fram í þetta? Ég gerði það ekki að ósekju; hann er þjófur.“

Ég vil ekki reyna til at lýsa því, hvað við urðum fegin að finnast...

Þegar hann sagði þetta, stóð ég upp, og gengu allir í lið með mér, svo vel leist þeim á mig. Hann var kallaður lygari og enginn trúði því, að ég, svo ungur, gæti drýgt svo andstyggilegan glæp. Allir stóðu fast á því, að ég væri saklaus, og leituðust við að hjálpa mér til að flýja, með því að halda í hest riddarans; en til allrar óhamingju kom lögreglustjórinn með þjónum sínum, og spurði, hvað á gengi; sakfelldu allir riddarann í einu hljóði og sögðu, að hann hefði ranglega misþyrmt mér undir því yfirvarpi, að ég hefði stolið frá honum. En lögreglustjóranum þótti það ekki einhlítt, sem lýðurinn sagði, heldur spurði hann riddarann, hvort hann hefði nokkurn annan grunaðan en mig; kvað hann nei við, og sagði allt það, er hann hefði til síns máls. Því næst skipaði lögreglustjóri þjónum sínum að taka mig fastan og leita á mér; tók einn þeirra pyngjuna af mér og sýndi hana opinberlega, en ég hné í öngvit af óvirðingu.

152. NÓTT.

Nú spurði lögreglustjóri riddarann, hvort hann ætti pyngjuna, og hversu mikið í henni væri. Hann kvaðst eiga hana og sagði tuttugu sekkínur vera í henni. Dómarinn opnaði hana og reyndist þá, að rétt var til sagt; fékk hann riddaranum pyngjuna aftur. Hann skoraði þá á mig, að segja sannleikann, svo að ekki þyrfti að taka til pyndinga. Ég horfði til jarðar og hugsaði með mér, að þó ég segði nei, þá sannaði þó pyngjan, að ég væri lygari. Ég brá því upp augum og játaði á mig sökina. Kallaði þá lögreglustjóri jafnskjótt á vitni og skipaði að höggva af mér hægri höndina; var það gert og kenndu allir, sem viðstaddir voru, í brjósti um mig; sá ég jafnvel að riddaranum sárnaði það, ekki síður en öðrum. Lögreglustjórinn vildi og láta höggva undan mér annan fótinn, en þá beiddi ég riddarann að biðja mér miskunnar; gerði hann það og var honum eigi synjað. En er dómarinn var farinn, kom riddarinn til mín, rétti mér pyngjuna og kvaðst um leið vera sannfærður um, að ekkert annað en neyðin hefði getað komið mér til að fremja slíkt óhæfuverk. „Eigið þessa óheilla pyngju, mælti hann enn fremur, „ég gef yður hana og harma óhamingju þá, er þér hafið ratað í.“ Að svo mæltu skildi hann við mig, og af því ég var orðinn næsta máttfarinn af blóðrás, sáu menn nokkrir aumur á mér, er bjuggu þar nálægt, fluttu mig til húsa sinna og gáfu mér staup af víni. Þeir bundu um handlegg minn og vöfðu dúk um stúfinn, festi ég hann við belti mitt og fór síðan burt. Í gestaherberginu Mesrúr mundi ég ekki hafa notið þeirrar hjúkrunar, sem mér var ómissandi, svo aumlega stöddum, en mikil vogun þótti mér að fara á fund hinnar ungu konu. Ég hugsaði með mér, að hún mundi alls ekki vilja kannast við mig, ef hún kæmist að svívirðingu minni, en þó réði ég það af að leita til hennar. Hljóp ég í gegnum mörg afvikin stræti, til þess að komast undan mönnum þeim, er eltu mig, þangað til ég kom til hennar, svo sjúkur og uppgefinn, að ég jafnharðan varð að fleygja mér niður í legubekk. Hægri handleggnum hélt ég undir skikkju minni og varaðist að láta hann sjást.

Þegar konunni var sagt, að ég væri kominn, og að mér væri illt, flýtti hún sér til mín; sá hún hversu ég var fölur og hnugginn og mælti: „Elskan mín, hvað gengur að þér?“ Ég brá á yfirdrepskap og svaraði: „Mér er dauðillt í höfði.“ Varð hún þá sorgbitin og mælti: „Sestu niður,“ — því ég hafði staðið upp til að heilsa henni — „hvernig stendur á því — þú varst svo brattur, þegar ég sá þig seinast. — Hér hefur eitthvað gerst, sem þú leynir mig; segðu mér hvað það er?“ En er ég þagði og grátur kom upp fyrir mér, mælti hún enn fremur: „Ég skil ekki, hvað angrar þig, veld ég því óviljandi, eða kemur þú hingað til þess að láta mig vita, að þú sért hættur að elska mig?“ Ég svaraði andvarpandi: „Eigi er svo varið, en heldur þyngir mér, þar sem þú gerir mér getsakir.“ Ég gat samt ekki fengið af mér að segja henni sannleikann. Þegar dimmt var orðið, var kvöldverður á borð borinn og beiddi hún mig að neyta nokkurs, en af því ég hafði ekki nema vinstri höndina til taks, færðist ég undan og sagðist enga lyst hafa á mat. Þá mælti hún: „Lystin mun koma þegar þú hefur látið mér uppskátt það, sem þú leynir mig svo þrálátlega. Ólyst þín á matnum kemur af því, hvað þú átt bágt með að koma þér að því.“

„Ég mun þá verða að ráðast í það,“ ansaði ég, og óðar en ég hafði sagt þetta, skenkti hún mér vín í skál, rétti mér hana og mælti: „Drekktu þetta, og mun þér þá vaxa hugur.“

153. NÓTT.

Ég tók við skálinni með vinstri hendinni, og kom þá upp fyrir mér enn meiri grátur og ekki en áður. „Af hverju stynur þú og grætur svo beisklega?“ spurði konan, „og því tekur þú ekki heldur við skálinni með hægri hendinni?“ „Taktu það ekki illa upp, ég hef kýli á henni,“ mælti ég; þá segir hún: „Láttu mig sjá kýlið, ég ætla að stinga á því.“ Bar ég þá það í vænginn, að það væri of snemmt, það væri ekki fullgrafið í því enn, og tæmdi ég um leið skálina. Rann þá innan lítils tíma á mig eins og ómegin af víninu, máttleysinu og hugarvílinu og sofnaði ég fast, og lá svo allt til morguns. Meðan á því stóð, hafði konan, sem langaði til að vita, hvað væri að hægri hendi minni, skoðað undir skikkju mína og séð að hönd mín var afhöggin; megið þið nærri geta, hversu henni hefur brugðið við. Skildi hún þá, hvers vegna ég hafði þverskallast við þrábeiðni hennar, og sat hún alla nóttina harmandi hrakfall mitt, því henni lék enginn efi á, að ég hefði ratað í ólánið af elsku til hennar. Þegar ég vaknaði, sá ég að vísu á henni, að hún var yfirkomin af ákafri hryggð, en ekki mælti hún orð um það, því hún vildi ekki særa mig. Hún lét færa mér styrkjandi fuglakjötssoð, er hún hafði látið sjóða handa mér; beiddi hún mig að eta og drekka mér til endurhressingar og styrkingar. Ég ætlaði þá að ganga burt, en hún hélt í skikkju mína og mælti: „Ég sleppi þér ekki héðan. Ég er sannfærð um, þó þú hafir ekki sagt mér, að óhamingja sú, er þig hefur hent, hefur hlotist af mér. Fellur mér það svo nær, að skammt mun eftir minnar ævi, en áður en ég dey, verð ég að koma fram áformi mínu, sem báðum okkur er fyrir bestu.“ Gerði hún þá boð eftir yfirvaldi einu og vitnum og lét semja skjal þess efnis, að hún gæfi mér allar eigur sínar; þegar hún hafði borgað yfirvaldinu og vitnunum ómak sitt, og er þau voru farin, lauk hún upp stórri kistu; voru í henni gullpyngjur þær, er ég hafði gefið henni frá því við fyrst þekktumst. „Þú átt þetta allt,“ sagði hún, „ég hef ekki snert á því. Hérna er lykillinn og ertu réttur eigandi fjárins.“ Ég þakkaði henni gæsku sína og göfuglyndi. „Það, sem ég hef gert fyrir þig,“ mælti hún, „er einskisvert, og mun ég ekki fyrr ánægð en ég dey, og get sýnt þér með því, hversu ég elska þig.“ Ég særði hana við allt það, sem ástinni er helgast, að láta af svo hræðilegu áformi, en mér tókst ekki að telja hana af því. Hún hryggðist svo mjög af því, að vita mig einhentan, að hún tók sótt og andaðist úr henni eftir fimm eða sex vikna legu. Þegar ég hafði harmað dauða hennar eins og skylt var, kastaði ég eigu minni á alla fjármuni hennar, sem ég vissi af; þar á meðal voru sesams-baunirnar, sem þér hafið selt fyrir mig.

154. NÓTT.

Hinn ungi maður sagði kristna kaupmanninum áfram sögu sína þannig: „Nú er ég hef sagt yður þetta, munuð þér vorkenna mér, að ég hef snætt með vinstri hendinni. Ég þakka yður fyrir ómak það, er þér hafið haft fyrir mína hönd, en trúmennsku yðar fæ ég ekki metið til fulls. Nú með því að ég, sem guði sé lof og þökk fyrir, er nógu ríkur, þó ég hafi sóað miklu út, þá bið ég yður þiggja að gjöf af mér fé það, er ég á hjá yður. Enn vil ég bjóða yður annan kost. Eftir atburði þá, er ég hef sagt yður frá, get ég ekki lengur verið hér í Kairó; mun ég því kveðja borgina fyrir fullt og allt. Ef þér viljið verða mér samferða, skulum við versla í félagsskap og skipta gróðanum til jafns.“ Þegar hinn ungi maður frá Bagdad hafði lokið sögu sinni, þakkaði ég honum sem best ég gat fyrir gjöfina og tók feginshendi kosti þeim, er hann bauð mér. Við tiltókum daginn, nær við skyldum leggja af stað, og er hann kom að hendi, hófum við ferð okkar og fórum um Sýrland, Mesópótamíu og alla Persíu; dvöldum við um stund í nokkrum borgum, en loksins komum við í höfuðborg yðar hátignar. Lét hinn ungi maður þá í ljósi við mig, að sér væri hugur á að fara aftur til Persalands og taka sér bólfestu þar; skildum við þá félagið og skiptum; kvöddumst síðan með vináttu. Ég varð hér eftir, og varð mér þeirrar sæmdar auðið, að þjóna yðar hátign.

Svona er sagan, sem ég ætlaði að segja. Þykir yður hún ekki miklu furðulegri, en saga krypplingsins?“

Soldáninn í Kasjgar reiddist kristna kaupmanninum og svaraði: „Þú ert furðu djarfur, að þora að segja mér svo ómerkilega sögu og jafna henni saman við sögu krypplingsins. Heldurðu, að þú getir byrlað mér inn með þvaðri þínu, að hin bragðlausu ævintýri þessa lausláta, unga manns séu merkilegri en ævintýri krypplingsins? Ég skal láta hengja ykkur alla fjóra, til þess að hefna dauða fíflsins míns.“ Þegar fleskmangarinn heyrði þetta, varð hann lafhræddur, fleygði sér fram fyrir fætur soldáns og mælti: „Herra! Ég bið yður auðmjúklegast að stilla reiði yðar, þó sakir séu til, en hlýða á sögu mína og sýna okkur fjórum líkn, ef saga sú, sem ég ætla að segja yðar hátign, er fallegri en saga krypplingsins.“ Soldán veitti honum bæn sína og tók þá fleskmangarinn til frásagna.

Sagan, er fleskmangari soldánsins í Kasjgar sagði

„Herra! Tiginn maður bauð mér í gær í brúðkaup einnar af dætrum sínum; fór ég í boðið á tiltekinni stund um kvöldið. Kom ég þar í samkvæmi lærðra manna, yfirvalda og annarra hinna helstu manna í borginni. Eftir hjónavígsluna var haldin dýrðleg veisla; voru þar margskonar réttir, en þó var einn, sem var öðrum fremur ljúffengur, og var hvítlaukur í; vildu allir eta af honum. Einn af gestunum bragðaði hann ekki, þó fullur diskur af honum stæði fyrir framan hann, og vér beiddum hann hvað eftir annað, að eta af honum okkur til samlætis. En hann beiddi oss um fram allt að láta sig sleppa hjá því, og mælti: „Ég skal vara mig á því, að eta nokkurn rétt, sem hvítlaukur er í; ég held ég muni, hvað það kostaði mig einu sinni fyrrum, að borða hann.“ Vér beiddum hann blessaðan að segja oss, hvað til þess bæri, að hann hefði fengið svo megna óbeit á hvítlauki, en húsbóndinn gaf honum engan tíma til að svara oss, heldur veik sér að honum og mælti: ”Sýnið þér veislu minni ekki meiri sóma en svo? Þessi matur er ágætur og þér skuluð ekki komast undan að smakka á honum; þér verðið að láta að mínum orðum og snæða hann eins og hinir.“

Þá svaraði gesturinn, sem var kaupmaður frá Bagdad: „Herra! Þér skuluð eigi ætla, að ég geri þetta af tepruskap, og ef þér fyrir hvern mun viljið, þá skal ég gjarnan hlýðnast yður; en þér verðið að leyfa mér að þvo hendur mínar á eftir fjörutíu sinnum með kalí, fjörutíu sinnum með öskusalti og eins mörgum sinnum með sápu. Þér megið ekki taka þetta illa upp, því ég hef unnið þess dýran eið, að eta aldrei mat, sem hvítlaukur er í, nema með þessu skilyrði.“

155. NÓTT.

Húsbóndinn, sem ekki vildi láta kaupmanninn frá Bagdad komast hjá að eta hvítlauksréttinn, skipaði þjónum sínum að koma með fulla skál af vatni, kalí og sápu, til þess að kaupmaður gæti þvegið sér, þegar honum líkaði. Síðan segir hann við kaupmann: „Gerið nú eins og vér og snæðið; yður skal hvorki vanta kalí, öskusalt né sápu.“ Kaupmaður varð leiður á nauði þessu, rétti út höndina, tók einn bita, lét hann skjálfandi upp í sig og tuggði hann með slíkum viðbjóð, að vér urðum hlessa. Þó undruðumst vér enn meir, er vér sáum, að hann vantaði þumalfingurinn, og spurði húsbóndinn hann, hvernig hann hefði misst hann. „Mig vantar hann líka á vinstri hendinni,“ ansaði kaupmaður og rétti hana fram til sannindamerkis; „eins vantar mig líka stóru tá á báðum fótum. Ég hef orðið fyrir meiðingum þessum fyrir fáheyrt ævintýri, sem ég skal segja yður, ef yður leiðist ekki á að heyra. Mun yður ekki síður virðast það aumkvunarvert en undrunar, en leyfið mér samt fyrst að þvo hendur mínar.“ Stóð hann þá upp og þvoði þær stórthundrað sinnum; því næst gekk hann til sætis síns og sagði sögu þessa:

„Ég er frá Bagdad; bjó faðir minn þar á ríkisárum kalífans, Harúns Alrasjids, og þótti vera einhver hinn auðugasti verslunarmaður í borginni. En af því hann var mjög svo hneigður til eyðslusemi og skemmtana, afrækti hann störf sín, og fór því svo fjarri, að ég erfði nokkra fjármuni eftir hans dag, að ég varð að hrófla öllu saman, sem ég gat, til að láta upp í skuldir hans. Tókst mér að borga þær, og fyrir eljusemi mína snerist hagur minn mjög til batnaðar. Það bar til einhvern morgun, er ég lauk upp sölubúð minni, að kona ein kom ríðandi múlasna; fylgdu henni tvær ambáttir og einn geldingur; lét hún þar staðar numið og hjálpaði hann henni af baki og mælti: „Náðuga ungfrú! Þetta grunaði mig alténd, að þér munduð koma of snemma; enginn kaupmaður er ennþá kominn á fætur. Hefðuð þér trúað mér, þá hefðuð þér ekki þurft að bíða.“ Hún sást um til allra hliða, og með því að engin búð var opin nema mín, þá kom hún nær, heilsaði mér og beiddi mig að lofa sér að bíða í búðinni, þangað til hinir aðrir kaupmenn kæmu.

156. NÓTT.

Ég tók kveðju hennar kurteislega, og settist hún niður í búð minni. Af því að enginn var á kauptorgi nema ég, geldingurinn og ambáttir hennar, tók hún blæjuna frá andliti sínu til þess, að anda að sér hinu hreina morgunlofti, og hef ég aldrei litið fegri sýn. Mér reyndist það vera hið sama, að sjá hana og elska, og hafði ég ekki augun af henni. Það virtist líka svo, sem henni þætti ekkert að eftirtekt minni, því hún lét ekki blæjuna falla niður fyrr en hún fór að verða hrædd um, að menn mundu taka eftir sér. Spurði hún mig eftir ýmsum hinum dýrasta og fegursta vefnaði, og varð ég að svara henni því, að ég, sem væri nýbyrjaður á verslun, væri ekki nógu ríkur til þess að selja svo dýra vöru. „Þykir mér leitt,” mælti ég, „að geta ekkert sýnt yður af því, er yður leikur hugur á. En til þess að taka af yður ómak, skal ég, ef þér leyfið mér, ganga búð úr búð og sækja allt það, sem þér viljið, undir eins og kaupmenn koma. Getið þér sagt mér hæsta verð, sem þér viljið borga, og keypt hér, en komist hjá að fara lengra.“ Lét hún sér þetta vel líka; teygði ég sem lengst úr tali okkar og bar það fyrir, að kaupmenn þeir væru enn ókomnir, sem hefðu vefnað þann, er hún ætlaði að kaupa. Þó ég væri nú töfraður jafnt af vitsmunum hennar og fegurð, varð ég samt að slíta mig frá skemmtun þeirri, er ég hafði af tali okkar. Sótti ég í flýti vefnaðartegundir þær, er hún vildi, og er hún hafði valið úr þeim, þá samdist svo um, að hún skyldi borga fimm þúsund drökmur fyrir það, er hún keypti. Geldingurinn tók vöruna, konan stóð upp, kvaddi mig og gekk burt. Horfði ég á eftir henni allt að hliðum kauptorgsins, þangað til hún sté á bak múlösnu sinni; en er hún var úr augsýn, datt mér fyrst í hug, að ástar víman hafði glapið mig svo, að ekki hafði ég gáð þess, að konan hafði ekki borgað mér og hafði ég ekki einu sinni spurt hana um nafn eða heimili. Jafnframt hugsaði ég út í það, að nú var ég kominn í töluverðar skuldir hjá mörgum kaupmönnum, sem ekki voru líklegir til umlíðunar; fór ég því á fund þeirra til þess að réttlæta mig í augum þeirra, og sagði þeim, að ég þekkti konuna. Gekk ég þá aftur til sölubúðar minnar, eins ástfanginn og ég var áhyggjufullur út af skuldunum.

157. NÓTT.

Ég hafði beðið skuldheimtumenn mína um átta daga frest, og er þeir voru liðnir, kröfðust þeir borgunar. Eftir beiðni minni veittu þeir mér átta daga frest enn, en daginn eftir kom konan með sama föruneyti og á sama tíma og áður rakleiðis til búðar minnar. „Ég hef látið standa nokkuð á mér,“ mælti hún, „en nú kem ég með andvirði vefnaðarins. Farið með það til víxlara, til þess hann prófi gjaldið og telji. Geldingurinn, sem bar féð, fór með mér til víxlarans og reyndist allt með skilum, og þegar ég kom aftur, varð mér á ný þess fagnaðar auðið, að tala við konuna, þangað til öllum búðum á kauptorginu var lokið upp. Þó að við nú einungis töluðum um marklausa hluti, hafði hún samt lag á að víkja samtali okkar á þá leið, að ég hafði skemmtun af því; sannfærði það mig enn betur um vitsmuni hennar.

Nú sem hinir aðrir kaupmenn höfðu lokið upp búðum sínum, færði ég þeim fé sitt, er trúað höfðu mér fyrir varningnum; varð mér auðsótt að fá lán aftur á vefnaði, er konan vildi kaupa. Tók ég vefnað fyrir þúsund gullpeninga; hafði hún hann á burt með sér, en borgaði ekki né sagði, hver hún væri. Hugsaði ég þá með mér: „Hún hefur borgað mér allmikið fé, en nú hef ég þó hleypt mér í enn stærri skuld hennar vegna. Skyldi hún vera prettvís og hafa ætlað að ginna mig til þess að steypa mér því dýpra í glötunina? Ekki þekkja kaupmennirnir hana, og munu þeir veitast að mér einum.“ Gat ást mín, þó mikil væri, ekki niðurþaggað hinar döpru hugleiðingar mínar út af þessu, og fóru áhyggjur mínar dagvaxandi í heilan mánuð, því allan þann tíma gerði konan ekkert vart við sig. Kom þar loksins, að skuldheimtumenn mínir vildu ekki bíða lengur, og var ég þess albúinn, að selja allt, sem ég átti, til þess, að geta borgað þeim; þá kom konan allt í einu einn morgun eins og fyrri. „Sækið þér gullvogina,“ mælti hún, „til þess að vega gullið, sem ég færi yður.“

Við þessi orð hvarf mér allur kvíði, og óx elska mín um helming. En áður en gullið yrði vegið, spurði hún mig að ýmsu, og að því meðal annars, hvort ég væri kvongaður. Kvað ég nei við og sagði henni, að ég aldrei hefði verið kvæntur. Fékk hún þá geldingnum gullið og mælti: „Hjálpa þú okkur til að afljúka kaupunum.“ Glotti þá geldingurinn, veik mér afsíðis og lét mig vega gullið. Hvíslaði hann að mér um leið: „Ég sé glöggt á yður, að þér hafið ástarhug á húsmóður minni, og furðar mig mest á því, að þér skulið ekki hafa djörfung til að játa það. Hún elskar yður enn heitar en þér elskið hana. Þér skuluð ekki ætla, að hún þurfi á vefnaði yðar að halda; hingað dregur hana ekkert annað en ást á yður, og því vildi hún vita, hvort þér væruð kvæntur. Nú er undir yður komið, hvort þér viljið ganga að eiga hana.“ Svaraði ég þá, að ég hefði fellt ástarhug til hennar undir eins og ég sá hana í fyrsta sinni, en hefði aldrei hugsað svo hátt, að ég mundi verða henni að skapi. „Ég er allur á hennar valdi,“ mælti ég, „og skal ég ekki láta góðvilja þinn ólaunaðan.“ Nú var ég loksins búinn að vega gullpeningana, og meðan ég hellti þeim í pokann, sneri geldingurinn sér að konunni og sagði, að „mér líkaði vel.“ Þau höfðu talað sig saman um, að hafa þetta orðatiltæki; stóð konan upp og sagði um leið og hún kvaddi mig, að hún skyldi senda geldinginn til mín, og skyldi ég að eins gera það, sem hann skilaði til mín frá henni. Ég borgaði kaupmönnum skuldir mínar, og beið nokkra daga óþolinmóður eftir geldingnum. Loksins kom hann...

158. NÓTT.

Ég fagnaði geldingnum með mestu vinsemd og spurði, hvernig húsmóður hans liði. Þá svaraði hann: „Þér eruð hinn sælasti unnusti í öllum heimi: hún er sjúk af elsku, og er ómögulegt að nokkur þreyi yður ákafar en hún. Mætti hún ráða sér sjálf, mundi hún leita yður upp og lifa með yður allar stundir ævi sinnar.“ Þá sagði ég: „Ég hef ráðið það af göfugri kurteisi og fagurri háttprýði hennar, að hún muni vera tigin kona.“ „Þar eigið þér líka kollgátuna,“ mælti geldingurinn, „hún er vildarmær Sobeide, drottningar kalífans; þykir henni því vænna um hana, sem hún hefur uppalið hana frá blautu barnsbeini, og lætur hún hana annast öll kaup fyrir sig. Nú með því að hana langar til að giftast, hefur hún látið drottningu konungs rétttrúaðra manna uppskátt, að hún hafi kosið yður; hefur hún beðið drottningu sína jáyrðis. Sobeide hefur heitið henni því, en vill sjá yður fyrst, til þess að vita, hvort hún hefur valið vel, og mun hún halda brúðkaup, ef henni líst svo. Þér hafið nú að þessu leytinu höndlað hnossið, því úr því þér hafið orðið vildarmey drottningar að skapi, þá mun drottningu ekki lítast lakar á yður, því hún reynir á allar lundir að gleðja hana, og mun engin bönd leggja á vilja hennar. Nú ríður að eins á, að þér komist inn í höllina, og í því skyni er ég hingað kominn.“ „Ég er alráðinn,“ mælti ég, „og reiðubúinn til að fylgja yður hvarvetna.“ „Þá er vel,“ ansaði geldingurinn, „en það munuð þér vita, að karlmenn mega ekki koma í herbergi kvenna í höllinni, og verður yður því ekki inn komið nema með vélum, og hlýtur slíkt að fara leynt. Vildarmærin hefur undirbúið allt sem tryggilegast; gerið nú líka allt að yðar hluta, svo vel megi takast. Verið umfram allt þagmælskur, því líf yðar liggur við.“

Ég lofaði að gera allt, sem fyrir mig yrði lagt, og sagði hann þá: „Komið í kvöld, þegar náttar, í musteri það, er Sobeide, drottning kalífans, hefur látið byggja hjá Tígrisfljótinu; skuluð þér bíða þar þangað til þér verðið sóttur.“ Þótti mér langt að bíða til dagseturs, en er það var komið, fór ég af stað. Var ég í musterinu við bænagjörð þá, sem haldin er hálfri annarri stundu eftir sólarlag; að henni aflokinni varð ég einn eftir. Leið nú eigi á löngu, að bátur kom; reru honum tómir geldingar og báru upp úr honum margar stórar kistur inn í musterið; gengu þeir síðan allir á burt nema einn; sá ég að það var hinn sami, sem vanur var að fylgja unnustu minni; hún kom einnig inn í musterið, og gekk ég móti henni og kvaðst boðinn og búinn að hlýða skipununi hennar. „Við megum engum tíma eyða til ónýtis,“ mælti hún, lauk upp einni kistunni og beiddi mig að fara niður í hana og hræðast ekki; kvaðst hún ábyrgjast allt. Ég var nú líka kominn lengra á leið en svo, að ég gæti snúið aftur. Fór ég því ofan í kistuna, en mærin lét hana aftur og læsti með lykli. Geldingurinn, trúnaðarmaður hennar, kallaði nú á hina geldingana, og lét þá bera allar kisturnar út á bátinn aftur; vildarmærin og hann stigu síðan bæði út í bátinn og létu róa honum til hallarinnar. Meðan á þessu stóð, var ég næsta hugsjúkur, og er ég hugsaði til hættunnar, sem yfir mér vofði, lét ég hvorki bresta bænir né áheit. Bátnum var lent við hallarhlið kalífans; voru þá kisturnar teknar og bornar í herbergi höfuðsmanns geldinganna. Hann geymir lykilinn að kvennahúsinu, og sleppir hann engu þangað inn, fyrr en það er rannsakað til hlítar. Var hann þá sofnaður og varð því að vekja hann.

Við megum engum tíma eyða til ónýtis...

159. NÓTT.

Höfuðsmaður geldinganna lét vildarmey drottningarinnar kenna á þykkju sinni, út af því að honum var glapinn svefn, og átaldi hana fyrir það, að hún kæmi svo seint heim. „Það skal ekki verða yður svo hægt sem þér hugsið,“ mælti hann, „engin af þessum kistum skal hrærð verða héðan úr stað, fyrr en þær eru vandlega rannsakaðar.“ Skipaði hann geldingunum að taka hverja af annarri og ljúka þeim upp. Tóku þeir fyrst þá, er ég var í, og kom þá yfir mig svo fjarskaleg angist, að mér þótti sem væri ég nær dauða en lífi. Vildarmær drottningar færðist samt undan að skila lyklinum, og vildi fyrir engan mun láta ljúka upp kistunni. „Þér vitið vel,“ mælti hún, „að ég læt ekkert flytja hingað, sem ekki er ætlað Sobeide, drottningu yðvarri og minni. Í kistu þessari eru einkum dýrmætar vörur, sem nýkomnir kaupmenn hafa trúað mér fyrir; auk þess eru í henni nokkrar vatnsflöskur frá Sesemslindinni í Mekka, og brotni nokkur þeirra, eða skemmist af því varningurinn, þá er það yðar ábyrgðarhluti. Mundi drottning konungs rétttrúaðra manna láta yður ósvífnina í koll koma.“ Er stutt þar af að segja, að henni fórust svo skörulega orð, að höfuðsmaður geldinganna þorði ekki að gera henni á móti skapi, og skipaði í vonsku, að bera kisturnar burt, og varð ekki af rannsókn. Var farið með þær inn í kvennabúrið, en jafnskjótt, sem þær voru þangað komnar, heyrði ég kallað: „Kalífinn kemur.“ Kom þá yfir mig slíkt dauðans ofboð, að mér er óskiljanlegt, að ég skyldi ekki deyja þá samstundis. Enda kom kalífinn sjálfur og spurði vildarmeyna, hvað í kistunum væri. Svaraði hún þá: „Drottinn rétttrúaðra manna! Það er nýr vefnaður, sem drottningu yðar hátignar langar til að sjá.“ „Ljúktu þeim upp,“ segir kalífinn, „ég vil sjá hann líka;“ leitaðist hún þá við að telja hann af því, og sagði, að allur vefnaðurinn væri einungis hafandi í kvenfatnað, og að hann svipti konu sína þeirri gleði, að skoða varninginn fyrst. Kalífinn skipaði henni á ný að ljúka upp kistunum. Þá hafði hún þá mótbáru, að hann kæmi sér út undan hjá húsmóður sinni, ef hann neyddi sig til að gera á móti boðum hennar; en hann lofaði henni því, að hún skyldi engum átölum sæta fyrir þá sök og sagði: „Ljúktu kistunni upp og láttu mig ekki bíða lengur.“ Hlaut vildarmærin að hlýða, og kemur hrollur í mig enn, þegar ég hugsa til hræðslu minnar. Kalífinn settist niður, og var nú ein kistan borin til hans eftir aðra og lokið upp. Til þess að draga tímann sem lengst, var vildarmærin alltaf að telja honum upp kosti hverrar vefnaðar tegundar, og leitaðist hún þannig við að þreyta þolinmæði hans, því henni var ekki síður áríðandi en mér, að þeirri kistunni yrði ekki upp lokið, sem ég var í; þar kom samt loksins, að hún var ein eftir, og mælti kalífinn þá: „Nú höfum við geymt það, sem best er, þangað til seinast;“ í þessu vetfangi vissi ég varla hvort ég var lífs eða liðinn, en ómögulegt hugði ég, að ég gæti sloppið úr slíkum háska.

160. NÓTT.

Þegar vildarmær Sobeide sá, að kalífinn vildi einnig láta ljúka upp þessari kistu, mælti hún: „Hvað þessa kistu snertir, ætla ég að biðja yðar hátign þeirrar náðar, að lofa mér að ljúka henni upp; það er sumt í henni, sem ég ekki má sýna yður, nema kona yðar sé við.“ „Ekkert þykir mér að því,“ ansaði kalífinn, „berið kisturnar burt.“ Sá hún undir eins um, að það væri gert og lét bera þær inn í herbergi sitt, og varð mér þá léttara um andardráttinn. Þegar geldingarnir, sem báru kisturnar, voru farnir, lauk hún upp fangelsi mínu, beiddi mig að koma upp, og vísaði mér til dyra; var innar af þeim stigi, en upp af honum herbergi eitt, og sagði hún mér að bíða sín þar. En óðar en hún hafði lokað dyrunum eftir mér, kom kalífinn og settist á kistuna, sem ég hafði verið í. Var hann kominn fyrir forvitni sakir, og vildi vita, hvað mærin hefði séð og heyrt í borginni. En er þau höfðu talast við góða stund, gekk hann aftur til herbergja sinna, en mærin kom inn í herbergið, sem ég var í. Beiddi hún mig að fyrirgefa sér alla þá angist, sem hún hefði bakað mér, og mælti: „Ekki hafið þér samt verið óttaslegnari en ég, því megið þér trúa; ég var sem sé bæði hrædd um yður af elsku minni og kvíðandi um sjálfa mig, því ég var í sama háskanum og þér. Mundu margar aðrar konur ekki hafa komist jafn vel og ég úr slíkum bobba. Þurfti bæði áræðis og snarræðis, eða öllu heldur svo heitrar ástar, sem ég hef á yður, til þess að geta sloppið úr öðrum eins vandræðum. En nú megið þér vera ókvíðinn og þurfið ekkert að hræðast.“ Þarna vorum við nokkra stund að tala saman með mestu blíðu, þangað til hún mælti: „Nú er tími til kominn að þér hvílist; leggist því til hvíldar. Einhvern tíma á morgun skal ég leiða yður á fund Sobeide, drottningar minnar, og er það hægðarleikur, því kalífinn kemur aldrei til hennar nema á nóttunni.“ Hughreystist ég við þessi orð hennar og svaf vel, en yrði mér svefninn stundum órór, þá var það samt með þægilegu móti, því það kom af tilhlökkun minni, að eignast svo gáfaða og fríða konu.

Næsta dag sagði hún mér, hvernig ég ætti að hegða mér í viðurvist drottningar, og hvernig ég ætti að svara ýmsu, er hún mundi spyrja mig um; því næst fylgdi hún mér inn í stóran sal; var allt í honum aðdáanlega skrautlegt og ríkmannlegt. Óðar en ég var kominn þangað, komu tuttugu gamlar ambáttir skrautklæddar, og allar í samkyns búningi, út úr herbergi Sobeide, og skipuðust með mikilli kurteisi í tvær jafnar raðir beggja megin hásætisins. Á eftir þeim komu tuttugu ungar ambáttir eins búnar og hinar fyrri, nema hvað klæði þeirra fóru betur, og gekk Sobeide fram í miðjum hópnum, tíguleg í framgöngu. Var hún svo hlaðin gimsteinum og gersemum, að hún gat varla gengið, og settist hún í hásæti. Vildarmær hennar kom með henni og stóð hjá henni til hægri handar, en hinar, sem henni fylgdu, skiptu sér í tvo flokka sinn hvoru megin hásætisins. Þegar drottning kalífans var sest niður, bentu mér ambáttir þær, er fyrst voru komnar inn, að ég skyldi færa mig nær, og gekk ég milli raðanna allt inn að hásætinu, og fleygði mér þar niður, svo að enni mitt snerti ábreiðuna undir fótum drottningar. Skipaði hún mér að standa upp, spurði að nafni mínu, ætterni og efnahag; svaraði ég spurningum þessum svo, að henni líkaði vel, og gat ég bæði ráðið það af svip hennar og svari. Hún tók þannig til máls: „Það fær mér fagnaðar, að dóttir mín — því mér þykir eins vænt um hana og hún væri dóttir mín — hefur valið sér mann eftir geðþekkni minni, og samþykki ég giftingu ykkar. Skal ég sjálf annast allan viðbúnað til brúðkaupsins, en ég áskil dóttur minni tíu daga frest, svo að ég á þeim tíma geti öðlast samþykki kalífans. Meðan á því stendur, skuluð þér vera hér og skal verða séð fyrir yður.“

161. NÓTT.

Nú var ég tíu daga í kvennabúri kalífans og sá ekki unnustu mína allan þann tíma, en eftir skipun hennar var svo vel með mig farið, að ég mátti vera ánægður. Kalífinn lét konu sína hafa fullt frelsi til að ráða giftingu okkar og veitti unnustu minni töluvert fé til heimanfylgju. Þegar hinir tíu dagar voru liðnir, lét Sobeide semja kaupmála, og var henni færður hann í fullkomnu laga sniði. Var nú efnað til brúðkaups og fengnir dansmenn og söngmenn, og var í níu daga mikið um dýrðir í höllinni. En á tíunda degi skyldi brúðkaupið vera. Var okkur hjónaefnunum fylgt til lauga, og um kvöldið settist ég til borðs; voru þar alls konar réttir, meðal annars kjötréttur einn með hvítlauk í, gagnlíkur þessum mat, sem ég áðan var neyddur til að snæða. Smakkaðist mér þessi kjötréttur svo vel, að ég bragðaði alls ekki aðra rétti, en er ég stóð upp, lét ég mér til allrar óhamingju nægja, að þerra hendur mínar, í stað þess að þvo þær vandlega; hefur mig aldrei hent slíkt gáleysi fyrr né síðar. Af því að nótt var komin, var kvennabúrið dýrðlega lýst mörgum ljósum, svo að ekki þurfti að sakna dagsbirtunnar; hljómaði hljóðfærasláttur, og var sleginn dans og tekið til alls konar skemmtana; glumdi undir í allri höllinni af gleðilátunum. Okkur brúðhjónunum var fylgt inn í stóran sal og vorum við látin setjast í tvö öndvegi. Konur þær, er þjónuðu brúðurinni, létu hana margsinnis hafa fataskipti og löguðu hár hennar margvíslega, eins og siður er við brúðkaup; var hún leidd fram fyrir mig í hvert skipti, sem hún var komin í nýjan búning. En er öllum þessum hátíðlegu skyldusiðum var fullnægt, var okkur fylgt í brúðarhúsið. Jafnskjótt sem við vorum þar ein inni, færði ég mig nær konu minni og ætlaði að faðma hana, en í stað þess að taka ástaratlotum mínum, hratt hún mér hart frá sér og hljóðaði hátt upp yfir sig, svo að allar konur þar í húsinu flykktust að, til þess að vita, hvernig á því stæði. En ég varð sem höggdofa af undrun og hafði ekki einu sinni rænu á að spyrja konu mína, hvernig á þessu stæði. En konurnar sögðu: „Elsku systir! Hvað hefur þér viljað til, síðan við skildum við þig? Segðu okkur það, svo að við getum hjálpað þér.“ „Takið vesalmenni þetta burt,“ æpti hún, „svo ég sjái hann aldrei framar.“ „Elskan mín,“ tók ég til máls, „hvernig hef ég reitt þig til reiði?“ „Þú ert siðlaus rusti,“ mælti hún með heipt, „þú hefur etið hvítlauk, og ekki þvegið hendur þínar. Heldur þú, að ég vilji koma nærri slíkum óþokka og verða veik af ódaun. Varpið honum niður á gólfið,“ sagði hún við konurnar, „og færið mér nautasvipu.- Þær vörpuðu mér óðara flötum og héldu sumar um handleggi mína, en sumar um fætur, en kona mín lamdi mig miskunnarlaust, þangað til hún varð máttlaus. Sagði hún þá við konurnar: „Hafið hann á burt með ykkur og færið hann lögreglustjóranum, til þess að hann höggvi af honum höndina, sem hann át með hvítlauksréttinn.“ En er ég heyrði þetta, kallaði ég upp: „Guð minn góður, ég er lúbarinn og líkt sem hjólbrotinn; á ég þá að missa höndina, svo að enn bætist við ofurmegn hörmunganna? Og hvað veldur? Það, að ég át hvítlauk og gleymdi að þvo mér um hendurnar á eftir. Skárra er það uppistandið út af engu; djöfullinn hafi allan mat, sem hvítlaukur er í, bölvaður sé sá, sem matreiddi hann, og bölvaður sé sá, sem bar hann á borð.“

162. NÓTT.

Allar konurnar, sem sáu þegar ég var laminn með nautasvipunni, komust við af meðaumkvun, þegar þær heyrðu, að höggva ætti af mér höndina. Leiddu þær konu minni fyrir sjónir, að hún væri of heiptrækin, og beiddu þær hana að gleyma ávirðingu minni og fyrirgefa mér, þó ég væri ósiðaður maður og hefði misboðið tign hennar með rustahætti mínum. En hún ansaði: „Ég er ekki ánægð enn, og vil ég að hann læri góða siði, og beri svo tilfinnanleg merki sóðaskapar síns, að hann aldrei framar á ævi sinni eti hvítlauksrétt svo, að hann ekki þvoi sér á eftir.“ En konurnar ítrekuðu árnaðarorð sín, fleygðu sér fram fyrir fætur hennar, og kysstu á hönd henni svo mælandi: „Tignaða frú, fyrir guðs sakir stillið reiði yðar og veitið oss bæn vora.“ Ansaði hún þeim engu, heldur stóð hún upp og lét verstu illyrði dynja yfir mig; síðan gekk hún út úr herberginu. Fóru allar konurnar með henni, en ég sat eftir aleinn og óumræðilega sorgbitinn. Í tíu daga sá ég engan, nema ambátt nokkra gamla, er færði mér mat; spurði ég hana, hvernig konu minni liði og svaraði hún: „Hún er veik af hinum eitraða ódaun, sem þér hafið andað að henni. Því þvoðuð þér yður líka ekki um hendurnar, þegar þér höfðuð etið bannsettan laukinn?“ Hugsaði ég þá með mér: „Er þá svo vandgætt til skaps kvenna þessara, og geta þær verið svo hefnigjarnar út úr jafnlítilli yfirsjón?“ Þó að kona mín væri næsta skaphörð, unni ég henni samt og var mér mikil raun að veikindum hennar. Loksins sagði ambáttin við mig einn dag: „Kona yðar er nú búin að ná sér og farin til lauga; kvaðst hún mundu vitja yðar á morgun. Hafið því þolinmæði enn og leitist við að laga yður eftir skapferli hennar. Hún er annars skýr kona og vel viti borin, og unna henni allar konur þær, er þjóna Sobeide, drottningu vorri.“ Kona mín kom daginn eftir og segir þá við mig: „Heldur en ekki fer mér vel við þig, að ég skuli koma til þín aftur, eftir að þú hefur gert mér slíka skapraun. En ekki get ég sæst við þig heilum sáttum fyrr en ég hef refsað þér til hlítar fyrir það, að þú þvoðir ekki hendur þínar, þegar þú hafðir etið hvítlaukinn.“ Kallaði hún þá á þjónustukonur sínar, lögðu þær mig flatan niður á gólf og bundu mig; því næst tók hún skegghníf, og var grimmd hennar svo afskapleg, að hún skar af mér báða þumalfingur og báðar stóru tær. Ein af konunum lagði jurtarót nokkra við sárin til að stilla blóðrásina, en blóðmissir minn varð þó svo mikill, að ég bæði af honum og sársaukanum féll í óvit. En þegar ég raknaði við, fékk ég vín mér til styrkingar og sagði ég þá við konu mína: „Ef ég nokkurn tíma borða hvítlauksrétt framar, þá sver ég, að ég ekki skal þvo mér einu sinni, heldur stórthundrað sinnum með kalí, öskusalti og sápu.“ „Jæja þá,“ ansaði hún, „með því skilyrði skal ég gleyma því, sem gert er, og búa saman við þig eins og eiginmann minn.“ „Þetta,“ mælti kaupmaðurinn og veik sér að samkvæminu, „er orsökin til þess að ég vildi ekki eta hvítlauksréttinn.

163. NÓTT.

Auk rótarinnar lögðu konurnar Mekkasmyrsli við sár mitt, sem munu hafa verið ósvikin, því þau voru úr lyfjasafni kalífans. Undrasmyrsli þessi læknuðu mig á fám dögum og voru nú samfarir okkar hjóna svo góðar, sem ekkert hefði á milli borið. En með því að ég var vanur frjálsræðinu, leiddist mér að vera lokaður inni í höll kalífans, en ekki þorði ég að gera konu minni það uppskátt, því ég var hræddur um að henni mundi þykja fyrir. Allt fyrir það tók hún sjálf eftir því og langaði hana líka til að sleppa úr kreppunni; hélt henni ekkert hjá Sobeide nema þakklátsemi ein. En með hyggindum sínum tókst henni svo vel að leiða drottningu fyrir sjónir, hversu mér mætti vera móti skapi, að geta ekki haft samblendi við jafningja mína í borginni, eins og ég væri vanur, að hin góða drottning kaus heldur að svipta sjálfa sig gleði þeirri, er hún hafði af konu minni en láta á móti sameiginlegri ósk okkar beggja. Mánuði eftir giftingu okkar sá ég því konu mína koma með fjölda geldinga, er báru peningapoka, og er þeir voru farnir, mælti hún: „Þú hefur ekki sagt mér, hvað þér leiðist að dvelja hér við hirðina, en ég hef tekið eftir því, og til allrar hamingju fundið ráð til þess að gera við því. Sobeide drottning mín leyfir mér að fara úr höllinni; þarna eru fimmtíu þúsund sekkínur, sem hún gefur okkur, svo að við getum lifað góðu lífi í borginni; taktu nú tíu þúsundir sekkína af þeim og kauptu hús handa okkur.“

Ég var ekki lengi að útvega húsið, þegar ég hafði svo mikið milli handa, og er ég hafði komið öllu fyrir innanhúss með viðhöfn og prýði, fluttum við í það. Höfðum við fjölda þræla og ambátta og bárumst mikið á, en sællífi okkar varð ekki langgætt, því kona mín sýktist að einu ári liðnu og andaðist að fárra daga fresti. Hefði ég þá að vísu getað tekið annað kvonfang og lifað sæmilega í Bagdad, en með því mig fýsti mjög að skoða mig um í heiminum, þá brá ég á aðra ætlun. Seldi ég hús mitt, keypti alls konar varning og slóst í för með kaupmannalest nokkurri til Persalands; þaðan fór ég til Samarkand og að endingu settist ég um kyrrt hér í borginni.

Þetta er sagan, herra!“ mælti fleskmangarinn við soldáninn í Kasjgar, „sem kaupmaðurinn frá Bagdad sagði í gær í veislunni, sem ég var í.“ Þá mælti soldán: „Að vísu er sumt í henni fáheyrt, en í engan samjöfnuð kemst hún við sögu krypplingsins.“ Fleygði þá Gyðingurinn sér niður fyrir fætur soldáns og mælti, er hann var upp staðinn: „Ef yðar hátign vill auðsýna mér þá náð, að hlýða á mig, þá er ég vongóður um, að saga sú muni fullnægja yður, sem ég ætla að segja.“ „Segðu hana þá,“ ansaði soldán, „en ef hún ekki er furðulegri en saga krypplingsins, þá skaltu ekki lífgjafar vænta.“

164. NÓTT.

Þegar Gyðingurinn hafði fengið samþykki soldáns, tók hann til frásagna og sagði söguna:

Sagan, er Gyðingurinn sagði

„Herra, þegar ég stundaði læknislist í Damaskus, og var orðinn nokkuð kunnur fyrir lækningar mínar, fékk ég einu sinni boð með þræli nokkrum, að koma til manns, er lægi veikur hjá borgarstjóranum. Þegar ég kom þangað, var mér vísað til herbergis eins, og lá þar ungur maður fríður sýnum og mjög svo máttdreginn af veikindum; heilsaði ég honum og settist niður hjá honum. Svaraði hann engu, en lét mig skilja á augnaráði sínu, að hann skildi mig og þakkaði mér. Beiddi ég hann að rétta mér hönd sína til þess ég gæti þreifað á lífæðinni; rétti hann mér þá vinstri höndina, og furðaði mig á því. Hugsaði ég þá með mér: það kalla ég fávisku, að vita ekki, að lækni skal rétta hægri höndina, og ekki hina vinstri. Ég þreifaði samt á lífæðinni, skrifaði upp eitthvað læknisráð handa honum og gekk síðan burt.

Ég vitjaði hans í níu daga öðru hverju, og rétti hann mér í hvert skipti vinstri höndina, þegar ég vildi þreifa á lífæðinni; á hinum tíunda degi leist mér hann allhress og sagði ég, að nú þyrfti hann ekki annars en að taka laugar. Borgarstjórinn í Damaskus, sem var nærstaddur, vottaði mér gleði sína með því að láta færa mig í skrautlega skikkju; gerði hann mig og að lækni borgarspítalans og heimilislækni sínum; sagði hann mér, að ég mætti eta við borð hans, þegar mig lysti. Hinn ungi maður var líka mjög vingjarnlegur við mig og mæltist til, að ég fylgdi honum til lauga. Sá ég þar, þegar þjónar hans afklæddu hann, að hann vantaði hægri höndina og var auðséð, að hún hafði verið afhöggin fyrir skömmu. Var þetta aðalorsök veikinda hans, og var ég þess dulinn, en meðan verið var að græða hann með sára meðulum, var ráða leitað hjá mér, til þess að brunasóttin, er í hann var komin, ekki skyldi snúast til ills. Þegar ég sá að hinn ungi maður var þannig á sig kominn, varð ég hissa og kenndi í brjósti um hann; sá hann það á mér og mælti: „Furðið yður ekki á því að sjá mig með afhöggna hönd; ég skal einhverntíma segja yður, hvernig á því stendur og mun yður þykja sú saga undarleg.“ Þegar við vorum komnir frá laugum, gengum við til borðs, og er við höfðum matast, fórum við að tala saman; spurði hann mig þá, hvort það mundi skaðvænt heilsu sinni, ef hann gengi sér til skemmtunar í garði borgarstjórans fyrir utan borgina. Leyfði ég honum það og áfýsti hann jafnvel að hreyfa sig úti, því það mundi mjög stuðla til heilsubata hans. „Ef svo er,“ mælti hann, „og þér viljið ganga með mér, skal ég á meðan segja yður sögu mína.“ Sagði ég honum, að ég væri fús til að fylgja honum þann dag; skipaði hann þá þjónum sínum að koma með léttan málsverð, og gengum við síðan út í garð borgarstjórans. Gengum við þar nokkra stund fram og aftur og settumst svo á ábreiðu, sem þjónarnir breiddu undir tré nokkurt; undir því var hin besta forsæla og sagði hinn ungi maður mér þar sögu sína.

„Ég er frá Mússúl,“ tók hann til orða, „og er ætt mín einhver hin tignasta þar í borginni. Faðir minn var elstur tíu bræðra; voru þeir allir á lífi og kvæntir, þegar afi minn andaðist. En engum þeirra varð barna auðið, nema föður mínum, og var ég einbirni hans. Vandaði hann uppeldi mitt af mestu alúð og lét kenna mér allt, sem tiginna manna börn verða að kunna.

165. NÓTT.

Þegar ég var orðinn fulltíða og farinn að kynnast mönnum, bar svo til, að ég einn föstudag var staddur í hinu stóra musteri í Mússúl við hádegis bænagjörð með föður mínum og föðurbræðrum. Eftir bænagjörð fóru allir út úr musterinu nema faðir minn og bræður hans; þeir settust á gólf-ábreiðuna í musterinu og töluðu saman. Ég settist hjá þeim og fóru þeir ósjálfrátt að tala um ferðir. Lofuðu þeir það, sem fagurt og merkilegt er í ýmsum ríkjum og höfuðborgum, en einn af föðurbræðrum mínum stóð fast á því, að eftir sögusögn margra ferðamanna væri ekkert land fegra til en Egiptaland, og ekkert fljót fegra en Nílelfin. Gerði ég mér eftir lýsingu hans svo miklar hugmyndir um það, að ég upp frá þeirri stund hafði mesta hug á að ferðast þangað. Fannst mér miklu minna um það, er hinir aðrir föðurbræður mínir sögðu, þó þeir nefndu Bagdad, er þeir kölluðu klett Islams trúar og höfuðborg allra annarra borga á jörðu, eða reyndu að halda fram Tígrisfljótinu. Þótti mér vænt um, að faðir minn lofaði Egiptaland og mælti: „Hver, sem ekki hefur séð Egiptaland, hann á það eftir óséð, sem merkast er á jörðinni. Þar er jarðvegurinn skíra gull, það er að skilja, frjósemi hans stórauðgar landsbúa. Kvenfólkið þar í landi töfrar með fegurð sinni eða yndislegu bragði, og hvar er dásamlegra vatnsfall til en Nílfljótið? Jafnvel leðjan, sem það flytur með sér í vatnavöxtum, frjóvgar akrana, svo að þeir þrautalaust veita þúsundfalt meiri uppskeru en þeir akrar, sem annars staðar eru ræktaðir með mestu fyrirhöfn. Heyrið það, sem skáld eitt kvað til Egiptalandsmanna, þegar hann varð að skilja við landið:

Auðsæl Nílelfur

yður veitir

dag hvern dýrar gjafir;

frjóvgandi fljót

úr fjöllum hinnig

yðar vegna veltur.

Hrynja tár mín,

er eg héðan sný,

þung sem elfar unnir,

því ég sorgbitinn

við sveitir fagrar

skil að skapa dómi.

Ef litið er til eyjar þeirrar, er myndast af tveimur hinum stærstu ósum Nílfljótsins, hversu iðgræn er hún, hversu fjöllit af ótal glitrandi blómum, hvílíkt ógrynni er þar að sjá, bæði borga, þorpa, vatnsskurða og ótal annarra farsællegra hluta. En ef litið er á hinn veginn til Eþíópíu, hversu margt er þar aðdáanlegt! Hinum skrúðgrænu engjateigum, sem eru umflotnir af svo mörgum vatnsrennum, get ég ekki líkt við annað betur en skínandi smaragðsteina í silfurumgjörðum. Og er ekki Kairó hin mesta, fjölmennasta og auðugasta borg í heimi? Hversu skrautleg eru húsin, bæði þau, sem stjórnin og einstakir menn eiga. En ef þið komið til pýramíðanna, þá verðið þið gagnteknir af undrun og standið eins og agndofa, þegar þið sjáið þessi feikna steinbákn, hlaðin upp úr heljarbjörgum, nema við skýin. Hljótið þið að játa, að Faraóar þeir, er höfðu svo mikinn mann- og fjárafla til að reisa þau, báru langt af öllum hinum seinni konungum jarðarinnar, bæði að stórmennsku og hugviti, þar sem þeir létu eftir sig slíka varða til minningar um sig. Þessi minnismerki, sem eru svo gömul, að fróðum mönnum ber ekki saman um, nær þau hafi verið reist, eru enn þá til og munu haldast um eilífð. Að ég ekki nefni sæborgir Egiptalands, Damiette, Rósette og Alexandríu, því þangað sækir mesti grúi manna alls konar korntegundir, léreft og aðra hluti, sem eru til gagns eða skemmtunar. Ég segi þetta af eigin reynslu, því ég hef dvalið þar mörg ár æsku minnar og mun sá tími sælastur ævi minnar.“

166. NÓTT.

Föðurbræður mínir voru því samdóma, er faðir minn sagði um Nílfljótið, Kairó og Egiptaland, en mér stóð það svo lifandi fyrir hugskotssjónum, að ég fékk ekki sofið um nóttina. Skömmu síðar létu föðurbræður mínir í ljósi við föður minn, hve mikið þeim hefði fundist til um lýsingu hans á Egiptalandi, og slógu þeir upp á því við hann, að þeir skyldu allir takast þangað ferð á hendur. Tók hann vel undir það, og með því að þeir bræður voru auðugir kaupmenn, réðust þeir í að hafa með sér varning til sölu. Jafnskjótt sem ég varð þess áskynja, að þeir bjuggust til ferðar, fór ég til föður míns og beiddi hann grátandi, að lofa mér með sér, og fá mér í hendur nokkurn varning, sem ég mætti sjálfur selja. Svaraði hann því, að ég væri of ungur til svo erfiðrar ferðar, kvaðst hann þar að auki vera sannfærður um, að ég mundi illt af hljóta. En ekki dró það minnstu vitund úr farfýsi minni, og fyrir milligöngu föðurbræðra minna hafði ég út leyfi til að fara með þeim til Damaskus, og vera þar meðan þeir færu leiðar sinnar til Egiptalands. Faðir minn kvað margt fagurt vera að sjá í Damaskus, og skyldi ég láta mér lynda að fara þangað og lengra ekki. Lét ég hann ráða þessu, svo ákaft sem mig langaði til Egiptalands. Vér lögðum af stað frá Mússúl, lögðum leið um Mesópótamíu, fórum yfir Efrat og komum til Aleppó, og vorum þar tvo daga. Því næst héldum vér til Damaskusborgar og brá mér vel við að sjá hana; fórum vér þar allir til gestaherbergis nokkurs. Nú var ég kominn í stóra, fólksmarga og glæsilega borg; vorum vér þar nokkra daga og skoðuðum hina inndælu aldingarða, er liggja í kringum hana, og bar oss saman um, að það væri rétthermt, sem sagt er: að Damaskus liggi mitt í paradís. Loksins fóru föðurbræður mínir að hugsa til ferða, en fyrst seldu þeir varning þann, er ég átti, mér til svo mikils ábata, að ég græddi fimm hundruð á einu hundraði, og varð ég stórglaður við svo mikið fé. Föðurbræður mínir og faðir minn skildu mig því næst eftir í Damaskus og fóru leiðar sinnar. En er þeir voru farnir, gætti ég þess vandlega, að eyða fé mínu ekki til óþarfa. Að vísu leigði ég mér skrautlegt hús hjá gimsteinasala nokkrum; var það allt gert af marmara, og voru á það dregnar laufmyndir með gullnum og himinbláum lit; fylgdi því og aldingarður með hinum fegursta gosbrunni. En ekki vandaði ég svo búnað íbúðarinnar að innan, sem jafn skrautlegu húsi hæfði, en þó svo, að í minni stöðu mátti fullvel sæma; hafði ég þjóna, ekki allfáa, og hélt mig virðulega, veitti kunningjum mínum hjá mér eða þeir veittu mér, og gekk á því meðan ég beið afturkomu föður míns til Damaskus. Engin ástríða glapti rósemi mína og viðkynning góðra manna var öll mín skemmtun.

Einn dag sat ég fyrir utan dyrnar á húsi mínu til þess að anda að mér hreinu, hressandi lofti; þá kom til mín kona vel búin og fagursköpuð, að því er mér virtist; spurði hún mig, hvort ég hefði ekki vefnað til sölu, og gekk inn í hús mitt.

167. NÓTT.

Þegar ég sá hana fara inn í hús mitt, gekk ég undir eins á eftir henni, lokaði dyrunum og leiddi hana inn í sal einn og bauð henni sæti: „Göfuga frú!“ tók ég til máls, „ég átti vefnað, sem vert hefði verið að sýna yður, en því er verr, að ég hef ekkert af honum, sem stendur.“ Þá tók hún blæjuna frá andliti sínu og var það svo afbragðs frítt, að í brjósti mínu tóku að hreyfa sér tilfinningar, er ég aldrei fyrr hafði þekkt. „Ég þarf einskis vefnaðar,“ mælti hún, „ég kom ekki hingað vegna annars en yðar sjálfs, til þess að vera hjá yður í kvöld, ef þér eruð ekki vant við látinn, og geri ég mig ánægða með léttan kvöldverð.“ Þetta ævintýri fekk mér mesta fagnaðar og skipaði ég þjónum mínum að bera vín og ýmiskonar aldin á borð. Snæddum við og drukkum og gömnuðum okkur fram á miðnætti, og hef ég enga sælli nótt lifað, það sem af er ævinnar. Morguninn eftir ætlaði ég að lauma tíu sekkínum í lófa hinnar fögru konu, en hún hnykkti aftur hendinni og mælti: „Ég kom ekki hingað af ágirnd, og styggið þér mig með þessu, því svo er mér fjarri skapi að þiggja fé af yður, að ég vil heldur að þér þiggið af mér, ella mun ég ekki oftar koma á yðar fund.“ Tróð hún þá upp á mig tólf sekkínum og kvaddi mig svo mælandi: „Bíðið mín í þrjá daga og mun ég á þriðja degi koma eftir sólarlag.“ Ég fann vel á mér, að hún hafði hjarta mitt á burt með sér. Hún kom aftur á tilteknum tíma og fagnaði ég henni svo vel, sem vænta má af þeim, er þráir af óðfúsri ást. Leið kvöldið og nóttin allt eins og í fyrra skiptið, og lofaði hún morguninn eftir að koma innan þriggja daga, en ekki fór hún fyrr en ég hafði þegið af henni tíu sekkínur. En er hún kom í þriðja sinn og vínið var tekið að svífa á hana, mælti hún: „Hvernig líst yður á mig? Er ég ekki falleg og skemmtileg?“ Svaraði ég þá: „Þetta þykir mér óþarfa spurning, þar sem ég hef sýnt yður svo margfaldan vott elsku minnar. Ég er frá mér numinn af því að vera unnusti yðar, þér eruð drottning mín, þér eruð öll sæla lífs míns.“ Þá mælti hún: „Ég veit fyrir víst, að þér munduð ekki tala slíkt, ef þér hefðuð séð eina af vinkonum mínum, sem bæði er fríðari og yngri en ég, og svo glaðlynd, að hún getur komið hinum þunglyndasta manni til að hlæja. Ég verð að koma með hana; ég hef sagt henni frá yður, og brennur hún af löngun eftir að sjá yður. Hefur hún beðið mig að gera sér það til eftirlætis, en ég hef ekki þorað að verða við tilmælum hennar fyrr en ég talaði við yður.“ „Gerið sem þér viljið,“ ansaði ég, „en hversu mjög sem þér lofið vinkonu yðar, þá er hjarta mitt yður áhangandi, þrátt fyrir alla fegurð hennar, og það svo fast, að ómögulegt er að slíta það frá yður.“ „Varið yður,“ mælti hún, „ég mun leiða elsku yðar í þunga freistni.“ Þegar við kvöddumst um morguninn, fékk hún mér fimmtíu sekkínur. „Munið það,“ mælti hún, „að innan tveggja daga kemur til yðar nýr gestur og búist til að fagna honum vel. Við munum koma um sama leyti og ég er vön að koma, eftir sólarlag.“ Lét ég svo á hinum ákveðna degi prýða salinn og efna til góðrar máltíðar.

168. NÓTT.

Ég kvaldist af óþolinmæði meðan ég beið eftir konunum, en um dagsetur komu þær og tóku blæjurnar frá andliti sínu. Svo sem ég hafði orðið frá mér numinn af fegurð konunnar fyrri, varð ég þó enn hugfangnari af vinkonu hennar. Andlit hennar var allt við sig og fullkomið, með fegurstu litaskiptum, og voru augu hennar svo skær, að ég þoldi varla ljóma þeirra. Ég þakkaði henni sóma þann, er hún sýndi mér með því að koma á minn fund, og beiddi hana að virða á betra veg, ef viðtökurnar færu ekki eftir verðleikum hennar. Svaraði hún þá: „Sleppið allri óþarfa hæversku, og ætti betur við, að ég talaði svo til yðar, þar sem þér leyfðuð vinkonu minni að taka mig með sér. En fyrst þér leyfið mér að vera hér, þá skulum við ekki um annað hugsa en að skemmta okkur.“ Ég hafði áður skipað, að jafnskjótt sem konurnar kæmu, skyldi reiða fram mat og vín, og settumst við til borðs. Hinn nýi gestur minn sat andspænis mér, og horfði án afláts á mig síbrosandi. Ég fékk ekki staðist þessi sigrandi augu, og tók hún hjarta mitt, svo ég kom engri vörn fyrir. En jafnframt sem hún innblés mér ástinni, glæddist hún hjá sjálfri henni, og sagði hún mörg blíðmæli við mig hispurslaust. Konan, sem ég hafði kynnst fyrr við, hafði augu með okkur, hló í fyrstunni og mælti: „Ég sagði yður alténd, að yður mundi lítast vel á vinkonu mína, og hafið þér nú þegar rofið trúnaðareiðinn, sem þér unnuð mér.“ Ég svaraði líka hlæjandi: „Elskan góða, þá mættuð þér kvarta undan mér, ef ég ekki sýndi kurteisi tiginni konu, sem þér hafið komið með í hús mitt, og mættuð þið þá báðar ámæla mér fyrir, að ég ekki kynni að fagna gestum mínum.“ Héldum við nú áfram að drekka og jafnframt því sem vínið sveif á okkur, fórum við, hin nýkomna kona og ég, að gera okkur svo dælt hvort við annað, að vinkona hennar fylltist brennandi afbrýði. Hún stóð upp og sagði um leið og hún gekk út, að hún mundi undir eins koma aftur; en rétt á eftir bliknaði hin fagra kona í framan, sem eftir var inni hjá mér, og fékk ógurlegt krampakast; kallaði ég á menn til hjálpar henni, en hún andaðist samstundis í faðmi mínum. Gekk ég undir eins út og sögðu þjónar mínir, að hin konan væri farin burt. Grunaði mig því, að hún mundi valda hinum sviplega dauða vinkonu sinnar. Enda hafði hana ekki skort illsku né lagkænsku til að byrla henni eitur í síðustu skálinni, sem hún rétti henni. Féllst mér mikið um atburð þenna, og vissi ég eigi, hvað úr skyldi ráða, eða hvað um mig mundi verða. Hugsaði ég, að ég mætti engum tíma eyða til ónýtis; lét ég því við tunglskin sem hljóðlegast taka upp eina af marmarahellum þeim, er lagðar voru yfir húsagarðinn; lét ég greftra líkið þar, og leggja helluna í samt lag. Þvínæst klæddist ég ferðafötum, tók alla peninga mína, lokaði dyrunum, innsiglaði þær og galt gimsteinasalanum fyrirfram eins árs húsaleigu; beiddi ég hann að geyma lyklana og sagði honum, að ég yrði í skyndingu að fara til föðurbræðra minna í Kairó. Síðan kvaddi ég hann og lagði af stað með fylgdarmönnum mínum.

...lét ég taka upp eina af marmarahellum þeim, er lagðar voru yfir húsagarðinn

169. NÓTT.

Ég náði farsællega til Kairó og bar það fyrir við föðurbræður mína, sem furðuðu sig á komu minni, að ég hefði ráðist í ferð þessa út úr leiðindum og áhyggjum, af því ég ekkert hefði frétt til þeirra. Fögnuðu þeir mér vel og lofuðu að sjá svo um, að faðir minn fyrirgæfi mér ferð þessa, er ég hafði farið í óleyfi hans. Ég bjó í sama gestaherbergi og varð skjótt kunnugur öllu því, sem var að sjá í Kairó. Eftir að þeir höfðu selt varning sinn, bjuggust þeir til heimferðar, en af því mig langaði til að sjá meira af Egiptalandi, fór ég á laun til gestaherbergis nokkurs, sem langt var frá því, er þeir dvöldu í, og varð þeim ekki samferða. Leituðu þeir mín vandlega og fundu hvergi; héldu þeir því, að ég mundi hafa iðrast eftir að hafa farið til Kairó gegn vilja föður míns, og þess vegna horfið aftur til Damaskus; fóru þeir af stað í þeirri von, að þeir mundu hitta mig þar. Ég dvaldi nú þrjú ár í Kairó til þess að seðja forvitni mína á því, að sjá öll furðuverk Egiptalands. Um þenna tíma sendi ég gimsteinasalanum í Damaskus húsaleigu, og fór þangað loksins með þeim ásetningi, að dvelja þar nokkur ár. Gimsteinasalinn tók mér vingjarnlega og fylgdi mér til húss míns og var innsiglið fyrir því óhaggað. Fór ég inn, og var þar allt eins og ég skildi við það. Þegar salurinn var sópaður og þveginn, sem ég hafði snætt í með konunum, fann einn af þjónum mínum hálsmen úr gulli með tíu stórum og fögrum perlum; fékk hann mér það, og kannaðist ég við, að það var hið sama, sem hin unga kona hafði borið, er drepin var með eitrinu. Skildi ég, að það mundi hafa dottið af hálsi hennar, svo að ég tók ekki eftir. Ég gat ekki horft á það ógrátandi, því ég minntist hinnar elskulegu konu, er ég hafði séð deyja svo hryggilegum dauða; braut ég menið saman og stakk því í barm minn. Þegar ég hafði hvílt mig nokkra daga eftir hina erfiðu ferð, fór ég að leita upp fornvini mína; hugsaði ég ekki um annað en skemmtanir, og var allt fé mitt upp gengið fyrr en ég vissi af. Í vandræðum þessum réði ég af að selja heldur menið en nokkuð af húsgögnum mínum; fór ég því með það til kauptorgs, brá þar kallara nokkrum á einmæli, sýndi honum dýrgrip minn og beiddi hann að sýna gimsteinakaupmönnum. Maðurinn varð hlessa á fegurð hálsmensins, virti það lengi fyrir sér og mælti: „Enn hafa kaupmenn vorir aldrei séð neitt svo dýrmætt. Þeir munu verða stórglaðir og bjóða hver í kapp við annan.“ Að svo mæltu fylgdi hann mér til sölubúðar einnar; vildi svo til, að það var búð húsbónda míns; þar beiddi hann mig að bíða sín. Meðan hann með mestu íbyggni gekk úr einni búðinni í aðra og bauð hálsmenið til kaups, settist ég á tal við gimsteinasalann, sem varð feginn að finna mig. Þegar kallarinn kom aftur, veik hann mér afsíðis, en í stað þess að bjóða í minnsta lagi tvö þúsund sekkínur fyrir menið, sór hann mér, að enginn vildi gefa meira en fimmtíu, því perlurnar væru sviknar. Ég hafði ekkert vit á perlum og trúði því manninum; kvaðst ég treysta honum og öðrum sem betra skynbragð hefðu á þeim, og skyldi hann færa mér peningana undir eins. En kallarinn hafði boðið mér fimmtíu sekkínur fyrir hönd einhvers hins ríkasta gimsteinasala á kauptorginu, til þess að komast eftir, hvort ég vissi hið sanna verð mensins. Óðar en kallarinn hafði sagt honum, hverju ég svaraði, fór hann með honum til lögreglustjóra, sýndi honum menið og mælti: „Herra! Meni þessu hefur verið stolið frá mér, og þjófurinn, sem hefur tekið á sig kaupmanns gervi, er svo ósvífinn, að hann býður það hér til kaups og er sjálfur á torginu. Hann lætur sér nægja fimmtíu sekkínur fyrir þá gersemi, sem er tvö þúsund sekkína virði; sýnir það augljóslega að hann er þjófur að meninu.“ Lögreglustjórinn lét jafnskjótt taka mig fastan og leiða mig fyrir sig; spurði hann mig, hvort ég hefði ætlað að selja menið á kauptorginu; kvað ég já við og spurði hann þá, hvort ég hefði ætlað að láta það á fimmtíu sekkínur. En er ég hafði játað því, mælti hann í háði: „Gefið honum iljabarning; hann mun fljótt játa, að hann er ekki annað en falsari, þó hann sé í fallegum kaupmanns fötum. Lemjið hann þangað til hann meðgengur.“ Hin hörðu slög knúðu mig loksins til að segja ósannindi, og játaði ég því, þvert á móti sannleikanum, að ég hefði stolið meninu; lét þá lögreglustjórinn óðara höggva af mér höndina. Varð mikill þys af þessu á kauptorginu, og jafnskjótt sem ég var kominn heim, kom húseigandinn og mælti: „Sonur sæll, þú virðist vera skynsamur og vel uppalinn unglingur, hvernig gastu þá fengið af þér að auðvirða þig á öðru eins verki og þessu, sem mér er sagt að þú hafir framið? Þú hefur sjálfur sagt mér af efnahag þínum, og efast ég ekki um, að svo muni vera, sem þú sagðir, en því beiddirðu mig ekki um fé? Ég mundi fúslega hafa lánað þér. En eins og nú er komið, get ég ekki lengur þolað þig í húsum mínum; vertu þér því úti um annan bústað.“ Mér var mesta skapraun að orðum hans, og beiddi ég hann grátandi að lofa mér að vera hjá sér í þrjá daga. „Æ, hvílíkt ólán, hvílík svívirðing,“ kallaði ég upp, „á ég að voga að koma aftur til Mússúl? Mundi ég geta sannfært föður minn um sakleysi mitt með öllu því, er ég færi mér til réttlætingar?“

170. NÓTT.

Þremur dögum eftir að þessi óhamingja hafði hent mig, brá mér illa við, er húseigandinn og flokkur lögregluþjóna komu með kaupmanni þeim, er ranglega hafði ákært mig fyrir stuld á hálsmeninu. Ég spurði, hvort erindi þeirra væri, en í stað þess að svara mér, bundu þeir mig, kefluðu mig og hundskömmuðu mig; sögðu þeir, að borgarstjórinn í Damaskus ætti menið, hefði hann misst það fyrir þremur árum, og ein af dætrum hans horfið um sama leyti. Nú megið þið nærri geta, hvernig mér hafi orðið við þessa sögu. Allt fyrir það einsetti ég mér að segja borgarstjóranum sannleikann og eiga á hættu, hvort hann fyrirgæfi mér eða fyrirdæmdi mig. Það þótti mér góðs viti, er ég var leiddur fram fyrir hann, að hann horfði vorkunnsamlega til mín og lét leysa mig úr böndum. Þegar hann hafði spurt mig, hvort ég væri sá, sem bauð perlumenið til kaups, og ég hafði játað því, tók hann þannig til máls: „Ég er viss um, að hann hefur ekki stolið því, og fær mér undrunar, að honum hefur verið slíkur óréttur gjör.“ Við þetta óx mér hugur og mælti ég: „Herra! Ég sver yður, að ég er með öllu saklaus, og það er sannfæring mín, að hálsmenið hafi aldrei verið eign ákærandans; hef ég aldrei séð hann fyrr, og er það illmennsku hans að kenna, að ég hef orðið fyrir svo óviðurkvæmilegri meðferð. Að vísu hef ég játað stuldinum á hendur mér, en það var fyrir eintómar pyndingar og af ástæðu einni, sem ég skal segja yður, ef þér viljið hlýða á.“ Þá mælti borgarstjórí: „Nú veit ég svo mikið, að yður skal ekki verða synjað alls þess réttar, sem þér eigið heimting á. Dragið hinn lýgna sakarábera burt, og skal hann að vörmu spori þola hina sömu refsingu, og hann hefur bakað unglingi þessum, sem ég veit að er saklaus.“ Skipun þessari var undir eins fullnægt. Eftir það lét borgarstjóri alla, sem viðstaddir voru, ganga út og mælti við mig: „Sonur, seg mér án ótta og undandráttar, hvernig kom hálsmenið í þínar hendur?“ Sagði ég honum það og gat þess, að ég hefði heldur viljað heita þjófur, en segja frá hinum hryggilega atburði. Þegar ég var þagnaður, kallaði borgarstjórinn upp: „Mikli drottinn! Þínar ráðsályktanir eru óskiljanlegar, og oss ber að taka þeim möglunarlaust; með djúpri auðmýkt tek ég mótlæti því, sem þér hefur þóknast að leggja á mig.“ Því næst veik hann sér að mér og mælti: „Sonur, fyrst þú hefur sagt mér tildrög óhamingju þinnar, sem fær mér mikillar hryggðar, skal ég segja þér frá mínu óláni. Vita skaltu að báðar konurnar, sem þú sagðir mér frá, voru dætur mínar.

171. NÓTT.

Sú konan, sem fyrst var svo ósvífin, að leita á fund þinn, var elst allra dætra minna. Ég hafði gift hana bróðursyni mínum í Kairó, en hann andaðist og kom hún aftur til mín, spillt af allskonar ósiðum, er hún hafði lært á Egiptalandi. Áður en hún kom, hafði yngri systirin, sem dó svo hörmulega í faðmi þínum, verið skynsöm og hegðað sér svo, að ég gat ekkert að fundið. En eldri systirin leiddi hana smámsaman afvega, þangað til þær voru báðar orðnar jafnspilltar. Þegar ég saknaði hennar daginn eftir, um leið og ég settist til borðs, og spurði eftir henni, tók hin eldri að gráta beisklega, svo að ég bjóst ekki við góðu. Lagði ég fast að henni, að hún skyldi segja mér sannleikann, og svaraði hún þá grátandi: „Faðir minn, ég veit ekki annað en að hún systir mín gekk út í gær í bestu fötunum sínum með perlumenið og er ekki komin enn.“ Lét ég þá leita að dóttur minni um alla borgina, og kom fyrir ekki, en hin eldri harmaði og grét óaflátanlega dauða systur sinnar og iðraðist hún vafalaust eftir hina óstjórnlegu afbrýðisemi; smakkaði hún ekki mat og leiddi þannig hina hryggilegu ævi sína til lykta. Þetta er hlutskipti manna, svona er ólánið, sem yfir þeim vofir,“ mælti borgarstjórinn enn fremur, „en úr því við erum báðir jafn ólánsamir, þá látum okkur bera harma okkar sameiginlega og aldrei skilja. Ég gef þér til eiginkonu hina þriðju dóttur mína, sem er yngri og fríðari en systur hennar, og ólík þeim í dagfari sínu; munuð þið eiga skap saman; upp frá þessu er hús mitt þín eign, og eftir mig látinn takið þið bæði allan arf.“ „Herra!“ svaraði ég, „ég er hreint forviða af allri góðsemi yðvarri og ég mun aldrei nógsamlega fá vottað yður þakklátsemi mína.“ „Sleppum því,“ mælti hann. „við skulum ekki eyða tímanum með fánýtu hjali.“ Því næst lét hann sækja vitni og fór giftingin fram viðhafnarlaust. Hann gerði og mér í hag upptækar eigur gimsteinasalans, er ranglega hafði ákært mig; voru þær töluverðar. Vitið þér, sem eruð hér eins og heimamaður, hvert álit borgarstjórinn hefur á mér. Vona ég nú að þér fyrirgefið mér ókurteisi mína, að ég í sjúkleika mínum rétti yður vinstri höndina í stað hinnar hægri.“ „Svona var sagan sem hinn ungi maður frá. Mússúl sagði mér,“ mælti Júðalæknirinn við soldáninn í Kasjgar. „Ég var í Damaskus þangað til borgarstjórinn dó, og með því ég var ungur, er það gerðist, réðist ég í langferðir, ferðaðist um Persaland og komst alla leid til Indíalands; loksins tók ég mér bólfestu í höfuðborg ríkis yðvars og leik ég hér læknislist mína við góðan orðstír.“

Soldáninum í Kasjgar þótti saga þessi að vísu merkileg, en ekki eins undrunarverð og krypplingsins; gaf hann því ekki heldur Júðalækninum líf, heldur vildi hann láta hengja þá alla fjóra. Þá féll skraddarinn fram fyrir hann, beiddi hann um frest og mælti: „Úr því yðar hátign hlýðir fúslega á skemmtilegar sögur, þá mun yður ekki líka illa sú, er ég nú ætla að segja.“ „Ég skal að vísu hlýða á hana,“ ansaði soldán, „en vonastu ekki eftir lífgjöf, nema þú segir sögu, sem er skemmtilegri en krypplingsins.“ Tók þá skraddarinn óhræddur til frásagna:

Sagan er skraddarinn sagði

„Herra! maður nokkur hér í borginni bauð mér fyrir tveimur dögum í veislu eina, er hann hélt vinum sínum í gær; fór ég þangað á tilteknum tíma og var þar nær tuttugu manns fyrir. Vér biðum eftir húsbóndanum, sem var genginn út erinda sinna, en hann kom skjótt og fylgdi honum ungur maður útlendur, vel búinn og fríður sýnum, en haltur. Stóðum vér þá allir upp húsbóndanum til virðingar; buðum vér útlendingnum að setjast hjá oss í legubekkinn. Þáði hann það, en í því hann var að setjast niður, varð honum litið til rakara eins, sem var í boðinu; hrökk hann þá aftur snúðugt og ætlaði að fara út. Húsbóndinn undraðist þetta, aftraði honum og mælti: „Hvert ætlið þér? Ég kom með yður hingað, til þess þér skylduð vera í veislu, sem ég held vinum mínum, en jafnskjótt sem þér eruð kominn inn, viljið þér fara burt.“ Hinn ungi útlendingur mælti þá: „Fyrir guðs sakir, haldið mér ekki aftur, lofið mér að fara. Það fer um mig hryllingur, þegar ég horfi á rakarann þarna, viðurstyggðina þá. Þó hann sé fæddur í því landi, þar sem allir menn eru hvítir, er hann samt líkur blökkumanni; en sálin í honum er þó enn svartari en andlitið.“

172. NÓTT.

Þegar vér heyrðum þetta, urðum vér forviða og fengum illan hug til rakarans, þó vér ekki vissum, hvort hinn ungi útlendingur hefði rétt að mæla. Kváðum vér upp úr og sögðumst engan mann þola við borð vort, sem svo viðbjóðslega væri lýst. Húsbóndinn beiddi þá útlendinginn að segja, hvað honum gengi til að hata rakarann, og svaraði þá hinn ungi maður: „Herra! Þér skuluð vita, að upp á þenna bölvaða rakara á ég það, að ég er haltur, og af hans völdum hefur mig hent hið grimmasta ólán, sem hugsast getur. Hef ég því svarið, að flýja alla staði, þar sem hann er, og dvelja í engri borg, sem hann býr í. Þess vegna fór ég frá Bagdad og skildi hann þar eftir, og fór ég hina löngu leið hingað til þess að taka mér bólfestu í borg þessari mitt í hinu stóra Tattaralandi, því ég vonaði, að hér mundi hann aldrei koma fyrir mín augu. Þvert á móti von minni hitti ég hann hér og verð ég því, þó mér sé nauðugt, að synja mér þeirrar sæmdar, að njóta með ykkur fagnaðarins. Ég ætla að fara úr borginni þegar í dag, og reyna að fela mig einhversstaðar, þar sem hann ekki verður á vegi mínum.“ Að svo mæltu ætlaði hann að fara, en húsbóndinn og vér gestirnir lögðum fast að honum og beiddum hann að vera kyrran og segja oss, af hverju andstyggð hans á rakaranum væri sprottin. Hinn ungi maður lét til leiðast, settist á legubekkinn og sneri bakinu að rakaranum, til þess að sjá hann ekki; því næst sagði hann sögu sína á þessa leið:

„Faðir minn var göfugur maður í Bagdad og borinn til æðstu embætta, en þrátt fyrir það kaus hann heldur að lifa í kyrrð en njóta allra þeirra virðinga, er hann átti kost á. Ég var einbirni hans, og er hann andaðist, skorti mig eigi aldur né þroska til að ráða hinum miklu fjármunum, er hann lét mér eftir sig. Fór ég svo vel með auð minn, að allir menn virtu mig. Engar ástríður höfðu enn þá hreyft sér hjá mér, og fór því svo fjarri, að ég væri gjarn til ásta, að ég, þó skömm sé frá að segja, forðaðist alla viðkynning við konur. Einn dag, er ég var úti á stræti, sá ég koma á móti mér fjölda kvenna; beygði ég þá út af leið minni inn í annað stræti, til þess að verða ekki á vegi þeirra; settist ég þar á bekk einn fyrir utan húsdyr. Andspænis mér var gluggi, og stóð fyrir neðan hann ker með fegurstu blómum í, og varð mér starsýnt á. Í sama vetfangi var lokið upp glugganum, og sá ég þá unga mey, sem því nær blindaði augu mín með ljóma fegurðar sinnar, og um leið og hún döggvaði blómin með hendi sinni, sem var hvítari en alabastur, horfði hún á mig brosandi, og leist mér nú þeim mun betur á hana, sem ég áður hafði haft óbeit á kvenfólki. En er hún hafði vökvað blómin, renndi hún töfrandi ástaraugum til mín, svo að hjarta mitt varð gagntekið; síðan lokaði hún glugganum og skildi við mig í svo ringluðu og órósömu hugarástandi, að því verður eigi með orðum lýst. Í sama bili heyrði ég háreysti í strætinu, og kom ég við það til sjálfs mín; stóð ég þá upp og litaðist um. Sá ég æðsta dómara borgarinnar koma ríðandi múlasna og fylgdu honum fimm eða sex þjónar; fór hann af baki hjá húsinu, þar sem yngismærin hafði lokið upp glugganum, og gekk þar inn; réði ég af því að hann mundi vera faðir hennar. Þegar ég kom heim til mín, voru skapsmunir mínir harðla frábrugðnir því, sem þeir voru, þegar ég gekk út; ég var nú altekinn af ástríðu, sem var því ákafari, sem ég aldrei hafði orðið var við hana fyrr. Ég lagðist til hvíldar og var hitasótt í blóði mínu. Olli það mikilli hryggð á heimili mínu, og margir ástvinir mínir, sem urðu áhyggjufullir út af þessum snögglegu veikindum, komu til mín og spurðu mig, hvernig á þeim stæði, en ég var svo hygginn, að ég þagði yfir því. Urðu þeir því hræddir um mig og fengu læknarnir alls ekki hughreyst þá, því þeir þekktu ekki sjúkleika minn, og versnaði mér af meðulum þeirra. Tóku menn að örvænta mér lífs, en þá vildi svo til að gömul kona, sem vinir mínir þekktu, heyrði talað um sjúkleika minn og kom hún til mín. Hún virti mig gaumgæfilega fyrir sér og spurði mig út í æsar; sá hún hvað sjúkleikanum mundi valda. Eftir tilmælum hennar gengu allir út úr herberginu, sem viðstaddir voru, og þegar við vorum tvö ein, settist hún við höfðalagið og mælti: „Þér hafið til þessa þverskallast við að segja orsakir sjúkleika yðar; nú þurfið þér ekki að segja mér þær, því ég er svo reynd, að ég þekki þær, þó þér ekki segið mér, og ekki munuð þér bera á móti því, að þér eruð sjúkur af ást. Ég skal gera yður alheilan af meini þessu, ef þér segið mér, hver sú er, sem bar gæfu til að sigra svo harðgert hjarta, sem yðar er, því þér eruð enginn kvenna vinur kallaður, og hafa fleiri tekið eftir því en ég. En nú er það fram komið, er ég sá fyrir, og þykir mér vænt um, að mér gefst tækifæri til að hjálpa yður úr vandræðum þessum með minni milligöngu.“

173. NÓTT.

Þegar gamla konan hafði þannig talið um fyrir mér, þagnaði hún, en þó mér fyndist mikið um orð hennar, þorði ég ekki að birta henni hugskot mitt; svaraði ég því engu, en varpaði öndinni mæðilega og sneri mér að henni. „Komið þér yður ekki að því að tala,“ mælti hún, „fyrir uppburðarleysi eða tortryggni? Efist þér um, að ég geti staðið við orð mín? Ég gæti nefnt ótal unga menn af kunningjum yðar, sem ég hef hjálpað úr samkyns vandræðum.“ Hin góða kona hélt þannig áfram að tala til mín og kom mér loksins til að ljúka munni sundur, og sagði ég henni, hvað að mér gengi og hvernig ævintýri mitt hefði atvikast. Ég lofaði henni öllu fögru, ef hún gæti komið mér í mjúkinn hjá hinni fögru mey. Svaraði hún þá: „Sonur sæll, ég þekki hana, sem þér talið um, og eigið þér kollgátuna, að hún er dóttir æðsta dómarans í borginni. Mér þykir ekki kyn, þó þér elskið hana, því hún er hin fegursta og elskulegasta mær í Bagdad, en hitt fær mér áhyggju, að hún er stórlát, og er örðugt að fá hana í tal. Auk þessa vitið þér, hversu ríkt valdsmenn vorir ganga eftir, að hinna hörðu laga sé gætt, er halda konum í þungbæru ófrelsi, og þeim mun strangari eru þeir á sínum eigin heimilum, en dómari sá, er þér sáuð, tekur þó öllum öðrum fram í þessu. Með því að þeir ávallt innræta dætrum sínum, að það sé stórglæpur að láta karlmann sjá sig, þá trúa þær því svo fastlega, að ef þær einhvern tíma ganga út, þá hafa þær ekki augun af veginum, sem þær ganga á. Að vísu hygg ég, að dóttir æðsta dómarans sé ef til vill ekki svo skapi farin, en samt er ég hrædd um, að ekki verði minni örðugleikar af hennar hálfu en föður hennar. Hefði drottni þóknast að láta yður elska einhverja aðra, mundi mér hafa veitt allt hægra. Ég skal samt beita allri kænsku minni, en engu mun ég koma áleiðis, nema ég hafi tímann fyrir mér; meðan á því stendur, skuluð þér ekki láta hugfallast, heldur treysta mér.“ Gamla konan skildi þá við mig þungt hugsandi út af örðugleikum þeim, er hún ræddi um, og vonlausan um, að hún mundi nokkru áorka. Kom hún daginn eftir og sá ég á henni, að hún kom ekki með góðar fréttir. „Sonur sæll,“ mælti hún, „ég hef getið rétt til, og á ég við meira að stríða en aðgætni föður hennar. Þér elskið kaldgeðjaða mey, og hefur hún gaman af að blása brennandi ást í brjóst hverjum þeim, sem töfrast lætur af fegurð hennar. Hún hlýddi ljúflega á mig, meðan ég var að segja henni frá kvölum þeim, er þér þolið hennar vegna, en jafnskjótt sem ég ympraði á því, að hún skyldi leyfa yður að koma til sín, svo að þér mættuð tjá henni ást yðar, þá hvessti hún augun á mig hræðilega og mælti: „Þú ert furðu djörf, að ætla mér slíkt, og banna ég þér að koma nokkurn tíma fyrir mín augu, ef þú minnist á það framar.“ En þér skuluð ekki verða hugsjúkur út af því; það er ekki svo hægt að bola mér frá, og ef yður ekki brestur þolinmæði, þá hygg ég, að ég innan skamms komi öllu mínu fram.“ Er þar stutt frá að segja, gamla konan fór marga ónýtisferð til meyjarinnar stórlátu, og fékk það mér mikillar hryggðar, og versnaði mér svo, að ég varð dauðvona. En þá einmitt, í síðustu forvöð, kom hún og gaf mér aftur líf mitt. „Hugsið nú til mín með góða gjöf,“ hvíslaði hún að mér, „því ég færi yður gleðifregn.“ Orð þessi höfðu undrunarverð áhrif. Ég reis upp í rúminu og svaraði frá mér numinn af fögnuði: „Gjöfina skuluð þér fá; hvað segið þér mér?“ „Ekki verður þetta dauðamein yðar, góði herra!“ ansaði hún, „mun sá fögnuður veitast mér bráðum að sjá yður alheilan og ánægðan. Ég var í gærdag hjá ungfrúnni, sem þér elskið, og hitti ég hana í góðu skapi. Ég setti á mig hryggðarsvip, grét og stundi þungan. „Hvað gengur nú að þér, móðir góð?“ spurði hún. „Æ, tignaða, elskulega ungfrú!“ mælti ég þá, „ég kem núna frá unglingnum, sem ég sagði yður frá fyrir skemmstu. Honum er ekki lífvænt, og mun hann vissulega deyja af ást sinni á yður; það er mikill skaði að honum, það segi ég yður satt, og þér eruð enn svo harðbrjósta.“ Þá svaraði hún: „Ég veit ekki, hvernig ég ætti að valda dauðameini hans? Hvernig hef ég stuðlað til þess?“ „Hvernig?“ mælti ég, „sagði ég yður ekki rétt nýlega, að hann sat andspænis glugga yðar, þegar þér lukuð honum upp til þess að döggva blómin yðar? Hann sá furðuverk fegurðarinnar, sem spegillinn yðar sýnir yður á degi hverjum; upp frá þeirri stund hefur hann verið sjúkur og er nú kominn í þetta aumkvunarverða ástand.

174. NÓTT.

Þér munið víst,“ mælti ég enn fremur, „hversu þér átölduð mig, þegar ég sagði yður frá sjúkleika hans, og ætlaði að færa í tal við yður meðal nokkurt honum til bjargar. Ég fór frá yður til hans og versnaði honum um allan helming, er hann sá á mér, að ég ekki mundi færa góð tíðindi; síðan hefur hann verið að fram kominn og veit ég ekki, hvort þér gætuð einu sinni bjargað honum, þó þér vilduð miskunna honum.“ Svo mælti ég, og mýktist hjarta hennar af ótta fyrir því, að þér munduð deyja; hún brá lit og mælti: „Er saga þín sönn? Og er hann svo veikur af eintómri ást á mér?“ Sagði ég víst svo vera, og mælti hún þá: „Er það ætlun þín, að vonin um að finna mig og tala við mig, muni frelsa hann úr háska þeim, sem hann nú er í?“ „Vísast er það,“ svaraði ég, „ég skal gera tilraun ef yður þóknast.“ „Gott og vel,“ mælti hún og stundi þungt við, „seg þú honum, að hann skuli fá að sjá mig, en ekki má hann ætlast til frekara eftirlætis, nema hann vilji ganga að eiga mig og faðir minn samþykki.“ „Tignaða ungfrú,“ mælti ég, „mikil er hjartagæska yðar. Nú mun ég færa unga manninum þau gleðitíðindi, að hann skuli fá að tala við yður.“ „Ég veit engan hentugri tíma,“ mælti hún, „til þess að veita honum þetta, en næsta föstudag, meðan á hádegis bænagjörð stendur. Skal hann hafa gætur á, nær faðir minn gengur frá húsi sínu til musterisins, og skal hann þá koma til húsdyranna. Ég mun sjá úr glugga mínum, þegar hann kemur, og undir eins hleypa honum inn, en þegar faðir minn kemur heim, verður hann að fara.“ Í dag er þriðjudagur og á föstudaginn munuð þér verða svo heilbrigður, að þér getið farið á fund hennar.“

Meðan gamla konan talaði þannig, fann ég að mér batnaði með hverju orði, og var ég alheill er hún þagnaði. „Takið við þessu,“ mælti ég við hana og rétti henni troðfulla pyngju mína, „ég á yður einni að þakka heilsubata minn, og er fé þessu betur varið en því, er ég hef goldið læknunum, sem ekkert hafa gert annað en að kvelja mig í veikindum mínum.“ Þegar kerling var farin út, var ég svo styrkur, að ég gat staðið upp, og á föstudag kom hún að mér, þar sem ég var að taka til fegursta klæðnað minn. „Ég þarf ekki,“ tók hún til máls, „að spyrja, hvernig yður líði, ég sé það; en ætlið þér ekki að taka laugar áður en þér farið til æðsta dómarans eða réttara sagt, til dóttur hans?“ Svaraði ég því, að það tæki of langan tíma, og að ég ætlaði einungis að gera boð eftir rakara til að skera hár mitt og raka af mér skeggið. Sendi ég þá að vörmu spori einn af þrælum mínum og skipaði honum að sækja rakara, er gerði verk sitt fljótt og vel. Þrællinn kom aftur með ólukku rakarann þarna; heilsaði hann mér og mælti: „Þér lítið út fyrir að vera lasinn, herra!“ Svaraði ég þá, að ég væri nýstaðinn upp úr sótt. Þá segir hann: „Guð varðveiti yður frá öllu illu og hans miskunn fylgi yður ævinlega.“ Þá svaraði ég: „Ég vona, að guð bænheyri yður og kann ég yður þökk fyrir óskir yðar mér til handa.“ „Fyrst yður er batnaður krankleiki yðar,“ mælti hann, „þá bið ég drottinn að varðveita heilbrigði yðar. En segið mér nú: hvað skal gera? Ég kom bæði með skegghnífana og bíldana; á ég að raka yður, eða á ég að taka yður blóð?“ „Ég sagði yður í þessu bili,“ mælti ég, „að ég væri ný staðinn upp úr sótt, og megið þér því skilja, að ég einungis vil láta raka mig. Flýtið yður því og höfum ekki tímann af okkur með óþarfa masi, því það er á mér mesti asi og ég á að vera kominn á einn stað um hádegið.“

175. NÓTT.

Rakarinn var eilífðar tíma að tína tækin upp úr poka sínum og búa hnífana til raksturs. En í stað þess að hella vatni í skálina, tók hann upp lítinn og laglegan hæðarmæli og labbaði næsta seinstígur út í garðinn til að mæla sólarhæðina. Kom hann aftur með hátíðlegri alvörugefni og mælti: „Herra! Ég get glatt yður með þeirri frétt, að í dag er föstudagur, hinn átjándi dagur í mánuðinum Safar, á sexhundrað fimmtugasta og þriðja ári frá því að vor mikli spámaður flýði úr Mekka til Medína, og á sjöþúsundasta og tuttugasta ári í tímabili hins mikla tvíhyrnda Ískanders (Alexanders mikla), og að sólstefna Mars og Merkúríusar táknar það, að þér gátuð ekki valið hentugri tíma en daginn í dag og stundina, sem yfir stendur, til að láta raka yður. En þessi hin sama staða stjarnanna er yður líka hins vegar ills viti, því hún boðar, að þér munið í dag rata í mikinn háska. Að vísu mun yður verða lífs auðið, en yfir yður vofir ólán, sem ekki mun skilja við yður ævilangt. Yður ber að taka því þakklátlega, að ég vara yður við óhamingjunni, og mundi mér þykja illt ef þér yrðuð fyrir henni.“ Nú megið þið nærri geta, hvað mér varð gramt í geði út af því, að vera kominn í hendur svo þvoglsams og malóðs rakara, og svaraði ég í reiði: „Ég hirði hvorki um spár yðar né varnaðarorð; ég hef ekki sent eftir yður, til þess að spyrja yður um stjörnuþýðingar. Þér eruð hingað kominn til að raka mig; gerið annaðhvort að raka mig eða snáfa burt, svo ég geti látið sækja annan rakara.“ Svaraði hann mér þá með mestu stillingu, sem þreytti í mér þolrifin: „Því stökkvið þér upp á nef yðar? Þér skuluð vita, að enginn rakari jafnast á við mig, og að þér finnið engan slíkan, hvar sem þér leitið. Þér hafið ekki beðið nema um einn rakara, og þar sem ég er, hafið þér sannkallaðan þúsund véla smið, hinn besta rakara í Bagdad, margreyndan lækni, skarpvitran efnafræðing, óbrigðulan stjörnuspámann, fullkominn málfræðing, glöggskyggnan hugsunarfræðing, stærðfræðing, sem er heima í mælingafræði, talnafræði, bókstafareikningi og stjörnufræði, sagnfræðing, sem kann sögu allra ríkja í veröldinni upp á sína tíu fingur. Auk þess þekki ég allar greinir heimspekinnar út í hörgul, kann utanbókar öll landslög og lagavenjur. Ég er skáld, húsasmiður, hvað er það til, sem ég ekki kann? Í allri náttúrunni er mér ekkert hulið, og hann faðir yðar sæli, sem ég aldrei minnist á ógrátandi, hann vissi til hlítar, hvílíkur maður ég er. Hann elskaði mig, hældi mér og lofaði mig í hvers manns eyru, eins og hinn mesta mann heimsins. Ég ætla nú að taka ástfóstri við yður af vinsemd og þakklátsemi við hann; ég ætla að taka yður að mér og vernda yður fyrir allri óhamingju, sem himintunglin ógna yður með.“ Svo reiður, sem ég var, gat ég samt ekki annað en hlegið að þvættingi þessum og sagði: „Hafið þér nú ekki bráðum úttalað, bannsett skrafskjóðan? Ætlið þér þá ekki að raka mig?“

...hvað er það til, sem ég ekki kann?

176. NÓTT.

„Þér misbjóðið mér, herra,“ ansaði rakarinn, „með því að kalla mig skrafskjóðu; allur heimurinn breytir gagnstætt og kallar mig í heiðurs skyni: „hinn þögla“. Ég átti sex bræður; þá hefðuð þér með öllum rétti mátt kalla skrafskjóður. Sá elsti hét Bakbúk, annar Bakbarah, þriðji Bakhak, fjórði Alkus, fimmti Alnasjar, sjötti Skakabak — það voru ljótu skraffinnarnir. En ég, sem er yngstur okkar bræðra, er ráðsettur og orðfár.“ Hugsið ykkur nú, að þið hefðuð verið í mínum sporum; hvað átti ég að taka til bragðs í slíkum vandræðum? Ég kallaði til bryta míns og sagði: „Gefðu honum þrjá gullpeninga, svo hann fari og láti mig í friði, ég læt ekki raka mig í dag héðan af.“ „Hvað á þetta að þýða?“ segir rakarinn, „ég hef ekki leitað yður upp, heldur hafið þér látið sækja mig, og fyrst svo er, fer ég ekki eitt fet héðan fyrr en ég er búinn að raka yður, það sver ég, svo sannarlega sem ég er rétttrúaður maður. Ég get ekki gert að því, þó þér kannist ekki við verðleika mína, og hvað það snertir, þá lét hann faðir yðar sæli mig njóta meira sannmælis en þér. Í hvert skipti, sem hann gerði boð eftir mér til að taka sér blóð, lét hann mig setjast hjá sér, og þá var sannarlegt yndi að heyra alla þá visku, sem rann upp úr mér. Hann sat orðlaus af undrun á meðan ég talaði, en þegar ég þagnaði, kallaði hann upp: „Ó, þú óþrjótandi viskubrunnur, við yðar djúpvitru þekkingu fær enginn jafnast.“ Þá svaraði ég: ”Góði herra, þér heiðrið mig yfir verðleika fram. Ef eitthvað gott dettur upp úr mér, þá þakka ég það því, að þér eruð svo náðugur að vilja hlýða á mig. Yðar örlæti blæs mér í brjóst öllum þeim háleitu hugsunum, sem yður til allrar hamingju geðjast svo vel að.“ Einu sinni varð hann svo frá sér numinn af einni aðdáanlegri ræðu, sem ég hélt, að hann sagði: „Gefið honum hundrað gullpeninga og færið hann í eina af hinum dýrustu skikkjum mínum!“ Fékk ég gjöf þessa samstundis, og stillti ég þá stjörnumátið og sá, að hann var hinn sælasti maður í heimi. Þar á ofan vottaði ég honum þakklátsemi mína með því að setja honum blóðhorn.“ Rakarinn lét ekki sitja við þetta, heldur byrjaði hann nýja þvættings runu, er stóð í rúma hálfa stund. Var ég þá bæði orðinn þreyttur að hlýða á hann og örvænti, þegar ég sá, hversu tíminn leið og ég var engu nær; vissi ég ekki hvað gera skyldi. „Nei!“ hrópaði ég, „það er ómögulegt að nokkursstaðar í heiminum sé til annar maður slíkur sem þér, sem hafið ánægju af að gera mann svo óðan og æfan að maður loksins ekki veit sitt rjúkandi ráð.“

177. NÓTT.

Nú með því að ég hélt, að mér mundi verða mest ágengt, ef ég færi með góðu að þessum djöfullega rakara, þá sagði ég: „Hættið nú fyrir guðs sakir þessari viðhafnarlegu orðamælgi og afgreiðið mig í flýti. Ég þarf að fara út í áríðandi erindi eins og ég sagði yður fyrr.“ Að þessum orðum mínum fór hann að hlæja og mælti: „Það væri lofsvert, ef andi vor væri jafnan eins, ef vér ætíð værum hyggnir og skynsamir; nú ef þér eruð mér reiður, þá ætla ég að kenna um það veikindum yðar, sem breytt hafa skaplyndi yðar. Í þessu efni er yður ekki vanþörf á heilræðum, og mun yður ekki reynast annað betra en að feta í fótspor föður yðar og afa; þeir kvöddu mig til ráða um allt, og það þori ég að segja, án alls oflofs, að þeir voru ánægðir með ráðleggingar mínar. Gætið þess, herra, að sjaldan verður nokkru áformi framgengt, nema vitrir menn séu til ráða kvaddir. Máltækið segir, að enginn verði dugandis maður, nema hann leiti ráða hjá dugandis mönnum, og ég er boðinn og búinn til að gera yðar vilja, bæði í orði og verki; segið þér bara til.“ Þá greip ég fram í og mælti: „Get ég þá ekki fengið yður til áð hætta þessu óþolandi bulli, sem gerir mig ringlaðan og tefur mig frá erindagjörðum mínum? Rakið mig annaðhvort eða farið.“ Stóð ég þá upp í reiði og stappaði fætinum í gólfið. En er hann sá, að ég var reiður að marki, tók hann þannig til máls: „Reiðist mér ekki, herra, nú skal ég taka til verka.“ Enda þvoði hann þá höfuð mitt og fór að raka mig, en er hann hafði tæplega tekið fjórar sköfur með hnífnum, hætti hann aftur og mælti: „Herra, þér eruð bráðlyndur og ættuð að varast slík uppþot, því þau koma frá djöflinum. Auk þess ber yður að sýna mér lotningu sakir aldurs míns, lærdóms míns og frábærra mannkosta.“ „Haldið áfram að raka mig og þvaðrið ekki,“ sagði ég. „Það er þá svo að skilja,“ mælti hann, „að áríðandi störf kalla hart að yður; ég þori að veðja, að ég get rétt til.“ „Það sagði ég yður fyrir tveimur stundum,“ svaraði ég, „og ættuð þér að vera búnir að raka mig.“ „Stillið yður,“ segir hann, „það er vísast, að þér hafið ekki íhugað áform yðar vandlega; þeir, sem flana að gjörðum sínum, iðrast oft síðar meir. Ég vildi þér segðuð mér, hvað það er, sem rekur svo hart eftir yður; ég skyldi þá segja yður minn dóm um það. Annars hafið þér nógan tímann, fyrst menn búast ekki við yður fyrr en um hádegi, því þangað til eru þrjár stundir.“ „Það skiptir mig engu,“ ansaði ég, „orðheldnir menn, sem gæta sóma síns, koma fyrr en ákveðið er. En það er satt, ég gæti þess ekki, að með þessu verð ég undir sömu syndina seldur og hinir málóðu rakarar; ljúkið nú við að raka mig.“ Því meira flýtisæði, sem á mér var, því tregari var hann að hlýða mér. Hann lagði skegghnífinn frá sér og tók hæðarmælinn í hönd sér; því næst tók hann hnífinn aftur og hæðarmælinn, til þess að vita hvað framorðið væri.

Reiðist mér ekki, herra, nú skal ég taka til verka

178. NÓTT.

„Herra!“ mælti rakarinn, er hann kom aftur úr garðinum, „ég vissi það, að ég gat ekki skakkt til. Ennþá eru þrjár stundir til hádegis, nema allar reglur stjörnufræðinnar ljúgi.“ „Guð á himnum!“ kallaði ég upp, „þolinmæði mín er á förum, ég þoli þetta ekki lengur, þinn bölvaður rakari, hansvítis rakari, mig vantar ekki hálfa spönn til að fljúga á þig og kyrkja þig.“ „Látið yður hægt, herra,“ svaraði hann með mestu hægð, og brá sér alls ekki við reiði mína, „eruð þér ekki hræddur um að yður slái niður? Hlaupið ekki á yður fyrir alla muni; ég skal undir eins gera yður skil.“ Því næst lét hann hæðarmælinn niður og tók upp skegghnífinn, slípaði hann á ól, er hékk við belti hans og fór aftur að raka mig. En meðan hann var að því, gat hann ekki á sér setið að þvaðra. „Ef þér nú vilduð trúa mér fyrir því,“ segir hann, „hvaða erindi þér eigið fyrir höndum um hádegið, þá mundi ég geta gefið yður heilræði þar að lútandi.“ Til þess að þagga niður forvitni hans, sagði ég honum, að vinir mínir biðu eftir mér, og að þeir ætluðu að halda mér gleðiveislu í minningu þess, að ég væri staðinn upp úr veikindum mínum. Þegar rakarinn heyrði mig nefna veislu, kallaði hann upp: „Guð varðveiti yður bæði í dag og endranær; þér minnið mig á það, að ég í gær bauð fjórum eða fimm vinum mínum til borðs hjá mér í dag, en ég hef síðan gleymt því, og hef því alls engan viðbúnað haft.“ „Verið ekki hugsjúkir út af því,“ ansaði ég, „því þó ég ætli að snæða utanhúss, er matarbúrið mitt vel birgt. Þér megið eiga allt, sem í því er. Ég skal líka gefa yður svo mikið vín, sem þér viljið, því ég á afbragðs vín í kjallara mínum; en þér verðið að ljúka við að raka mig í mesta flýti, og skuluð þér gæta þess, að þar sem faðir minn gaf yður gjafir til að tala, þá gef ég yður gjafir til að þegja.“ En hann lét sér ekki nægja loforð mitt, heldur segir hann: „Guð umbuni yður gæsku yðar mér til handa, en lofið mér nú þegar í stað að sjá vistir þessar, svo ég megi ganga úr skugga um, að þær hrökkvi til að veita vinum mínum, svo vel sé, því ég vil að þeir verði ánægðir með gildið.“ Svaraði ég þá: „Ég á eitt lamb, sex geldhana, tólf hænur og nóg í fernskonar spónamat.“ Skipaði ég jafnskjótt einum af þjónum mínum að bera allt þetta inn ásamt fjórum stórum kerum víns. „Það er gott og blessað,“ mælti rakarinn, „en það þarf líka aldina og krydds til kjötréttanna.“ Ég lét fá honum það, er hann beiddi um, og hætti hann við raksturinn, til að skoða hvað um sig, og var nærri hálfa stund að því. Bölvaði ég þá og hamaðist, en þrællinn flýtti sér ekki að heldur. Loksins tók hann skegghnífinn aftur í hönd sér, rakaði mig, en hætti allt í einu aftur og mælti: „Ég hefði aldrei trúað því, herra, að þér væruð slíkur rausnarmaður, nú sé ég, að hann faðir yðar sæli er endurborinn í yður. Ég er í sannleika ómaklegur velgjörða þeirra, er þér veitið mér svo ríkulega, og sver ég yður, að ég skal muna yður það að eilífu, því yður að segja, góði herra, á ég ekkert til annað en það, sem mér gefst af stórlyndi manna, sem eru eins drenglundaðir og þér eruð; í þeirri grein er ég líkur honum Santút, sem strýkur menn og nuddar í baði, og honum Salý, sem selur þurrkaðar fuglaertur á strætunum og honum Salus, sem selur baunir, og honum Akersja sem hefur akurmeti á boðstólum, honum Abú Mekares, sem stökkvir vatni um strætin, til að eyða rykinu, og honum Kassem í lífverði kalífans. Enginn þessara manna setur neitt ógeð í sig, þeir eru hvorki ásæknir við fólk né deilugjarnir, heldur eru þeir ánægðir með hlutskipti sitt eins og kalífinn í hirð sinni, síglaðlyndir og reiðubúnir til söngs og dansleika; hefur hver þeirra sína uppáhaldsvísu og sinn dans og gleður með því alla borgina Bagdad. En það virði ég mest við þá, að þeir eru engir málskafsmenn, heldur eru þeir eins lausir við mælgi og þræll yðar, sem nú veitist sú sæmd að tala við yður. Svona er nú t.d. kvæðið og dansinn hans Santúts, sem nuddar fólk í baði; takið nú eftir, hvort ég ekki hermi dável eftir honum.“

179. NÓTT.

Rakarinn söng kvæði Santúts og dansaði eftir því, og hvað, sem ég sagði til þess að hefta loddaralæti hans, þá hætti hann samt ekki fyrr en hann hafði hermt eftir öllum þeim, sem hann hafði nefnt. Eftir það mælti hann: „Herra, ég ætla að bjóða öllum þessum mönnum, og ef þér viljið gera mér að skapi, þá komið með mér og yfirgefið vini yðar, sem vísast er að séu mestu skraffinnar; hver veit nema yður verði illt í höfði af endalausum leiðindavaðli þeirra, og slái síðan niður, svo sjúkleiki yðar verði hálfu verri en sá var, sem afstaðinn er. En hjá mér er ekki nema eintóm gleði og ánægja.“ Svo reiður sem ég var, gat ég samt ekki stillt mig um að hlæja að bulli hans, og mælti: „Ég vildi ég hefði engar annir, því þá skyldi ég gjarnan þiggja boð yðar, en ég ætla að biðja yður að afsaka mig í dag, úr því ég hef fastlega lofað mér annarsstaðar. Í annað skipti, þegar ég hef betra tóm, mun þess verða kostur; en ljúkið nú við að raka mig og flýtið yður heim, því vinir yðar munu þegar hafa beðið eftir yður góða stund.“ „Herra!“ ansaði hann, „synjið mér ekki um bæn mína, komið og skemmtið yður í hinu glaðværa samkvæmi, sem hjá mér á að verða. Ef þér að eins einu sinni hefðuð verið saman við menn þessa, þá mundu þeir verða yður svo vel að skapi, að þér skeyttuð alls ekki framar um vini yðar.“ „Látum það nú liggja milli hluta,“ sagði ég, „mér er ómögulegt að vera í boði yðar;“ en ég vann ekkert á með hógværð minni. Þá mælti rakarinn: „Ef þér ekki viljið koma til mín, þá er ekki annars kostur en að ég fari með yður. Ég ætla að láta bera heim til mín það, sem þér hafið gefið mér, og mega þá vinir mínir eta sem þeim leikur lyst til; ég kem undir eins aftur; ég ætla ekki að vera sá durtur, að láta yður fara einsamlan; ekki má minna vera en ég geri yður þann greiða að fylgja yður.“ „Guð minn góður,“ sagði ég, „á ég þá ekki að losna við þenna leiðindaþrjót í dag? Í nafni guðs almáttugs, hættið þessari óþarfa mælgi. Farið til vina yðar, drekkið, etið og skemmtið yður, en unnið mér þess frelsis, að vera með mínum vinum. Ég vil fara einsamall, ég þarf ekki fylgdarmanns; þar að auki skuluð þér vita, að yður er ekki heimilt að koma þangað, sem ég fer. Þar er vonast eftir mér einum.“

Dyrnar á húsi dómarans voru opnar til hálfs

„Nú gerið þér að gamni yðar, herra,“ svaraði hann, „hafi vinir yðar boðið yður til veislu, þá skil ég ekki, hvað yður getur gengið til, að varna mér samfylgdarinnar. Ég er sannfærður um, að þeim mun vera hin mesta gleði að því, að þér komið með mann, sem örvar fjör og skemmtun í samkvæminu. En hvað sem þér segið, þá hef ég nú tekið það í mig, og skal fylgja yður móti vilja yðar.“ Nú varð ég öldungis ráðalaus og sagði við sjálfan mig: „Hvernig á ég að losast við bannsettan rakarann? Ef ég held áfram að þræta við hann, kem ég aldrei ætlun minni fram.“ Nú heyrði ég og, að kallað var í fyrsta sinn til hádegisbænagjörðar frá turnum musteranna, og var því tími til kominn, að ég færi. Ég þagnaði því og lét sem mér líkaði, að hann færi með mér. Því næst lauk hann við að raka mig, og er hann var búinn að því, mælti ég: „Látið nokkra af þjónum mínum bera matvæli þessi heim til yðar og komið svo aftur, ég skal bíða eftir yður.“ Fór hann þá loksins, en ég klæddist í snatri; heyrði ég þá, að kallað var til bænagjörðar í síðasta sinni og flýtti mér af stað. En bannsettan rakarann hafði grunað, hvað mér bjó í skapi, og hafði hann því ekki farið lengra með þjónum mínum en svo, að hann sá hús mitt, og gat um leið séð sjálfs sín hús, og haft gætur á, að þjónarnir færu þangað inn. Hafði hann verið á gægjum við strætishornið, til þess að geta veitt mér eftirför. Þegar ég var kominn að dyrunum á húsi hins æðsta dómara, leit ég við, og sá ég þá, mér til sárustu hugraunar, að rakarinn var á leiðinni inn í strætið. Dyrnar á húsi dómarans voru opnar til hálfs, gekk ég þar inn og hitti kerlinguna, sem beið eftir mér; lokaði hún dyrunum og fylgdi mér inn í herbergi ljúfu minnar. En rétt þegar við vorum farin að tala saman, heyrðum við háreysti á strætinu; leit þá mærin út um gluggagrindurnar og sá föður sinn á heimleið úr musterinu. Leit ég þá líka út, og sá ég rakarann sitja þar andspænis á sama stað og ég hafði setið fyrrum; fékk það mér ekki minni kvíða en heimkoma dómarans. En dóttir hans hughreysti mig með því, að faðir sinn kæmi mjög sjaldan í hennar herbergi, en skyldi svo fara, þá hefði hún hugsað sér ráð, til að koma mér óhultum burt úr húsinu. Allt fyrir það var ég mjög hræddur og áhyggjufullur vegna framhleypni rakarans, enda mun yður nú bráðum skiljast, að það var ekki um skör fram. Því þegar dómarinn var kominn heim, refsaði hann sjálfur einum af þrælum sínum, er til þess hafði unnið, með iljastroku; æpti þrællinn þá svo hátt, að heyra mátti út á stræti. Rakarinn hélt undir eins, að það mundi vera ég, sem æpti, og væri illa útleikinn; rekur hann því upp hræðilegt óp, rífur sundur klæði sín, eys moldarryki yfir höfuð sér og kallar alla þar í nágrenninu til hjálpar. Þustu allir til, og spurðu, hvar hjálpar væri vant, og svaraði hann þá: „Þeir eru að drepa herra minn, blessaðan.“ Meira sagði hann ekki, heldur hljóp hann grenjandi heim til mín, og kom aftur með alla þjóna mína, höfðu þeir stafi í höndum og lömdu á dyr dómarans með geysilegum ofsa. Lét dómarinn þræl einn gá að, hvað á gengi; kom hann aftur lafhræddur og segir: „Herra, hér ryðjast inn í húsið meira en tíu þúsundir manna, og eru þeir farnir að mölva upp dyrnar. Dómarinn hljóp þá til, lauk dyrunum upp og spurði, hvað þeir vildu sér. En svo æruverður sem hann var í yfirbragði, þá fékk það alls ekki á þjóna mína, og æptu þeir að honum með ósvífni: „Óhræsis dómari, dómaradjöfull, því viltu drepa húsbónda okkar? Hvað hefur hann gert þér?“ „Góðir menn,“ ansaði dómarinn, „því skyldi ég drepa herra ykkar? Ég þekki hann ekki, og hann hefur ekki styggt mig. Hús mitt er opið; komið, sjáist um og leitið.“ „Þér hafið veitt honum iljastroku,“ mælti rakarinn, „ég heyrði hann hljóða rétt í þessu.“ Þá tók dómarinn til máls: „Hvað hefði herra yðar þá átt að misgera við mig, að ég skyldi fara svo með hann? Er hann þá hér í húsum mínum? Og sé hann hér, hvernig ætti hann að vera kominn hingað, og hver hafði átt að hleypa honum inn?“ „Ég trúi yður ekki,“ sagði rakarinn, „fjandans dómari, hvað sítt sem er á yður skeggið. Dóttir yðar hefur ást á herra vorum, og leyfði hún honum að koma til sín í hús yðar, meðan á hádegisbænagjörðinni stóð. Þér hafið komið að honum og látið þræla yðar misþyrma honum með iljastroku, en sá níðingsskapur yðar skal ekki verða ólaunaður; kalífinn skal verða þessa vís og mun hann dæma bæði fljótt og vel. Hleypið oss inn og framseljið oss hann að vörmu spori, eða við sækjum hann sjálfir yður til svívirðingar.“ „Það er óþarfi að hafa svo mörg orð, og gera slíkan skarkala,“ mælti dómarinn, „ef þér segið satt, þá komið inn og leitið; ég leyfi ykkur það.“ Óðar en dómarinn hafði úttalað, ruddist rakarinn inn í húsið með þjónum mínum, létu þeir eins og þeir væru bandóðir, skyggndust um og leituðu mín alstaðar.

180. NÓTT.

Ég hafði heyrt öll orðaskipti þeirra, og leitaði mér því fylgsnis; fann ég ekki annað en stóra, tóma kistu, stökk niður í hana og skellti lokinu yfir. Rakarinn, sem leitaði alstaðar, kom líka að kistunni og lauk henni upp, en er hann sá að ég var í henni, tók hann hana upp á höfuð sér og gekk ofan háan stiga niður í garðinn, hljóp yfir hann og svo út um dyrnar. En meðan á því stóð, hrökk kistulokið upp, til allrar óhamingju, og með því ég gat ekki þolað svívirðingu þá, að skríllinn, sem hljóp á eftir okkur, skyldi glápa á mig og spotta mig, þá stökk ég svo gapalega niður á strætið og meiddist svo illa á fætinum, að ég hef verið haltur síðan. Fann ég í fyrstunni ekki til meiðslanna, og stóð upp til að flýja sem skjótast undan athlátri skrílsins. Ég fleygði því fullum höndum gull- og silfurpeningum úr pyngju minni, sem var troðfull, og slapp ég á burt meðan hinir voru að tína upp féð. En bölvaður rakarinn missti ekki sjónar á mér, heldur kallaði hann til mín af öllum lífs og sálar kröftum: „Standið við, herra! Því hlaupið þér svo geyst? Ó, að þér vissuð, hvað mér sárnaði, að dómarinn skyldi fara svo illa með yður, yður, sem eruð svo eðallyndur, sem ég og vinir mínir eigum svo stórmikið gott upp að inna! Sagði ég ekki allténd, að þér munduð rata í lífsháska af því þér svo þrálátlega höfnuðuð fylgd minni. Sjáið nú, hvað yður hefur hent fyrir þessa glópsku, og hvar hefðuð þér þá staðið, hefði ég ekki verið svo einbeittur að fylgja yður engu að síður? En hvert ætlið þér? Bíðið þér mín.“ Þannig lét ólukku rakarinn sér ekki nægja, að vekja óspektir í þeim hluta borgarinnar, sem dómarinn bjó í, heldur vildi hann koma gjörvallri borginni í uppnám. Ég var svo bálreiður, að það var rétt komið að mér að bíða eftir honum og drepa hann, en af því mundi hafa orðið enn meira uppnám. Ég tók annað ráð, sem var betra, og til þess að komast úr augsýn mannfjölda þess, sem þyrpst hafði út í glugga og fram í húsdyr, við óp rakarans, hljóp ég til gistihúss nokkurs, þar sem svo vildi heppilega til, að umsjónarmaðurinn, sem ég þekkti, stóð við dyrnar. Bað ég hann í guðs bænum að varna sjónvitlausum manninum að fara inn á eftir mér; lofaði hann því og enti það, þó örðugt veitti, því rakarinn vildi fyrir hvern mun ryðjast inn, og fór ekki fyrr en hinn hafði látið voðaskammir dynja yfir hann. Á heimleiðinni hældi svo rakarinn sér við hvern mann, sem hann mætti, af hinni miklu hjálp, sem hann hefði veitt mér.

...hrökk kistulokið upp, til allrar óhamingju

Þannig losaðist ég við þenna hvimleiða mann. Spurði umsjónarmaðurinn mig, hvað mér hefði viljað til; sagði ég honum það, og beiddi hann að leigja mér herbergi, þangað til mér væri batnað, því ég var svo hræddur við rakarann, að ég þorði ekki heim til mín. Hugði ég mér fyrir bestu, að dvelja ekki lengur í borginni, þar sem mig hafði hent slíkt. Þegar ég var alheill, tók ég allt það fé, sem ég þóttist þurfa til ferðarinnar, en gaf frændum mínum hitt, og fór ég síðan frá Bagdad. Þannig stendur á því, að mig einnig bar hingað, og kom mér síst til hugar, að ég mundi hitta rakarann, frumkvöðul ógæfu minnar, á þessum stað, svo fjarri ættjörðu minni. Allt fyrir það sé ég hann á meðal yðar. Ykkur skal því ekki þykja kyn, þó ég vilji skilja við ykkur sem fljótast. Megið þér nærri geta, hvílík hugraun mér er að sjá þann mann, sem veldur helti minni, og hefur neytt mig til þess hörmulega hlutskiptis, að lifa fjarri ættingjum, vinum og föðurlandi.“ Að svo mæltu stóð hinn halti útlendingur upp og gekk burt. Fylgdi húsbóndinn honum til dyra og kvað sér vera raun að því, að hann í grandleysi hefði gert honum svo mikinn óhugnað. Við hinir gestirnir sátum eftir og undruðumst sögu hins unga manns. Við litum til rakarans og sögðum, að hans mál væri illt, ef saga þessi væri sönn. Þá lyfti rakarinn höfðinu, því allt til þessa hafði hann hengt það niður, og horft í gaupnir sér; tók hann þannig til máls: „Herrar mínir, að saga þessi sé sönn, megið þér ráða af því, að ég hef alltaf þagað, meðan hinn ungi maður sagði hana. En hvað sem hann segir, þá stend ég fast á því, að ég hafi gert það sem rétt var, og læt ég því skotið til yðar dóms. Steypti hann sér ekki sjálfur í háskann, og mundi hann hafa sloppið svo vel án míns fulltingis? Hann má vera feginn, að hann komst undan með meiðsl á öðrum fæti. Hafði ég mig ekki meiri hættu, þegar ég bjargaði honum út úr húsinu, þar sem ég hélt, að honum væri misþyrmt? Hvern rétt hefur hann til að bera sig upp undan mér og brígsla mér smánaryrðum? Svona er að þjóna þeim, sem vanþakklátir eru. Hann kallaði mig skrafskjóðu, en það er einbert mannlast. Við vorum sjö bræður og var ég þeirra fálátastur og hyggnastur. Ég þarf ekki annað en segja sögu mína og þeirra, til þess að færa yður sönnur á það; veitið mér þá sæmd að hlýða á hana.

Saga rakarans

Á ríkisárum kalífans Mostanser Billah, sem var frægur af örlæti sínu við fátæklinga, sátu tíu stigamenn um vegina kringum Bagdad, og þótti háski að fara um þá, vegna gripdeilda og fáheyrðra grimmdarverka ræningjanna. Þá skipaði kalífinn, nokkrum dögum á undan Bairamshátíð lögregludómaranum að taka hina tíu ræningja fasta, ella skyldi hann sjálfur líflátinn.

...hvernig ert þú kominn í hóp þessara óaldarseggja

181. NÓTT.

Lögreglustjórinn hafði sig allan við og sendi svo marga menn, að hinir tíu ræningjar urðu teknir á Bairamshátíðinni. Ég var að ganga mér til skemmtunar á bökkum Tígrisfljótsins, og sá ég tíu skrautbúna menn stíga út í bát. Hefði ég tekið eftir varðmönnum þeim, er fylgdu þeim, mundi ég fljótt hafa séð, að það voru ræningjar, en ég horfði einungis á hina og hélt þeir ætluðu að skemmta sér og halda gleðilega hátíð; fór ég þá út í bátinn með þeim, en sagði ekki orð og vænti ég þess, að þeir mundu líða mig í flokki sínum. Var bátnum róið ofan eftir Tígrisfljótinu og lentum við fyrir utan höll kalífans; kom þar nýr flokkur lögregluþjóna og sló hring um oss; eftir það vorum við bundnir og leiddir fyrir kalífann. Meðan á þessu stóð, hafði ég séð mig um hönd, og skildi ég nú, hversu mér hafði skjátlast. Lét ég binda mig með hinum, því hvað mundi mig hafa stoðað að verjast varðmönnum eða afsaka mig? Þeir mundu hafa misþyrmt mér, því slíkir menn gangast ekki fyrir skynsamlegum fortölum. Ég var líka á meðal ræningja, og það var þeim nóg ástæða til þess að halda, að ég væri líka ræningi. Þegar vér vorum komnir á fund kalífans mælti hann: „Höggvið höfuðin af þessum tíu ræningjum.“ Böðullinn skipaði oss í röð eftir hugþótta sínum, og stóð ég til allrar hamingju aftastur í röðinni; hjó hann höfuðin af hinum tíu ræningjum og hætti síðan. En er kalífinn sá, að mér var vægt, kallaði hann í reiði til böðulsins: „Skipaði ég þér ekki að hálshöggva hina tíu ræningja? Því höggurðu þá ekki nema níu?“ Þá svaraði böðullinn: „Drottinn rétttrúaðra manna! Guð varðveiti mig frá því að undanfella skipanir yðar hátignar; þarna liggja tíu líkin og hin tíu höfuð, sem ég hef höggvið af þeim.“ En er kalífinn sá, að hann sagði satt, virti hann mig fyrir sér með undrun, þóttist ekki sjá neinn ræningjabrag á mér og mælti: „Góði, gamli maður! Hvernig ert þú kominn í hóp þessara óaldarseggja, sem hafa verðskuldað þúsundfaldan dauða.“ Þá svaraði ég: „Drottinn rétttrúaðra manna! Hina tíu menn, sem yðar hátign hefur refsað, réttlæti sínu til vegs og dýrðar, sá ég í morgun fara út í bát og slóst ég í hópinn, af því ég hélt að þeir ætluðu að halda þessa stórhátíð með bróðurlegri veislu.“ Kalífinn gat ekki að sér gert að hlæja að ævintýri mínu; fór honum öðruvísi en hinum halta manni, sem kallar mig skrafskjóðu, því hann dáðist að þögli minni og staðfestu í þögninni. „Drottinn rétttrúaðra manna!“ tók ég til máls, „þér skuluð eigi furða yður á því, þó ég þegði, þar sem aðrir í mínum sporum mundu hafa talað. Ég hef sér í lagi lagt stund á þögli, og fyrir dyggð þessa hafa menn í heiðurs skyni kallað mig hinn „þögla“, og með því nafni er ég greindur frá hinum sex bræðrum mínum.“ Svaraði þá kalífinn brosandi: „Mér þykir vænt um, að yður hlotnaðist svo heiðarlegt auknefni. En segið mér: hvers konar menn voru bræður yðar? Voru þeir líkir yður?“ „Það var öðru nær,“ ansaði ég, „hver þeirra var öðrum málugri; eins voru þeir furðu ólíkir mér í sjón, einn var krypplingur, annar var svíntenntur, þriðji eineygður, fjórði blindur, hinn fimmti var stýfður á báðum eyrum, og hinn sjötti hafði skarð í vör. Mun yðar hátign auðveldlega geta dæmt um skapferli þeirra af ævintýrum þeim, er þeir rötuðu í, ef mér mætti verða þeirrar sæmdar auðið, að segja frá þeim.“ Og með því mér virtist kalífinn fús til að hlýða á þau, beið ég ekki einu sinni svars, heldur tók ég undir eins til frásagna.

Sagan af hinum elsta bróður rakarans

Elsti bróðir minn var kallaður Bakbúk kroppinbakur, og var skraddari. Þegar hann var fullnuma í iðn sinni, leigði hann sér sölubúð gagnvart mylnu einni. Hafði hann fáa viðskiptamenn, litla vinnu, og veitti erfitt að hafa ofan af fyrir sér, en malarinn var uppgangsmaður og átti fríðustu konu. Einu sinni þegar bróðir minn sat við vinnu í búð sinni, varð honum litið upp, og sá hann þá malarakonuna fögru, þar sem hún stóð út í glugga uppi í mylnunni og horfði út á stræti. Leist honum konan svo fríð, að hann varð alveg hugfanginn, en hún leit ekki við honum, heldur lokaði hún glugganum og lét ekki sjá sig, það sem eftir var dagsins. Veslings skraddarinn var alltaf að líta upp í mylnuna frá vinnu sinni; hann stakk sig hvað eftir annað í fingurgómana og varð verk hans ekki vandað þann dag. Um kvöldið gat hann ekki fengið af sér að loka búðinni, því hann vonaði að malarakonan mundi birtast sér einu sinni enn. Loksins varð hann samt að fara heim í húskytru sína, og átti hann þar illa nótt. Var hann fyrir þetta þeim mun fyrr á fótum og hljóp til búðar sinnar, og sá ekki malarakonuna allan daginn, nema í svip, en þessi svipsjón fékk honum svo mikils, að hann varð bálskotinn. Á hinum þriðja degi varð hann ánægðari en báðum fyrri dögunum, því malarakonan leit yfrum til hans af tilviljun, í því hann renndi augunum, til hennar; kom það flatt upp á hann, en hún skildi fljótt, hvað um var að vera.

182. NÓTT.

Malarakonan styggðist ekki, þegar hún sá, að bróðir minn leit hana ástaraugum, heldur horfði hún til hans brosandi. Bróðir minn gerði eins, en honum fór það svo skringilega, að malarakonan varð að hlaupa frá glugganum, svo að hún ekki skellihlægi framan í hann, því þá mundi hann hafa séð, að hún gerði háð að honum. Bakbúk færði þetta á besta veg í einfeldni sinni, en malarakonan hugsaði ekki um annað en að henda gaman að honum. Nú stóð svo á, að hún átti fagran vefnað, er hún lengi hafði ætlað að hafa til fatnaðar. Vafði hún hann í fallegan klút útsaumaðan með silki, og sendi til hans með ungri ambátt, er hún átti. Kom ambáttin til hans og mælti: „Húsmóðir mín sendir yður kveðju sína og biður yður að sauma sér fatnað úr vefnaðinum, sem ég hef með mér, eftir þessu sniði. Hún breytir oft um klæðnað, og munuð þér ekki hafa skaða á, að eiga kaup við hana.“ Nú gekk bróðir minn alveg úr skugga um, að malarakonan mundi elska sig. Hélt hann, að hún sendi sér verkefni þetta eins og elsku merki rétt á eftir, að þau höfðu horft svo blíðlega hvort til annars. Í þeirri trú beiddi hann ambáttina að segja húsmóður sinni, að hennar vegna skyldi hann ekki snerta á neinni annarri vinnu, og að klæðnaðurinn skyldi verða tilbúinn að næsta morgni. Enda var hann svo iðinn, að hann varð búinn samdægurs. En er ambáttin kom daginn eftir að sækja klæðnaðinn, fékk hann henni hann, fallega samanbrotinn, og mælti: „Mér ríður svo mikið á því, að húsmóður þinni líki vel, að mér hefði ekki hentað að gleyma fatnaði hennar. Ég vildi feginn vanda mig, svo að hún eftirleiðis léti mig einan sauma fyrir sig.“ Ambáttin gekk síðan nokkur spor, eins og hún ætlaði að fara, en sneri allt í einu aftur og hvíslaði að bróður mínum: „Ég var nærri búin að gleyma nokkru, sem ég átti að skila. Húsmóðir mín biður að heilsa yður og spyr, hvernig yður hafi sofnast. Hún er svo yfirkomin af elsku til yðar, veslingur, að henni kemur ekki dúr á auga.“ „Segið henni,“ mælti einfeldningurinn Bakbúk, „að ég hafi slíkan ástarhug til hennar, að augu mín hafi ekki lokist aftur í fjórar nætur.“ Þegar hann nú hafði fengið þessa kveðju frá konu malarans, hélt hann, að hann mundi ekki lengi þurfa að þreyja eftir blíðu hennar. Að stundarkorni liðnu sér hann ambáttina koma aftur með þéttsilkis stykki. „Húsmóðir mín,“ segir hún, „er prýðilega ánægð með klæðnaðinn; hann fer henni afbragðs vel. En af því hann er svo fallegur og hún ekki vill ganga í honum nema við nýjar brækur, þá biður hún yður að sauma sér einar brækur úr silkistykki þessu.“ „Gott og vel,“ segir Bakbúk, „þær skulu vera tilbúnar í dag áður en ég geng frá búðinni. Þér getið sótt þær í kvöld.“ Malarakonan kom oft út í gluggann, og tók á öllum blíðutöfrum sínum, til þess að bróðir minn skyldi verða hugaðri. Það var mesta yndi að sjá, hvað honum gekk vel vinnan; brækurnar voru undir eins alsaumaðar, og kom ambáttin að sækja þær, en hvorki færði hún honum borgun fyrir það, er hann lagði til, né heldur vinnulaunin. Veslings skraddarinn, sem var svo illa á tálar dreginn, hafði ekki smakkað mat allan daginn og varð að fá sér nokkra skildinga til láns fyrir kvöldmat. En er hann lauk upp búðinni morguninn eftir, kom ambáttin og sagði, að malarinn vildi finna hann að máli. „Húsmóðir mín,“ sagði hún, „hefur hælt handbragði yðar svo mjög, að hann vill líka að þér saumið eitthvað handa sér. Þetta hefur hún gert með ásettu ráði, svo að kunningsskapur þessi getið stuðlað til, að vilja ykkar beggja verði framgengt.“ Bróðir minn lét koma þessari flugu í munn sér og fór með ambáttinni til malarans. Fagnaði malarinn honum vel, fékk honum léreftsstranga og mælti: „Mér liggur á skyrtum; saumið þér mér tuttugu. Verði nokkuð afgangs, þá skilið þér mér því aftur.“

183. NÓTT.

Bróðir minn var í fimm eða sex daga að sauma hinar tuttugu skyrtur handa malaranum. Því næst fékk malarinn honum annan léreftsstrangann, til að sauma úr jafn margar nærbuxur. Þegar hann var búinn með þær, færði hann þær malaranum, en hann spurði þá, hvað mikið hann ætti að borga. Sagðist bróðir minn vera ánægður með tuttugu silfurdrökmur; skipaði malarinn þá ambáttinni að koma með gullvogina, til að sjá, hvort peningarnir, sem hann ætlaði að gjalda, hefðu rétta vigt. En ambáttin, sem gjörði nú allt eftir undirlögðu ráði, leit með þykkjusvip til bróður míns, til þess að láta hann skilja, að hann spillti öllu fyrir sér, ef hann tæki við fénu. Þó honum nú dauðlægi á því, og hann hefði jafnvel tekið til láns tvinnann, sem hann hafði haft í skyrturnar og nærbuxurnar, þá drap hann samt hendi við því. Kom hann frá malaranum til mín og beiddi mig að lána sér fé til fæðis, af því að menn borguðu honum ekki vinnu sína. Ég lét hann fá lítið eitt af peningum og komst hann af með það í nokkra daga. Reyndar nærðist hann ekki á öðru en graut, og át sig ekki einu sinni saddan af honum. Nú fór hann einu sinni aftur til malarans og hitti hann, í því hann var að setja mylnuna í gang; bauð malarinn honum þá fé, því hann hélt hann kæmi til að krefjast þess. En ambáttin, sem var viðstödd, leit þeim augum til hans, að hann þáði það ekki, og kvaðst hann ekki hafa komið til annars en að vita, hvernig honum liði. Malarinn sagðist kunna honum þökk fyrir, og fékk honum efni í kápu, og beiddi hann að sauma. Kom Bakbúk með hana daginn eftir. Malarinn tók upp pyngju sína, en ambáttin leit undir eins til bróður míns, og mælti hann þá: „Nábúi góður, ekki liggur á, við skulum gera upp reikningana í annað skipti.“ Svona kom veslings flónið heim aftur í búðina sína, kvalinn af þremur stórmeinum: ást, sulti og örbirgð. En hin ágjarna og illfúsa kona malarans lét sér ekki nægja, að svíkja bróður minn um verkkaup sitt, heldur eggjaði hún mann sinn til að hefnast honum fyrir ást þá, er hann bar til hennar, og gerðu þau það á þessa leið. Malarinn bauð bróður mínum til kvöldverðar og er hann hafði veitt honum full illa, mælti hann: „Bróðir, það er of framorðið til þess þér farið heim; verið hjá mér í nótt!“ Því næst vísaði hann honum til sængur, en fór sjálfur með konu sinni í svefnhús þeirra. Um miðnætti kom hann aftur til hans og mælti: „Nábúi góður, sofið þér? Hugsið þér yður, hvað mér hefur viljað til, asnan mín er orðin veik og ég á mikið korn ómalað; mér þætti ofur vænt um, ef þér vilduð snúa kvörninni stundarkorn í hennar stað.“ Bakbúk var búinn til þess, því hann vildi láta sjá góðan vilja og beiddi hinn að sýna sér, hvernig hann ætti að fara að. Brá þá malarinn gjörð um hann miðjan, eins og um asna, lamdi keyrinu á lendar honum og mælti: „Áfram, nábúi góður!“ „Því lemjið þér mig þá?“ segir bróðir minn. „Til þess að pipra yður upp,“ svaraði malarinn, „án þess hreyfist asninn minn aldrei úr sporunum.“ Bakbúk skildi ekkert í þessari meðferð, en þorði ekki að hljóða hátt; þegar hann hafði gengið fimm eða sex sinnum í kringum kvörnina, vildi hann hvíla sig, en malarinn gaf honum þá tólf keyrishögg vel útilátin og mælti: „Verið röskur, nábúi góður, og standið ekki við fyrir alla muni; gangið áfram og lítið ekki í kringum yður, ella skemmið þér fyrir mér mjölið.“

184. NÓTT.

Bróðir minn varð að snúa kvörninni það sem eftir var nætur, og er dagaði, gekk malarinn til konu sinnar, en leysti hann ekki. Loksins kom ambáttin og leysti hann: „Æ, hvað við höfum aumkvað yður, hún húsmóðir mín og ég,“ sagði hún af hræsni. „Við eigum engan þátt í þessum illa grikk, sem hann hefur gert yður.“ Bakbúk veslingur svaraði engu, svo var hann lerkaður og lúinn, og fór hann heim með þeim staðfasta ásetningi, að hugsa aldrei framar um konu malarans.

Áfram, nábúi góður!

„Kalífinn hló að sögu þessari,“ mælti rakarinn enn fremur, „og tók þannig til máls: „Nú skaltu fara heim til þín og skal þér nokkuð bætast af minni hálfu, svo sem í hugnunarskyni, fyrst þér brást veislan, sem þú hlakkaðir til.“ „Drottinn rétttrúaðra manna,“ svaraði ég, „yðar hátign virði mér það á hægra veg, að ég ekkert þigg fyrr en ég hef sagt sögur hinna annarra bræðra minna.“ Þagði kalífinn við því, og skildi ég þá, að hann mundi vilja veita mér áheyrn, og hélt þannig áfram frásögn minni.

Sagan af hinum öðrum bróður rakarans

Hinn annar bróðir minn, Bakbarah hinn svíntennti, mætti einu sinni kerlingu á afviknu stræti, yrti hún á hann og kvaðst þurfa að segja honum nokkuð. Stóð hann þá við og spurði, hvað það væri. Þá mælti kerling:

Ekki er ég lýgin, ansaði kerling

„Ef þér hafið tíma til að koma með mér, skal ég fylgja yður í dýrðlega höll, og skuluð þér sjá þar hefðarkonu eina, sem er eins fögur og dagurinn er bjartur. Hún mun fagna yður með mesta dálæti og bera mat á borð fyrir yður með dýrasta víni; ég mun ekki þurfa að segja yður frekara.“ „Nei, er það satt?“ segir bróðir minn. „Ekki er ég lýgin,“ ansaði kerling, „og með engin ósannindi fer ég; en takið nú eftir því, sem ég heimta af yður. Þér verðið að hegða yður skynsamlega, tala fátt og vera frábærlega kurteis og stimamjúkur við konuna.“ Bakbarah þáði boð þetta og gekk hún á undan, en hann fylgdi á eftir. Komu þau þá að hliði stórrar hallar, og stóð þar fjöldi þjóna; ætluðu nokkrir þeirra að varna bróður mínum inngöngu, en jafnskjótt sem kerling hafði talað við þá, leyfðu þeir honum að fara inn. „Gætið þess nú,“ segir hún við Bakbarah, „að hin unga kona, sem ég fylgi yður til, kann best við, að menn séu óframfærnir og stilltir, en mótmæli þolir hún engin. Ef þér, hvað þetta snertir, gerið henni að skapi, þá mun hún einskis synja yður.“ Bakbarah þakkaði henni heilræðið og lofaði að hlýðnast því. Því næst fylgdi hún honum inn í dýrðlegt herbergi í ferstrendri byggingu, sem var skrautleg eins og konungshöll; var í henni miðri fagur blómgarður og loftsvalir allt umhverfis. Beiddi kerling hann að setjast í fagurdúkaðan legubekk og bíða stundarkorn, þangað til hún væri búin að segja hinni ungu konu komu hans. Hafði bróðir minn aldrei komið á svo glæsilegan stað, og dáðist að allri þeirri prýði, er þar var að sjá; réði hann af því, hvílíkur lánsmaður hann mundi vera, og kom yfir hann óstjórnleg kæti. Þá heyrði hann allt í einu glaum mikinn, og kom til hans hópur ambátta; lá vel á þeim og hlógu þær dátt. Í miðjum hópnum gekk fögur ungfrú; var það auðséð á virðingu þeirri, er henni var sýnd, að hún var yfir hinum. Bakbarah hafði vonast eftir, að þau mundu talast við undir fjögur augu og furðaði sig á fjölmenni þessu. Þegar ambáttirnar komu nær honum, gerðu þær sig alvarlegri á svipinn, og er ungfrúin kom að legubekknum, stóð bróðir minn upp og hneigði sig djúpt fyrir henni. Því næst settist hún í tignarsæti, beiddi bróður minn að setjast niður aftur og mælti brosandi: „Mér fær mikils fagnaðar að sjá yður og óska ég yður alls góðs.“ „Lafði mín!“ ansaði Bakbarah, „ég get ekki óskað mér neins æðra en þeirrar sæmdar, að mega koma á yðar fund.“ „Ég held það liggi vel á yður,“ svaraði hún, „og myndi yður ekki fjarri skapi, að við styttum okkur stundir saman.“ Skipaði hún þá að bera inn mat, og var borðið þegar hlaðið körfum, fullum af aldinum, kræsikökum og sætindum, settist hún við það með ambáttunum og bróður mínum. Af því að hún sat andspænis honum, sá hún hvernig hann var tenntur, þegar hann át; vakti hún eftirtekt ambáttanna á því, og hlógu þær hjartanlega að því með henni. Bakbarah leit öðru hverju upp, og er hann sá ungfrúna hlæja, hélt hann, að henni væri svo óumræðileg gleði að návist hans, að hún réði sér ekki, og gerði hann sér hinar glæsilegustu vonir. Hún sá glöggt á honum, hvað hann hugsaði, og hafði gaman af að ala á þessum þægilegu tálvonum; hún sagði við hann mörg blíðmæli og rétti honum sjálf allt það, sem ljúffengast var á borði. Eftir máltíðina var staðið upp frá borðum og tóku þá tíu ambáttir að leika á hljóðfæri og syngja, en hinar dönsuðu. Til þess að koma sér því betur, dansaði bróðir minn líka, og var ungfrúin með í dansleiknum. En er dansað var um hríð, varð hvíld á; lét hin unga kona færa sér vínstaup, leit brosandi til bróður míns, til þess að gefa honum í skyn, að hún drykki honum til. Reis hann þá úr sæti og stóð á meðan hún drakk; því næst lét hún hella á staupið aftur og rétti Bakbarah, til þess hann gerði sér sömu skil.

185. NÓTT.

Bróðir minn tók við staupinu, kyssti á hönd hennar um leið og tæmdi það standandi í þakklætis skyni fyrir náð þá, er honum var auðsýnd. Lét hin fagra ungfrú hann þá setjast hjá sér, og kjassaði hann með ástar atlæti, tók hönd hans og lagði bak við höfuð sér og gaf honum smásnoppunga. Af eftirlæti þessu varð bróðir minn svo frá sér numinn, að hann þóttist vera sá sælasti maður undir sólinni, og langaði hann líka til að gera sér dátt við hina töfrandi mey, en hafði ekki djörfung til þess, þar sem svo margar ambáttir horfðu á hann, og hlógu án afláts. Ungfrúin var alltaf að reka honum smákinnhesta, en loksins rak hún honum slíkan rokna löðrung, að kinnin varð dreyrrauð, og stökk hann þá upp úr sætinu til þess að flýja svo grátt gaman, sem þetta var. Kerlingin, sem hafði fylgt honum þangað, lét hann skilja á augnatilliti sínu, að þetta væri rangt gert af honum, og að hann ætti að sýna kurteisi, eins og hún hafði ráðið honum til. Kannaðist hann og við ávirðingu sína og vildi gera gott úr; færði hann sig því aftur nær ungfrúnni og lét sem hann hefði ekki staðið upp í fússi. Tók hún þá í hönd honum, lét hann setjast hjá sér og byrjaði aftur á hinum sömu glettnislegu ástaratlotum. Ambáttirnar, sem ekki hugsuðu um annað en að skemmta henni, tóku nú í sama strenginn; ein þeirra rak hnefann á nasir Bakbarah, vesaling, önnur reif í eyru honum, eins og hún ætlaði að slíta þau af honum, og aðrar ráku honum utan undir, svo að gamanið fór af. Þoldi bróðir minn allt þetta með einstöku langlundargeði, gerði sig enda glaðlegan á svipinn og sagði við kerlinguna með uppgerðar brosi: „Það var orð og að sönnu, að þér sögðuð mér, að ég kæmi í hendur góðlyndrar, fríðrar og yndislegrar konu. Mikið á ég yður að þakka.“ „Þetta er nú minnst,“ svaraði kerling, „bíðið bara við, þá mun koma allt annað.“ Ungfrúin segir þá við bróður minn: „Þér eruð allra geðugasti maður, og þykir mér undur vænt um, þegar ég sé slíka kurteisi koma í móti duttlungasemi minni, og hitti mann, sem ég á skap saman við.“ Bakbarah réði sér ekki fyrir gleði út af orðum þessum og svaraði: „Náðuga ungfrú, ég er allur á yðar valdi, með lífi og sál, og megið þér fara með mig, sem yður líkar.“ „En hvað þér gleðjið mig,“ mælti ungfrúin, „þar sem þér sýnið mér slíka undirgefni; mér líkar við yður í alla staði og þér skuluð verða ánægður með mig. Sækið honum,“ sagði hún, „reykelsi og rósavatn.“ Sóttu þá tvær ambáttir undir eins reykelsisker úr silfri með dýrasta reykelsi í, og lét önnur ilminn leggja um Bakbarah, en hin stökkti rósavatninu um andlit hans og hendur. Varð bróðir minn stórglaður við þessa virðingarfullu meðferð. Skipaði ungfrúin ambáttunum því næst að syngja og leika á hljóðfæri; sagði hún einni ambáttinni að fara út með Bakbarah, og gera nokkuð við hann, sem þær báðar vissu, og koma síðan inn með hann aftur. Bakbarah heyrði á skipun þessa, stóð jafnskjótt upp, gekk til kerlingar, sem líka var staðin upp, til að fylgja honum og ambáttinni, og spurði hana, hvað þær ætluðu að gera við sig. Sagði hún honum þá í hljóði: „Húsmóðir okkar er forvitin, og langar hana til að vita, hvernig yður fer kvenbúningur. Ambáttin þarna á að lita á yður augabrúnirnar, skera af yður kampinn og færa yður í kvenmannsföt.“ „Brúnirnar á mér megið þið lita,“ ansaði bróðir minn, „því þær get ég þvegið á eftir, en hvernig á ég að koma fyrir nokkurs manns augu kampalaus? Þér sjáið það sjálfar, að ég get ekki leyft það.“ Þá mælti kerling: „Varist þér að mæla í móti því, sem heimtað er af yður, því þá spillið þér yðar máli, sem nú er á svo góðum vegi. Hún elskar yður og mun unna yður allrar sælu; viljið þér þá fyrir bannsetta kampana hafa af yður það sælasta eftirlæti, sem nokkrum manni getur hlotnast.“ Fór þá Bakbarah með ambáttinni þegjandi inn í herbergi eitt; voru augabrúnir hans þar litaðar rauðar og kamparnir skornir af honum, en þegar átti að skella af honum hitt skeggið, tók hann þvert fyrir, og sagðist með engu móti leyfa það. En ambáttin leiddi honum fyrir sjónir, að þá hefði hann til einskis lagt kampana í sölurnar, og kvaðst vera hissa á því, að nokkur maður skyldi geta horft í skegg sitt, þar sem hann ætti kost á ástartillæti hinnar fegurstu konu í Bagdad. Lagði og kerling að honum með ginnandi fortölum, og hótaði honum jafnframt reiði ungfrúarinnar fögru, svo að bróðir minn lét sér segjast. Var loksins farið með hann í kvenbúningnum til ungfrúarinnar, og setti að henni slíkan ofsahlátur, að hún veltist um í legubekknum, er hún sat í. Ambáttirnar tóku undir með henni og skelltu saman lófunum, svo að bróðir minn varð alveg utan við sig. Þá stóð ungfrúin upp og mælti hlæjandi eins og áður: „Ég mundi gera yður rangt til, ef ég ekki elskaði yður af öllu hjarta, þar sem þér hafið verið mér svo eftirlátur, en vinnið einn hlut enn til elsku minnar og dansið í þessum búningi.“ Hlýddi hann því og dönsuðu bæði ungfrúin og ambáttirnar við hann, og hlógu eins og þær væru orðnar trylltar. En er á því hafði gengið um stund, réðust þær allar á veslings manninn, lömdu hann með hnefunum og tróðu hann með fótunum, svo að hann hné niður, nær því meðvitundarlaus. Hjálpaði kerling honum þá á fætur, og fyrr en hann gæti komið upp orði til að kvarta yfir hrakningi þessum, hvíslaði hún þessum orðum að honum: „Huggist, og verið glaður, því nú eru hörmungarnar á enda, og nú munuð þér taka laun fyrir.“

...voru augabrúnir hans þar litaðar rauðar og kamparnir skornir af honum

186. NÓTT.

„Eitt er samt eftir,“ mælti kerling, „og þó lítilræði, því yður að segja, þegar húsmóðir okkar hefur drukkið nokkuð, eins og hún hefur gert í dag, þá lætur hún engan, sem hún elskar, koma nálægt sér, nema hann sé berstrípaður; mun hún þá skopa skeið á undan og hlaupa eftir loftsvölunum frá einu herberginu til annars, þangað til þér náið henni. þetta er líka ein af hinum kynlegu fyrirtektum hennar, en þér eruð svo sprækur og léttur á fæti, að þér munuð undir eins ná henni.“ Bróðir minn var nú kominn of langt út í þetta til þess að fara nú að snúa aftur. Fór hann því úr öllum fötunum, og eins gerði ungfrúin og tók af sér hverja spjör, nema nærskjólið, svo að hún væri því léttari til hlaups. En er þau voru bæði búin til veðhlaupsins, tók hún eitthvað tuttugu skrefa forskot, og hljóp síðan með geysi flýti. Rann bróðir minn á eftir henni, svo hart sem hann gat; hlógu ambáttirnar dátt að því og klöppuðu saman lófunum. En ungfrúin fór lengra og lengra fram úr honum, og er hún hafði hlaupið nokkrum sinnum eftir loftsvölunum hringinn í kring, hljóp hún inn í trjágöng nokkur löng og dimm og skaust þar út um hlið, er hún vissi af. Varð þá Bakbarah að fara hægara vegna myrkursins og missti sjónar á henni; kom hann loksins auga á ljós eitt, rann á það og komst út um dyr nokkrar, sem var skellt aftur á hæl honum. Skimaði hann þá í kringum sig, og undraðist, er hann sá, að hann var kominn út á stræti, er sútarar bjuggu í; undruðust þeir ekki síður en hann, er þeir sáu mann með hárauðar augabrúnir, skegglausan og allsnakinn. Klöppuðu þeir saman lófum, æptu og tóku að gera spott að honum; sumir hlupu á eftir honum og lömdu hann með skinnum. Þeir lögðu hendur á hann og settu hann upp á asna, sem af tilviljun varð á vegi þeirra, fóru síðan með hann gegnum strætin, og létu hann verða skrílnum til athlægis. En er þeir fóru fram hjá húsi lögregludómarans, bættist nýtt ólán við, því hann vildi vita, hvernig á upphlaupi þessu stæði. Sögðu þá sútararnir honum, að þeir hefðu séð bróður minn, eins og hann var til reika, koma út um dyr nokkrar á kvennabúri stórvesírsins, er vissu út að stræti þeirra. Lét því lögregludómarinn lemja vesalings Bakbarah hundrað slög á iljarnar og flytja hann út úr borginni; var honum bannað um leið að stíga nokkru sinni fæti sínum í hana framar.

Klöppuðu þeir saman lófum, æptu og tóku að gera spott að honum

Svona er sagan af hinum öðrum bróður mínum; hann vissi ekki, að konur höfðingja vorra gera ungum mönnum stundum þesskonar brellur, þegar þeir af einfeldni láta veiða sig í slíkum snörum.

Sagan af hinum þriðja bróður rakarans

187. NÓTT.

Bakbak, hinn þriðji bróðir minn, var blindur, og hin þungbæru forlög hans höfðu gert hann að húsgangi; gekk hann hús úr húsi og beiddist ölmusu. Var hann orðinn svo alvanur að ganga á strætunum, að hann þurfti engrar hvíldar, og var það siður hans, er hann drap á dyr, að svara ekki fyrr en upp var lokið. Einu sinni barði hann að dyrum á húsi einu; húsráðandinn var einn heima og kallaði: „Hver er þar?“ Svaraði bróðir minn engu og barði á ný, og spurði húsráðandinn aftur, en þar var steinhljóð. Fór hann þá ofan, lauk upp og spurði bróður minn erindis. „Gefið mér fyrir guðs sakir eitthvað,“ ansaði Bakbak. „Þér eruð blindur, ef mér sýnist rétt,“ segir hinn. „Því er nú verr,“ ansaði Bakbak. „Réttið mér þá höndina,“ mælti húsráðandinn. Bróðir minn gerði svo, en hinn greip um hana og dró hann með sér upp stigann, og inn í herbergi sitt; hélt Bakbak að hann mundi ætla að láta hann snæða með sér, því að slíkt hafði fyrr viljað honum til. En er þeir voru komnir upp, sleppti húsráðandinn hendi bróður míns, settist niður og spurði á ný, hvað hann vildi. Beiddist Bakbak þá ölmusu upp á nýtt, en hinn svaraði: „Góðurinn minn, mér er ómögulegt að gera yður neitt annað gott en það, að biðja guð að gefa yður sjónina aftur.“ „Það gátuð þér sagt, þegar ég stóð við dyrnar,“ ansaði bróðir minn, „og hefðuð þér ekki þurft að ómaka mig hingað.“ „Því eruð þér þá sá einfeldningur,“ ansaði hinn, „að svara ekki undir eins, þegar þér fyrst drepið á dyr og eruð spurður um, hver þér séuð?“ „Hvað viljið þér mér þá?“ spurði bróðir minn, og er hinn sagðist enga úrlausn geta gert honum, mælti hann: „Hjálpið mér þá ofan stigann eins og þér hjálpuðuð mér upp.“ „Gerið svo vel og farið einn“ mælti hinn, „stiginn er rétt fyrir tánum á yður.“ Staulaðist þá bróðir minn niður, en í miðjum stiganum skriðnaði honum fótur og hrapaði hann alla leið ofan, en höfuð hans og lendar meiddust til muna. Samt dróst hann á fætur aftur og gekk frá húsinu kveinandi; kvartaði hann sáran undan húsráðandanum, en hann gerði ekki annað en hlæja að byltu hans. Í því bróðir minn gekk út úr húsinu, gengu tveir blindir menn fram hjá og þekktu hann á málrómi, spurðu þeir, hvað að honum gengi. Sagði hann þeim af óförum sínum og kvaðst ekkert hafa fengið þann dag; beiddi hann þá fyrir alla muni að fylgja sér heim til sín, svo að hann gæti í viðurvist þeirra tekið sér fé til kvöldverðar af sameiginlegri eign þeirra allra. Þeir játtu því og fóru með honum; en húsráðandinn harðbrjóstaði hafði staðið við glugga og heyrt hvert orð, sem þeir sögðu. Hann var lymskur þjófur og hinn slóttugasti; veitti hann þeim því eftirför og gekk með þeim inn í hinn hrörlega kofa, er bróðir minn bjó í. Þegar hinir blindu voru sestir niður, mælti bróðir minn: „Nú skulum við loka dyrunum og grennslast eftir, hvort enginn ókunnugur er meðal vor.“ Þá komst þjófurinn í bobba, en svo vildi til, að kaðall hékk ofan úr rjáfrinu; vó hann sig upp á honum og hélt sér á lofti meðan hinir blindu læstu dyrunum og þreifuðust alstaðar fyrir í herberginu með stafprikum sínum. Tók Bakbak þannig til máls: „Bræður góðir! Þér hafið gert mig að féhirði peninga þeirra, er vér allir þrír höfum nælt saman í langan tíma; nú vil ég sýna ykkur, að ég á það traust skilið, sem þér hafið haft á mér. Þegar við töldum seinast saman, áttum við, eins og þið munið, tíu þúsund drökmur, og létum við fé þetta í tíu poka. Þarna eru þeir ósnertir;“ að svo mæltu greip hann hendinni milli gamalla leppa, er lágu afsíðis, og tók fram pokana, einn í einu, fékk lagsbræðrum sínum og mælti: „Þið getið fundið á þyngslunum, að ekki hefur verið tekið úr þeim; en við getum talið, ef þið viljið.“ Sögðu þá báðir hinir blindu menn, að þeir tryðu bróður mínum; fór hann því næst í einn pokann og tók upp úr honum tíu drökmur; eins gerðu báðir félagar hans. En er bróðir minn hafði látið pokana á sinn stað, sagði einn af hinum blindu, að þeir mundu ekki þurfa að kosta neinu til kvöldverðar, því sér hefði gefist svo mikið af góðum mönnum, að þeim þremur mundi nægja. Tók hann þá brauð, ost og nokkur aldini upp úr malpoka sínum, bar þetta á borð, og tóku þeir síðan til matar. Sat þjófurinn til hægri handar bróður mínum, tók allt, sem best var, og át með þeim. Þó hann nú færi að öllu sem hljóðlegast, heyrði Bakbak samt til hans, er hann tuggði og kallaði undir eins upp: „Við erum frá, hér er maður inni!“ Þreif hann þá undir eins til þjófsins, greip um handlegg honum og grenjaði: „Þjófur, þjófur!“ Eins gerðu hinir blindingjarnir, en hann varðist sem best hann gat. Var hann stór og sterkur og hafði sjónina fram yfir hina, lamdi hann þá ákaft og kallaði enn hærra en hinir: „Þjófar, þjófar!“ Komu þá allir nábúarnir hlaupandi og brutu upp dyrnar; veitti þeim örðugt að skilja þá; en er þeir höfðu gert það, spurðu þeir, út af hverju áflogin hefðu risið. Bróðir minn hélt enn í þjófinn og gaf honum að sök, að hann hefði læðst inn með þeim, til þess að stela frá þeim því litla, sem þeir ættu. En undir eins og þjófurinn hafði séð menn koma, hafði hann látið aftur augun, og þóst vera blindur; kallaði hann bæði Mahómet og kalífann til vitnis, að hinir þrír væru félagar sínir, og héldu fyrir sér réttum hlut; þeir hefðu lagst á sig, og krafðist hann því réttingar á máli sínu. Nábúarnir vildu ekki skipta sér af þessu og fóru með þá alla fjóra til lögreglustjórans. Þar tók þjófurinn ótilkvaddur til máls, og lést alltaf vera blindur: „Herra! Með því að þér eruð settur af kalífanum til að gæta réttvísinnar, — guð láti hans vald fara vaxandi! — þá játa ég frammi fyrir yður, að vér erum allir jafnsekir. En af því vér höfum svarið, að meðganga ekkert fyrr en vér yrðum kvaldir með iljastroku, þá þurfið þér ekki annað en að skipa, að svo verði gert, og er þá best þér byrjið á mér.“ Bróðir minn ætlaði líka að tala, en honum var skipað að þegja; var nú þjófnum gefin iljastroka.

Réttið mér þá höndina, mælti húsráðandinn

188. NÓTT.

Þjófurinn þoldi með stöðuglyndi tuttugu eða þrjátíu högg, því næst lét hann sem sársaukinn bæri sig ofurliði, lauk augunum upp til skiptis og beiddist miskunnar og vægðar á höggunum. Þegar dómarinn sá, að þjófurinn horfði á hann með opnum augunum, spurði hann forviða: „Hvað á þetta að þýða, þorparinn þinn?“ „Herra!“ svaraði hann, „ég ætla að segja yður mikilvægt launungarmál, ef þér viljið unna mér miskunnar og fáið mér innsiglishring yðar að veði.“ Lét þá dómarinn hætta að berja hann, fékk honum hringinn og lofaði honum vægð; tók þá þjófurinn til máls: „Herra! Við félagar höfum gert okkur upp sjónleysi, til þess að vér hindrunarlaust gætum komist inn í hús og farið inn í herbergi kvenna; höfum vér þar neytt aflsmunar. Ég játa því og, að vér með brögðum þessum höfum dregið saman tíu þúsund drökmur, og heimtaði ég í dag fjórða partinn, sem ég átti, en félagar mínir synjuðu mér þessa, af því ég hafði sagt, að ég vildi slíta við þá félagsskapnum, og voru þeir hræddir um, að ég mundi koma upp um þá. En er ég stóð fast á kröfu minni, réðust þeir á mig og misþyrmdu mér, eins og þeir menn geta borið vitni um, sem fóru með oss hingað. Vænti ég þess, herra, sakir réttlætis yðar, að þér fáið mér hinar tvö þúsund og fimmhundruð drökmur, sem ég á heimting á. En eigi félagar mínir að votta sannindi orða minna, verðið þér að láta lemja þá þrefalt fleiri stafshöggum en mig, og munu þá augu þeirra uppljúkast.“ Bróðir minn og báðir hinir blindu menn ætluðu að hrinda af sér þessum svívirðilegu álygum, en dómarinn veitti þeim enga áheyrn og mælti: „Þið illvirkjar, svona látið þið eins og þið séuð blindir, hafið það að yfirvarpi og vekið meðaumkvun manna til þess að þið getið drýgt hina verstu glæpi.“ Lét hann síðan lemja þá hundrað stafshögg. Vonaði hann alltaf, meðan á því stóð, að þeir mundu opna augun, og er ómögulegt reyndist að koma þeim til þess, kenndi hann þvermóðsku þeirra um. Þjófurinn sagði og við þá: „Aumir menn, ljúkið upp augunum og látið ekki lemja ykkur til dauða.“ Þar með veik hann sér að dómaranum og mælti: „Herra! Ég sé glöggt, að þeir illskast til hins ítrasta, og eru þeir ef til vill hræddir við svívirðingu þá, er fyrir þeim liggur. Það er best þér látið þá sleppa hjá refsingu og fáið mér einn af þjónum yðar til fylgdar, til þess að sækja hinar tíu þúsund drökmur.“ Dómarinn féllst á uppástungu þessa, lét telja þjófnum tvö þúsund og fimmhundruð drökmur, og stakk hinu í sjálfs sín sjóð, en bróður minn og hina blindu menn rak hann í útlegð úr borginni. En undir eins og ég spurði ófarir bróður míns, flýtti ég mér á hans fund og kom honum inn í borgina aftur á laun. En ekki þorði ég að leita til dómarans, til þess að málið yrði leiðrétt, og þjófnum refsað að maklegleikum, því ég var hræddur um að ég sjálfur mundi rata í eitthvert ólánið út úr því.

Sagan af hinum fjórða bróður rakarans

Hinn fjórði bróðir minn hét Alkus og var slátrari. Honum var frábærlega sýnt um að ala upp hrúta og temja þá til hrútaats; hafði hann fyrir þá sök komist í kunningsskap og vinfengi við marga höfðingja, sem hafa gaman af þesskonar ati og halda sér hrúta til þess. Margir versluðu þess utan við hann og hafði hann jafnan hið besta kjöt, því ekki sparði hann neitt til að hafa það sem best, enda var hann stórfjáður. Einu sinni kom til hans gamall karl með langt og sítt skegg, keypti hann sex pund af kjöti, borgaði þau, og gekk síðan á burt. Bróður mínum litust peningar þeir, er hann hafði greitt fyrir kjötið, svo fríðir, skírir og vel slegnir, að hann geymdi þá í kistli á afviknum stað. Sami karlinn kom í fimm mánuði á degi hverjum og keypti jafnmikið, og borgaði ávallt með samkyns peningum; lagði bróðir minn þá ætíð afsíðis. Nokkru eftir þetta ætlaði hann að kaupa sér nokkra sauði og borga þá með hinum fögru peningum, en honum brá í brún, er hann lauk upp kistlinum og fann í stað peninganna ekki annað en kringlótta pappírsmiða. Hann lamdi höfuð sitt og æpti upp yfir sig svo hátt, að nábúar hans komu til hans, og þótti þeim þetta ekki síður kynlegt en sjálfum honum, er þeir heyrðu hvernig á stóð. „Guð gæfi,“ sagði bróðir minn grátandi, „að þessi hræsnisfulli karl kæmi hingað samstundis!“ Jafnskjótt sem hann hafði talað þessi orð, sá hann karlinn koma álengdar. Hljóp hann þá á móti honum, þreif í hann og æpti hástöfum: „Hjálpið, góðir menn!“ og sagði hann lýðnum, er allt í einu þusti saman, allt hið sama og hann hafði sagt nábúum sínum. En er hann hafði úttalað, mælti karlinn stillt og kuldalega: „Þér gerðuð vel, ef þér létuð mig fara, og bættuð með því svívirðingu þá, er þér hafið gert mér í návist margra manna, því vísast væri, að ég gæti gert yður meiri smán, og þætti mér illt, ef ég neyddist til þess.“ „Hvað getur þú brugðið mér um?“ mælti bróðir minn, „ég stunda atvinnu mína eins og ráðvandur maður og hvergi hræðist ég þig.“ „Þér viljið þá,“ mælti karlinn með sömu stillingu og fyrr, „að ég geri það uppskátt; skuluð þér þá vita, góðir menn, að maður þessi selur mannakjöt fyrir sauðakjöt.“ „Því lýgur þú upp á mig?“ æpti bróðir minn. „Nei, nei!“ sagði karlinn, „hann hefur nýlega slátrað manni og hangir hann fyrir utan búðina, eins og sauðkind; farið og vitið til, hvort ég segi ósatt.“ Nú hafði bróðir minn slátrað sauðkind þenna dag og hengt kroppinn fyrir utan búðina, eins og hann var vanur. Hann sór og sárt við lagði, að karlinn lygi, en skríllinn, sem var auðtrúa, neyddi hann til að sleppa karlinum, og fór með hann til sölubúðar hans; sáu menn þá kropp slátraðs manns hanga þar, eins og karlinn hafði sagt. En karl þessi var galdramaður og hafði gert lýðnum sjónhverfingar, eins og hann áður hafði töfrað augu bróður míns, svo að honum sýndust pappírsmiðarnir vera peningar. Einn af þeim, er hélt í bróður minn, rak honum stóreflis hnefahögg og mælti: „Mannfýlan þín, þú lætur okkur þá eta mannakjöt.“ En karlinn, sem ekki þótti nóg komið, sló hann annað högg í höfuðið og út augað, og hver, sem að gat komist, svalaði heipt sinni á honum. Eftir það fóru þeir með hann til lögregludómarans, og höfðu líkið með sér, og sýndu honum það, ákærunni til sönnunar, og krafðist karlinn þess, að fádæma hegning yrði lögð á þenna grimmúðuga slátrara. Dómarinn hlýddi að yísu með þolinmæði á bróður minn, en honum þótti svo ótrúleg sagan um peningana, sem urðu að pappírsmiðum, að hann fór með hann eins og falsara, eftir vitni sinnar eigin sjónar, og lét lemja hann hundrað stafshöggum. Hann píndi hann og til að segja, hvar peningar hans væru geymdir; tók hann af honum allt það, er hann átti, setti hann upp á úlfalda og lét hann sitja þar öllum borgarlýðnum til sýnis í þrjá daga, og rak hann úr borginni í ævilanga útlegð.

...maður þessi selur mannakjöt fyrir sauðakjöt

189. NÓTT.

Ég var ekki í Bagdad, þegar ólán þetta henti bróður minn. Fór hann á afskekkta staði og var þar á laun, þangað til sárin voru gróin, er hann hafði á bakinu eftir stafshöggin; því næst fór hann eftir sniðvegum á næturþeli til borgar einnar, þar sem hann þekkti engan mann, og leigði sér hús; fór hann því nær aldrei út. Loksins leiddist honum kyrrseta þessi, og fór hann því einu sinni að ganga sér til skemmtunar í forstaðnum. Þá heyrði hann allt í einu koma á eftir sér marga riddara með miklu háreysti. Nú vildi svo til, að hann var staddur nálægt hliði stórhúss nokkurs, og með því hann, eftir það, sem honum hafði viljað til, var hræddur við allt, þá lauk hann upp hliðinu, og fór þar inn til að fela sig. Þegar hann hafði lokað hliðinu á eftir sér, kom hann inn í stóran garð, en í sama bili hlupu tveir þjónar til og tóku hann fastan. „Guði sé lof,“ sögðu þeir, „að þú hleypur sjálfkrafa okkur í greipar! Þú hefur kvalið okkur þrjár síðustu næturnar, svo að okkur hefur ekki komið svefn á augu, og því að eins hefurðu þyrmt lífi okkar, að við sjálfir gátum varist illmennsku þinni.“ Megið þér nærri geta, hvort bróður mínum hefur ekki brugðið við slíka kveðju. „Góðir menn!“ mælti hann, „ég skil ykkur ekki, þið haldið víst að ég sé annar en ég er.“ Svöruðu þeir þá: „Nei, ónei, við þekkjum þig og stallbræður þína, þið eruð erkifantar. Ykkur þykir ekki nóg, að þið hafið rænt og ruplað húsbónda okkar, svo hann er kominn á verðgang, heldur viljið þið í tilbót drepa hann. Við skulum skoða, hvort þú hefur ekki hjá þér hnífinn, sem þú hélst á núna í nótt, þegar þú eltir okkur.“ Leituðu þeir þá í vösum hans og fundu hníf. „Þorirðu nú,“ sögðu þeir, „að þræta fyrir, að þú sért þjófur?“ Reyndi bróðir minn, að leiða þeim fyrir sjónir, að margur gæti borið hníf í vasa sínum, sem ekki væri þjófur; beiddi hann þá, að hlýða á sögu sína, og sagði þeir mundu þá öllu heldur aumkva sig en tortryggja. Þeir gáfu því engan gaum, heldur flugu þeir á hann, tróðu hann fótum, rifu utan af honum fötin og misþyrmdu honum hálfu meira en áður, þegar þeir sáu örin á baki hans, því þeim þótti það vottur um, að hann mundi ekki vera ráðvandur maður. Kallaði þá bróðir minn upp hljóðandi: „Miklar hljóta syndir mínar að vera, þar sem mér áður hefur verið misþyrmt saklausum, og þar sem það nú hendir mig í annað sinn fyrir engar sakir.“ Þjónarnir skeyttu alls ekki kveinstöfum hans, heldur fóru þeir með hann til lögregludómarans, og spurði hann bróður minn: „Hvernig dirfðist þú að koma í hús til þeirra og elta þá með reiddan hnífinn?“ „Herra!“ ansaði vesalingurinn Alkus, „ég er alveg saklaus, en það er úti um mig, ef þér ekki viljið heyra mig með þolinmæði.“ Greip þá annar þjónanna fram í og sagði við dómarann: „Ætlið þér að hlýða á ræningja, sem brýst inn í hús til dráps og gripdeilda? Ef þér ekki trúið okkur, þá skoðið þér á honum bakið.“ Því næst fletti hann klæðum af baki bróður míns, og lét þá dómarinn án frekari rannsóknar lemja hann hundrað högg á herðarnar. Síðan lét hann setja hann upp á úlfalda og fara með hann um borgina; skyldi hrópa þessi orð um leið: „Svona er þeim refsað, sem brjótast inn í hús!“ Að því búnu rak hann Alkus í ævilanga útlegð þaðan. Sögðu mér menn, er höfðu mætt honum, hvar hann hafðist við eftir þetta annað slys; fór ég þá til hans, kom honum á laun til Bagdad og hjálpaði honum sem ég best gat.

190. NÓTT.

Kalífinn Mostanser Billah hló ekki að sögu þessari eins og hinum fyrri, heldur aumkvaði hann lánleysingjann Alkus. Sagði ég því næst sögurnar af báðum hinum öðrum bræðrum mínum.

Sagan af hinum fimmta bróður rakarans

Hinn fimmti bróðir minn, er Alnasjar hét, var fjarska latur meðan faðir minn lifði. Í stað þess að vinna, skammaðist hann sín ekki fyrir að sníkja á kvöldin og lifði svo næsta daginn af ölmusum þeim, er honum gáfust. Þegar faðir okkar var dáinn, skiptum við jafnt hinum eftirlátnu fjármunum hans, og fengum við sjö bræður hundrað drökmur hver. Svo mikið fé hafði Alnasjar aldrei haft á milli handa, og vissi hann ekki, hvernig hann ætti að verja því. Eftir langa umhugsun keypti hann hjá stórkaupmanni nokkrar flöskur og ýmsan glervarning, lét rusl þetta í gagnsæja körfu og leigði sér dálitla búðarkytru; þar sat hann upp við þilið með körfuna fyrir framan sig og beið kaupenda. Hann starblíndi á körfuna og talaði, sem nú segir, svo hátt, að skraddari nokkur heyrði, sem var nábúi hans: „Fyrir það sem er í þessari körfu, hef ég gefið hundrað drökmur, og það var aleiga mín. Þegar ég nú sel eitt og eitt glerílát, mun ég hafa upp úr því tvö hundruð drökmur; þessum tveimur hundruð drökmum ver ég til nýrra glervarningskaupa og græði á því fjögur hundruð drökmur. Þannig mun mér með tímanum áskotnast fjögur þúsund drökmur, og er hægt að tvöfalda þær. Þegar ég hef eignast tíu þúsund drökmur, hætti ég að versla með glervöru og gerist gimsteinasali, og versla með demanta, perlur og allskonar dýrmæta steina. Þegar ég hef efni til, mun ég kaupa fagurt hús, stórar fasteignir, þræla, geldinga og hesta. Ég mun hafa dýrðlegt borðhald með mestu stórmennsku; alla söngmenn, dansmenn og dansmeyjar læt ég koma til mín. En ekki mun ég una við svo búið; ég mun auka eigur mínar, þangað til ég á hundrað þúsund drökmur. Þegar ég er orðinn svo ríkur, þykist ég ekki minni en ég væri konungborinn; ég bið mér dóttur stórvesírsins til eiginkonu og læt segja honum, að ég hafi frétt af frábærri fegurð hennar, vitsmunum, orðheppni og öðrum kostum, og vilji gefa honum þúsund gullpeninga fyrir fyrstu nóttina, sem við dóttir hans liggjum í brúðarhvílu saman. Skyldi nú vesírinn, hvað ekki til kemur, vera svo ókurteis, að synja mér um dóttur sína, þá tek ég hana með valdi upp í opið geðið á honum, og fer heim með hana, hvað sem hann segir. Þegar ég nú er kvongaður dóttur stórvesírsins, kaupi ég handa henni tíu hina yngstu og fríðustu geldinga; sjálfan mig bý ég eins og konungborinn maður, og læt þræla ganga á undan mér og eftir; ég ríð fríðum fáki við söðul úr skíru gulli, og söðulklæði úr gullfjölluðu rósasilki, alsett demöntum og perlum; fer ég þannig um borgina til hallar stórvesírsins, og allir hneigja sig djúpt fyrir mér, bæði æðri og lægri stéttar. Þegar ég er farinn af baki hjá vesírnum, skipast menn mínir í tvær raðir til hægri og vinstri handar, geng ég á milli þeirra upp tröppurnar, og fagnar þá vesírinn mér, eins og tengdasyni sínum, víkur úr sæti sínu og sest niður hjá mér til að sýna mér sem mesta virðingu. Ef nú þetta fer að vonum, þá koma tveir af þjónum mínum sinn með hvorn pokann fullan af þúsund gullpeningum, gef ég vesírnum annan eins og gjöf þá, er ég hét honum fyrir brúðkaupsnóttina; hinn gef ég honum til merkis um, að ég sé orðheldinn maður og efni meira en ég lofa. Eftir slíka stórmennsku mun hvert mannsbarn lofa örlæti mitt. Með sömu viðhöfn mun ég heim ríða; mun þá kona mín senda mér kveðju með þjónum nokkrum í þakklætis skyni fyrir það, að ég sótti föður hennar heim. Þjóninum mun ég gefa fagra skikkju og láta hann fara af mínum fundi sæmdan virðulegum gjöfum. En skyldi hún senda mér skikkju, þá þigg ég hana ekki, og vísa sendimanni burt. Aldrei skal hún fara úr herbergi sínu án minnar vitundar, hvað sem hún ber fyrir, og þegar ég kem inn til hennar, skal ég ætíð sjá svo um, að henni aukist lotning fyrir mér. Á engu heimili skal vera betra skipulag en mínu. Ég mun ætíð ganga í skrautlegum klæðum, og þegar ég er hjá konu minni um kvöldtíma, mun ég setjast í öndvegi og hvorki líta til hægri handar né vinstri. Ég mun vera fálátur, og meðan kona mín, fögur eins og máni í fyllingu, stendur frammi fyrir mér í öllu skarti sínu, mun ég láta sem ég ekki sjái hana. Þá munu þjónustumeyjar hennar segja: „Drottinn vor og herra, hér stendur kona yðar, auðmjúk ambátt yðar, og bíður þess, að þér sýnið henni einhver ástaratlot. Henni er mesta skapraun, að þér skulið ekki virða hana viðlits, og hún er þreytt af því að standa svo lengi; bjóðið henni að minnsta kosti sæti.“ Svara ég þá engu og mun það fá þeim enn meiri undrunar og hryggðar. Þá munu þær fleygja sér fram fyrir fætur mína, og þegar ég hef látið þær sárbæna mig góða stund, mun ég líta upp, horfa til þeirra eins og í þönkum og því næst hengja niður höfuðið eins og fyrri. Munu þær þá halda, að mér þyki ekki kona mín fullgóð eða nógu skrautbúin, og munu þær fara með henni í annað herbergi og færa hana í enn glæsilegri búning. Mun ég, meðan á því stendur, fara í skrautlegri klæði, og er hún kemur aftur, mun ég fara eins að og í fyrra skiptið. Skal kona mín undir eins á hinum fyrsta degi sjá, hvernig hún á að haga sér við mig.

Hann starblíndi á körfuna og talaði

191. NÓTT.

Þegar brúðkaupið er á enda, mun ég láta þjón nokkurn, sem verður nálægt mér, rétta mér sjóð með fimm hundruð gullpeningum í, mun ég gefa hann konum þeim, er prýða hár konu minnar, til þess að þær láti okkur tvö ein. En er þær eru farnar, mun kona mín fyrst leggjast niður í rúmið; svo geri ég líka, en sný bakinu að henni alla nóttina og tala ekki orð. Mun hún fortakslaust daginn eftir kvarta undan drambi mínu og fyrirlitningu við móður sína, konu stórvesírsins, og mun mér þá verða dillað. Kemur þá kona stórvesírsins og segir við mig: „Herra!“ — hún þorir ekki að kalla mig tengdason, því hún er hrædd um, að svo kumpánlegt ávarp styggi mig — „ég bið yður að lítilsvirða ekki dóttur mína, heldur verða henni dálítið nærgöngulli. Ég þori að fullyrða, að hún elskar yður af öllu hjarta og hefur ekki hugann á öðru en að gera yður allt að vilja.“ En hvað svo sem tengdamóðir mín segir, mun ég þá engu svara og vera jafn alvarlegur sem fyrri. Mun hún þá fleygja sér fram fyrir fætur mína, kyssa hendur mínar hvað eftir annað og segja: „Herra! Gátuð þér efast um skírleika dóttur minnar? Ég sver yður það, að ég hef ætíð haft gætur á henni, og hefur enginn karlmaður annar en þér séð andlit hennar. Særið hana því ekki framar, eins og þér hafið gert; sýnið henni þá virðingu að líta á hana og styrkið hana í hinu góða áformi, sem er í því fólgið, að láta allt eftir yður.“ En ég mun alls ekki komast við. Mun þá tengdamóðir mín rétta konu minni vínstaup og segja: „Far þú og byrla honum það sjálf; það er vísast að hann verði ekki svo harðbrjósta, að drepa hendi við því, þegar svo fögur hönd réttir honum það.“ Þá mun kona mín koma með staupið og nema staðar frammi fyrir mér skjálfandi, en ég lít þá hvorki á hana né tala orð; mun hún þá segja grátandi: „Hjartað mitt, ástin mín, elskulegi eiginmaður minn! Ég sárbæni yður fyrir miskunnsemi drottins að auðsýna mér þá náð, að taka við staupi þessu af hinni auðmjúkustu ambátt yðvarri.“ En ég mun hvorki líta til hennar, né svara henni; mun þá grátur hennar vaxa um allan helming og mun hún segja: „Gæskan mín góða, ég hef engan frið fyrr en þér drekkið það,“ og halda staupinu að vörum mínum. Verð ég þá leiður á bænum hennar, horfi til hennar ógurlegum augum, rek henni rokna löðrung og spyrni henni svo hart frá mér með fætinum, að hún mun detta niður á gólfið langt frá legubekknum.“

Bróðir minn var svo sokkinn niður í hugarburði þessa, að hann ósjálfrátt spyrndi fætinum, um leið og hann talaði orð þessi, í glervarningskörfuna; hrökk hún úr búðinni út á stræti, en allt, sem í henni var, hraut í þúsund mola. Skraddarinn nábúi hans, sem hafði heyrt þetta heimskulega eintal, rak upp skellihlátur og sagði við bróður minn: „Vesall maður, skammastu þín ekki, að fara svona illa með unga konu, sem ekkert hefur gert þér á móti; fyrr má nú vera hrottaskapur, að þú skulir fyrirlíta tár og töfrandi fegurð svo yndislegrar konu. Væri ég í stórvesírsins sporum, tengdaföður þíns, mundi ég láta lemja þig hundrað högg með nautasvipu og láta fara með þig um alla borgina þér til maklegrar minnkunar.“ En þetta hörmulega slys með körfuna, kom bróður mínum skjótt til sjálfs sín; sá hann, að hann hafði bakað sér það með óhóflegu stærilæti, lamdi því andlit sitt og reif sundur klæði sín. Volaði hann og hrein upp yfir sig svo geysilega, að nábúar hans þustu saman, og fólkið, sem var á leið til hádegisbænagerðar, staðnæmdist á strætinu. Var það í fleira lagi, því helgur dagur var, og hlógu margir að Alnasjar, en sumir kenndu í brjósti um hann. Grét hann án afláts þangað til tigin kona ein kom þangað, ríðandi veltygjuðum múlasna; spurði hún góðlátlega, hvað að honum gengi. En er hún hafði heyrt, að hann hefði keypt glervöru fyrir aleigu sína og misst allt sitt, um leið og þær brotnuðu, skipaði hún geldingi þeim, er fylgdi henni, að gefa honum allt það fé, sem hann hefði hjá sér. Fékk geldingurinn bróður mínum sjóð með fimm hundruð gullpeningum í, og ætlaði hann þá að deyja af fögnuði. Hann óskaði hinni veglyndu konu allrar blessunar, því næst lokaði hann búðinni, því hann hafði ekkert þar að gera, og fór heim. Sat hann þar íhugafullur af láni sínu og var þá drepið á dyr hans; spurði hann, hver þar væri, og réði hann af svarinu, að það mundi vera kona: Lauk hann upp, og var það gömul kerling; beiddi hún hann að ljá sér vatnsskál og leyfa sér að fara inn og þvo sér, af því tími væri kominn til bænagerðar. Lét hann þetta eftir henni, þó hann ekki þekkti hana, settist því næst aftur í sæti sitt og var að hugsa um hið síðasta ævintýri sitt; hann lét gullpeninga sína í mjóan og langan poka til þess hann gæti borið þá við belti sér. Meðan hann var að því, gerði kerling bæn sína, síðan fór hún til bróður míns og fleygði sér fram fyrir fætur honum, svo að enni hennar kom við gólfið, rétt eins og hún ætlaði að biðja til guðs; síðan stóð hún upp, óskaði honum alls góðs og þakkaði honum fyrir greiðann.

Volaði hann og hrein upp yfir sig...

192. NÓTT.

Af því nú kerling var svo auðmjúk og vesallega búin, hélt Alnasjar, að hún beiddist ölmusu, og bauð henni tvo gullpeninga. En hún færðist undan, eins og hún undraðist og styggðist af því, að hann ætlaði sig vera eina af hinum áfjáðu förukerlingum, sem troða sér inn á heimili manna; kvaðst hún ekki heldur vera fjár þurfandi, því hún væri í vist hjá ungri konu í borginni, sem væri jafn auðug og hún væri fríð, og léti hún sig ekkert skorta. Bróðir minn hafði alls engan grun á því, að hún drap hendi við fénu af einberri slægð, til þess að hafa því meira út úr honum; spurði hann hana því, hvort hún gæti veitt sér þá sæmd, að sjá konu þessa. Svaraði hún þá: „Það er velkomið, og mun hún fús á að gerast kona yðar, og fá yður í hendur allar eigur sínar. Takið því fé yðar og fylgið mér.“ Varð Alnasjar svo afarglaður af því, að eignast í einu fríða og auðuga konu, að hann sleppti öllum athuga og varð samferða kerlingu með hina fimmhundruð gullpeninga, sem hann átti. Gekk hún á undan honum og komu þau að veglegu húsi; drap hún þar á dyr og lauk upp ung grísk ambátt. Lét kerling Alnasjar fara inn á undan sér og fylgdi honum yfir húsgarð fagurlega steinlagðan inn í sal nokkurn; var þar vel um gengið og styrkti það hann í hinni góðu trú á húsfreyjunni. Meðan kerling fór inn, til þess að segja henni komu hans, settist hann niður og tók af sér vefjarhöttinn, því honum var ákaflega heitt. Rétt á eftir kom hin unga hefðarkona, og var hún ríkmannlega búin, en fríðleikur hennar fékk Alnasjar þó enn meiri undrunar; stóð hann þá óðara upp. Hún beiddi hann kurteislega, að sitja kyrran, settist hjá honum, og sagðist vera stórfegin komu hans, og er hún hafði skjallað hann með mörgum blíðmælum, tók hún þannig til orða: „Hér er ekki skemmtilegt; réttið mér höndina og komið með mér.“ Að svo mæltu leiddi hún hann við hönd sér inn í afvikið herbergi, og sat þar á tali við hann stundarkorn; því næst gekk hún burt og mælti: „Bíðið mín hér, ég kem undir eins aftur.“ Alnasjar beið þá, en í stað konunnar kom inn stór, svartur þræll með brugðið sverð, leit til hans ógurlegum augum og mælti: „Hvað vilt þú hér?“ Gat bróðir minn ekki svarað fyrir hræðslu; tók þá þrællinn af honum féð, og veitti honum mörg sár með sverðinu, en allt voru það svöðusár. Steyptist hann þá til jarðar og lá hreyfingarlaus, þó hann hefði fulla rænu, en svertinginn hugði hann dauðan og kallaði eftir salti; kom gríska ambáttin með salt á stórum diski og neru þau sár bróður míns með því; varð honum eigi ráðafátt í háska þessum og lét ekkert lífsmark á sér finna, þó hann kenndi logandi sviða. En er svertinginn og ambáttin voru gengin burt, kom kerlingin, sem hafði ginnt hann þangað, dró hann á fótunum að hlemm einum, er hún lauk upp, og fleygði honum þar niður. Rann á hann ómegin af byltunni, og leið góð stund áður hann raknaði við; sá hann þá lík margra myrtra manna kringum sig. Var það saltinu einu að þakka að hann hélt lífi. Hresstist hann smámsaman svo að hann fékk staðið upp og lokið hlemmnum upp í náttmyrkrinu. Fann hann allgott fylgsni í garðinum og faldi sig þar til morguns; sá hann þá kerlingar ókindina koma, ljúka dyrunum upp og ganga út, líklega til að leita sér nýrrar veiði. En svo að hún ekki skyldi verða neins áskynja gekk hann rétt á eftir henni úr ræningjabæli þessu og flýði hann þá til mín. Eftir mánaðar tíma voru sár hans gróin, og ásetti hann sér að hefna sín. Hann fyllti því sjóð, er tók fimmhundruð gullpeninga, með glerbrotum, batt hann við belti sér, tók á sig gervi gamallar kerlingar og hafði sverð á sér innanklæða.

193. NÓTT.

Í þessum búningi mætti hann kerlingunni einn morgun og spurði hana með annarlegum málrómi, hvort hún gæti ekki lánað sér gullvog, og brá því á, að hann væri nýkominn frá Persalandi með fimmhundruð gullpeninga og vildi vita, hvort þeir hefðu rétta vigt. „Já, já, frúin góð!“ svaraði kerling, „þá hittist vel á. Ég skal fylgja yður til sonar míns, sem er víxlari og mun hann gjarnan vega féð fyrir yður. Komið því fljótt með mér, svo við finnum hann heima.“ En kerling fylgdi bróður mínum í sama húsið og inn í sama salinn og fyrri; skildi hún þar við hann og fór að kalla á þann, er hún hafði nefnt son sinn, og kom hann undir eins í líki svarta þrælsins og æpti að bróður mínum: „Þín bölvaða kerling! Stattu upp og komdu með mér!“ Stóð bróðir minn þá upp og fylgdi á eftir svertingjanum, brá sverðinu undan klæðum sínum og hjó aftan að honum, svo að af tók höfuðið. Tók hann höfuðið í aðra hönd sér, en dró skrokkinn með hinni að hlemmnum og fleygði honum þar niður. Gríska ambáttin, sem var þessu alvön, kom nú með disk, kúfaðan af salti, en er hún sá bróður minn, er kastað hafði kvenbúningnum, missti hún niður saltið og flýði, en hann náði henni og hjó af henni höfuðið. Kom nú kerlingin, er hún heyrði háreystið, en Alnasjar fékk tekið hana höndum áður en hún gat flúið, og mælti: „Þekkirðu mig ekki, óhræsið þitt?“ Svaraði hún þá skjálfandi: „Herra! Hver eruð þér? Ég man ekki til að ég hafi séð yður.“ Svaraði hann þá: „Ég er sá, sem þú þvoðir þér hjá, þegar þú last hræsnisbænirnar. Manstu það?“ Féll hún þá fram fyrir fætur honum og beiddist miskunnar, en hann hjó hana sundur í fjögur stykki. Var nú eftir yngiskonan, sem ekkert vissi af því, er gerðist í húsi hennar. Leitaði hann og fann hana í herbergi einu; hné hún í ómegin er hún sá hann. Hún beiddi hann að gefa sér líf og gerði hann það af drengskap sínum; spurði hann hana síðan, hvernig hún hefði getað átt sambúð við illþýði það, sem hann nú hefði hefnt sín á eins og maklegt var. Svaraði hún þá: „Ég var kona ráðvands kaupmanns, og kom stundum til mín bannsett kerlingin; var mér þá með öllu grunlaust um vonsku hennar. Einu sinni sagði hún við mig: „Göfuga frú! Í dag höldum vér dýrðlegt brúðkaup og mundi oss vera mikil gleði, ef þér sæmduð það með návist yðvarri.“ Lét ég á þetta teljast, fór í besta búning minn, tók pyngju með hundrað gullpeningum í og fylgdi henni. Fór hún með mig hingað og var svertinginn hér fyrir; hélt hann mér með valdi og hef ég orðið að þola miklar ógnir í þrjú ár.“ Þá mælti bróðir minn: „Hann hlýtur að hafa dregið saman ógrynni auðæfa með illvirkjum sínum;“ kvað hún svo vera og mælti: „Yður mundi aldrei bresta fé, ef þér gætuð flutt það burt; komið með mér og mun raun bera vitni.“ Fylgdi hún honum inn í herbergi eitt og sýndi honum margar kistur fullar af gulli; fannst honum svo mikið um það, að hann rak í rogastans. „Farið,“ sagði hún við Alnasjar, „og sækið nógu marga menn til þess að flytja allt þetta burt.“ Lét bróðir minn ekki segja sér það tvisvar, heldur hljóp hann í skyndi og kom aftur með tíu menn. En þá sá hann með undrun, að dyrnar á húsinu stóðu opnar, en yngiskonan alveg horfin með öll auðæfin, og hafði þar orðið slægðar munur. Vildi hann nú ekki fara tómhentur heim, þó gullkisturnar væru horfnar, og lét því flytja það burt, sem fyrir var af húsbúnaði og húsgögnum, og var það meira en svaraði hinum fimmhundruð gullpeningum. En er hann skildi við húsið, lást honum eftir að loka dyrunum, tóku þeir, sem næst bjuggu, eftir því, og létu lögreglustjórann vita af flutningi þessum, er þeim virtist ískyggilegur. Alnasjar svaf nú vært meðan á þessu stóð, en er hann ætlaði að ganga út morguninn eftir, stóðu tuttugu lögregluþjónar við dyr hans, tóku hann fastan og mæltu: „Komdu með okkur, herra okkar vill tala við þig.“ Hann bauð þeim fé til þess að sleppa sér lausum, en þeir létu eins og þeir heyrðu það ekki, heldur bundu þeir hann og neyddu hann til að fara með sér.

194. NÓTT.

Lögregludómarinn spurði bróður minn, hvar hann hefði tekið alla búshluti þá, er fluttir voru til hans daginn áður. Alnasjar sagði honum hreinskilnislega frá ævintýri sínu og öllu, er hann hafði gert, frá því kerling baðst fyrir heima hjá honum, og allt þangað til yngiskonan hvarf með gullkisturnar. Beiddi hann dómarann, að láta sig halda húsgögnunum, er hann hafði flutt burt, eins og skaðabót fyrir hina fimmhundruð gullpeninga, sem rænt var frá honum. Dómarinn lofaði honum engu um það, heldur sendi nokkra af þjónum sínum heim til hans og lét þá taka allt, sem þar var fyrir. En er honum var sagt, að því væri nú öllu komið í hans varðveislu, skipaði hann bróður mínum að fara úr borginni og lagði dauðahegning við, ef hann kæmi í hana aftur. En í þessu lá þannig, að hann var hræddur um, að ella mundi Alnasjar fara á fund kalífans og bera sig upp undan rangsleitni hans. Alnasjar hlýddi honum mótmælalaust og lagði af stað til að leita sér hælis í annarri borg. Á leiðinni féll hann í ræningja hendur, og rændu þeir hann öllu og flettu hann klæðum. Þegar mér barst harmsaga þessi, tók ég föt með mér, leitaði hann upp og huggaði hann sem best ég gat. Því næst hafði ég hann með mér til borgarinnar á laun og lét mér eins annt um hann eins og hina aðra bræður mína.

Sagan af hinum sjötta bróður rakarans

Nú á ég ekki eftir nema sögu hins sjötta bróður míns,“ mælti rakarinn; „hann hét Skakabak með skarð í vör. Hann tók hundrað silfurdrökmur í arf eins og við hinir bræðurnir; varði hann þeim svo vel, að hann varð vel megandi maður. En allt í einu komu forlögin honum í slík bágindi, að hann varð að lifa á bónbjörgum, og hafði hann besta lag á því. Einkum lagði hann stund á að koma sér við þjóna, svo hann fyrir milligöngu þeirra fengi að koma á fund höfðingja og gæti hrært þá til meðaumkvunar. Einhverju sinni varð honum gengið fram hjá skrautlegri höll með háreistu porti; sá hann gegnum það inn í víðan garð og úði þar og grúði af þjónum. Spurði hann einn þeirra, hver yfir höllinni ætti að segja, og var honum svarað: „Hvaðan kemur þú, vinur, að þú skulir spyrja þannig? Sér þú ekki á öllu, að einhver Barmekíði hlýtur að eiga höllina?“ Bróðir minn þekkti vel örlæti og stórlyndi Barmekíða og beiddi dyraverðina, — því þeir voru fleiri en einn — að útvega sér ölmusu hjá húsbónda þeirra. „Far þú inn,“ svöruðu þeir, „enginn meinar þér það, og getur þú sjálfur borið upp bæn þína; þú munt fara ánægður af hans fundi.“ Bróður mínum kom kurteisi þessi óvænt, þakkaði hann þeim vel og gekk inn í höllina, sem var svo umfangs mikil, að það varð honum alllangur gangur áður hann náði til íbúðar Barmekíða. Loksins kom hann að stóru ferstrendu húsi með fögru byggingarlagi, og gekk inn í forsalinn; sá hann þaðan í fagran aldingarð; voru trjágöngin í honum lögð marglitum kísilsteinum, svo fagurt var á að horfa. Herbergin, sem lágu allt umhverfis á jafnsléttu, voru nærri því öll saman opin og horfðu við sól; héngu því fortjöld fyrir, en þegar megnasta dagshitanum linnti, voru þau tekin frá. Hefði betur legið á bróður mínum, mundi hann hafa dáðst að svo fögrum stað. Þegar hann hafði gengið lengra, kom hann í sal með ríkmannlegum húsbúnaði, prýddan gullnum og fagurbláum laufamyndum. Sat þar í tignarsæti öldurmannlegur maður með sítt skegg, og hugði hann að þar mundi húsbóndinn vera. Enda var það Barmekíði sjálfur; bað hann bróður minn velkominn með blíðu, og spurði, hvers hann óskaði. Svaraði hann þá með aumkvunarlegum svip: „Herra! Ég er aumingi og kominn upp á liðsinni voldugra manna, eins og þér eruð.“ Það var ómögulegt, að bróðir minn gæti hitt á betra mann en þessi var, því hann hafði ótal mannkosti til að bera. Það var eins og hann yrði forviða á svari hans; hann þreif höndum fyrir brjóst sér, eins og hann ætlaði að rífa af sér fötin og sýna þannig hryggð sína. „Getur slíkt átt sér stað,“ mælti hann, „að ég sé í Bagdad, og að annar eins maður og þú skulir eiga í bágindum? Það þoli ég ekki.“ Bróðir minn bjóst nú við, að hann mundi sýna einhver stórmerki örlætis síns og beiddi honum því margfaldrar blessunar. Sagði þá Barmekíði: „Enginn skal segja, að ég hafi yfirgefið þig, og ég ætlast ekki heldur til að þú yfirgefir mig.“ „Herra!“ svaraði bróðir minn, „mér er eiður sær, að ég hef ekki mat smakkað í dag.“ „Er það satt,“ mælti Barmekíði, „hefur þú fastað allt fram á þessa stund? Veslings maður, hann deyr af sulti. Heyrið sveinar, komið fljótt með vatn og vatnsskál, svo að við getum þvegið okkur um hendurnar.“ Þó að nú enginn þjónn kæmi, hvorki með vatn né vatnsskál, þá neri samt Barmekíði saman höndunum, rétt eins og einhver hellti vatni á hendur honum, segir hann þá við bróður minn: „Færðu þig nær, þvoðu þér mér til samlætis.“ Skakabak réði af því, að Barmekíði mundi vera smáskrítinn, og með því hann sjálfur kunni að taka gamni, og vissi, hvað aumingjar verða að vera höfðingjum eftirlátir, ef þeir eiga að hafa gagn af þeim, þá kom hann nær og bar sig alveg til eins og hann. „Heyrið sveinar,“ kallaði Barmekíði, „berið undir eins mat á borð.“ Þó nú enginn kæmi með neitt, lét hann samt eins og hann tæki mat upp af diski og stingi upp í sig, og segir við bróður minn tyggjandi: „Borða þú, gestur minn, gerðu það fyrir mig og láttu rétt eins og þú sért heima hjá þér. Mér sýnist þú, glorhungraður maðurinn taka svo litla bita.“ „Fyrirgefið, herra!“ svaraði Skakabak, og lét eins og hann borðaði, „ég ber mig eftir björginni, eins og þér sjáið.“ „Hvernig þykir þér brauðið?“ spurði Barmekíði, „er það ekki fyrirtak?“ „Æ, herra!“ ansaði bróðir minn, þó hann hvergi sæi brauð né neitt matarkyns, „ég hef aldrei smakkað svo hvítt og ljúffengt brauð.“ „Borðaðu þig þá fyrir alla muni saddan,“ segir Barmekíði, „ég segi þér satt, ég hef borgað fimmhundruð gullpeninga fyrir ambáttina, sem hefur bakað þetta dýrindis brauð.“

...neri Barmekíði saman höndunum

195. NÓTT.

„Heyrið sveinar, komið með aðra diska,“ skipaði Barmekíði, og þó að enginn kæmi nú heldur en áður, segir hann við bróður minn: „Kæri gestur minn! Smakkaðu á þessu og segðu mér svo, hvort þú hefur nokkurntíma borðað betra sauðakjöt.“ „Það er afbragðs gott,“ svaraði bróðir minn, „enda hef ég sæmilega að mér.“ Þá mælti hinn: „Með því gleður þú mig óumræðilega, og fyrst þú veist, hvílíkt yndi mér er að sjá þig eta svo lystugt, þá særi ég þig, að leifa engu af þessum mat, úr því þér þykir hann svo góður.“ Því næst heimtaði hann eins og fyrri gæs með sætri ídýfu úr ölvínan, hunangi, rúsínum, fuglabaunum og þurrkuðum fíkjum, og réði bróður mínum til að borða ekki meira en einn væng og eitt lær af hinni bráðfeitu steik, og treina sér ofurlitla matarlyst til hinna réttanna, sem eftir væru. Enda heimtaði hann ýmsa rétti og lét bróðir minn eins og hann æti í gríð, þó hann kveldist af sárum sulti. Mest lét Barmekíði yfir lambi einu, sem hann kvað hafa verið alið á hnetum; nú sagði hann það væri á borðinu og beiddi bróður minn að eta óspart af því. Lét hann þá eins og hann vildi stinga bita upp í hann, en Skakabak lét eins og hann tæki við og snæddi með mestu ánægju og segir: „Ágætari matur er ekki til; ég segi það ekki af smjaðri, þér hafið afbragðs matborð.“ „Komið nú með kryddspaðið!“ kallaði Barmekíði, „ég vona að þér þyki það ekki lakara en lambið. Nú, nú hvernig líkar þér það?“ „Það er undur ljúffengt,“ svaraði Skakabak, „það finnst í einu bragðið að negulnöglunum, muskatinu, engiferinu, piparnum og hinum megnustu kryddjurtum, og svo er þessu saman blandað, að bragðið er auðfundið að hverju um sig. Hvílíkt sælgæti!“ „Haltu þér þá við spaðið,“ mælti húsbóndinn, „borðaðu fyrir alla muni. Heyrið sveinar, komið með meira af spaðinu.“ Þá sagði bróðir minn: „Nei, nei, ekki meira með yðar leyfi, ég kem ekki meiru niður, mér er það lífs ómögulegt.“ „Ryðjið þá borðið og komið með ávexti,“ kallaði Barmekíði og beið stundarkorn, eins og hann gæfi skutilsveinum tíma til að bera af borðinu; því næst tók hann til máls: „Smakkaðu á möndlunum þeim arna, þeir eru nýlesnir af trjánum.“ Létu þeir nú báðir, eins og þeir flysjuðu möndlana og ætu. Eftir það beiddi Barmekíði bróður minn að neyta annarra hluta. „Sjáðu,“ sagði hann, „þarna eru alls konar ávextir, kökur, sætindi og sykruð ber. Taktu eins og þú hefur lyst á.“ Sjálfur rétti hann honum margan bita af þessu ósýnilega sælgæti og nauðaði á honum án afláts að borða. Bróðir minn lét líka eins og hann snæddi, en þegar honum loksins var orðið illt í kjálkunum af því, að tyggja svo lengi tómum munni, sór hann og sárt við lagði, að sér væri ómögulegt að eta meira. Þá mælti húsbóndinn: „Gestur góður, úr því við höfum nú borðað svo mikinn og góðan mat, þá verðum við líka að drekka dálítið. Drekkur þú ekki vín?“ Svaraði bróðir minn, að sér væri það bannað, en Barmekíði sagði, að hann væri allt of samviskusamur, og að hann yrði að drekka sér til samlætis. „Ég ætla þá að drekka fyrir kurteisi sakir,“ mælti Skakabak, „ég sé, að þér látið einskis vera á vant við borðhald yðar. En með því ég er óvanur allri víndrykkju, er ég hræddur um, að ég breyti á móti góðum siðum og skerði virðing er mér ber að sýna yðar. Ég er harðánægður með að drekka vatn.“ „Nei, nei,“ ansaði Barmekíði, „þú verður að drekka vín.“ Skipaði hann þá undir eins að koma með það, og skenkti síðan ósýnilegt vín úr ósýnilegum flöskum, eins og hann áður hafði veitt ósýnilegt kjöt og ávexti. Fyrst drakk hann sjálfur, síðan lét hann eins og hann hellti á staupið og rétti bróður mínum það. „Drekktu nú minni mitt,“ sagði hann, „mér þykir gaman að vita, hvort þér þykir vínið gott.“ Bróðir minn lét eins og hann tæki við staupinu og ræki nef og augu ofan í það, til að prófa lit og ilm vínsins, síðan hneigði hann sig djúpt fyrir húsbóndanum til merkis um, að hann leyfði sér að drekka minni hans, og í því hann lést drekka, setti hann upp hýru svip, eins og hann hafði hina mestu munaðarnautn af víninu. „Vínið er ágætt,“ sagði hann, „en mér finnst það ekki vera sérlega áfengt.“ „Ef þú vilt fá það áfengara,“ ansaði Barmekíði „getur þú sagt til, ég hef ýmsar víntegundir í kjallara mínum. Smakkaðu á víninu því arna.“ Lét hann þá eins og hann skenkti sér og bróður mínum annars konar vín, og var að þessu, þangað til Skakabak loksins lét eins og hann væri orðinn blindfullur, reiddi hnefann og rak Barmekíða þvílíkt rokna höfuðhögg, að hann rauk um koll. Skakabak ætlaði nú að gera honum betri skil, en hinn bar höggið af sér með hendinni og æpti upp yfir sig: „Ertu óður?“ Bróðir minn sleppti honum þá og mælti: „Herra! Þér voruð svo góðsamur að halda þræli yðar stórkostlegt matargildi og hefðuð átt að láta sitja við það; ég sagði yður áður að vínið kynni að æsa mig til að fara óvirðulega með yður. Mér þykir það illa farið, og bið ég yður því auðmjúklega fyrirgefningar.“ Þegar hann hafði mælt þetta, fór því fjarri að Barmekíði reiddist, heldur rak hann upp rokna hlátur, og tók hann svo þannig til máls: „Ég hef lengi leitað að slíkum manni, sem þú ert.“

196. NÓTT.

„Ég fyrirgef þér hnefahöggið,“ mælti Barmekíði enn fremur og var hinn blíðasti við bróður minn, „og vil ég að við héðan í frá séum vinir, og að þú skoðir hús mitt eins og heimili þitt, því auk þess að þú varst svo góður að taka öllum duttlungum mínum, þá hafðir þú líka þolinmæði til að þreyta gamanið svo langt sem unnt var. En nú skulum við matast í raun og veru.“ Þar með klappaði hann saman lófunum og skipaði mörgum þjónum, sem inn komu, að bera inn borð og framreiða matinn. Var honum hlýtt að vörmu spori, og voru nú sömu réttirnir veittir bróður mínum, sem hann áður hafði etið í ímyndun sinni. Eftir matinn var sótt vín og kom inn fjöldi fríðra og skrautbúinna ambátta; sungu þær fögur kvæði og léku um leið á hljóðfæri. Er þar stutt frá að segja: Skakabak gat ekki annað en verið ánægður með ljúfmennsku og góðsemi Barmekíða. Honum hins vegar varð Skakabak vel að skapi, og fór hann með hann eins og vin sinn og lét fá honum klæði úr fatabúri sjálfs sín. Enda komst hann að raun um, að bróðir minn var vel viti borinn og hafði gott skynbragð á mörgum hlutum; fékk hann honum því fám dögum síðar í hendur alla umsýslu og umönnun starfa sinna. Fór bróður mínum þetta vel úr hendi í tuttugu ár, en þá dó Barmekíði ellidauða, og með því að hann átti enga erfingja, kastaði konungurinn þar í landi eigu sinni á alla fjármuni hans. Missti bróðir minn þannig allt það, er hann hafði dregið saman, og varð nú eins örsnauður og hann hafði verið áður; slóst hann þá í lestaferð með pílagrímum nokkrum og ætlaði að komast með þeim til Mekka og lifa á ölmusum þeim, er þeir kynnu að gefa sér. En á leiðinni réðust Bedúínar á þá og höfðu þeir ofurefli liðs; rændu þeir þá og hafði einn þeirra Skakabak á burt með sér í þrældóm. Hann lamdi stafshöggum í iljar honum nokkra daga í rennu, til þess að kvelja hann til útgreiðslu mikils lausnargjalds, og viknaði hann ekkert, þó Skakabak bæri sig aumlega, og hvað eftir annað ynni þess dýran eið, að hann væri bláfátækur. En er Bedúíni sá, að ekkert var af honum að hafa, skar hann skarð í vör honum, til þess að hefna sín fyrir missi lausnargjaldsins. Bedúíni þessi átti fríða konu og skildi hann bróður minn oft einan eftir hjá henni, þegar hann fór í ránsferðir sínar. Hún leitaðist við að hughreysta hann í ánauðar bágindunum og lét hann jafnvel skilja, að hún hefði ást á honum. Þorði hann ekki að láta sina ást koma í móti, því hann var hræddur um, að slíkt mundi hafa ill eftirköst; sneiddi hann eins vandlega hjá henni og hún elti hann ákaft. En hún var búin að venja sig svo á glens og glettni við Skakabak, hvenær sem hún sá hann, að hún lék hið sama einu sinni, þegar maður hennar var viðstaddur. Til allrar óhamingju glettist bróðir minn við hana aftur, og hugði Bedúíni þá undir eins að þau mundu eiga vingott saman. Varð hann þá sem óður, flaug á bróður minn, limlesti hann með mestu grimmd, og flutti hann síðan á úlfalda upp á hátt fjall og skildi þar við hann. En með því að fjallið lá í leið til Bagdad, spurði ég þessi tíðindi af mönnum, sem um veginn fóru; flýtti ég mér þangað, og hitti veslings Skakabak hörmulega útleikinn. Veitti ég honum alla hjálp, er hann þurfti, og flutti hann með mér til borgarinnar.

Varð hann þá sem óður og flaug á bróður minn

„Þetta sagði ég kalífanum Mostanser Billah,“ mælti rakarinn enn fremur; „vottaði hann mér ánægju sína með skellihlátri og mælti: „Nú liggur í augum uppi, að þú ert með réttu kallaður hinn þögli; en af ónefndum ástæðum skipa ég þér að fara úr borginni hið skjótasta. Farðu svo, og láttu mig aldrei neitt framar frá þér heyra.“

Ég hlýddi, því nauðsyn dró til, og ferðaðist í mörg ár um fjarlæg lönd, en er ég loksins spurði dauða kalífans, fór ég aftur til Bagdad, en þá voru allir bræður mínir látnir. Ég var nýkominn þangað, þegar ég gerði unga manninum halta hinn mikla greiða, sem þér eruð búnir að heyra. Þér eruð líka vitni að vanþakklæti hans, og skapraun þeirri, er hann gerði mér. Í stað þess að auðsýna mér þakklátsemi, flýr hann mig og fer úr átthögum sínum. Þegar ég frétti, að hann væri farinn úr Bagdad, tók ég mig upp til þess að leita að honum, þó enginn gæti sagt mér, hvert hann hefði haldið. Hef ég í langan tíma elt hann sveit úr sveit, og hitti ég hann í dag, þegar mig síst grunaði. En síst átti ég von á, að hann skyldi vera svo fokvondur við mig.“

197. NÓTT.

„Þegar rakarinn hafði lokið sögu sinni,“ mælti skraddarinn enn fremur, sem sagði soldáninum í Kasjgar allt þetta, „hlutum vér að vera hinum unga manni samdóma, sem hafði kallað hann skrafskjóðu. Allt fyrir það langaði oss til að hafa hann hjá oss, og að hann sæti með oss í gildi því, er húsbóndinn ætlaði að halda. Settumst við þá til borðs og vorum saman þangað til komið var að bænatíma eftir miðdegi, því þá fór hver heim til sín. Ég gekk til sölubúðar minnar, settist við vinnu og beið heimferðartímans. Þá kom krypplingurinn til mín hálffullur og sló bjöllubumbu syngjandi. Hafði ég hann heim með mér til að skemmta konu minni. Bar hún fiskimat á borð fyrir oss, og lét ég eitt stykki á diskinn krypplingsins; hann kingdi því, en fann ekki, að bein var í því, og datt allt í einu niður meðvitundarlaus. Þegar við höfðum á allar lundir reynt að hjálpa honum árangurslaust, urðum við dauðhrædd og ráðalaus af slysi þessu, og víluðum því ekki fyrir okkur að flytja hann úr húsi okkar og koma honum með kænsku í hendur þessa Júðalæknis. Hann kom honum í hús fleskmangarans, fleskmangarinn bar hann út á stræti, og þar var haldið, að hinn kristni kaupmaður hefði drepið hann. Þetta er nú það, sem ég get frekast sagt til að fullnægja yðar hátign. Nú er því undir yður komið, hvort vér erum maklegir mildi yðvarrar eða reiði, lífs eða dauða.“

Soldáninn í Kasjgar varð nú ánægður á svipinn, og var það góðs viti fyrir skraddarann, og þá félaga, að þeir ættu lífgjöf í vændum. „Ég get ekki borið á móti því,“ mælti soldán, „að saga halta mannsins, rakarans og bræðra hans, fær mér meiri undrunar en saga fíflsins míns. En áður en ég sleppi ykkur og læt jarða fíflið mitt, þætti mér gaman að sjá rakarann, sem þið eigið líf ykkar að þakka; fyrst hann er hér í aðsetursborg minni, mun það vera auðvelt að seðja forvitni mína.“ Sendi hann þá undir eins einn af þjónum sínum af stað með skraddaranum, til þess að sækja rakarann, en skraddarinn vissi, hvar hans var að leita. Þeir komu báðir fljótt aftur með rakarann, og leiddu hann fram fyrir soldán. Rakarinn var fjörgamall karl, á að geta á níræðis aldri. Hann hafði snjóhvítt skegg og augabrúnir, hann var langnefjaður og löfðu niður eyrun. Þegar soldán sá hann, gat hann ekki að sér gert að hlæja. „Þú hinn þögli maður,“ mælti hann, „ég hef heyrt, að þú kunnir allra fallegustu sögur; viltu segja mér eina?“ „Það er best,“ svaraði rakarinn, „ef yðar hátign leyfir, að ég sleppi því í þetta sinn að segja sögurnar, sem ég kann. Hinsvegar bið ég yðar hátign auðmjúklegast leyfa mér að spyrja, hvernig á því stendur, að kristni maðurinn þarna, Gyðingurinn sá arna, Mahómetsmaðurinn og dauði krypplingurinn eru hér frammi fyrir yður.“ Soldán hló að dirfsku rakarans og svaraði: „Hvað varðar þig um það?“ „Herra!“ svaraði rakarinn, „mér er áríðandi að spyrja um þetta, til þess að yðar hátign komist að raun um, að ég er enginn skraffinnur, þó margir segi svo, heldur að ég með réttu er kallaður hinn þögli.“

198. NÓTT.

Soldáninn í Kasjgar var svo náðugur, að hann leysti úr spurningu rakarans, og skipaði mönnum að segja honum sögu litla krypplingsins. Þegar rakarinn hafði heyrt hana, kinkaði hann kolli, hvað eftir annað, eins og hann hugsaði með sér, að þetta væri eitthvað ekki með felldu. „Þetta er sannarlega undarleg saga,“ mælti hann, „en gaman þætti mér að skoða kryppling þenna vandlegar.“ Að svo mæltu færði hann sig nær honum, settist á gólfið hjá honum, lagði höfuð hans í kné sér, og virti hann grandgæfilega fyrir sér um stund, því næst rak hann upp skellihlátur svo gríðarlegan, að hann valt aftur á bak, og gaf hann því engan gaum, að soldán var viðstaddur. Síðan reis hann upp aftur, án þess lát yrði á hlátrinum, og mælti: „Ekki lýgur orðtækið, sem segir: „Enginn deyr af engu.“ Sé nokkur saga þess verð, að hún sé uppskrifuð með gullnu letri, þá er það saga krypplingsins.“ Öllum, sem viðstaddir voru, virtist rakarinn vera fábjáni eða gamalóra, og mælti soldán: „Því hlær þú svo gríðarlega, þögli maður?“ „Herra!“ ansaði rakarinn, „ég sver það við hið náðuga hjarta yðar hátignar: krypplingurinn er ekki dauður. Það er líf í honum enn, og geti ég ekki sannfært yður um það, þá skal ég heita raupari.“ Að svo mæltu tók hann upp úr meðalaöskju, er hann bar á sér, dálítið glas með balsami í, og neri hann því góða stund á háls krypplingsins. Því næst tók hann lítið járnverkfæri úr hylki sínu, kom því inn á milli tannanna og fékk opnað munninn; síðan renndi hann lítilli töng niður í kokið, náði upp fiskbeininu og hélt því upp til sýnis. Í sama vetfangi hnerraði krypplingurinn, hrærði fætur og handleggi, lauk upp augunum og sýndi á sér öll lífsmörk. Soldáninn í Kasjgar og allir, sem voru sjónarvottar að þessu fagra læknisverki, furðuðu sig ekki svo mjög á endurlífgun krypplingsins, sem ekkert lífsmark hafði verið með eina nótt og mestan hluta dagsins, eins og á lagkænsku rakarans, og virtist þeim hann nú vera afbragðsmaður, þó hann hefði sína bresti. Soldán var frá sér numinn af fögnuði og undrun, og skipaði að skrifa upp sögu krypplingsins ásamt sögu rakarans. En til þess að skraddarinn, Júðalæknirinn, fleskmangarinn og hinn kristni kaupmaður skyldu ætíð minnast með gleði ævintýra þeirra, er þeir höfðu í ratað fyrir slys krypplingsins, þá lét hann færa þá í dýrindis skikkjur, að sér áhorfanda. Rakaranum veitti hann góð laun árlega og lét hann vera við hirð sína.

Sagan af Alí Sjak eða falskalífanum

FRÁ 199. TIL 205. NÆTUR.

Eitt kvöld hafði Harún Alrasjíd, kalífi í Bagdad, í boði hjá sér tuttugu og fjóra hina ágætustu hirðmenn sína. Þar voru þeir Ybrahym Isak-el Nedym ráðgjafi, skáldið Abúl Newas, Gíafar Barmekíði, stórvesír, og Mesrúr, sem framkvæmdi allar skipanir hans; var þar talað bæði um skáldskap og rit í óbundnu máli og mælskulist; þar voru sagðar sögur, lesin upp kvæði, bornar upp gátur og sungið. Vissu menn ekki fyrri til en miðnætti var komið, og beiddu gestirnir kalífann að lofa sér heim, og leyfði hann þeim það. Gíafar og Mesrúr, sem seinastir urðu eftir, beiddu þess líka, en kalífinn vildi ekki sleppa þeim; skipaði hann stórvesírnum að setjast hjá sér, og spurði hann, hvort hann vissi, hvers vegna hann léti hann vera hjá sér á þessari nótt. Þá svarar Gíafar: „Guð einn veit það, sem hulið er.“ Gerði þá kalífinn uppskátt, að sér hefði dottið í hug, að þeir skyldu allir þrír fara í dularbúning, og láta róa með sig til skemmtunar úti á Tígrisfljótinu. „Leiðindin ætla að gera út af við mig,“ mælti hann, „það er eins og þung byrði liggi á hjarta mínu. Svo margt skrítið og skemmtilegt, sem borið hefur á góma í samsæti okkar, þá hef ég samt ekki haft neitt gaman af því; hver veit nema ég geti nú haft af fyrir mér með þessu móti? Nú er hinn rétti árstími til að fara skemmtiferðir um Tígrisfljótið á náttarþeli, og veistu, að það gera jafnt ríkir sem fátækir.“ Stórvesírinn svaraði: „Voldugi drottinn, þú hefur skipað, og nær sem þú vilt fara skemmtiferð um Tígrisfljótið, hvort heldur á nótt eða degi, hver mundi þá geta aftrað því?“ „Förum þá af stað“ mælti kalífinn; fór hann síðan með Gíafar og Mesrúr út um leynidyr á höllinni, sem vissu að fljótinu; voru þeir allir í kaupmanna búningi. Þegar þeir komu að fljótinu, brá þeim í brún, því þeir sáu ekki svo mikið sem einn af hinum óteljandi lystibátum, sem fljótið var vant að vera alþakið af um þetta leyti sumars. Kalífinn réði sér ekki fyrir undrun og spurði stórvesírinn, hvað til kæmi, að fljótið væri svo eyðilegt, og hvers vegna íbúar Bagdads skemmtu sér ekki á fljótinu. Svaraði þá Mesrúr. „Það eru ekki allir glaðir og vel fyrirkallaðir, hvenær sem vera skal, og sannast að segja hæfir skemmtun þessi best þeim, sem velmegandi eru, og geta sofið á daginn, störfum sínum að skaðlausu, eftir að þeir hafa vakað alla nóttina. En fátæklingurinn, sem hlýtur að vinna til að hafa ofan af fyrir sér, og aldrei er iðjulaus allan daginn, hann er þreyttur að kvöldi, og kemur varla til hugar að róa út á Tígrisfljótið. Ef hann gerði það, mundi hann þá að komandi morgni geta gengið til dagsverka sinna, til þess að afla sér, og heimili sínu viðurværis? Þetta veldur vafalaust því, að við sjáum hér engan mann.“ Kalífinn sagði, að þetta væri satt, hvað verkamenn snerti, en kvaðst ekki skilja í því, að kaupmenn og ríkismenn væru þar ekki, og sagði Gíafar líka, að sér væri það óskiljanlegt. Nú vildu þeir að minnsta kosti fá sér bát og gengu fram með fljótsbakkanum; hittu þeir þar loksins karl einn, er svaf í ferju sinni. Mesrúr vakti hann og fór með hann til kalífans, skipaði kalífinn honum að rétta fram lófann, lét í hann tuttugu gullpeninga og mælti: „Taktu við þessu, en þú verður að róa með okkur tvær stundir í Tígrisfljótinu.“ Karlinn svaraði: „Farið þá út í bátinn og varðveiti guð oss frá allri óhamingju.“ Stigu þeir nú í bátinn, en ekki skildu þeir hin síðustu orð ferjumannsins. Þá bar fljótt út á mitt fljótið, en þá sáu þeir koma á móti sér lystiskútu upplýsta með gullnum kyndlum, sem loguðu af kvoðuríkum viði, og héldu á þeim tveir menn í silkiklæðum. Þegar ferjukarl sá þá, æpti hann felmtraður: „Mikli drottinn, frelsa oss frá háska þeim, er yfir oss vofir; dauðastund vor er komin. Bölvuð sé ágirndin; hún veldur ein óförum mínum, því hún ginnti mig til að þiggja af yður hina tuttugu gullpeninga.“ Slíkum orðum mælti hann til kalífans grátandi, og til förunauta hans, og lét dæluna ganga, því hann vissi ekki betur en þeir væru allir kaupmenn. Kalífinn hló dátt að honum og mælti: „Því ertu að atyrða okkur, ferjukarl minn?“ „Er það ekki von,“ svaraði hinn, „fyrst þið steypið mér í hina mestu ógæfu?“ „Vertu ókvíðinn,“ mælti kalífinn, „það mun ekki fara verr fyrir þér en okkur.“ „Veit ég það,“ ansaði ferjukarlinn, „að vörmu spori verðið þið hálshöggnir, og förum við allir eina leiðina.“ „Hver lætur þá höggva af okkur höfuðið?“ spurði kalífinn. „Hver annar en sá, sem stýrir lystiskútunni þarna,“ svaraði ferjumaður. „Hver er sá?“ spurði kalífinn. „Það er kalífinn, hann Harún Alrasjíd,“ svaraði ferjukarlinn, „hann hefur látið kunngera, að hann höggvi höfuðið af hverjum manni, sem fari skemmtiferðir um Tígrisfljótið, og ekki mun hann sýna okkur neina vægð.“

Kalífinn átaldi nú ferjukarlinn fyrir það, að hann hefði stofnað þeim í slíka hættu, fyrst hann vissi af forboði þessu, en karlinn afsakaði sig með fátæktinni, sem hefði komið honum til að leyna því, þegar gullpeningarnir buðust. „En nú er öll von úti, nema guð miskunni okkur,“ mælti hann enn fremur grátandi, og las margar bænir til þess að búa sig undir dauða sinn. Kalífinn komst við af örvæntingu manngreysins, gaf honum aðra tuttugu gullpeninga og skipaði honum að róa inn í dimmt vik, sem þar var nálægt, svo að þeir ekki skyldu sjást af lystiskútu kalífans. Karlinn tók við fénu, og með því svo vildi til, að skammt frá þeim var lystihús eitt, byggt á háum staurum, þá slapp hann inn í fylgsni þetta með bát sinn, svo að hann sást ekki af lystiskútunni. Meðan hún renndi fram hjá, horfðu þeir kalífinn, Gíafar og Mesrúr vandlega á hana. Var hún dýrðleg til að sjá og ljómaði öll utan af gulli og skrautlegri litskrift. Blikuðu allskonar vopn við birtuna af kyndlunum, sverð og kesjur og prýðisfagrar spangabrynjur. Í afturstafni sáust dýrindis fortjöld og legubekkur með flauelskoddum útsaumuðum með gulli, perlum og kóröllum. Upp af honum miðjum reis gulllegur hástóll, fagurlega skreyttur perlum og gimsteinum, og sat á honum ungur maður fríður sýnum og skrautbúinn. Hann hafði hlað um enni, eins og konungar bera, alsett dýrum gimsteinum; til hægri handar honum stóð maður líkur stórvesírnum Gíafar, en til vinstri handar honum annar, er lék ráðgjafann Isakel Nedym. Mesrúr stóð frammi fyrir honum, en að baki hans stóðu tuttugu ungir þrælar, þriflegir og ásjálegir. Yfir þenna hluta skútunnar var breiddur flauelsdúkur, alsettur gulli og gimsteinum, fagur sem hinn fjölstirndi himinn. Fyrir framan hinn unga mann var borð, sem prýtt var blómum; stóðu á því tvö ljós í gullnum kertistikum furðu þykkum. Við fætur hans rauk upp úr fjórum litlum reykelsiskerum af ágætu reykelsi. Tuttugu gjörvulegir og skrautklæddir ræðarar hertu skrið hinnar gangfljótu skútu á straumi fljótsins.

Kalífinn sjálfur varð frá sér numinn af þessari dýrðlegu sjón, og fékk eigi skilið, hvernig á þessu stæði, en þó undraðist hann enn meir, er hann heyrði kallað hárri rödd úr stafni skútunnar: „Heyri það allur lýður, ríkur og fátækur, frjálsir menn og ánauðugir, eðalbornir og útlendir, hlýðið háleitum vilja drottins rétttrúaðra manna, skugga guðs á jarðríki, konunganna konungs, uppsprettu miskunnarinnar, máttarstólpa hinna voluðu, lofshetju fræðimanna og skálda, hinnar óþrjótandi máttarlindar, hins háleita anda kalífans Harúns Alrasjíds. Hann bannar yður að fara skemmtiferðir um Tígrisfljótið og að ljúka upp gluggum yðar.“ Kalífinn hafði ekki haft augun af hinum unga manni, og því lengur sem hann virti hann fyrir sér, því höfðinglegri, fríðari og þekkilegri þótti honum hann vera. Gíafar gat ekki frætt hann á, hver maður þessi væri, og lét kalífinn sér farast þannig orð um hann: „Hann kann afbragðs vel hirðsiðu, því hann hefur engu gleymt, sem við á, þegar kalífi birtist mönnum. En það fær mér mestrar undrunar, hvað maðurinn, sem stendur til hægri handar honum, er líkur þér, og hvað sá, sem stendur fyrir framan hann, er líkur honum Mesrúr. Hirðmenn hans leika og vel hirðmenn mína, og er ég sem utan við mig af undrun.“ Því næst sáu þeir falskalífann lenda spottakorn frá þeim; hann sté á bak ljómandi fallegum hesti, og gengu á undan honum margir þjónar með kyndla, og fjöldi þræla, en í fararbroddi fór kallari og kunngerði vegsemd drottins síns.

Þegar Harún Alrasjíd sá að enginn maður var eftir á fljótsbakkanum, skipaði hann ferjukarli að róa til lands, til þess að veita hinum unga höfðingja eftirför. En með því að hann ekki vissi, hverja leið hann hafði farið, sneri hann aftur til hallarinnar með fylgdarmönnum sínum; gaf hann ferjukarlinum tuttugu sekkínur að skilnaði og mælti: „Bíddu okkar á sama stað annað kvöld. Við erum útlendingar og höldum til í sama gestaherbergi; okkur langar til að vera nokkrar stundir á fljótinu okkur til skemmtunar. Þú mátt reiða þig á, að við munum borga þér rausnarlega.“

Þessi kynlegu tilbrigði um nóttina gerðu kalífanum svo órótt, að honum kom ekki svefn á auga, og hafði hann ekki eirð á að bíða ráðningarinnar á gátu þessari. Undir eins og ljómaði af degi, gerði hann bæn sína, ákallaði spámanninn og lét koma með morgunverð sinn. Leið þá ekki á löngu, að Mesrúr kom og mælti: „Fulltrúi drottins, nú er fögur sjón að líta samsöfnuð öldunga og ráðgjafa í ráðstefnusalnum, og vantar ekki annað á en þú prýðir hann með návist þinni. Kom því og lát hermennina sjá þig, sem unna þér hugástum; set niður deilur með þegnum þínum, sem tilbiðja þig, og virst að blessa skepnur drottins með velgjörðum þínum.“ Kalífinn spratt upp, tók yfir sig skikkju sína með öllu því skarti, sem táknar hið æðsta stjórnarvald og veitir þeim tignarbragð, er bera, gekk hann síðan á ráðstefnu og settist í hásæti. Skipuðust menn þá í raðir umhverfis hann eftir virðingu sinni, höfðingjar, herforingjar, ráðgjafar, fræðimenn, skáld og aðrir, sem áttu sæti í ríkisráðinu. Bar einn upp farsældaróskir kalífanum til handa eins og siður var til; tóku allir hinir upp orð hans í einu hljóði. Því næst veik annar sér að kalífanum og mælti: „Þú, sem ert kominn upp á hátind veldis og frægðar, forðast þú glaum oflætisins því á morgun lýkur ríki þínu. Guðs ríki einungis varir eilíflega. Hversu oftlega breytist veröldin og hefur drottna skipti! Tak þú undir með mér: Dýrð sé þeim, sem ræður hinu óbrigðilega ríki!“ Þar næst tók fyrirlesari að þylja fram trúargreinir og siðafræði, en þagnaði skjótt eftir bendingu kalífans, því hann fór nú að gera út um stjórnarmál sín, en ekki minntist hann á næturævintýri sitt við neinn. Á vanalegum tíma gengu öldungar ráðsins af fundi og hermennirnir sömuleiðis, en Harún fór inn í áheyrnarsalinn og var þar, það sem eftir var dagsins; beið hann næturinnar með mestu óþolinmæði. En er stjörnur voru á loft komnar, kallaði hann stórvesírinn til fylgdar við sig, til að leita að hinum nýja kalífa, og fóru þeir báðir á laun úr höllinni í kaupmannsbúningi. Beið ferjumaður þeirra víð Tígrisfljótið og launaði Harún undir eins orðheldni hans með tuttugu sekkínum. Því næst stigu þeir út í bátinn og höfðu eigi langt farið, er þeir sáu lystiskútu falskalífans. Ferjumaður komst heppilega inn í sama fylgsnið og þeir leyndust í fyrri nóttina, og sáu þeir nú þaðan í náðum, er skútan renndi fram hjá. Stóðu frammi fyrir falskalífanum sextíu mamelúkar* fríðari og skrautbúnari en þeir, sem þeir höfðu séð nóttina áður. Skammt frá fylgsni þeirra lenti lystiskútan, og lét þá kalífinn skjótt róa að fljótsbakkanum, svo að hann ekki missti sjónar á falskalífanum. Þeir Gíafar og Harún komust fljótt svo nálægt flokknum, að þeir gátu séð allt við birtu hinna óteljandi kyndla, en sjálfir sáust þeir ekki í náttmyrkrinu. Falskalífinn reið glæsilegum arabiskum gæðingi; var söðull og beisli afarskrautlegt eins og tíðkast með Abassíðum. Mamelúkar gengu á undan honum með góðri skipun, og fór fyrirliði þeirra á undan og kallaði: „Hver, sem gengur frá húsi sínu eða lítur út um glugga, fyrirgerir lífi sínu, og verða eigur hans gerðar upptækar. Guð varðveiti oss frá reiði konunganna!“ Harún Alrasjíd gat ekki að sér gert að hlæja að hótunum þessum og skopaðist að þeim við Gíafar; kvaðst hann mundu elta falskalífann hvervetna, til þess að komast eftir, hvernig á öllu þessu stæði.

Nú var hersingin eftir löngum vegi komin allt að hinum ystu aldingörðum Bagdads; kalífinn og Gíafar færðu sig alltaf nær og nær, og loksins voru þeir komnir inn í sjálfan hópinn. En ekki leið á löngu, að menn tækju eftir þeim, og voru þeir þá teknir og leiddir til falskalífans, því að enginn vissi annað en þeir væru kaupmenn. Hann veitti þeim harðar átölur og mælti: „Hverjir eruð þið, þorpararnir? Hvað viljið þið hingað? Hafið þið ekki heyrt auglýsinguna? Ég sver við mína hágöfugu forfeður, að ég skal láta höggva af ykkur hendur og fætur, ef þið ljúgið að mér; eruð þið svo djarfir að ætla að standa upp í hárinu á mér og virða skipanir mínar að vettugi?“ Harún svaraði: „Stilltu þig, kalífi, þangað til við getum talað máli okkar. Ef þú tekur afsökun vora gilda, muntu sýna vott gæsku þinnar, og ef þú lætur drepa oss, munum vér ekki geta lastað réttlæti þitt.“ „Hvað hafið þið ykkur þá til málsbóta?“ spurði hann. Þá svarar Harún: „Vér erum ókunnugir og höfum aldrei komið í Bagdad fyrr en í dag; höfum vér ráfað um stræti og torg, og með því að oss þótti undarlegt, að þau voru auð af mönnum, spurðum vér, hvað orðið væri af íbúum þessarar blómlegu borgar. Var okkur þá svarað þessu: „Allt, sem vettlingi getur valdið, er að skemmta sér á Tígrisfljótinu eða á gangi á bökkum fljótsins, því það er helst haft til skemmtunar á þessum tíma árs. Gengum vér þá ofan á bakka fljótsins, og var þar fjarskalegur manngrúi; voru þar allir glaðir og í góðu skapi. Var þar etið og drukkið og slíkt hið sama gerðum vér. Eftir það létum vér róa oss yfir fljótið og gengum á land; höfum vér nú lengi haft góða skemmtun. Ferjumaður vor var þreyttur og lagðist til svefns í ferju sinni, en réði oss til að vekja sig fyrir kvöldið, svo að hann gæti flutt oss aftur til borgarinnar. Nú gengum vér lengi oss til gamans og urðum líka lúnir; sofnuðum vér því og vöknuðum ekki fyrr en dimmt var orðið. En er vér vöktum ferjumann, ámælti hann oss fyrir, að vér hefðum vakið sig of seint. Sögðum vér honum þá, að vér hefðum sofið yfir oss eins og hann og gætum vel þreyð af nóttina þar sem vér vorum. Svaraði hann þá, að það væri ótryggilegt vegna stigamanna, og reri hann oss að þessum bakka. En er hann sá birtuna, er stóð af kyndlum yðar, mælti hann: „Sjáið, þarna fer nýkvæntur maður til húsa sinna. Sláist í för með honum, og munuð þér þar komast í brúðkaupsveisluna. Þrælar hans leika forkunnar vel á hljóðfæri, og munuð þér þar hafa góða skemmtun allt til morguns; mun yður þá verða veittur ágætur morgunverður, og getið þér síðan farið hvert sem yður líkar, því hér á landi er friðsamt og með öllu hættulaust; þurfið þér því engu að kvíða.“ Af þessum orðum hans létum vér til leiðast, að veita yður eftirför, og slógumst vér í föruneyti yðar, í voninni um að verða veislunnar njótandi; en auglýsingu þá, er þér minntust á, höfum vér ekki heyrt nefnda á nafn.“

Þá mælti falskalífinn: „Ykkur vill það til hamingju, að þið eruð ekki frá Bagdad, því væri svo, munduð þið ekki umflýja maklega refsingu. En fyrst þið eruð aðkomnir, býð ég ykkur að vera gestir mínir það sem eftir er nætur.“ „Mikinn sóma gerið þér oss,“ ansaði Harún, „og biðjum vér yður, drottinn rétttrúaðra manna, að taka við þakklæti voru.“ Þá laut Gíafar að kalífanum og hvíslaði að honum: „Vitur maður ert þú, fulltrúi drottins!“ Skipaði þá kalífinn honum að þegja. Því næst fóru þeir með hinum til hallar falskalífans; stóð hún fast við hina ystu aldingarða borgarinnar og hvíldi loftið á súlum; var það dýrðlegt á að líta. Aðalhliðið var úr ebenviði, slegið gulli og skínandi fágað.

Falskalífinn fór af baki og bauð Harúni að koma inn með fylgdarmönnum sínum, Gíafar og Mesrúr. Var þeim fylgt inn í stóran sal; var í honum miðjum víð brunnskál og þeyttist upp úr henni gjósandi vatnsstafur. Allt umhverfis voru legubekkir með fagurlega útsaumuðum ábreiðum og hægindum, en þetta var skrifað yfir salardyrunum: „Heill og friður ríki í þessum stað, sem hamingjan hefur blessað með auðlegð sinni. Hann er líkur undrum þeim, sem hin mesta orðsnilld fær ei lýst.“ Falskalífinn settist í gullið hásæti, alsett perlum og gimsteinum, undir grænum tjaldhimni með gullnu kögri, svo að slíkt hefur eigi sést í höllum hinna voldugustu konunga; studdu hásætið stólpar úr sandelsviði og lagði af þeim sætan ilm. Hirðmenn hans skipuðust með lotningu í kring um hann og var Harúni og fylgdarmönnum hans leyft að setjast niður. Falskalífinn benti nú hirðstjóra sínum og byrlara; voru þá óðara borin inn borð og hlaðin dýrindis krásum og kostulegum vínum. Hellti ung ambátt á skál og söng vísu þessa:

Lát þú hræsnara

í hofi sitja,

en sit með oss að sumbli;

hatar hræsnara

heilög ritning,

en eigi vín-glaðan ver.

Því næst rétti byrlarinn falskalífanum skálina og tæmdi hann hana að vörmu spori; gekk hún síðan hringinn í kring, þangað til kom að þeim Harún; færðust þeir undan víndrykkjunni og kváðust þeir við eitt hræðilegt atvik ævi sinnar hafa strengt þess heit, að drekka aldrei vín. Þá mælti falskalífinn: „Það veit hamingjan, að ekki skal ég áfella ykkur fyrir það,“ og lét hann undir eins byrla þeim kostulegan svaladrykk. Máltíðin stóð lengi yfir, og sagði kalífinn við stórvesírinn yfir borðum, að hann væri hlessa á öllu, er hann sæi þar, og að hann hefði aldrei etið betri mat en þar var veittur. „Mig dauðlangar,“ sagði hann, „til að vita, hver þessi ungi maður er.“ Falskalífinn tók eftir pískri þeirra og spurði, hver launungarmál þeir ræddu saman. Svaraði þá Harún: „Fyrirgef drottinn rétttrúaðra manna! Fjarri fór því, að vér vildum styggja þig. Fylgdarmaður minn, sem er gamall og víðförull, lét í ljósi, hversu hann undraðist viðhöfn þá og dýrð, sem hér er; kvaðst hann aldrei hafa séð slíkt, og mundi sér einskis á vant þykja, ef sönglist væri hinu samfara; því veisla án söngs er eins og tré án ávaxta. Getur kalífi verið án söngs í hátíðlegu gildi? Um þetta töluðum við lauslega, og veistu nú launungarmál okkar.“ Vínið var nú tekið að svífa á gestina, og falskalífinn var einnig orðinn ör. Hann hló að játningu Harúns og klappaði saman lófunum; kom þá inn lítill svartur þræll með gullinn stól. Á eftir honum kom ung ambátt, töfrandi eins og sú er skáldið lýsir:

Munstærandi, mæra

menhlín sér þú skína?

Alabastri brjóstin

bjartari drósar skarta;

sigrar hold og huga,

hlýtur sá, er lítur

(ein veldur margra meinum)

mey, af elsku deyja.

Hún fleygði sér fram fyrir fætur kalífans, en er Harún leit hina yndislegu mey, mælti hann: „Dýrð sé skapara svo fullkominnar fegurðar;“ og fann hann undir eins að ástarþokki kviknaði í hjarta hans til hennar. Herra hennar skipaði henni því næst að setjast niður og settist hún á hinn gullna stól, en svertinginn rétti henni haglega gjörvan strengleik. Hún hélt honum við brjóst sér og stillti hann; því næst hafði hún yfir öll hljóð raddstigans og söng síðan ýms kvæði, og var hvert öðru tilfinningarmeira. Allir, sem á hana hlýddu, urðu frá sér numdir af undrun, og enginn gat með köldu blóði og stilltu geði heyrt söng hennar.

En jafnskjótt sem hún þagnaði, æpti falskalífinn upp yfir sig, reif sundur skikkju sína og hné í ómegin. Þjónar hans hlupu undir eins til hans, drógu fyrir ársal tjaldhiminsins, og færðu hann í önnur klæði. En er hann hafði jafnað sig aftur, rétti ungur byrlari honum aftur vínskál og gekk hún síðan hringinn í kring. Ekki spurði hann eftir ambáttinni, sem burt var gengin, en eftir bendingu hans kom önnur, sem var enn þá yndislegri en hin, og söng hún sömuleiðis raunalegt ástarkvæði. En er hún hafði lokið því, reif falskalífinn aftur klæði sín í sundur og hné æpandi í öngvit. Stumruðu þjónar hans yfir honum eins og fyrr, en á sömu leið fór í þriðja sinn, eftir að af honum bráði og hin þriðja ambátt, sem var ennþá fríðari en báðar hinar, hafði sungið hjartnæmt kvæði. En meðan verið var að færa falskalífann í ný klæði, vildi svo til, að ársalurinn blakti til hliðar, og sá þá Harún, að líkami hans var allur skemmdur af nýfengnum meiðslum, og leit svo út sem honum hefði verið misþyrmt. Mælti hann þá í hljóði við Gíafar: „Svo laglegur sem hann er, þessi ungi maður, þá er ég samt hræddur um, að hann sé ekki annað en ræningi.“ Þjónar falskalífans drógu nú ársalinn fyrir og klæddu herra sinn; settist hann því næst til borðs. Var þá aftur tekið til drykkju, en Harún hélt áfram hljóðskrafinu við Gíafar. Þegar falskalífinn sá það, mælti hann: „Heiðruðu gestir, sagði ég ykkur ekki áðan, hversu ósæmandi slíkt launtal er?“ Var þá Harún fyrir svörum og mælti: „Herra! Maður sá, sem hjá mér situr, er mikilsháttar kaupmaður, hefur farið um allar heimsálfur, verið í hirð með konungum og umgengist bæði tigna menn og ótigna, en það fullyrti hann, að hann hefði aldrei séð slíkt, sem hér gerist í húsum þínum. Þú hefur rifið mörg skrautleg klæði í sundur, sem hljóta að kosta ærna peninga. Slíkt ber ekki til á degi hverjum, og þætti oss gaman að vita, hvernig á því stendur. Þegar vér erum komnir heim og förum að segja frá vegsemd þinni og dýrð og öllu því er vér höfum séð í hirð þinni, getum vér ekki svarað, ef spurt verður, hvers vegna þú hafir rifið sundur svo dýran klæðnað, nema því að eins að þú skýrir oss frá því.“

Þá svaraði falskalífinn: „Góðir menn! Ég á öll þessi auðæfi og sömuleiðis klæðnað minn, en þjónum mínum og þrælum kynni að bregða illa við spurningu yðar, því þeir fá öll klæði, sem ég ríf í sundur, og þar á ofan fimmhundruð sekkínur með hverju fati.“ Harún svaraði með vísu þessari:

„Kaus sér örlæti

að aðalbóli,

gramur gjöflasti!

greipar þínar;

skírist gull þitt

af göfgri eyðslu.

Lét gjafmildi

lokað sínum

helgum hofdyrum

hér á jörðu,

mundir þú aftur

þeim upp ljúka.“

Að lofi þessu geðjaðist falskalífanum svo vel, að hann skipaði að fá honum þúsund sekkínur. Brosti þá Harún við, og beiddi stórvesírinn Gíafar að þiggja féð og gerði hann svo og mælti: „Við erum orðnir skáld og þiggjum gjafir af konungum.“ Gekk nú bikarinn á ný, og gerðist glatt í samkvæminu, svo að menn höfðu engin bönd á sér. Sætti Harún þá lagi og spurði, hvernig á sárunum stæði, sem sýndust vera á líkama kalífans; var honum engu svarað og skipaði hann því Gíafar að spyrja að því á ný. Kvað hann sér ekki virðast hentugur tími til þess, en kalífinn hvíslaði að honum, að hann skyldi láta drepa hann, ef hann ekki hlýddi. Falskalífinn hafði tekið eftir hljóðskrafi þeirra og mælti: „Hvað oft á ég að minna ykkur á það, að hljóðskraf er ósæmandi á mannfundum? En nú vil ég vita, hvað þið voruð að þinga um og varið ykkur á að skrökva að mér.“ Svaraði Gíafar, að þeir hefðu verið að tala um sárin, sem þeir hefðu séð á honum; brosti þá falskalífinn og kvaðst albúinn að seðja forvitni þeirra og segja þeim sögu sína, sem væri frábærlega merkileg og full af fáheyrðum ævintýrum. Hann andvarpaði og mælti þannig: „Þar sem ég er, sjáið þér raunamann, sem ástin hefur riðið að fullu; en ef ég sé rétt, þá segi ég nú harmsögu mína kalífa heimsins, sem hér er kominn með Gíafar, stórvesír sínum og Mesrúr, sem framkvæmir hans háleitu boð. Hafi ég getið rétt til, þá eru hörmungar mínar á enda, og stjarna hamingjunnar rennur upp fyrir mér; hjarta mitt treystir þessari fagnaðarsælu von.“ Þá segir Gíafar, til þess að villa um fyrir honum: „Fulltrúi drottins! Enginn þeirra, sem þú nefndir, er á meðal vor.“ Falskalífinn beiddist samt undan nafnbótinni: „fulltrúi drottins og konungur rétttrúaðra manna,“ því hann kvaðst eigi vera það, en hafa tekið sér nafnbót þessa, til þess, að sem mest skyldi bera á sér, svo að Harún Alrasjid boðaði hann á sinn fund. Kvaðst hann ætla að segja honum sögu sína, sem eflaust mundi hræra hann til meðaumkvunar. Þá tók Harún til orða: „Hreinskilni þín er þess verð, að hreinskilni komi í móti. Skaltu því vita, að vér erum ekki kaupmenn, heldur erum vér hirðmenn kalífans; erum vér í nokkrum metum hjá honum, og skulum vér nota oss það þér til góðs. Seg oss því ævintýri þín, svo að vér getum aftur sagt kalífanum, og þannig útvegað þér áheyrn hans. Vertu óhræddur um það, að allt mun snúast þér til góðs.“

Eftir þetta sagði falskalífinn frásögu þessa: „Faðir minn hét Móhammed, en ég heiti Alí Sjak. Hann lét mér eftir sig látinn eina þúsund þúsunda sekkína í reiðupeningum, tuttugu aldingarða, tíu baðstaði, tuttugu veitingastaði, fjörutíu hús, fimmtán mylnur, tólf torg, hvert með áttatíu sölubúðum, og auk alls þessa ógrynni allskonar gimsteina. Þegar ég hafði séð um útför hans, borgað skuldir hans og gefið fátæklingum ölmusur, hélt ég verslun minni áfram og keypti bæði og seldi gimsteina. Einu sinni er ég sat í makindum í sölubúð minni innan um þræla mína og þjóna, sá ég allt í einu koma forkunnar fagra ungfrú; reið hún fallegri múlösnu og fylgdu henni þrír afbragðs fríðir þrælar. Hún var fegri en máninn, þegar hann ljómar á miðjum næturhimninum; blakti blæja hennar til hliðar og sást á hina fögru lokka hennar. Því nær sem hún kom, því betur leist mér á hana og gat ég ekki haft augun af henni. Fór hún af baki fyrir utan sölubúð mína, gekk inn og settist niður, en þrælar mínir stóðu hjá með lotningu. Og sem hún steig yfir búðarköskuldinn, heilsaði ég henni með vísunni:

„Kom þú heil

til húsa minna,

vorsins væna dís!

með ársprottinna

anemóna

og rósa hring um höfuð.“

Tók hún kveðju minni og þótti mér koma hennar góðs viti; spurði ég hana, hvort ég gæti verið henni til þægðar í nokkru. „Já,“ ansaði hún, „og liggur mér mikið á; mun ég kunna yður mikla þökk fyrir, ef þér getið útvegað mér það, sem mér leikur hugur á, en það er demanta-hálsmen. Sýndi ég henni þá eitt, er kostaði tvö hundruð sekkínur, því næst annað, er kostaði fjögur hundruð, og síðan hvert öðru dýrara. Loksins sýndi ég henni eitt, er kostaði sjötíu þúsundir sekkína, og mælti hún þá: „Þetta hef ég lengi þráð, hvað á það að kosta?“ Sagði ég henni þá, að ég hefði gefið sjötíu þúsundir sekkína fyrir það, og kvaðst hún þá mundu borga mér einni þúsund meira. Færðist ég undan og sagðist ekki kæra mig um neinn ágóða, en hún ámælti mér fyrir það, og sagði, að ég yrði að lifa á versluninni, úr því ég væri kaupmaður. Fór hún nú á bak múlösnu sinni og beiddi mig að koma með sér til þess að taka við fénu. Lokaði ég því búð minni, og komum við að stóru húsi; stóðu þessi orð yfir hliðinu skrifuð gullnu letri: „Friðsæla heimkynni! Hryggð og dimmar sorgir komist aldrei inn fyrir múra þína og eigandi þinn lifi jafnan óhultur fyrir áföllum ógæfunnar. Það hús er allra húsa fegurst, sem stendur ávallt opið hverjum manni, og veitir gestum þæga hvíld.“ Þegar ég var kominn inn, undraðist ég stórum viðhöfn þá, er lýsti sér þar í öllu. Og er ég var að hugleiða þetta, kom ambátt nokkur inn og mælti: „Húsfreyja mín skipaði mér að segja þér, að ekki sæmi þér að standa hér, heldur skulir þú koma inn í salinn og hvíla þig þar, þangað til gjaldkeri greiðir þér borgun þá, er þið urðuð ásátt um.“ Gekk ég þá með henni, og bauð hún mér að setjast í glæsilegan legubekk. Varð ég frá mér numinn, er ég sá hin dýrðlegu veggjatjöld, hinar fögru litmyndir og letrið í salnum, og var ég varla sestur í legubekkinn, þegar önnur ambátt kom og beiddi mig að koma inn í annað herbergi. Þótti mér þá sem ég kæmi í höll einhverrar álfkonu; fannst mér þar mest um gullinn hástól, er stóð undir tjaldhimni úr silki, og var fortjöldunum slegið til hliðar. En yngismær ein sat á stólnum, og kenndi ég, að þar var sú, er keypt hafði af mér demantamenið, enda tindraði það á hálsi hennar eins og hinar blikandi stjörnur á næturhimninum. Ásjóna hennar var blæjulaus og ljómaði eins og máni í fyllingu, og af sjón svo töfrandi fegurðar þótti mér sem eldur færi um mig, og varð ég svo gagntekinn, að ég varla vissi af mér. Stóð hún undir eins upp, gekk á móti mér og mælti: „Hinn fegursti elskhugi flýgur annars vanalega í fang unnustu sinnar, en ég sný þessu við.“ Þá svaraði ég: „Þú hin eina fullkomna ímynd fegurðarinnar, þér færi ég alla hylli mína; hið minnsta, sem þig prýðir, mundi veita hverri dauðlegri konu fullan fríðleik.“ Þá tók hún þannig til máls: „Alí Sjak, ég fæ ekki lengur dulið elsku mína til þín.“ Hef ég lengi þráð þá fagnaðarstund, að tala við þig.“ Svo mælti hún og vafði mig örmum sínum, og þrýsti mér með ákafri blíðu að hjarta sínu; varð ég þá svo frá mér numinn af þessari himnesku sælu, að ég gerðist heldur frekur í tiltektum mínum, en hún sneri mér aftur með orðum þessum: „Ætlarðu að neyta þess, að hjarta mitt er á þínu valdi? Skaltu vita, að ég er dóttir Barmekíða, og veit, að mér ber að varðveita sæmd og heiður ættar minnar óskertan. Þekkir þú mig ekki?“ Kvað ég nei við, og sagði hún mér þá, að hún héti Syttadúnýa og væri systir Gíafars stórvesírs. Varð ég þá óttasleginn, leit til jarðar og mælti skjálfandi munni: „Tignaða ungfrú, mér verður ekki gefin sök á því, heldur almætti fegurðar yðvarrar.“ Bað hún mig þá að kvíða engu, og sagði, að við mundum bráðum ná saman með fullu lagaleyfi, því hún hefði vald til að fastna sig sjálf. Kvað hún dómarann í Bagdad vera fjárhaldsmann sinn, og mætti ég þegar kalla hana eiginkonu mína. Sendi hún undir eins eftir dómaranum og vitnunum, sagði honum að hér væri kominn Alí Sjak, gimsteinasali, og beiddi sín til eiginkonu; kvað hún hann hafa gefið sér demantahálsmenið að brúðgjöf; „ég hef lofast honum,“ mælti hún, „og ætla að giftast honum.“ Dómarinn samdi þá kaupmálann ummælalaust; fékk hann og vottarnir stórgjafir fyrir, en er þeir voru farnir, skipaði Syttadúnýa þrælum sínum að reiða fram brúðkaupsmáltíðina. Voru þá bornar á borð hinar dýrustu krásir og ágætustu vín; fleiri en tíu söngmeyjar sungu fegurstu kvæði, og loksins tók Syttadúnýa sjálf í hönd sér strengleik, lék á hann og söng undir, elskhuga sínum til lofs, og lét henni það betur en öllum hinum. Ég var þá eins og utan við mig af undrun og fögnuði, og særði hana, að syngja kvæðið aftur, og gerði hún það með því skilyrði, að ég syngi á eftir. En er hún var þögnuð, söng ég kvæði henni til vegsemdar, og var þetta niðurlagið:

Þó ljúf séu

ljóð, er kveður

snjöllum unaðs ómi,

mun ég sætleik samt

sjúga meiri

þér af munni, mær!

Brosti hún að þessu, og mælti: „Ég skal varast, að mótmæla þér, enda mun tími til kominn, að við tökum á okkur náðir. Farið út, þrælar, ykkur mun ekki heldur vera vanþörf á að hvíla ykkur.“

En er við vorum eftir tvö ein, leiddi hún mig við hönd sér inn í brúðarhúsið; var þar hjónarúm úr fílabeini, gullbúið. Hún hjálpaði mér sjálf úr fötunum, en alla ást og hylli hennar varð ég að kaupa með þeim svardaga, að ég aldrei skyldi eiga lag við aðra konu. Þá lét hún fyrst eftir ákafri löngun minni, og lifðum við nú hina gleðiríkustu og inndælustu nótt, fullu skjóli fyrir forvitni manna, öfund og áleitni. En þér, sem forvitnir eruð, varist að skyggnast inn í leyndardóm ástarinnar! Morgunroðinn kom að okkur, þar sem við lágum í ástríkum faðmlögum, og þá fyrst tók ég á mig svefninn, er ég var dasaður af vökunni og munaðarsælunni. En ég vaknaði aftur af værum blundi við það, að ég var kitlaður undir iljunum með léttri hönd. Lauk ég þá upp augunum hálfsofandi og sá unga ambátt; freistaði djöfullinn mín auðsjáanlega í líki hennar, því hún var yndisfögur. „Hver ertu?“ spurði ég, „og hvaðan kemurðu?“ Og rann mér undir eins girndarhugur til hennar. Svaraði hún þá: „Þér sjáið hér eina af ambáttum yðar; mundi hún telja sig fullsæla, ef hún mætti verða yður að skapi, og mundi það vera yndi hennar, að gera skyldu sína.“ Þá mælti ég: „Hvað er orðið af Syttadúnýu?“ Sagði þá ambáttin mér, að hún væri gengin til lauga og hefði sent sig, til þess að vekja mig, svo að ég skyldi koma á eftir. „Æ,“ mælti hún, „þér eruð allra manna elskulegastur; ætli ég gæti snúið huga yðar frá henni eitt augnablik?“ „Má ég þá eiga undir því, að þú þegir?“ sagði ég. „þess hins sama bið ég yður,“ svaraði hún. Varð ég þá gagntekinn af ástarjátningu hennar og ætlaði að svipta henni upp í rúmið, en hún stritaðist á móti, og þótti mér kynlegt; spurði ég hana, hvað það ætti að þýða, en í sama bili kom Syttadúnýa með svipu í hendi, og brann heiptin úr augum hennar. „Svikarinn þinn,“ kallaði hún hátt, „hvar eru nú eiðarnir þínir? Þú svíkur óðar en þú sver. Ég sendi sjálf ambátt þessa hingað, og hef heyrt allt samtal ykkar. Slíkum illmennum, sem þér er ekki líf gefandi.“ Kallaði hún þá undir eins á ambáttir sínar; tóku þær mig höndum og bundu mig. Því næst var ég ofurseldur lögreglustjóra, og var sagt, að ég hefði verið staðinn að þjófnaði og tekinn fastur; skyldi hann lemja mig þangað til ég meðgengi, og ekki sleppa mér. Jafnskjótt sem ég var kominn í hús lögreglustjórans, var ég afklæddur, laminn stafshöggum á bakið, og spurður um leið, hvar ég geymdi það, sem ég hefði stolið. Sór ég og sárt við lagði, að ég hefði engu stolið, en allt fyrir það var ég laminn þangað til ég varð rænulaus, og var mér þannig útleiknum varpað í myrkrastofu.

Nú tók að nátta, og stundi ég þungan, því mér logsveið í sárunum; þá laukst veggurinn allt í einu upp, og kom inn til mín ung kona, ljómandi eins og sól eftir illviðri. Hún tók þannig til máls: „Ég hef dvalið hér lengi, en af svo mörgum mönnum, sem verið hafa í fangelsi þessu, hefur enginn kveinað svo beisklega og gert mér eins mikið ónæði og þú í nótt.“ Þá svaraði ég: „Ef þér vissuð, hvað veldur kveinstöfum mínum, þá munduð þér heldur aumkva mig en átelja. Sjáið, hversu grimmlega ég er útleikinn.“ Sýndi ég henni líkama minn, sem var alþakinn sárum; kenndi hún þá í brjósti um mig og mælti: Á ég að trúa því, að þú sért þjófur?“ „Það er ég ekki,“ svaraði ég, „og tek ég guð almáttugan til vitnis um það; ég hef aldrei tekið neitt frá öðrum eða gert þeim rangt til, heldur valda harðráð forlög hörmungum mínum.“ Af hinu einarðlega svari mínu sannfærðist hún um sakleysi mitt, og leist henni svo vel á mig, að hún beiddi mig að segja sér sögu mína, og sagði ég hana þá hreinskilnislega. En er ég hafði lokið henni, mælti hún: „Viljir þú hefna þín, þá skal ég senda einn af þjónum mínum til hinnar grimmúðugu Syttadúnýu; skal hann kvelja hana og jafnvel varna henni að neyta nokkurs.“ Svaraði ég þá: „Guð varðveiti mig frá því, að baka henni hið minnsta mein vísvitandi. Hún er enn sem áður unnusta hjarta míns, og er það á hennar valdi, svo að ég mun jafnvel virða rangsleitni hennar.“ Hin ókunna kona skildi ekki í því, að ég skyldi sleppa tækifærinu til að hefna mín. Minnti ég hana þá á spakmæli þetta: „Högg af hendi unnustunnar eru sæt eins og vínber, og steinar þeir, er hún kastar á oss eru sem eplakjarnar;“ kvað ég og vísu þessa tárfellandi:

Far vel, heitmey

in heittelskaða,

sem ég tilbið

og trega í leyni.

Harðdrægni þín

mér hugljúf þykir;

allt er mér þægt

af þinni hendi.

Þá mælti hún brosandi: „Að slíku hugarfari geðjast mér, og lýsir það óspilltu hjarta. Ef þú beiddist þess, skyldir þú á augabragði sleppa úr fangelsi þessu, og skyldi ég láta þig hverfa til unnustu þinnar í skrautlega höll, en hana skyldi ég láta vakna af svefni í faðmi þínum. En þá er ég hrædd um, að hún mundi ekki virða hreinskilni þína, heldur spyrja þig í sama heiptarhug og áður, hver hafi frelsað þig úr fangelsinu. Þá mundir þú svara, að það hafi gert kona, sem þú ekki þekkir. Nú þekkir hún mig ekki né veit, hversu það er hættulegt, að gera mér á móti skapi; kynni hún því að ofurselja þig lögreglustjóranum á ný, og mundi hann vafalaust láta hálshöggva þig fyrr en ég vissi af. En ég mundi þá kvelja hana til dauða, svo að hún tæki maklega hefnd fyrir rangsleitni sína. Hef ég nú tekið meira ástfóstri við þig en svo, að ég vilji stofna þér í slíka hættu. Ég veit öruggt meðal: það er verndargripur einn, er ég mun fá þér; þegar þú hefur hann, þarftu ekki framar að hræðast neitt vald á jörðu, og ekkert er þér ómögulegt. Hann gefur þér aftur í vald unnustu þína, og ræður þú sjálfur, hvort þú tortímir henni eða fyrirgefur henni. Þú hefur óbundið vald yfir borginni Bagdad, og getur, ef þér svo líst, steypt kalífanum, fyrirkomið honum og eytt borgina gersamlega.“ Að svo mæltu lét hún hring upp á fingur mér, og sagði enn fremur: „Undir eins og þú snýr eski hringsins, mun trúlyndur þjónn minn birtast þér, og er vald hans því nær takmarkalaust. Hann er í tölu þeirra anda, sem hófu uppreisn gegn Salómon, og mun hann hlýða boðum þínum rækilega. Reyndu nú hringinn meðan ég er við.“

Ég sneri eski hringsins og fór allt sem bjargvættur mín hafði sagt, því allt í einu birtist mér þjónustusamur andi og spurði, hvers ég beiddist. „Hvert er nafn þitt?“ spurði ég. „Snarfari heiti ég,“ svaraði hann. Hann var ógurlegur ásýndum, og úr skolti hans sköguðu fram tvær geysistórar tennur, líkar kvernsteinum. Spurði ég hann enn fremur: „Getur þú reist handa mér höll með háum sal?“ „Það er velkomið,“ svaraði hann, „og er ég reiðubúinn til að prýða hana að innan með mestu viðhöfn, og skipa hana öllum þeim þrælum og þjónum, sem þér er þörf á; en þegar þú ert fluttur í höllina, þarftu ekki annað en nefna ósk þína, og skal hún samstundis uppfyllast.“ „Hvað marga mánuði verðurðu að gera höllina?“ spurði ég. „Því nefnirðu mánuði,“ mælti hann, „þar sem ég hvorki þarf vikna né daga; höllin skal vera fullgerð áður en þessari nótt lýkur. En seg mér, hvar þú vilt hún standi, og ef á þeim grundvelli eru hús nokkur, þá skal ég fyrirkoma þeim, er í þeim búa. Höll þín skal vera alger fyrir sólaruppkomu, og er það ætlun mín, að hún verði enn fegri en þú vonast eftir. Á ég að byggja hana á rústum hallar kalífans eða Gíafars stórvesírs? Seg þú til.“

„Fjarri fer því,“ svaraði ég, „að ég vilji að nokkur hljóti ónæði eða skaða af mér; ég á engar sakir við kalífann eða Gíafar, og engan hagnað mun ég þiggja, sem þeim er til meins. En ef þú getur reist mér höll, þá gerðu það fyrir utan borgina, þar sem enginn maður hefur baga af því.“ Fór þá Snarfari með mig út úr borginni, sló tjaldi uppi á hól nokkrum og útvegaði ágætasta mat og drykk til hressingar. Þegar ég hafði etið og drukkið, lagðist ég til svefns. Ég vaknaði við fyrstu morgungeislana og sá ég, þegar ég lauk upp augum mínum, að ég var kominn í þessa skrautlegu höll. Stóð fjöldi þræla og ambátta kringum mig, og spurði ég Snarfara, hver höllina ætti, en hann svaraði: „Þú átt hana, og allir þessir þrælar bíða eftir skipunum þínum.“ „Hvernig stendur á þessu öllu?“ spurði ég, og sagði hann mér þá, að slíkum öndum, sem honum, væri ekkert ómögulegt, og hefði hann ekki látið meira en tíunda part þjóna sinna starfa að hallarsmíðinni, og þó hefði enginn borið meira en einn stein eða eitt húsgagn. En er ég var orðinn eigandi hallarinnar, beiddi ég andann um skip, og gaf hann mér að vörmu spori skútuna, sem ég lét berast á um Tígrisfljótið, eins og þið sáuð. Lét ég þá kunngera forboð gegn öllum skemmtiferðum á fljótinu, og bannaði öllum að koma fram í glugga; tók ég mér kalífa nafnbót, til þess að Harún Alrasjíd skyldi heyra um það getið og kalla mig á sinn fund, og var það aðaltilgangur minn. Ég ætla að segja honum sögu mína, og mun hann vafalaust hrærast til meðaumkvunar, og ef þið eruð nokkurs megandi hjá konungi þessum, sem er eins réttlátur og hann er voldugur, þá komið því til leiðar, að hann skipi Gíafar, bróður Syttadúnýu, að koma mér í sátt við hana, því ást mín hefur alls ekki rénað fyrir grimmd hennar og rangsleitni. En allir þessir viðburðir munu vafalaust vera skráðir í bók forlaganna, og getur allt snúist til góðs, ef það er guðs vilji.“

Kalífinn hafði hlýtt með mestu undrun á ævintýri Alí Sjaks, og var ekki trútt um, að hann yrði smeikur, þegar hann hugsaði til hins takmarkalausa valds, sem honum var veitt. En með því það lýsti sér í samræðu þeirra, að Alí Sjak var góður maður og bar lotningu fyrir kalífanum, þá fór af honum allur kvíði. Því næst kvaddi hann Alí Sjak með förunautum sínum, og lofaði að bera upp mál hans fyrir kalífanum. En ekki vildi hann fyrir nokkurn mun taka við tveimur demanta-menjum, er Alí Sjak beiddi hann að færa kalífanum að gjöf; varð þá Alí Sjak að fá Gíafar þau. Þegar þeir komu til hallar kalífans, var dagur á lofti; átti kalífinn launtal við Gíafar, og skipaði honum að sætta systur sína við mann hennar, og mælti enn fremur: „Ef hún færist undan, þá er ykkur báðum ógæfan vís.“ Þá svaraði Gíafar: „Ég skal flýta mér að hlýðnast þinni háleitu skipun,“ og gekk skjálfandi burt úr höll kalífans, til þess að leita upp systur sína. Hafði hún skjótt iðrast eftir grimmd sína við Alí Sjak, er hún í raun og veru unni hugástum, og ætlaði næsta dag að frelsa hann úr fangelsinu, en þá frétti hún, að hann væri horfinn. Varð hún óhuggandi út af því, örvílnaðist, grét og andvarpaði dag og nótt, og kom Gíafar að henni í þessu hryggilega ástandi. Játaði hún ást sína á Alí Sjak, er Gíafar gekk á hana; kvaðst hún hafa leynt henni, af því hún hefði verið hrædd um, að honum mundi mislíka; sagði hún honum svo upp alla söguna. Kvaðst Gíafar þá hafa verið orðinn alls þessa vísari áður, og sagði henni síðan frá ævintýrum þeim, er maður hennar hafði ratað í; „og vita skaltu,“ mælti hann, „að hefði kalífinn ekki skipað mér að sætta ykkur, þá mundi ég hafa rekið þig í gegn. En vertu nú óhrædd, og þegar eiginmaður þinn vitjar þín aftur, þá reyndu að uppræta hjá honum endurminninguna um hina illu meðferð, sem þú hefur látið hann verða fyrir.“ Þegar stórvesírinn var aftur kominn til kalífans, gekk Alí Sjak rétt á eftir inn í höllina, og höfðu þá nokkrir embættismenn í hirðinni afhent honum tignarklæði. Harún Alrasjíd gekk nokkur spor á móti honum, lét hann setjast hjá hásæti sínu og mælti: „Í gær sátu við borð þitt þrír gestir, sem unna þér af heilum hug, og voru þeir: ég, Gíafar stórvesír og Mesrúr. En nú mun ég ekki tefja tímann fyrir þér lengur. Ég hef falið vesír mínum á hendur að fylgja þér til konu þinnar, og skora ég á þig, að taka afsökun hennar gilda, og snúa ást þinni til hennar aftur. Hún hefur nú, vonandi, látið af strangleika sínum, og mun hún varast að misbjóða slíkum eiginmanni sem þú ert.“ Fór Gíafar með hann til hallar sinnar og sættist hann þar heilum sáttum við Syttadúnýu; skildi Alí Sjak ekki við hana fyrr en að morgni næsta dags, er hann gekk til kalífans í ríkisráðið. Lét kalífinn Alí Sjak setjast hjá sér og auðsýndi honum virðing á virðing ofan, en Alí beitti hinu yfirnáttúrlega valdi, sem honum var veitt, einungis til þess að greiða fyrir áformum Harúns Alrasjíds og til þess að auka vegsemd hans. Leið svo eitt ár og voru þeir mestu alúðar vinir, en þá missti Alí Syttadúnýu konu sína eftir stutta legu. Varð hann þá svo harmþrunginn, að hann tók engri huggun og dó skömmu síðar. En er lík þeirra höfðu verið vandlega lauguð, voru þau bæði lögð í sömu kistu og sömu gröf; fylgdi kalífinn líki ástvinar síns til grafar og tregaði hann lengi. En með því konungar missa aldrei sjónar á eigingagni sínu, skipaði hann Gíafar að leita uppi töfrahringinn, en hann fannst aldrei síðan.

Af því að nóttin var ekki á enda, leyfði soldán, sem hafði haft gaman af sögu falskalífans, Sjerasade að segja eina sögu enn.

Kvennaslægð

Einu sinni var í Bagdad ungur maður, fríður sýnum, fallega vaxinn og elskulegur, og bar af öllum kaupmanna sonum. Einn dag gekk fram hjá sölubúð hans yndisleg stúlka; varð henni litið upp á húsið og sá hún þetta skrifað uppi yfir dyrunum með fögru letri: „Engin slægð er til nema karlmannaslægð, því hún er máttugri en kvennaslægð.“ Þótti henni þetta leitt og segir hún eftir nokkra umhugsun: „Ég sver það við blæju mína, að hann skal verða kvennaslægð að leikfangi og breyta letri þessu.“

Hún kom aftur næsta dag í skrautlegasta búningi og hlaðin dýrasta skarti; hafði hún litað hendur sínar í hinna og hrundu hárflétturnar ofan á herðar henni. Brunaði hún áfram með miklum hefðarhætti, og fylgdu henni ambáttir hennar, en er hún kom í búð hins unga kaupmanns, settist hún niður og lét sem hún mundi kaupa nokkuð. Heilsaði hún kaupmanni, gaf sig á tal við hann og mælti: „Lítið nú á, hvað ég er falleg í vexti, og hvað ég er réttvaxin. Ætli nokkur mundi geta að því fundið og kallað mig kryppling?“ Lét hún um leið sjá beran hálsinn og brjóstin, og varð kaupmaður frá sér numinn, er hann sá, hve skínandi björt þau voru, og mælti: „Guð láti blæjuna hylja yður!“ En mærin lét dæluna ganga og mælti: „Getur nokkur sagt, að ég sé dyrgjulega sköpuð?“ og sýndi beran framhandlegginn, var hann skær eins og kristall; því næst lyfti hún blæjunni frá andlitinu og var það fagurt sem máni í fyllingu. Segir hún þá: „Hver ætli nú segi, að ég sé bólugrafin í framan eða blind á öðru auga?“ Kaupmaður var henni samdóma og mælti: „Því hafið þér sýnt mér það, sem annars er siður að hylja með blæju?“ Þá svaraði hún: „Herra! Þér skuluð vita, að ég er aumlega stödd, af því að ég á harðdrægan föður, sem er svo mikill svíðingur, að hann alls engu tímir og vill engu til kosta, að sjá fyrir mér, þó guð hafi veitt honum gnótt auðæfa. Hann er og einhver hinn voldugasti þeirra manna, sem nú eru uppi, og gæddur öllum farsællegum hlutum þessa heims.“ „Hver er faðir yðar?“ spurði kaupmaðurinn, „og hver er lífsstaða hans?“ „Hann er æðsti dómari í borginni, og allir aðrir dómarar í henni eru hans undirmenn.“ Að svo mæltu gekk hún burt, en kaupmaðurinn sat eftir svo gagntekinn af ást og undrun, að hann vissi varla í þenna heim né annan. Hann lokaði búðinni undir eins og flýtti sér til dómarans, sem hún hafði nefnt, sagði honum, að hann hefði brennandi ástarhug á dóttur hans, og beiddi hennar. Svaraði þá dómarinn: „Vinur, dóttir mín er ekki samboðin yður né nokkrum manni, sem jafnast við yður að fríðleik, og er hún þess ómakleg, að eiga slíkan öðling og prýðimann, sem þér eruð.“ Kaupmaður kvað þetta vera ósæmilega talað, þar sem hann væri faðir stúlkunnar; hann sagði, að sér litist vel á dóttur hans, og væri sér óskiljanlegt, því hann stæði á móti vilja sínum. Fékk hann hana loksins, þó dómarinn mælti í móti, og varð kaupmáli saminn með þeim skildaga, að brúðguminn skyldi greiða fimm peningapoka á undan brúðkaupinu og síðan fimmtán, og var þetta áskilið til þess, að hann ekki skyldi skilja við hana. Brúðguminn, sem brann af ástar tilhlökkun, gerði tilkall til brúðurinnar samdægris, og var honum fylgt til hennar, eftir að hann hafði lesið kvöldbænir sínar, en er hann tók blæjuna frá andliti hennar, sá hann, að hún var svo afskræmislega ljót, að ófrýnilegra gat ekki hugsast. Var hann hjá henni um nóttina, eins og í myrkvastofu, og þreyði morguninn óðfús, svo hann mætti komast frá henni og ganga til lauga. Svaf hann þar dálitla stund, og eftir baðið gekk hann til sölubúðar sinnar og drakk þar kaffi eftir vanda. Voru þar ýmsir komnir frá höfninni, bæði kaupmenn og aðrir tignir menn, og slógu upp á gamni. „Þú hefur ekki einu sinni svo mikið við okkur,“ sögðu þeir, „að þú gefir okkur kaffibolla með þér. Yndisleikur hinnar ungu konu þinnar hefur gert þig frávita; guð láti hjónaband ykkar verða farsællegt.“ Nokkru seinna um daginn kom stúlkan, sem var frumkvöðull alls þessa, ennþá skrautlegar búin en daginn áður, yndisleg og fögur í framgöngu, svo að þeir, sem framhjá gengu, staðnæmdust til að virða hana fyrir sér. Hún settist niður í búðinni og bauð brúðguma góðan daginn. „Guð láti þenna dag,“ segir hún, „verða yður hamingjudag, Ólaeddín minn! Guð varðveiti yður og gefi yður svo glaða lund, að þér leikið við hvern yðar fingur.“ Kaupmaður var dapur í bragði og lét brúnirnar síga; tók hann þannig til orða: „Segið mér, hvers á ég að gjalda, að þér farið svona með mig?“ „Þér hafið ekkert gert mér til meins,“ ansaði hún, en mér gramdist yfirskriftin yfir búðardyrunum yðar. Ef þér snúið henni á gagnstæða leið, skal ég hjálpa yður úr vandræðum yðar.“ Þá fékk kaupmaðurinn undir eins einum af þrælum sínum gullpening og mælti: „Far þú til skrifarans og bið hann að skrifa með hinu fegursta letri, bláu og gullnu, þessi orð: „Engin slægð tekur kvennaslægð fram, því hún yfirstígur slægð karlmanna og er henni stórum fremri.“ Stúlkan beiddi þrælinn að flýta sér, enda kom hann skjótt aftur með yfirskriftina og festi húsbóndinn hana upp yfir búðardyrunum. Þá segir stúlkan við kaupmanninn: „Farið nú af stað og gangið til hallarinnar, munuð þér nálægt henni hitta bjarndýra- og apatrúða, og aðra loddara; skuluð þér leggja svo undir við þá, að þeir leiti yður upp í fyrra málið í dómhúsinu, þegar þér sitjið hjá tengdaföður yðar og drekkið kaffi. Skulu þeir þá óska yður til hamingju, eins og jafningja sínum og frænda, og segja, að sér þyki sæmd að yður, þó yður þyki skömm til þeirra koma. Skuluð þér fleygja peningum á milli þeirra og þegar dómarinn spyr, hvernig á slíku standi, skuluð þér segja, að faðir yðar hafi að vísu verið apatrúður, og að ættmenn yðar hafi aldrei haft aðra atvinnu, en þér hafið til allrar hamingju orðið vel metnir og meðteknir af umsjónarmanni hafnarinnar, svo sem kaupmaður.“ Allt þetta fór eins og stúlkan sagði fyrir: „Ert þú einn úr flokki skrípaloddaranna?“ spurði dómarinn, og svaraði hinn þá, að svo heita ást sem hann hefði á dóttur hans, þá gæti hann samt ekki afneitað frændum sínum. Sagði dómarinn þá, að það sæmdi alls ekki, að gefa honum dóttur fræðimanns, er komin væri af ættingjum spámannsins. En kaupmaðurinn beiddi hann að athuga, að nú væri hún sín lögmæt eiginkona, og mælti: „Hvert hár á hennar höfði er mér margfalt dýrmætara en líf mitt, og ég sleppi henni ekki, þó öll ríki veraldarinnar séu í boði.“ Loksins gátu þeir samt komið sér saman um skilnað, og var skilnaðardómur upp kveðinn; renndi nú kaupmaður augum sínum til hinnar slægvitru meyjar, sem var frumkvöðull alls þessa. Hún var dóttir forstjóra járnsmiðafélagsins, og jafnskjótt sem kaupmaður hafði fengið hans samþykki, gekk hann að eiga hana; bjuggu þau svo saman í velgengni, friði og fögnuði allt til æviloka.

Sagan af Abúlhassan Alí Ebn Bekar og Sjemselníhar

FRÁ 205. TIL 230. NÆTUR.

Á ríkisárum kalífans Harúns Alrasjíds bjó í Bagdad sætindakaupmaður Abúlhassan Ebn Thaher að nafni; var hann ríkur, fríður sýnum og ljúfmenni. Auk þess að hann var hyggnari og kurteisari en flestir í hans stétt, var hann ráðvandur, hreinskilinn og glaðlyndur, svo að hann var hvers manns hugljúfi. Kalífinn þekkti hann líka og hafði óbilandi traust á honum; hann hafði hann svo mjög í hávegum, að hann lét hann útvega allt það, er hjákonur hans þurftu, og velja handa þeim klæðnað, húsgögn og skartgripi; fórst honum það snilldarlega, því hann var smekkmaður. Ná með því hann var slíkur afbragðsmaður og uppáhald kalífans, komu synir emíra og annarra höfðingja heim til hans, því þar hittust allir göfugir hirðmenn. Í tölu hinna ungu manna, er til hans komu á hverjum degi, var einn, sem hann mat umfram aðra, og gerðist með þeim mikið ástríki; hann hét Abúlhassan Alí Ebn Bekar, og var kominn af hinni fyrri konungaætt Persalands, er haldist hafði við í Bagdad eftir að Tyrkir brutu undir sig Persaland. Í þessum unga prins virtist svo sem náttúran hefði sameinað alla yfirburði sálar og líkama. Yfirbragð hans var ímynd fegurðarinnar og svipur hans svo aðlaðandi, að hver maður, sem sá hann, hlaut að unna honum; hann var réttvaxinn og bar sig hvatlega. Þegar hann talaði, valdi hann orðatiltæki sín snoturt og heppilega, og kunni að víkja máli sínu á marga vegu, svo að snilld var á; malrómur hans var ljúfur og viðfeldinn. Auk þessa var prinsinn andríkur, skarpvitur og réttdæmur um allt, en þó svo hógvær og þóttalaus um leið, að hann varaðist grandgæfilega að koma svo fram, sem honum þætti sinn dómur réttari en annarra. Það var því engin furða, þó Ebn Thaher virti hann um fram hina aðra hirðmenn, því þeir voru flestir furðu ólíkir honum.

Það bar til einn dag, þegar prinsinn var hjá honum, að ungfrú nokkur kom ríðandi brúnskjóttum múlasna; fylgdu henni tíu ambáttir fótgangandi og virtust þær vera afbragðs fríðar, að því er ráða mátti af líkamaburði þeirra og sjá mátti gegnum blæjurnar. Sú, sem fyrir þeim var, hafði um sig breitt rósrautt belti, alsett óvenju stórum perlum og demöntum; var það af öllu auðráðið, að hún mundi bera svo langt af fylgikonum sínum að fríðleika sem tungl í fyllingu ber af nýju tungli. Hún hafði verið að kaupa sér eitthvað, og vildi nú finna Ebn Thaher að máli, og gekk hún því inn í búð hans. Hann tók henni með dýpstu lotningu, beiddi hana að setjast niður og benti um leið á tignasta sætið. Prinsinn persneski sá sig nú ekki úr færi, að sýna kurteisi sína; hann tók hinn gullofna svæfil, sem ætlaður var til hægindis ungfrúnni, lagði hann í legubekkinn og veik sér síðan til hliðar, svo hún gæti sest niður. Heilsaði hann henni því næst með því að kyssa ábreiðuna undir fótum hennar, og er hann var risinn á fætur, stóð hann kyrr frammi fyrir henni.

Með því nú að ungfrúin lét sem hún væri heima hjá sér í húsum Ebn Thahers, brá hún blæjunni og lét hina frábæru fegurð sína skína prinsinum fyrir augum, svo að hjarta hans varð gagntekið. Eins brá ungfrúnni við að sjá prinsinn, og sagði hún vinalega við hann: „Herra! Setjist niður.“ Prinsinn tyllti sér niður á jaðar legubekkjarins og hafði aldrei augun af henni á meðan, og teigaði þannig í sig hið sæta eitur ástarinnar. Tók hún skjótt eftir, hvað um var að vera, og kviknaði við það brennandi ást í brjósti hennar. Stóð hún upp að stundarkorni liðnu, gekk til Ebn Thahers og sagði honum í hljóði erindi sitt; því næst spurði hún, hver hinn ungi maður væri. En er hún heyrði, að hann væri af persneskum konungum kominn, varð hún stórglöð og mælti: „Þér gerðuð mér mikla gleði, ef þér kæmuð mér í kunningsskap við þenna unga mann. Þegar ég sendi ambáttina þarna,“ sagði hún og benti á eina af ambáttunum — „með þau boð, að þér skulið koma til mín, þá bið ég yður, að hafa hann með yður. Ég vildi fegin sýna honum prýði hallar minnar, svo hann mætti sjá það, að höfðingjarnir í Bagdad eru engir aumingjar. Þér skiljið mig og hugsið til mín um þetta, ella styggið þér mig, og skal ég þá aldrei framar koma hingað.“

Heilsaði hann henni því næst...

Ebn Thaher var glöggskyggnari en svo, að hann mætti ekki af þessu ráða, hvað henni bjó í skapi og svaraði hann: „Drottning mín, guð varðveiti mig frá því að gera nokkurn hlut til styggðar við yður. Ég skal láta það vera mér heilaga skyldu, að hlýðnast boðum yðar.“ Ungfrúin gekk á burt og hneigði Ebn Thaher sig fyrir henni, en hún renndi vinaraugum til prinsins, sté á bak múlasna sínum og reið burt.

Prinsinn persneski mændi ástfanginn á eftir henni svo langt sem augað eygði, og er hún var úr augsýn, einblíndi hann á veginn, sem hún hafði farið. Ebn Thaher varaði hann loksins við og sagði, að menn horfðu á hann og væru farnir að hlæja að honum. Þá segir prinsinn: „Þér munduð vorkenna mér, ef þér vissuð, að hin fagra kona hefur tekið með sér betri helft sjálfs mín, og að hin, sem eftir er, vill fara sömu leiðina. Fyrir alla muni, segið mér, hver er þessi kona, sem neyðir hvern mann til að unna sér?“ „Herra,“ ansaði Ebn Thaher, „það er hin tignaða Sjemselníhar (þ.e. dagsól), æðsta hjákona kalífans, herra vors, ann hann henni mjög eða öllu fremur tilbiður hana. Hann hefur með berum orðum skipað mér að láta hana fá allt það, er hún biður um, og gera henni allt það að skapi, sem ég framast megna.“ Þetta sagði Ebn Thaher, til þess að snúa huga hans frá elsku þeirri, sem hlaut að leiða til óheillavænlegra afdrifa, en það varð ekki til annars en að æsa ást hans enn þá frekar. „Mér sagði svo hugur um, töfrandi Sjemselníhar!“ mælti prinsinn, „að mér mundi þess varnað, að hefja von mína til þín. En þó ég sé með öllu vonlaus um elsku þína, þá finn ég samt, að mér er ómögulegt að hætta að elska þig. Ég skal því unna þér og blessa forlögin, sem hafa gert mig að þræl hinnar fegurstu veru undir sólinni.“

Meðan prinsinn þannig helgaði hinni fögru Sjemselníhar hjarta sitt, var hún á leiðinni heim að hugsa um, hver ráð hún ætti að hafa, til þess að fá að sjá hann og tala við hann í góðu tómi. Óðar en hún var komin til hallarinnar, sendi hún ambáttina, er hún hafði áður til nefnt, og sem hún trúði fyrir öllu, á fund Ebn Thahers, og lét hana skila því, að hann skyldi tafarlaust koma til hennar með persneska prinsinn. Ambáttin bar upp erindi sitt, og hittist svo á, að einmitt þá var Ebn Thaher með gildum rökum að telja prinsinn af því, að elska hjákonuna. Hann svaraði ambáttinni engu, en stóð upp og fór með henni, til þess að sýna hlýðni sína, var honum það þó nauðugt. En prinsinn þar á móti fylgdist með, án þess að honum kæmi til hugar, í hvern háska hann stofnaði sér; var hann áhyggjulaus, af því að hann var með Ebn Thaher, því honum var heimilt að koma til hjákonunnar.

Ambáttin var spölkorn á undan þeim. En er þeir voru komnir í höll kalífans, þá náðu þeir henni við hlið hinnar litlu hallar, sem Sjemselníhar bjó í; var henni þegar upp lokið, og var þeim fylgt inn í stóran sal og boðið sæti. Hafði prinsinn aldrei komið á svo glæsilegan stað, og þótti honum sem hann væri horfinn í eina af undrahöllum þeim, sem eru oss fyrirheitnar í öðru lífi. Höfðu þeir eigi lengi setið þar, þegar lagleg svört ambátt setti fram borð fyrir þá með allskonar dýrindis réttum, er sendu frá sér ljúfan ilm. Ambáttin, sem hafði fylgt þeim þangað, var hjá þeim meðan þeir snæddu, og bauð þeim hvað eftir annað rétti þá, er ljúffengastir voru; en er þeir höfðu matast, skenktu aðrar ambáttir þeim dýrindis vín. Eftir það var hverjum þeirra um sig færð fögur mundlaug úr gulli til handaþvottar, því næst var inn borið gulllegt reykelsisker, og gerðu þeir við það skegg sitt og föt sín ilmandi með alóe. Eigi skorti þar heldur ilmandi vatn; var því hellt á báðar hendur þeim úr gullinni könnu, alsettri demöntum og roðasteinum, sem eigi var til annars höfð; struku þeir sér þá um andlitið og skeggið eins og siður er til. Óðar en þeir voru sestir niður aftur, beiddi ambáttin þá að koma með sér, og fylgdi hún þeim gegnum dyr nokkrar inn í stærri sal, aðdáanlega fagran. Í honum var glæsileg hjálmhvelfing, sem hvíldi á hundrað hvítum marmarasúlum, líkum alabastri; voru bæði höfuð og öklun súlnanna prýdd gullnum myndum allskonar ferfættra dýra og fugla. Gólftjaldið í þessum dýrðlega sal var úr gullfjölluðum vefnaði, og voru saumaðir á það rósaknappar með rauðu og hvítu silki, en á hvelfinguna voru skrifaðar litmyndir, og var yndi á að horfa. Milli hverra tveggja súlna stóð lítill legubekkur með samsvarandi skrauti, og mörg ker úr postulíni, kristalli, jaspis, eldsteini og öðrum dýrmætum efnum, búin gulli og gimsteinum. Bilin milli súlnanna fylltu stórir gluggar með stórum framstandandi svölum, er skreyttar voru líkt legubekkjunum; var þaðan útsjón í hinn dýrðlegasta aldingarð. Trjágöngin í honum voru lögð marglitum steinum, samlitum gólftjaldinu í salnum, svo að ætla mátti, að bæði salurinn og garðurinn með allri sinni prýði, stæðu á sama gólftjaldi. Að sínu leyti eins og salurinn var kringlóttur, runnu tvær vatnsrennur hringinn í kring, og lá önnur hærra en önnur, og steypti hinum kristallstæra straumi niður í þá, sem lægri var. Fögrum eirkerum, logagylltum, með blómum og fögrum jurtum í, var skipulega niðurraðað með jöfnu bili allt umhverfis fagra skógarteiga, er þaktir voru hávöxnum og skuggamiklum trjám; þreyttu þar þúsundir fugla sætthljómandi klið og flögruðu hingað og þangað; sumir léku sér í loftinu, sumir hjuggust í illu og var gaman á að horfa.

Þeir prinsinn og Ebn Thaher dáðust lengi að dýrð þessari, og í hvert skipti, sem þeim fannst mikið um eitthvað, urðu þeir næsta hátalaðir, einkum prinsinn, því hann hafði aldrei séð neitt, sem gat komist í samjöfnuð við þetta. Ebn Thaher hafði oft komið þangað áður, en í hvert skipti sá hann eitthvað nýtt, sem fagurt var. Meðan þeir voru nú að dást að stað þessum sáu þeir nokkrar skrautbúnar konur, bilkorn frá salnum; sátu þær allar á silfurskreyttum stólum úr indverskum platansviði, með hljóðfæri í höndum, og biðu þess einungis, að þeim væri skipað að syngja. Þeir prinsinn og Ebn Thaher gengu nú lengra fram, svo að þeir gætu séð framan í ambáttir þessar. En er þeir litu til hægri hliðar sér, sáu þeir stóran hallargarð, og voru fögur herbergi allt umhverfis, en ofan úr honum gekk tröppustigi niður í aldingarðinn. Ambáttin var skilin við þá, og sagði nú prinsinn við Ebn Thaher: „Ég veit að þér, svo vitur maður, hafið gaman af að horfa á þessi merki maktar og veldis. Það er og ætlun mín, að ekkert undursamlegra sé til í heimi, en þegar ég hugsa til þess, að þetta er dýrðarsetur hinnar helst til fögru og elskuverðu Sjemselníhar, og að hinn voldugasti konungur í veröld heldur henni hér í valdi sínu, þá hlýt ég að segja, að ég sé allra manna ófarsælastur. Mér virðist ekki hryllilegra hlutskipti geta verið til en mitt, þar sem ég elska konu, sem er á valdi annars elskhuga, og það á slíkum stað, þar sem hann er svo voldugur, að ég get ekki nokkurt augnablik verið óhultur um líf mitt.“ Ebn Thaher svaraði því, að sér skyldi þykja vænt um, ef hann gæti með jafnmikilli vissu ábyrgst það, að ást hans yrði framgengt, eins og hitt, að líf hans væri óhult. Sagði hann honum, að þó að kalífinn ætti höll þessa, og hefði reist hana handa Sjemselníhar einni, eins og part úr höll sjálfs sín, og kallað hana „Höll eilífs fagnaðar“, þá hefði hún þó samt fullt frelsi; væru engir geldingar settir til að gæta hennar, og hefði hún þjónustufólk út af fyrir sig, sem væri háð hennar vilja; hún gengi út og inn og beiddi ekki leyfis, og aldrei kæmi kalífinn á hennar fund, nema hann léti Mesrúr boða henni það áður. „Megið þér því,“ mælti hann, „vera með öllu óhræddur, og skuluð þér nú hlýða með athygli á hljóðfæraleik þann, er ég sé að Sjemselníhar ætlar að skemmta yður með.“ Í sama bili kom trúnaðarambátt Sjemselníhar og færði ambáttunum, sem í garðinum sátu, þau boð, að þær skyldu hefja söng og hljóðfæraslátt. Fyrst slógu þær allar hljóðfærin í einu eins og til undirbúnings, en síðan söng ein þeirra undir með strengleik, er hún lék forkunnar vel á. Hafði henni verið sagt, hvað syngja skyldi, og samsvöruðu orðin svo vel tilfinningum prinsins, að hann mælti: „Er þér þá veitt sú gáfa, að lesa í hjörtu manna, og léstu okkur heyra þína ununarsætu söngrödd fara með þessi ljóð, af því þú vissir, hvað mér bjó í skapi? Sjálfur mundi ég velja hin sömu orð til að lýsa því.“ Söngmærin svaraði engu, en söng ýmsar aðrar vísur, sem fengu svo á prinsinn, að hann hafði þær upp grátandi, og var af því auðséð, að hann tók þær til sín; en er hún hafði sungið þær til enda, stóð hún upp með stallsystrum sínum og sungu þær allar í einu hljóði, að nú mundi máninn birtast í öllum ljóma sínum og nálægjast sólina. Átti það að merkja, að nú kæmi Sjemselníhar, og að prinsinn hlyti þá sælu, að sjá hana. Þeir Ebn Thaher sáu nú, að trúnaðarambáttin kom úr hallargarðinum með tíu svörtum konum, sem báru haglega gjörvan silfurstól; settu þær hann niður spölkorn fyrir framan þá. Hinar svörtu ambáttir gengu síðan á bak við tré nokkur, framan til í trjágangi einum; því næst komu í tveimur röðum tuttugu fríðar konur skrautlega búnar, og allar eins; sungu þær undir með hljóðfærum, er þær léku og skipuðust báðum megin við hásætið. Á eftir þeim komu tíu aðrar konur skrautbúnar út um sömu dyr og hinar; staðnæmdust þær stundarkorn og biðu eftir Sjemselníhar.

Sjemselníhar gekk loksins inn mitt á milli hinna tíu kvenna, sem biðu hennar við dyrnar. Var hún auðþekkt frá þeim, bæði á vaxtarlagi sínu og tignarlegum limaburði, og á skikkju einni léttri úr himinbláum vefnaði, gullstöfuðum, sem hún bar utan yfir búningi sínum, er var hinn skrautlegasti og skartmesti. Hún var ekki prýdd mörgum demöntum, perlum eða roðasteinum, en þeir fáu gimsteinar, sem hún bar, voru hinir fágætustu og afar dýrmætir. Hún brunaði fram í hátign sinni eins og sólin, þegar ský fer á eftir henni og tekur við geislum hennar, en fær eigi byrgt ljóma þeirra. Settist hún niður á hinn silfurlega hástól, sem sóttur hafði verið handa henni. Hafði prinsinn ekki haft af henni augun, frá því er hún kom, og segir hann við Ebn Thaher: „Enginn spyr um það, er hann leitar að, þegar hann sér það, og allar efasemdir hverfa, þegar sannleikurinn kemur í ljós. Sjáið þér þessa yndislegu fegurð? Hún veldur hörmum mínum, hörmum þeim, er ég blessa og mun blessa ævinlega, hversu þungbærir og langvinnir, sem þeir verða. Slík sjón sviptir mig öllu valdi yfir sjálfum mér. Sál mín fer á flótta og æsist, hún ætlar að skilja við mig; farðu þá, sál mín, ég leyfi þér það, en verði það þessum veika líkama til góðs! Þetta hlýst af yður, Ebn Thaher, og var það grimmilega gert af yður. Þér ætluðuð að veita mér mikla gleði með því að leiða mig hingað, og nú sé ég, að ég er hingað kominn mér til mestu ógæfu. En það er satt,“ tók hann sig á, „fyrirgefið mér, ég fór hingað með fúsum vilja og get ekki gefið öðrum en sjálfum mér sök á því.“ Þannig mælti hann tárfellandi. Svaraði þá Ebn Thaher: „Það er vel, að þér látið mig njóta sannmælis. Ég hafði þann tilgang með öllu, er ég sagði um Sjemselníhar, að snúa huga yðar frá hinni óhamingjusamlegu ást, er þér óluð á í hjarta yðar. Allt, sem þér sjáið hér, hlýtur að stuðla til þess, að þakklætistilfinning ein má hreyfa sér í hjarta yðar fyrir þá sæmd, að Sjemselníhar skipaði mér að koma með yður hingað. Stillið yður því og búist til að koma henni fyrir sjónir eins og kurteisi býður. Sjáið, þarna kemur hún. Ef við enn ættum kost á að snúa aftur, mundi ég taka upp annað ráð, en nú bið ég drottin, fyrst út í það er komið, að við ekki á síðan þurfum að iðrast. En á það vil ég minna yður, að ástin er svikul og getur hrundið yður í það undirdjúp glötunarinnar, sem þér aldrei fáið risið upp úr.“ Þegar Sjemselníhar kom, þagnaði Ebn Thaher. Settist hún í hásæti og hneigði sig fyrir þeim báðum, en augu hennar staðnæmdust á prinsinum og töluðust þau við þegjandi með augunum og sögðu þannig hvort öðru meira á fám augnablikum en þau hefðu getað með orðum á löngum tíma. Sannfærðist Sjemselníhar betur og betur um það, að prinsinum litist vel á sig, og þóttist því vera óumræðilega sæl. Skipaði hún ambáttum þeim, er áður höfðu leikið á hljóðfæri og sungið, að koma nær. Stóðu þær þá upp og gengu nær, og um leið komu hinar svörtu konur úr trjágöngunum og báru stólana á eftir hinum. Settu þær þá nálægt glugganum, þar sem þeir Ebn Thaher og prinsinn stóðu, í hálfhring frammi fyrir hásæti Sjemselníhar og konum þeim, er stóðu á báðar hliðar henni. En er ambáttir þessar voru sestar niður eftir bendingu hennar, söng ein þeirra, þegar hún skipaði. Var hún nokkra stund að stilla hljóðfærið, síðan söng hún vísur þessar:

Unnustinn til unnustunnar snýr;

hjörtun bráðna ört í eining kæra;

ástar koma þau að læknum tæra:

hann þeim svölun hugum-þreyða býr.

Þar þau segja: „Því er hér í heim

fagnaðar oss fyrirmunað báðum?

Forlög hindra — við ei neinu ráðum;

hvergi grand við megnum móti þeim.“

Lét Sjemselníhar svo ljóslega skilja á augnaráði sínu og bendingum, að orð þessi ættu að heimfærast upp á hana og prinsinn, að hann réði sér ekki lengur; gekk hann fram í glugga að brjóstriðinu og beiddi eina af konum þeim, er sungu, að leika undir á hljóðfærið, meðan hann syngi. Því næst söng hann kvæði, sem með hjartnæmum og tilfinningarríkum orðum lýsti ákefð ástar hans, svaraði Sjemselníhar honum með öðru kvæði, og æsti það enn meira ástina í hjarta hans. Söng hann þá enn eitt kvæði enn þá ástríkara en hið fyrra, og þegar þau höfðu þannig lýst tilfinningum sínum, hvort um sig, lét Sjemselníhar sigrast af viðkvæmri ástar-nauðsyn hjarta síns, stóð upp úr hásætinu eins og í leiðslu og gekk til salardyranna; hljóp prinsinn á móti henni og hittust þau bæði í dyrunum, tókust í hendur og föðmuðust svo innilega, að á þau seig ómegin. Mundu þau hafa fallið til jarðar, hefðu ekki þjónustumeyjar Sjemselníhar tekið þau í fang sér og lagt þau í legubekk. Var ilmandi vatni dreypt í andlit þeirra og reykelsi haldið fyrir vit þeim, og röknuðu þau þá við. Sjemselníhar sást um til allra hliða, og er hún saknaði Ebn Thahers, spurði hún ákaft eftir honum. Hafði hann gengið burt fyrir lotningar sakir, meðan þjónustumeyjarnar voru að stumra yfir henni, og var hann hræddur um, að ekki mundi gott af slíku leiða, sem von var. Undir eins og hann heyrði að spurt var eftir honum, kom hann aftur.

Sjemselníhar þakkaði honum með blíðustu orðum fyrir það, að hann hefði komið sér í kunningsskap við prinsinn persneska, sem væri hinn elskuverðasti maður í heimi, og lofaði hún að sjá það við hann síðan. Hneigði þá Ebn Thaher sig djúpt fyrir henni og óskaði, að henni mætti verða að ósk sinni. Hún veik sér því næst að prinsinum, er sat hjá henni og var hún þá feimin, sem ætla mátti, eftir að slíkt hafði farið á milli þeirra. Tók hún þannig til orða: „Ég er sannfærð um, að þér elskið mig, en hversu heit sem ást yðar er, þá er mín eins heit. En við skulum ekki draga okkur á tálar, því þó tilfinningum okkar beri saman, þá sé ég, að fyrir mér og yður liggja þrautir einar, hugsýki og dauðans hörmungar. Gefst okkur ekki á öðru kostur en að elska hvort annað eilíflega, gefa okkur undir guðs vilja og bíða þess, sem fyrir okkur liggur.“ Svaraði prinsinn því, að hún mætti öruggt treysta stöðuglyndi sínu, og gætu hvorki píslir, harmkvæli né hindranir skert elsku sína. Kom þá upp fyrir honum grátur, og fékk Sjemselníhar ekki heldur tára bundist. Þá sætti Ebn Thaher lagi og mælti: „Tignaða ungfrú, mér virðist þér ættuð að fagna í stað þess að gráta, þar sem þið nú eruð bæði saman. Ég skil ekki í hryggð ykkar, og hvernig ætli þá fari, þegar þið neyðist til að skilja? En það er satt, við höfum verið hér mikils til of lengi, og þér vitið, að nú er tími til kominn, að við höfum okkur á burt.“ „Eruð þér svo harðbrjósta,“ ansaði Sjemselníhar, „þér, sem þekkið orsök harma minna, hafið þér ekki meðaumkvun með mér?“ En með því að hún vissi, að Ebn Thaher gekk ekki nema gott til, þá þykktist hún ekki af orðum hans. Stóð hún þá upp og gerði trúnaðarambátt sinni bendingu um leið, fór ambáttin út og kom aftur með lítið silfurborð, hlaðið aldinum, og setti það milli Sjemselníhar og prinsins. Tók vildarmærin allt það, sem best var, og rétti prinsinum, og eins gerði hann og bauð henni það, sem ljúffengast var. Hún neyddi og Ebn Thaher til að borða með þeim, og gerði hann það af tómri kurteisi, því hann þóttist eigi vera óhultur, þar sem hann var, og mundi hann heldur hafa kosið, að vera kominn heim til sín. En er búið var að bera af borðinu, var borin inn silfurskál og vatn í gullkönnu til handaþvottar. Því næst settust þau öll aftur í sæti sín, og báru þrjár af hinum svörtu konum, hver um sig, eina kristallsskál á gulldiski, fulla af hinu ágætasta víni, og settu fram fyrir þau Sjemselníhar, prinsinn og Ebn Thaher. Lét Sjemselníhar þá allar konurnar fara, nema hinar tíu svörtu og hinar tíu, er sungu og léku á hljóðfæri; síðan tók hún eina af vínskálunum og söng ástarvísur áður en hún drakk, en ein af ambáttunum lék undir á strengleik. Rétti hún prinsinum aðra skálina, sem eftir var, og beiddi hann að drekka af elsku til sín. Tók hann við skálinni gagntekinn af fögnuði, og söng einnig ástarvísur, og lék ein af ambáttunum undir á strengleik. Loksins rétti Sjemselníhar Ebn Thaher þriðju skálina, en hann þakkaði fyrir góðsemd þá og virðingu, sem honum var sýnd. Tók nú Sjemselníhar sjálf strengleik í hönd sér og söng með ákafri geðshræringu, eins og hún væri utan við sig, en prinsinn sat eins og töfraður og hafði ekki af henni augun. Í sama bili kom trúnaðarambáttin inn óttaslegin og sagði Sjemselníhar, að Mesrúr væri kominn með fjölda geldinga og beiddist inngöngu í nafni kalífans. Þeir prinsinn og Ebn Thaher bliknuðu upp við sögu þessa, og skulfu af hræðslu eins og væri þeim glötunin vís.

Sjemselníhar bað gesti sína að vera rólega, og skipaði trúnaðarambátt sinni að tala við Mesrúr og förunauta hans og tefja fyrir þeim, þangað til hún væri komin svo í lag, að hún gæti tekið á móti þeim; kvaðst hún skyldu segja henni til, nær þeir mættu koma inn. Skipaði hún að loka öllum salargluggunum og hleypa fortjöldunum fyrir þeim megin, sem vissi út að garðinum. Sagði hún prinsinum og Ebn Thaher á ný, að þeir gætu verið þar óhræddir, fór síðan með fylgikonum sínum gegnum hliðið inn í garðinn og lokaði því á eftir sér. Lét hún bera úr garðinum alla stóla, sem söngmeyjarnar höfðu setið á, og settist svo sjálf í hásæti sitt, og er öllu var í lag komið, skipaði hún að leiða Mesrúr inn. Kom hann með tveimur öðrum embættismönnum við hirðina og tuttugu geldingum, þokkalega búnum, er báru sverð við hlið og höfðu um sig gullbelti fjóra þumlunga á breidd. Jafnskjótt og þeir sáu vildarmeyna álengdar, hneigðu þeir sig djúpt, og tók hún kveðju þeirra, sitjandi í hásætinu. En er þeir komu nær, stóð hún upp og gekk á móti Mesrúr, sem fór á undan hinum; spurði hún, hvert erindi hans væri. Svaraði hann, að drottinn rétttrúaðra manna hefði sent sig og skipað sér að segja henni, að hann gæti eigi lengur lifað án þess að sjá hana, og mundi hann vitja hennar næstu nótt; en hann gerði þessi boð til þess, að hún gæti búist við honum, „og vonar hann,“ mælti Mesrúr enn fremur, „að þér hlakkið ekki síður til að finna hann, en hann hlakkar til að koma á yðvarn fund.“ Sjemselníhar fleygði sér til jarðar til þess að votta undirgefni sína undir vilja kalífans, og er hún var upp staðin, mælti hún: „Ég bið yður skila því frá mér til drottins rétttrúaðra manna, að mér skuli þykja hin mesta sæmd, að hlýðnast boðum hans hátignar, og að ambátt hans skuli leggja alúð á að fagna honum með tilhlýðilegri lotningu.“ Skipaði hún trúnaðarambátt sinni um leið, að láta hinar svörtu ambáttir, sem til þess voru settar, búa höllina undir komu kalífans; en er hún kvaddi höfuðsmann geldinganna mælti hún: „Þér sjáið, að vér þurfum enn þá nokkurs undirbúningstíma; ég bið yður því, að sjá svo um, að kalífinn komi ekki að okkur óvörum.“ Þegar Mesrúr var farinn með fylgdarmönnum sínum, gekk Sjemselníhar aftur inn í salinn, sorgbitin, því hún varð að láta prinsinn fara frá sér fyrr en hún hafði búist við. Hörmuðu þau bæði forlög sín, að þau hlutu að skilja; þóttist Sjemselníhar þó þeim mun aumlegar stödd en hann, sem hún bæði hlaut að sjá honum á bak, og þar á ofan varð að horfa á annan mann, sem hún var frá snúin, því nú var henni að eins kvöl að ástaratlotum kalífans. Komu þau loksins engu orði upp fyrir tárum, andvörpum og harmi; leitaðist Ebn Thaher, sem hafði mestan hug á að komast burt úr höllinni, á allar lundir við að hugga þau. Meðan hann var að því, kom trúnaðarambátt Sjemselníhar og sagði, að kalífinn væri í þann veginn að koma; faðmaði þá prinsinn Sjemselníhar að sér einu sinni enn, en hún skipaði ambáttinni að fylgja þeim prinsinum og Ebn Thaher upp á loftsvalirnar, sem öðrumegin vissu út að Tígrisfljótinu, en hinumegin að aldingarðinum, og sleppa þeim burt þaðan í náttmyrkrinu, út um bakdyr. Fylgdi ambáttin þeim þangað, sagði þeim, að þeir mættu vera óhræddir, og lokaði þá þar inni; lofaði hún þeim fyrir víst, að koma til þeirra á réttum tíma og hleypa þeim út.

Þeim Ebn Thaher og prinsinum varð litið ofan í garðinn, því þar laust upp miklum bjarma; sáu þeir í gegnum hinar þéttu gluggagrindur, að birtan stóð af hundrað hvítum vaxkyndlum, sem bornir voru af jafnmörgum svörtum geldingum. Á eftir þeim kom annar hundraðsflokkur eldri geldinga, sem voru kvennaverðir í höll kalífans, því næst kom kalífinn með Mesrúr, höfuðsmanni þeirra, og Wassíf, sem var honum næstur að völdum. Sjemselníhar beið kalífans frammi í trjágöngum, og stóðu kringum hana tuttugu forkunnar fríðar konur. Voru þær prýddar hálsmenjum og eyrnagullum með stórum og smáum demöntum í, og voru höfuð þeirra alsett gimsteinum. Sungu þær undir með hljóðfærum sínum og var yndi á að hlýða. Jafnskjótt sem vildarmærin sá kalífann, gekk hún á móti honum og féll fram fyrir hann. Hugsaði hún þá í hjarta sínu: „Kæri prins! Ef þú sér harmþrungnum augum, hvað ég nú geri, þá skaltu af því ráða grimmd forlaga minna. Þér vildi ég hafa lotið svona lágt, og á því mundi hjarta mitt ekki hafa haft neina óbeit.“

Kalífinn varð frá sér numinn af fögnuði, er hann sá Sjemselníhar og mælti: „Stattu upp, og komdu nær! Ég álasa mér sjálfum, að ég svo lengi hef svipt mig þeirri unun að sjá þig.“ Að svo mæltu tók hann hana við hönd sér og talaði blíðlega til hennar; settist hann síðan í hið silfurlega hásæti, sem þangað hafði verið borið handa honum. Sjemselníhar settist á stól fyrir framan hann, og tuttugu konur í hring umhverfis hana, en hinir ungu geldingar með kyndlana skipuðust í garðinum og létu vera jafnt bil á milli sín. Garðurinn var lýstur ótal ljósum, og þótti kalífanum vænt um það; hitt þótti honum kynlegt, að salnum var lokað. En jafnskjótt sem hann spurði, hvernig á því stæði, lukust allir gluggarnir upp á augabragði og sást þá, að salurinn var bjartur og dýrðlegar uppljómaður en nokkurn tíma fyrri. Þegar kalífinn sá það, mælti hann: „Yndislega Sjemselníhar! Þú vilt minna mig á það, að til séu fagrar nætur ekki síður en fagrir dagar. Hlýt ég að játa að svo er, eftir því, sem hér ber fyrir augu mín.“

Sjemselníhar lét svo mjög bugast of sorginni, að hún hné í ómegin

Ebn Thaher dáðist mjög að þessari dýrðlegu sjón, er hann sá af svölunum, og prinsinn stóð einnig grafkyrr og starblíndi út í garðinn. Hann sá ekki annað en Sjemselníhar og var afar hugsjúkur út af nærveru kalífans. Lýsti hann hinum angurblíðu og sorglegu tilfinningum sínum fyrir Ebn Thaher með hjartnæmum orðum, en þagnaði skjótt við atburð einn, er varð í garðinum, og varð hann þá eigi öðru sinnandi. Kalífinn hafði skipað einni af ambáttunum að leika á strengleik og syngja; söng hún kvæði nokkurt, er lýsti ákafri geðshræringu. Hélt kalífinn að hún gerði það eftir skipun Sjemselníhar, sem hafði nú sýnt honum svo mikla kurteisi, og tók hann allt til sín. Sjemselníhar hugsaði einungis um Alí Ebn Bekar og lét svo mjög bugast af sorginni út af því, að hafa annan mann fyrir augum sér, sem hún úr þessu gat ekki fellt sig við, að hún hné í ómegin. Hún hné aftur á bak af stólnum og mundi hafa dottið til jarðar, hefðu ekki nokkrar af þjónustukonum hennar hlaupið til í skyndi og borið hana inn í salinn. Varð Ebn Thaher hverft við atvik þetta og veik sér að prinsinum, sá hann þá hvar hann lá meðvitundarlaus, og brá honum mjög við það. Skildi hann, að þessu mundi valda hin ákafa ást, er hann hafði til Sjemselníhar, og furðaði sig á, hversu geðshræringum þeirra bar saman. En er hann hugsaði til þess, hvar þeir voru staddir, kom yfir hann dauðans angist; hann hafði sig allan við að koma prinsinum til sjálfs sín aftur, en tókst það eigi; kom trúnaðar ambáttin þar að þeim upp á svalirnar, með öndina í hálsinum, eins og utan við sig, og kallaði: „Komið fljótt, svo ég geti hleypt ykkur út; hér er allt á tjá og tundri, og ég held þetta sé hinn síðasti dagur ævi okkar.“ „Hvernig eigum við að komast burt?“ ansaði Ebn Thaher og var mjög áhyggjufullur, „þarna sjáið þér, hvernig prinsinn er á sig kominn.“ Undir eins og ambáttin sá, að hann lá í öngviti, hljóp hún undireins út og kom í sama svip aftur með vatn; stökkti hún því í andlit prinsinum, og raknaði hann svo við, að Ebn Thaher og ambáttin gátu leitt hann úr höllinni út um járndyr nokkrar, komu þau síðan að síki einu, sem lá út í Tígrisfljótið. Klappaði ambáttin þar saman lófunum og kom jafnskjótt bátur, sem einn maður reri; fóru þeir Ebn Thaher og prinsinn út í bátinn. Þegar prinsinn var sestur niður, rétti hann út aðra höndina og benti henni til hallarinnar, en hinni þrýsti hann á hjarta sitt og mælti með veikri raust: „Elskulegi dýrgripur sálar minnar, meðtaktu heit mitt af þessari hendi, með hinni sver ég þér, að hin brennandi ást, sem ég ber til þín í hjarta mínu, skal aldrei slokkna.“

Ræðarinn reri hvað af tók til þess að komast út á fljótið, sem var þar skammt frá; gekk ambáttin á bakkanum og fylgdi bátnum allt ofan að fljótinu; þar kvaddi hún þá og sneri við. Meðan á því stóð, hughreysti Ebn Thaher prinsinn og beiddi hann, að herða upp hugann, því þeir ættu alllanga leið fyrir höndum til húsa sinna; beiddi hann prinsinn að vera hjá sér um nóttina, því bústaður hans var enn þá lengra burtu. En er þeir gengu frá bátnum, var prinsinn svo sjúkur, að hann gat ekki gengið. Í þessum vandræðum kom Ebn Thaher til hugar, að einn vinur hans bjó skammt þaðan, og dró hann prinsinn með sér heim í hús hans; var þeim þar vel fagnað. Var þeim boðið sæti, og spurði vinurinn, hvaðan þeir kæmu svo seint; bar þá Ebn Thaher það fyrir, að hann hefði heyrt um kvöldið, að maður nokkur, sem hann átti töluverða peninga hjá, ætlaði í langferð. Kvaðst hann þá tafarlaust hafa farið af stað að finna hann, og hefði mætt hinum unga manni, sem hefði gert sér þann greiða að fylgja sér til skuldunauts síns, af því að hann var honum kunnugur. Hefði þeim veitt örðugt að fá hjá honum skuldina, og hefðu því ekki komist af stað heim til sín fyrr en svo seint. En á leiðinni hefði fylgdarmanni sínum snögglega orðið illt skammt frá húsi vinarins, og hefði hann drepið þar á dyr í von um, að þeir gætu verið hjá honum um nóttina.

Vinur Ebn Thahers lét það gott heita, sagði þá velkomna og bauð prinsinum, sem hann ekki þekkti, alla þá hjálp, er hann þyrfti. Var Ebn Thaher fyrir svörum, og sagði, að hann þyrfti hvíldar umfram allt; var þeim þá báðum fylgt til svefnhúss. Næsta morgun reis Ebn Thaher snemma úr rekkju og fór með prinsinum heim til sín, var hann þá svo magnþrota, að hann fleygði sér undir eins niður í legubekk. Og með því að hann var ekki fær um að ganga heim til sín, léði Ebn Thaher honum herbergi heima hjá sér, og lét segja þjónum hans, hvar hann væri. Hann hughreysti prinsinn og beiddi hann að segja fyrir, eins og honum líkaði. Þáði prinsinn feginshendi boð hans, en beiddi hann að gera sér ekkert ómak sín vegna, og láta ekki á því bera, að hann væri í húsum hans; kvaðst hann ekki mundu verða þar stundu lengur, ef hann yrði honum til nokkurrar byrði. Hinir helstu þjónar prinsins komu skjótt, til þess að vita, hvað hann skipaði þeim; komu einnig nokkrir af vinum hans og voru hjá honum mestallan daginn; hefði það nokkuð af fyrir honum. Um kvöldið ætlaði hann að kveðja Ebn Thaher, en honum virtist prinsinn svo máttfarinn, að hann beiddi hann að bíða hjá sér til næsta morguns. Lét hann um kvöldið syngja og leika á hljóðfæri honum til afþreyingar, en það minnti prinsinn svo glögglega á hljóðfæraleikinn hjá Sjemselníhar, að hann morguninn eftir var veikari en áður. Var nú Ebn Thaher ekki lengur mótfallinn því, að hann færi heim; lét hann bera hann heim til sín og fylgdi honum sjálfur. En er hann var einn með prinsinum í herbergi hans, leiddi hann honum enn þá einu sinni fyrir sjónir allt það, er mátti knýja hann til að bæla karlmannlega niður ástríðu þessa, sem hvorki gat orðið honum né Sjemselníhar til hamingju. Prinsinn svaraði, að Ebn Thaher hefðu farist vel orð, en þó hann sæi, að þetta væri heilræði, kvaðst hann ekki vilja hlýða því, heldur fylgja Sjemselníhar í gröfina með elsku sinni. En er Ebn Thaher sá, að fortölur hans máttu sín einskis, ætlaði hann að kveðja prinsinn; en hann hélt honum aftur og mælti: „Vinur! Þykkist eigi út af því, að ég sagði, að ég gæti ekki farið eftir ráðum yðar, og verið vinur minn eins og áður. En með því sýnið þér mér mestan vott vináttu yðvarrar, ef þér látið mig vita, hvernig Sjemselníhar líður, undir eins og þér fáið vitneskju um það. Óhugurinn í mér, sem þér ámælið mér fyrir, kemur mest af því, að ég er svo áhyggjufullur út af öngviti Sjemselníhar.“ Ebn Thaher leitaðist við að hughreysta hann og sagði, að trúnaðarambátt Sjemselníhar mundi bráðum segja sér, hvernig farið hefði, og skyldi hann þá tafarlaust aftur segja honum. Því næst fór hann heim og leið svo bæði þessi dagur og hinn næsti, að ekki kom ambáttin. Varð hann þá hræddur um prinsinn, og fór til hans; lá hann í rúmi sínu og var jafn sjúkur og áður. Voru þar hjá honum margir vinir hans, og neyttu þeir allrar kunnáttu sinnar til að komast fyrir undirrót veikindanna. Allir, sem viðstaddir voru, tíndust smámsaman burt, þangað til þeir voru tveir einir eftir, Ebn Thaher og prinsinn; sagði prinsinn honum, að elska sín og veikindi færu í vöxt, vegna þess hann væri hræddur um Sjemselníhar, og vissi ekki, hvernig henni liði; spurði hann Ebn Thaher, hvort hann hefði séð trúnaðarambáttina eða haft tal af henni. En er hann heyrði, að Ebn Thaher hefði ekki séð hana, kom upp fyrir honum grátur, og fékk hann eigi mælt fyrir harmi. Leitaðist Ebn Thaher á allar lundir við að hugga hann og hughreysta, og sagði honum að skilnaði, að hann hefði þess örugga von, að hann mundi samdægris frétta, hvernig Sjemselníhar liði. Undir eins og Ebn Thaher var kominn heim til sín, kom trúnaðarambátt Sjemselníhar. Hún var hnuggin í bragði og spurði ítarlega eftir prinsinum. Sagði Ebn Thaher allt hið sanna, og mælti þá ambáttin: „Ef prinsinn tekur mikið út hennar vegna, þá kvelst hún eigi síður hans vegna. Þegar þið voruð farnir, gekk ég aftur inn í salinn og var Sjemselníhar enn þá meðvitundarlaus, þó allra ráða hefði verið leitað. Sat kalífinn hjá henni og var auðséð, að hann var sárhryggur; spurði hann allar konurnar, og mig sér í lagi, hvort við ekki vissum, hvað að henni gengi. En við þögðum yfir því launungarmáli. Um miðnæturskeið vaknaði Sjemselníhar við; hafði kalífinn verið svo þolinmóður, að sitja hjá henni allt þangað til; spurði hann hana, hvað henni hefði viljað til. En er hún heyrði rödd hans, settist hún upp með áreynslu, flýtti sér því næst að kyssa fætur hans, áður en hann gat varnað henni þess, og sagði: „Herra! Ég tel mig þess vesala, að guð lét mér eigi hlotnast, að deyja við fætur yðar hátignar, til þess að sýna, hversu ég er gagntekin af náð og mildi yðar.“ „Vissi ég það fyrir löngu,“ ansaði kalífinn, „að þú elskaðir mig, en ég skipa þér að gæta vel heilbrigði þinnar af elsku til mín. Mér þykir vænt um að þér batnar, og er það mitt ráð, að þú verðir hér í nótt, en farir eigi til herbergja þinna, því þér kynni að versna af hreyfingunni.“ Lét hann því næst sækja vín henni til hressingar, og fór hann við svo búið heim til hallar sinnar. Óðar en hann var farinn, spurði Sjemselníhar eftir ykkur og var hún heldur en ekki óróleg. Ég sagði henni, að þið hefðuð komist heilir á burt, og minntist alls ekkert á sjúkleika prinsins, til þess að henni skyldi ekki slá niður. Hún tók þá þannig til orða: „Kæri prins! Þegar ég ekki sé þig, hverfur mér öll gleði. Mér ber að gráta blóðugum tárum, af því ég má eigi horfa á þig, því augu þín munu eigi þorna fyrr en þau sjá mig aftur.“ Að svo mæltu hné hún meðvitundarlaus í fang mér.

Eftir langan tíma gátum við með naumindum komið henni til sjálfrar sín; beiddi ég hana innilega að varðveita líf sitt vegna prinsins. Svaraði hún mér þá: „Ég kann þér þökk fyrir góðvilja þinn og ráð þín, en ég get ekki farið eftir þeim; hvað stoða þau? Við getum ekki glaðst af neinni von, og gröfin ein getur gert enda á hörmungum okkar.“ Til þess að útrýma þessum raunalegu hugsunum, fór ein af oss ambáttunum að leika á strengleik og söng vísur, en Sjemselníhar skipaði henni að þegja, og öllum sem þar voru, skipaði hún að fara út, nema mér. Varð ég að vera hjá henni um nóttina. Hvílík nótt, — hún sat tárfellandi og andvarpandi og nefndi óaflátanlega nafn prinsins og barmaði sér út af forlögum sínum, sem hefðu selt sig í hendur kalífans, en ekki þess manns, sem hún unni meira en lífi sínu. En morguninn eftir, er hún var borin inn í herbergi sitt, komu læknar kalífans, og leið ekki á löngu, áður hann kom sjálfur. Læknismeðul þau, er þeir ráðlögðu, dugðu því síður, sem læknarnir vissu, hvernig á sjúkleika þessum stóð; þyngdi henni enn meir, þegar kalífinn kom, því hún varð að leggja á sig þvingun í viðurvist hans. Í nótt, sem leið, hafði hún nokkurn svefn, en jafnskjótt og hún vaknaði sendi hún mig til yðar, til þess að spyrja eftir prinsinum.“ Þá svaraði Ebn Thaher: „Þér vitið nú þegar, hvernig hann er á sig kominn, en segið Sjemselníhar, að hann þreyi eins ákaft fréttir frá henni eins og hún frá honum; hvetjið hana umfram allt til að stilla skap sitt, og varið hana við, að láta sér nokkuð það um munn fara, sem getur steypt okkur í glötun.“ Ambáttin sagði ást Sjemselníhar vera svo ákafa, að við öllu mætti búast, kvaðst hún eigi hafa sparað fortölur við hana, en hét þó að ítreka þær í nafni Ebn Thahers. Hann var þá nýkominn frá prinsinum, og fór ekki til hans aftur fyrr en um kvöldið, því hann þurfti að annast áríðandi störf. Hitti hann prinsinn einan, og engu hressari en hann hafði verið um morguninn; lofaði hann mikillega alla vináttu, góðvilja og greiðasemi Ebn Thahers. Ebn Thaher beiddi hann, að eyða engum orðum að því, og mælti: „Ég mundi fúslega láta líf mitt yðar vegna. En sleppum því — ég ætlaði að láta yður vita, að trúnaðarambátt Sjemselníhar kom til mín; spurði hún, hvernig yður liði og sagði mér af ástandi hennar.“ Því næst sagði hann honum upp öll orð ambáttarinnar, og dvaldist honum svo langt fram á nótt, að prinsinn neyddi hann til að vera kyrran hjá sér. Þegar Ebn Thaher næsta morgun gekk heim til sín, mætti hann trúnaðarambátt Sjemselníhar; fékk hún honum bréf til prinsins og gengu þau þá bæði saman til hans.

Ebn Thaher lét ambáttina bíða í forsal prinsins, en fór sjálfur inn til hans. Spurði prinsinn undir eins, hver tíðindi hann segði og svaraði hann þá: „Hin bestu tíðindi, sem þér getið óskað. Sjemselníhar hefur eins ákafa elsku á yður og þér hafið á henni, og bíður ambátt hennar í forsalnum þess, að þér skipið henni, að koma inn, og takið við bréfi frá húsmóður hennar.“ „Komi hún þá undir eins,“ mælti prinsinn, gagntekinn af gleði, og reis upp til að fagna henni. En af því allir þjónar hans höfðu gengið burt, þegar Ebn Thaher kom, hlaut hann sjálfur að ljúka upp fyrir ambáttinni. Fékk hún honum bréfið og mælti: „Herra! Ég veit, hvað þér hafið tekið út, síðan mér veittist sú sæmd, að fylgja yður til bátsins, en ég vona að heilsa yðar hressist við af bréfi þessu.“ Prinsinn kyssti bréfið, braut það upp og las:

„Bréfberinn mun færa yður tíðindi frá mér; látið það vera yður nóg, þar sem þér megið ekki sjá mig. Þér skilduð við unnustu yðar hugsjúka, og hefur henni ekki komið dúr á auga. Ég er þannig á mig komin: Svefninn lykur aldrei augum mínum, sorgir og harmkvæli hjarta míns þverra aldrei. Mér finnst eins og ég aldrei hafi vitað, hvað ánægja og heilbrigði er, eins og ég aldrei hafi séð vingjarnlegt andlit, eða sjálf verið glöð. Mér þykir sem ástríða, óumræðileg ástarlöngun og eftirþrá hafi upptendrað mig; sjúkleikur hefur tekið sér stöðuga bólfestu hjá mér, og þrá mín og kvíði fara í vöxt. Ég bið til guðs, að hann bráðum láti okkur finnast svo að órósemi sálar minnar megi linna. Guð veri með yður!“

Prinsinn las bréf þetta hvað eftir annað grátandi og andvarpandi og gat ekki þreyst á að horfa á stafi þá, er unnusta hans hafði skrifað. Ebn Thaher sagði honum þá, að hann léti ambáttina of lengi bíða svars, og tók þá prinsinn þannig til máls: „Hvernig á ég að svara svo ástríku bréfi, og hvernig get ég lýst tilfinningum mínum, þar sem slík geðshræring ríkir í hjarta mínu?“ Að svo mæltu settist hann upp í rúminu, tók pappír og penna og skrifaði svo látandi bréf: „Í nafni guðs hins miskunnsama, líknarfulla. Ég hef meðtekið bréf yðar, og hefur það dreypt balsami í sál mína, sem var kvalin af löngun og órósemi. Ég var yfirkominn af dauðans hryggð, en þegar ég fékk bréfið, varð ég gagntekinn af óumræðilegri gleði. Eins og ljómandi geislar hafa orðin, sem yðar fagra hönd hefur skrifað, hrakið burt dimmu þá, er myrkvaði sálu mína. Ég sé, hvað þér þolið vegna elsku yðar til mín, ég sé, að þér vitið líka, hvað ég þoli yðar vegna, og er það mér huggun. Síðan við skildum, hef ég aldrei notið augnabliks hvíldar; bréf yðar er það eina, sem er mér til huggunar. Ég elska yður, og alla ævi mína skal mér þykja það hin mesta sæla, að brenna af eldi þeim, sem þér hafið glætt í hjarta mínu. Hversu þungbært sem mér er að sakna návistar yðar, skal ég þó bera þá sorg með þolinmæði, í voninni um, að við einhverntíma munum finnast. Guð gæfi, að það yrði í dag, og að ég í stað þess að senda yður bréf þetta, mætti sjálfur segja yður, að ég dey af elsku til yðar. Ég get ekki skrifað meira fyrir tárum. Guð veri með yður!“ Þegar prinsinn hafði lokið við bréfið, fékk hann það Ebn Thaher og beiddi hann að lesa og gæta að, hvort ekkert þyrfti að leiðrétta. Hann gerði svo og kvaðst ekkert geta lagfært í bréfinu. Því næst innsiglaði prinsinn það og fékk trúnaðarambátt Sjemselníhar, svo mælandi: „Fyrir guðs sakir færið Sjemselníhar bréf þetta og kveðju mína.“

Ebn Thaher og ambáttin urðu bæði samferða; skildi hann við hana á leiðinni og gekk heim til sín. Gerðist hann hugsandi út af ævintýri þessu, sem hann nú til allrar óhamingju var bendlaður við. Hann sá í hendi sér, að þó prinsinum og Sjemselníhar riði lífið á, að leyna ástum sínum, þá mundi samt ástarákafinn koma upp um þau, og jafnskjótt sem kalífinn yrði þess áskynja, mundi reiði hans fyrst lenda á Sjemselníhar, og því næst mundi hann láta taka prinsinn af lífi, og sjálfur mundi hann fara sömu leiðina. Nú með því honum var annt um sóma sinn, konu og börn og fjármuni sína, þá réði hann af að reyna að umflýja hættu þessa. Fór hann næsta morgun til prinsins og réði honum fastlega til að kæfa niður ástríðu þá, er hlaut að steypa honum í glötun; færði hann til þessa allar ástæður, sem hann gat til fundið. Svaraði prinsinn þá: „Haldið þér, Ebn Thaher, að ég geti hætt að elska Sjemselníhar, hana, sem elskar mig svo einlæglega? Hún leggur sig í hættu mín vegna, og hvað skyldi ég þá hirða um líf sjálfs mín? Hvert ólán, sem mig hendir, þá skal ég samt elska hana til hins síðasta andartaks.“ Ebn Thaher styggðist við þrályndi prinsins og kvaddi hann heldur fálega. Þegar hann var kominn heim, fór hann að hugsa um, hvað hann ætti að taka til bragðs, og meðan hann var að hugleiða þetta, kom til hans gimsteinasali nokkur, sem var vinur hans. Hafði hann einatt furðað sig á því, að trúnaðarambátt Sjemselníhar kom svo oft til Ebn Thahers, og eins þótti honum kynlegt, að hann svo margsinnis vitjaði prinsins persneska í veikindum hans. Hann sá nú líka undir eins á honum, að honum mundi liggja eitthvað þungt á hjarta, og spurði hann því blátt áfram, hvers vegna trúnaðarambáttin kæmi svo oft til hans. Kom spurning þessi flatt upp á Ebn Thaher, og færðist hann fyrst undan að leysa úr henni, en hinn gekk svo fast á hann, að hann loksins gerði honum allt uppskátt. „Þér vitið,“ mælti Ebn Thaher, „hversu vel ég er metinn við hirðina, í borginni og hjá hinum göfugustu mönnum og hinum tignustu konum, hvílík svívirða væri það nú fyrir mig, ef ástarævintýri þetta kæmist upp; mundi það ekki steypa mér og mínum í ógæfu? Þetta fær mér mestrar áhyggju, en ég hef hugsað mér ráð. Ég ætla tafarlaust að borga skuldir mínar og heimta saman, það sem ég á hjá öðrum; þegar ég er búinn að koma eigum mínum á óhultan stað, mun ég fara til Balsora og vera þar, þangað til óveður þetta, sem yfir vofir, er fram hjá liðið. Mér er vel við prinsinn og Sjemselníhar, og tekur mig sárt til þeirra, ef þau hendir nokkurt ólán, bið ég því drottin að upp ljúka augum þeirra, svo að þau sjái í hvílíkan háska þau stofna sér, og hafi gætur á sér. Ef svo illa á að fara fyrir þeim, að kalífinn komist eftir ástum þeirra, þá er ég að minnsta kosti óhultur fyrir reiði hans, því ekki verða þau svo illgjörn og vanþakklát, þar sem ég hef verið þeim til svo mikils liðs, að draga mig í sömu ógæfuna, úr því þau á annað borð hafa daufheyrst við heilræðum mínum.“ Gimsteinasalinn furðaði sig mjög á þessu og kvaðst ekki skilja í því, að prinsinn og Sjemselníhar hefðu getað látið hrífast af svo ákafri ástríðu. Hann féllst á fyrirætlun Ebn Thahers og sagði, að hann gæti á engan annan hátt umflúið óhamingju þá, er honum stóð svo mikill ótti af. Því næst skildu þeir og lagði Thaher ríkt á við hann, að þegja yfir leyndarmáli þessu.

Tveim dögum eftir þetta gekk gimsteinasalinn fram hjá sölubúð Ebn Thahers, og sá hann þá, að hún var lokuð; réði hann af því, að hann mundi hafa gert það, er hann hafði í hyggju. Nábúarnir sögðu honum, að Ebn Thaher væri farinn burt, og þurfti hann þá ekki frekar að spyrja. Kom honum þá til hugar, hversu prinsinn mundi hryggjast, þegar hann frétti, að Ebn Thaher væri farinn, og hugsaði hann þá með sjálfum sér: „Ég skal reyna að ganga í stað trúnaðarmannsins, sem reyndist svona huglítill.“ Erindi það, er hann hafði ætlað sér, þegar hann gekk út, var ekki mjög áríðandi, og sló hann því þess vegna á frest, og fór rakleiðis á fund prinsins, þó öll viðkynning hans við hann væri einungis sú, að hann hafði selt honum nokkra gimsteina. Hann lét skila til hans, að hann beiddist áheyrnar, og þyrfti að tala við hann um mikilsvarðandi mál; var honum leyft inn að ganga og hitti hann prinsinn liggjandi í legubekk, og hafði hann svæfil undir höfði. Prinsinn rankaði við, að hann hefði einhverntíma séð gimsteinasalann; reis hann upp, til að fagna honum, og bauð honum sæti; því næst spurði hann, hvort hann gæti gert honum nokkurn greiða, eða hvort hann færði sér tíðindi, sem sig skiptu nokkru. Gimsteinasalinn svaraði: „Tignaði prins! Þó mér eigi sé þeirrar sæmdar auðið, að vera yður nákunnugur, þá langaði mig til að votta yður hollustu mína, og því dirfðist ég að koma á yðvarn fund, til þess að segja yður tíðindi, sem yður varða miklu. Ég vona að þér fyrirgefið dirfsku mína, af því mér gekk ekki nema gott til. Skal ég þá fyrst geta þess, að við Ebn Thaher erum alúðarvinir, og höfum lengi verið. Ég veit, að hann þekkti yður og gerði allt fyrir yður, sem í hans valdi stóð; sagði hann mér það sjálfur, því við leyndum hvor annan engu. Þegar ég áðan gekk fram hjá sölubúð hans, sá ég, að hún var lokuð, og varð ég þess vísari af einum af nábúum hans, að hann hefði tekið sig upp fyrir tveimur dögum; hefði hann boðist til að reka erindi þeirra í Balsora, því þangað kvaðst hann ætla í áríðandi erindagjörðum. Þessi vitneskja þótti mér ekki nóg, og sakir vináttu minnar við Ebn Thaher leyfi ég mér að spyrja yður, hvort þér vitið nokkuð, hvernig stendur á þessari skyndilegu burtferð hans.“ Þegar prinsinn heyrði þetta, brá hann lit og leit til gimsteinasalans með slíkum svip, að auðséð var, hversu honum brá við þessi tíðindi. Því næst mælti hann: „Saga yðar kemur mér óvart, og verra ólán gat mér ekki viljað til. Ef þér segið satt, þá er fokið í öll skjól,“ mælti hann, og kom upp fyrir honum grátur; „ég byggði alla von mína á Ebn Thaher,“ sagði hann enn fremur, „og hann yfirgefur mig. Eftir slíkt ólán get ég ekki lifað.“ Nú gat gimsteinasalinn gengið úr skugga um, að Ebn Thaher hafði ekki sagt ofsögum af ástarákefð prinsins. Vináttan kemst ekki þannig að orði, elskan ein getur vakið svo næmar tilfinningar.

Prinsinn stóð stundarkorn þungt hugsandi, síðan skipaði hann einum af þjónum sínum, að fara sem skjótast til húsa Ebn Thahers og spyrja, hvort það væri satt, að hann væri farinn til Balsora; beiddi hann þjóninn að flýta sér. Á meðan leitaðist gimsteinasalinn við að hafa af fyrir prinsinum með því að tala um hitt og þetta, en prinsinn sinnti því alls ekki, því hann var sturlaður af kvíða og órósemi. Kom nú sendimaður aftur og sagði satt vera, að Ebn Thaher væri farinn til Balsora. „Þegar ég gekk burt frá húsinu,“ mælti hann enn fremur, „kom til mín vel búin ambátt og spurði, hvort ég ekki væri yður áhangandi, kvaðst hún þurfa að tala við yður og beiddi mig, að lofa sér að verða samferða hingað. Hún bíður í forsalnum, og held ég hún eigi að afhenda bréf frá einhverjum tignum manni.“ Nú var ambáttin látin koma inn og var þar sem vænta mátti komin trúnaðarambátt Sjemselníhar. Hún heilsaði prinsinum og gat hún ekki komið á hentugri tíma til að sefa örvæntingu hans.

Prinsinn tók kveðju hennar, og gekk gimsteinasalinn afsíðis, til þess að þau gætu frjálslega talast við. Þegar ambáttin fór, var prinsinn í allt öðru skapi en þegar hún kom. Augu hans voru hýrlegri og svipurinn glaðlegri, og réði gimsteinasalinn af því, að ambáttin mundi hafa sagt einhver þau tíðindi, sem voru elsku hans í vil. Þegar hann var sestur aftur hjá prinsinum, mælti hann: „Ég sé, að þér hafið eitthvað mikið fyrir stafni í höll kalífans.“ Varð prinsinn óttasleginn af orðum þessum og spurði, því hann héldi það. Svaraði hann þá, að hann réði það af ambáttinni, sem var nýfarin. „Hver haldið þér eigi hana?“ spurði prinsinn. „Vildarmær kalífans,“ svaraði gimsteinasalinn, „ég þekki ambáttina og þá, sem hún þjónar, því hún hefur stundum gert mér þá sæmd, að kaupa hjá mér gimsteina. Ég veit líka, að hún leynir ambáttina engu. Mig minnir ég sæi ambáttina fyrir tveimur dögum, hún hljóp um strætin, og var á henni mesti asi; geri ég mér í hugarlund, að eitthvað hafi búið undir, sem húsmóður hennar ríður mikið á að koma í verk.“ Prinsinn varð hugsjúkur út af orðum þessum og hugsaði með sér, að gimsteinasalanum myndu ekki farast svo orð, nema hann grunaði eitthvað um leyndarmál sitt. Hann þagði stundarkorn og tók síðan þannig til máls: „Af því, sem þér hafið sagt, ræð ég, að þér munið vita meira. Ég hef engan frið, nema þér gerið mér það uppskátt, og bið ég yður umfram allt að dylja mig einskis.“ Nú fór eins og gimsteinasalinn hafði ætlast til, og sagði hann allt, sem Ebn Thaher hafði sagt honum. Hann sagði honum einnig, að Ebn Thaher hefði farið til Balsora af eintómri hræðslu; kvað hann sér þykja undarlegt, að hann skyldi skilja við prinsinn eins og nú stóð á. „Játa ég það, prins minn,“ mælti hann, „að meðaumkvun kemur mér til að bjóða yður þjónustu mína, og ef þér viljið þiggja hana, þá skal ég reynast yður eins trúr og Ebn Thaher, og því lofa ég, að ég skal vera einbeittari en hann. Ég er reiðubúinn til að leggja líf mitt og mannorð í sölurnar fyrir yður, og svo að þér trúið orðum mínum, þá sver ég yður við allt, sem helgast er í trú vorri, að ég skal gæta óbrigðanlegrar þagmælsku. Verið því viss um, að ég bæti yður að fullu vininn, sem þér hafið misst.“

Prinsinum var þetta hugfró, og saknaði hann nú ekki Ebn Thahers. Hann þáði boð gimsteinasalans og þakkaði honum með mestu vinsemd. „Munduð þér trúa því,“ mælti hann, „að ambátt Sjemselníhar hefur þegar talað um yður? Hún gefur yður að sök, að þér hafið ráðið Ebn Thaher til að fara frá Bagdad, og það fullyrti hún seinast, þegar ég talaði við hana. En hún gerir yður rangt til, og um það hafa orð yðar sannfært mig til hlítar.“ Gimsteinasalinn sagðist ekki hafa sagt nema það, sem satt var. „Þegar Ebn Thaher sagði mér,“ mælti hann, „að hann ætlaði til Balsora, þá taldi ég hann ekki af því, heldur sagði ég, að hann væri hygginn og forsjáll maður. Látið það ekki aftra yður frá að treysta mér; ég skal þjóna yður með alúð og kostgæfni. En ef þér ráðið annað af, þá skal ég samt vera þagmælskur eins og ég lofaði yður.“ Þá svaraði prinsinn: „Ég hef þegar sagt yður, að ég hef ekki verið samdóma trúnaðarambáttinni. Dyggð hennar ein hefur blásið henni tortryggni í brjóst, og ber yður að virða henni það til vorkunnar, eins og ég geri.“ Nú töluðu þeir saman um hríð og ráðguðust um, hvernig þau prinsinn og Sjemselníhar best gætu komið boðum hvort til annars. Prinsinn kvaðst mundu leiðrétta misskilning ambáttarinnar, og skyldi hún eftirleiðis færa honum bréf og boð frá Sjemselníhar, því ekki væri örvænt, að grunur mætti á leggjast, ef hún léti oftar sjá sig í húsum prinsins.

Þegar gimsteinasalinn gekk frá prinsinum heim til sín, sá hann hvar lá á strætinu bréf nokkurt, sem einhver hafði týnt. Tók hann það upp og sá, að það var frá Sjemselníhar til prinsins; það var ekki innsiglað og reif hann það þess vegna upp; bréfið var svolátandi:

„Trúnaðarambátt mín hefur fært mér þá fregn, sem ekki fær mér minni hryggðar en hún mun fá yður. Okkur er mikil eftirsjá í Ebn Thaher, en fyrst hann yfirgefur okkur af óþarfa forsjálni, þá verðum við að láta huggast, og bera þetta sem annað óhjásneiðanlegt böl. Að vísu reið okkur aldrei meira á honum en einmitt nú; látum okkur samt bera þetta sviplega mótlæti með þolinmæði, og ekki hræðast; enginn nær ósk sinni þrautalaust. Við skulum vona, að guð miskunni okkur og að hann uppfylli okkar sárþreyðu óskir eftir svo miklar hörmungar. Líði yður vel!“

Þegar hann hafði lesið bréfið til enda, sá hann hvar ambáttin kom

Meðan gimsteinasalinn var hjá prinsinum hafði ambáttin sagt Sjemselníhar frá burtferð Ebn Thahers, og hafði hún undir eins skrifað prinsinum bréf þetta og sent það með ambáttinni. Hún hafði týnt því á leiðinni og varð gimsteinasalinn glaður, er hann fann það, því hann hugðist að réttlæta sig í augum ambáttarinnar, svo að hún tryði sér. Þegar hann hafði lesið bréfið til enda, sá hann, hvar ambáttin kom, og var að leita að bréfinu, braut hann það þá saman í flýti og stakk því á sig. Tók hún eftir því, hljóp til hans og krafðist bréfsins, sem hún hefði týnt og hann fundið. Gimsteinasalinn lét eins og hann skildi ekki, og svaraði henni ekki, heldur fór leiðar sinnar. Hún veitti honum eftirför og gekk á eftir honum inn um dyrnar á húsi hans, sem hann lét standa opnar með ásettu ráði, og beiddi hann að fá sér bréfið. Hann neyddi hana til að setjast niður, áður en hann svaraði henni nokkru og mælti því næst: „Hefur ekki Sjemselníhar skrifað bréf þetta, og er það ekki til persneska prinsins?“ Ambáttinni brá svo við spurningu þessa, að hún fölnaði upp; sagði hann henni þá, að hann hefði ekki þegar í stað fengið henni bréfið aftur, einungis af því hann vildi, að hún kæmi heim til sín, svo að hann geti skýrt henni frá fyrirætlun sinni. Sagði hann henni frá viðtali þeirra prinsins, og að hann hefði tekið sig fyrir trúnaðarmann í stað Ebn Thahers. „Ef þér nú líka trúið mér,“ mælti hann, „þá getið þér eftirleiðis haft not af meðalgöngu minni. Segið því Sjemselníhar það, sem ég hef sagt yður, og það megið þér fullyrða, að þó ég steypi mér í glötun með því að bendla mig við svo hættulegt ástarævintýri, þá skal ég samt aldrei sjá eftir því, að ég lagði sjálfan mig í sölurnar fyrir unnustu og elskhuga, sem bæði voru hvort öðru svo samboðin.“ Þegar trúnaðarambáttin hafði hlýtt á orð gimsteinasalans, beiddi hún hann að fyrirgefa tortryggni sína, sem hefði sprottið af innilegri umhyggju fyrir velferð Sjemselníhar. „Mér þykir vænt um,“ mælti hún, „að prinsinum og Sjemselníhar hefur boðist svo góður maður í stað Ebn Thahers. Skal ég ekki láta mitt eftir liggja að lýsa góðvilja yðar fyrir húsfreyju minni.“

Því næst fékk gimsteinasalinn ambáttinni bréfið og mælti: „Farið undir eins með bréf þetta til prinsins og komið hingað á heimleiðinni, svo ég sjái, hverju hann svarar. Skýrið honum ítarlega frá samtali okkar.“ Ambáttin kom fljótt aftur og hafði með sér svolátandi bréf frá prinsinum til Sjemselníhar:

„Yðar dýrmæta bréf fær mér eigi svo mikils sem ég mundi á kjósa. Þér leitist við að hugga mig yfir missi Ebn Thahers, en hann er hin minnsta orsök sorgar minnar. Þér þekkið þessar hörmungar og vitið að þeim linnir aldrei, nema við finnumst. Nær mun sá tími koma, að ég megi gleðjast við að sjá yður, og þurfi ekki að kvíða því að sjá yður á bak? Hversu langt mun vera þangað til eða megum við vonast þess, að það verði nokkurntíma? Ég skal reyna að herða upp hugann, eins og þér hvetjið mig til, því ég þekki nú engan vilja nema yðar. Lifið heilar!“

Gimsteinasalinn fékk ambáttinni bréfið, þegar hann hafði lesið það; lofaði hún að koma honum í kærleika hjá Sjemselníhar, og segja honum næsta morgun, hvernig færi; eftir það fór hún. Morguninn eftir kom hún og sagði honum, að þegar Sjemselníhar hefði fengið hið margþreyða bréf frá prinsinum, hefði komið yfir hana mikið þunglyndi eins og hún átti vanda til. Kvaðst hún þá hafa sagt: „Hugsýki yðar mun vera sprottin af missi Ebn Thahers, en ég særi yður fyrir guðs sakir, látið það ekki á yður festa. Annar maður hefur boðið sig fram, sem er eins kappsamur og hann, og þar á ofan einbeittari.“ „Ég sagði henni,“ mælti ambáttin enn fremur, „hvað yður hefði gengið til að fara á fund prinsins og fullyrti að þér munduð geyma launungarmál þeirra vandlega, og gera allt, sem í yðar valdi stæði til þess, að þau mættu njótast. Þótti mér sem hún glaðnaði við, og sagði hún, að hún og prinsinn ættu slíkum manni mikið að þakka, sem helgaði þeim þjónustu sína svo sérdrægnislaust og með svo fáheyrðum drengskap. Kvaðst hún fegin vilja sjá yður, og beiddi mig að fylgja yður til sín í dag; er ég nú komin til að sækja yður.“ Gimsteinasalanum þótti nóg um, og svaraði: „Húsfreyja yðar hefur trauðlega vel íhugað það, er hún heimtar af mér. Öðru máli var að gegna um Ebn Thaher, því hann hafði leyfi til að ganga fyrir kalífann, og allir embættismenn í hirðinni þekktu hann; veittist honum því hægt að finna Sjemselníhar svo lítið bar á. Hvernig ætti ég að þora það? Þér sjáið sjálfar, að mér er það ómögulegt, og ef þér viljið svo vel gera, að segja Sjemselníhar, hvað aftrar mér frá því, að verða við ósk hennar, og hversu mikið illt getur af því hlotist, þá mun henni skiljast, að það er til lítils gagns, að ég legg mig í þessa hættu.“ En ambáttin taldi svo lengi um fyrir gimsteinasalanum, að hann loksins stóð upp og ætlaði að fara með henni. Þó hann nú í fyrstunni hefði treyst djörfung sinni, þá skalf hann nú samt og titraði af hræðslu, svo að ambáttin réði honum til að sitja heima; sagði hún að Sjemselníhar mundi sjálf koma til hans til þess að sjá hann. „Farið því hvergi,“ mælti hún, „og sjáið svo um, að þér verðið einn heima;“ að svo mæltu kvaddi hún hann.

Ambáttin hafði getið rétt til, því jafnskjótt sem Sjemselníhar heyrði, hversu hræddur gimsteinasalinn væri, fór hún af stað til hans. Hann tók í móti henni með djúpri lotningu, og þegar hún var sest niður, tók hún blæjuna frá andliti sínu, því henni hafði orðið óhægt af hita; fannst þá gimsteinasalanum svo mikið um fríðleik hennar, að honum þótti ekki kyn, þó elska prinsins væri svo áköf. Hún tók þannig til máls: „Þegar ég frétti, hverja hlutdeild þér vilduð eiga í ástum okkar, prinsins og mín, þá gat ég ekki stillt mig um, að votta yður þakklæti mitt. Guði sé lof, að hann hefur svo fljótt bætt okkur missi Ebn Thahers.“

Þar með talaði hún mörgum vingjarnlegum orðum til gimsteinasalans, og fór síðan til hallar sinnar, en hann fór til prinsins, til þess að segja honum frá því, að Sjemselníhar hefði komið til sín. Prinsinn sagði við hann: „Mér hefur leiðst eftir þér, því ambáttin færði mér bréf frá Sjemselníhar, og hefur það veitt mér litla huggun. Hvað svo sem hin elskulega Sjemselníhar segir, þori ég samt einskis að vonast, og þolinmæði mín er á förum. Ég er eins og ringlaður, og örvæntingarfullur út af burtferð Ebn Thahers. Hann var stoð og stytta mín, og með honum hef ég misst allt. Ég gat þó byggt nokkra von á því, að honum var heimilt að koma á fund Sjemselníhar.“ Prinsinn var svo óðamála af geðshræringu, að gimsteinasalanum var ómögulegt að komast að, og gat hann ekki að sér gert að brosa. Loksins náði hann þó að komast að, og mælti þá: „Enginn getur tekið næmari hlutdeild í hörmum yðar en ég, og ef þér viljið veita mér áheyrn, mun yður skiljast, að ég vil bæta úr böli yðar. Ég sé, að yður verður með engu móti fullnægt, nema þér finnið Sjemselníhar í góðu tómi, og skal ég sjá svo um, að yður á morgun veitist sá fögnuður. Þér vitið af eigin reynslu, að það er ógjörningur fyrir yður, að hætta yður inn í höll hennar, og veit ég af stað, sem hagkvæmari er og óhultari.“ Þegar prinsinn hafði heyrt þetta, faðmaði hann gimsteinasalann að sér og mælti: „Þér gefið mér aftur líf mitt, og sé ég glöggt, að missir Ebn Thahers er mér að fullu bættur. Gerið sem yður líst, ég hef fullkomið traust á yður.“

Morguninn eftir kom trúnaðarambáttin til gimsteinasalans; sagði hann henni þá, að hann hefði dregist á við prinsinn, að hann skyldi sjá svo um, að hann fengi að sjá Sjemselníhar. Svaraði hún, að hún kæmi beinlínis til þess, að tala sig saman við hann; sagði hún vel henta að elskendurnir hittust í húsum hans. „Að vísu gætu þau fundist hér,“ svaraði hann, „en ég á annað hús, sem enginn býr í, og þar hygg ég þau hafi betra tóm; ég skal undir eins láta búa það svo, að þeim verði hæfilega fagnað.“ „Þá vantar ekki nema samþykki Sjemselníhar,“ mælti ambáttin, „og skal ég undir eins skreppa til hennar, til þess að bera þetta undir hana.“ Kom hún aftur að stundarkorni liðnu og sagði gimsteinasalanum, að Sjemselníhar kæmi um dagsetur á hinn tiltekna stað. Fékk hún honum um leið peningapyngju og beiddi hann að efna til kvöldverðar fyrir féð. Því næst sýndi gimsteinasalinn ambáttinni húsið, þar sem elskendurnir áttu að finnast, og jafnskjótt, sem hún var farin, leigði hann gull- og silfurborðbúnað, dýrustu svæfla og aðra hluti; prýddi hann nú húsið sem skrautlegast. En er allt var tilbúið, fór hann að sækja prinsinn, og varð hann svo frá sér numinn af fögnuði þeim, er hann átti í vændum, að hann gleymdi öllum hörmungum, klæddist skrautlegum búningi og fór svo með gimsteinasalanum. Gimsteinasalinn lét hann ganga með sér gegnum afvikin stræti, til þess að ekki yrði tekið eftir þeim, og er þeir voru komnir heim, þurfti ekki lengi að bíða eftir Sjemselníhar. Kom hún undir eins eftir kvöldbænir með trúnaðarambátt sinni og tveimur öðrum ambáttum. Því verður ekki með orðum lýst, hvað þau prinsinn og vildarmærin urðu fegin, þegar þau fundust; þau sátu orðlaus um stund og horfðu hvort á annað, en jafnskjótt sem þau máttu mæla, töluðu þau svo hjartnæmilega hvort til annars, að gimsteinasalinn, trúnaðarambáttin og hinar ambáttirnar fengu eigi tára bundist. Gimsteinasalinn þerraði nú tárin af augum sér, og bar sjálfur á borð, en elskendurnir neyttu lítils. Settust þau síðan saman í legubekk og beiddi Sjemselníhar um hljóðfæri. Gimsteinasalinn hafði séð svo um, að ekkert vantaði, sem vera mætti til yndis og skemmtunar, og kom hann með strengleik. Stillti Sjemselníhar hljóðfærið, hrærði strengina og söng yndislega fagurt.

Sjemselníhar töfraði þannig prinsinn, því ástin veitti henni næga orðgnótt til að lýsa tilfinningum sínum, en meðan á þessu stóð, heyrðist brak mikið og háreysti. Í sama vetfangi kom inn þræll nokkur, sem gimsteinasalinn hafði haft með sér, og sagði, að verið væri að brjóta upp dyrnar. Kvaðst hann hafa spurt, hver þar væri; hefði engu verið svarað, en höggin orðið því ofsalegri. Gimsteinasalinn varð óttasleginn og fór sjálfur út, til þess að vita, hvort saga þessi reyndist sönn, og jafnskjótt sem hann var kominn ofan í húsgarðinn, sá hann í myrkrinu koma á móti sér flokk manna, vopnaðra með öxum og sverðum, og höfðu þeir mölvað upp dyrnar. Hann skaust undir vegginn og sá tíu úr flokknum ganga fram hjá sér, en þeir tóku ekki eftir honum. Nú með því að hann gat ekki orðið prinsinum og Sjemselníhar að liði, þá aumkvaði hann þau einungis í hjarta sínu, en flýði sjálfur til eins af nábúum sínum, sem ekki var háttaður. Hann hugði, sem sé, að dyrnar hefðu verið brotnar upp eftir skipun kalífans; og honum borin njósn af ástarfundi þeirra Sjemselníhar og prinsins. Heyrði hann háreysti mikið í húsi sínu allt fram á miðnætti. En er honum virtist allt vera orðið kyrrt, fékk hann sverð til láns hjá nábúa sínum og gekk síðan til húss síns, og er hann kom inn í húsgarðinn, var hann spurður, hver hann væri. Varð honum hverft við, en þekkti skjótt málróm þrælsins, og spurði hann þá aftur, hvernig hann hefði sloppið undan varðmönnunum. Kvaðst þrællinn hafa skriðið í skúmaskot og kúrt þar, þangað til kyrrt var orðið. „En það skuluð þér vita, húsbóndi góður!“ mælti hann, „að það voru ekki varðmenn, sem hér voru, heldur ræningjar, og hafa þeir fyrir nokkrum dögum rænt annað hús í þessu hverfi borgarinnar. Þeir hafa séð, að þér létuð flytja hingað svo marga fémæta hluti, og það hefur lokkað þá.“

Þegar nú gimsteinasalinn gáði að, sá hann, að öll hin dýrmætu húsgögn, gull- og silfurborðbúnaður og í stuttu máli allt var horfið. Hann æpti upp yfir sig óhuggandi: „Drottinn minn, hvílík vandræði er ég kominn í! Hvað munu vinir mínir segja, þegar ég ber það fyrir, að ræningjar hafi brotist inn í hús mitt og haft á burt með sér það, sem ég hafði fengið til láns hjá þeim? Og hvað er orðið af prinsinum og Sjemselníhar?

...það voru ekki varðmenn sem hér voru, heldur ræningjar

Mun mönnum mikið finnast um atburð þenna, svo að kalífinn einnig verður þess áskynja; kemst hann þá að öllu og drepur mig í reiði sinni.“ Þrællinn, sem var honum trúr, reyndi að hughreysta hann, og sagðist mega fullyrða, að Sjemselníhar mundi að eins hafa verið rúin gripum, en ræningjarnir mundu svo hafa sleppt henni og prinsinum. Mundu þau því hvort um sig vera komin heim til sín, og kalífinn aldrei verða neins áskynja. En hjá vinum sínum gæti hann afsakað sig með því, að hann hefði ekki getað afstýrt óláninu, enda væri kunnugt, hve ræningjar þessir væru mannmargir og bíræfnir; gæti því enginn ætlast til meira en að hann bætti skaðann, og væri hann fullríkur samt. Áður en dagaði lét gimsteinasalinn þræl sinn gera að dyrunum, eftir því sem tök voru á, og fór síðan með hann í hús það, er hann var vanur að dvelja í, og var hann harmandi mjög út af atburði þessum. „Þá var Ebn Thaher hyggnari en ég,“ sagði hann við sjálfan sig, „hann sá ógæfuna, sem var í aðsigi, en ég anaði út í hana blindandi. Hamingjan gæfi að ég aldrei hefði farið að flækja mig í þenna vanda og tefla þannig lífi mínu í tvísýnu.“

Varla var dagur á loft kominn, þegar fregnin um næturrán þetta var flogin um alla borgina. Kom fjöldi vina og nágranna til gimsteinasalans, og létust þeir samhryggjast honum, en aðalerindi þeirra var þó í raun réttri, að heyra sagt frá því, er gerst hafði. Það var honum hugfró, að enginn þeirra minntist á Sjemselníhar eða prinsinn, og réði hann af því, að þau mundu hafa komist heim, eða á einhvern hátt sloppið undan heil á húfi. Þegar allir voru farnir, báru þjónar hans mat á borð fyrir hann, en hann neytti því nær einskis. Um hádegisbil var honum sagt, að maður væri kominn og vildi fá hann í tal. Vildi hann ekki hleypa ókunnugum manni inn til sín, og fór því ofan til dyra. Tók aðkomumaður þannig til orða: „Þó þér ekki berið kennsl á mig, þá þekki ég samt yður, og er ég kominn til að tala við yður um áríðandi málefni.“ Gimsteinasalinn beiddi hann þá að koma inn til sín, en hinn svaraði: „Nei, það geri ég ekki, en ég ætla að biðja yður að koma með mér í hitt húsið yðar.“ „Hvernig vitið þér af hinu húsinu mínu?“ spurði gimsteinasalinn. „það greinir ekki um það,“ svaraði hinn, „ég veit af húsinu. Komið með mér, og verið óhræddur; ég get sagt yður nokkuð, sem yður mun þykja vænt um.“

Gimsteinasalinn fór nú með honum og sagði honum á leiðinni, að hitt húsið hefði orðið fyrir ránskap, og kvað þar ekki vera boðlegt gestum. Þegar þeir voru komnir þangað og hinn ókunnugi maður sá dyrnar brotnar, mælti hann: „Ég sé, að þér hafið sagt mér satt. En látum okkur nú halda lengra áfram, ég veit af stað, þar sem vistlegra er en hér.“ Héldu þeir síðan áfram og gengu viðstöðulaust, það sem eftir var dagsins. Gimsteinasalinn gerðist þreyttur og óþolinmóður, því hinn hélt áfram, en sagði ekki, hvert hann færi, og var nú komið undir nótt. Komu þeir loksins ofan á pláss nokkurt við Tígrisfljótið, og reru þeir yfir það á lítilli kænu. Ókunni maðurinn dró hann nú með sér innan um mörg stræti, sem hann aldrei hafði komið í, þangað til hann lét staðar numið við dyr á húsi einu; lauk þeim upp, og fóru þeir þar inn. Lokaði hann þá dyrunum og hleypti fyrir járnlokum og slagbröndum; fylgdi hann síðan gimsteinasalanum inn í herbergi eitt, og voru þar fyrir tíu aðrir, sem hann ekki þekkti. Þeir heilsuðu honum með lítilli hæversku, en buðu honum þó sæti; kom honum það vel, því hann var dauðlúinn, var hann svo hræddur við menn þessa, að hann skalf eins og hrísla. Þeir höfðu ekki viljað taka kvöldverð fyrr en yfirmaður þeirra kæmi, en nú báru þeir á borð, þvoðu hendur sínar og neyddu gimsteinasalinn til að taka handlaug og setjast til borðs með sér. Þegar þeir höfðu matast, spurðu þeir hann, hvort hann þekkti þá; kvað hann nei við og sagðist ekki einu sinni vita, hvar hann nú væri í borginni. Beiddu þeir hann að segja sér, hvað sögulegt honum hefði viljað til seinastliðna nótt. Þótti honum það kynlegt og kvaðst ætla, að þeim mundi það þegar kunnugt. „Að vísu er svo,“ svöruðu þeir, „gestir þeir, er voru hjá yður í gærkvöldi, hafa sagt oss það, en oss langar til að heyra yður sjálfan segja frá því.“ Sá nú gimsteinasalinn, að þetta voru ræningjarnir, sem höfðu rænt hús hans, og mælti: „Góðir menn! Ég er næsta áhyggjufullur út af manninum og konunni, sem hjá mér voru. Getið þið sagt mér nokkuð, hvað af þeim er orðið?“ Ræningjarnir svöruðu honum, að þau væru með öllu óhult, og að þeim liði vel; bentu þeir honum um leið á tvö herbergi, og sögðu að þau væru þar inni, sitt í hvoru. „Þau sögðu oss,“ mæltu þeir enn fremur, „að þér einn gætuð skýrt frá högum þeirra, og frá því er vér heyrðum það, höfum vér sýnt þeim kurteisi og nærgætni, og enginn okkar skal illt til þeirra leggja. Skulum vér ekki fara lakar með yður, og er yður óhætt að trúa oss.“ Varð gimsteinasalinn stórglaður, er hann heyrði, að þeim prinsinum og Sjemselníhar hafði ekki verið gert neitt til meins: lofaði hann ræningjana og blessaði þá fyrir mannást þeirra og drengskap; kvaðst hann vita, að eins og þeir væru menn til að fremja stórræði, mundu þeir og geta þagað yfir leyndarmálum, sem þeim væri trúað fyrir. Sagði hann þeim síðan frá öllum ástabrögðum prinsins og Sjemselníhar, allt þangað til þeir höfðu brotist inn í hús hans. Urðu ræningjarnir hissa og gátu varla trúað því, að þeir höfðu hinn hágöfuga Persaprins og hina nafnkunnu Sjemselníhar í valdi sínu; en gimsteinasalinn sór þeim, að svo væri, og sagði að þeir skyldu ekki furða sig á því, þó svo tigið fólk segði ekki til nafns síns. Ræningjarnir fóru því næst til prinsins og Sjemselníhar, féllu fram fyrir þau, hver af öðrum og beiddu þau fyrirgefningar; þeir sóru og sárt við lögðu, að ef þeir hefðu vitað, hver þau voru, mundu þeir alls ekki hafa ráðist í ránsförina, en nú skyldu þeir leggja alúð á að bæta yfir glæp sinn. Síðan komu þeir til gimsteinasalans og sögðu illa farið, að þeir gætu ekki skilað honum öllu aftur, sem þeir hefðu rænt úr húsum hans, því sumt væri ekki lengur í vörslum þeirra. Beiddu þeir hann því, að láta sér nægja silfurkerin og skiluðu þeim; hrósaði hann happi, er hann hafði fengið þau aftur. Eftir það kölluðu þeir á prinsinn og Sjemselníhar og létu þau lofa sér með svardaga, að koma ekki upp um sig. Að því búnu fóru þeir af stað með þeim þremur og gengu ofan að Tígrisfljótinu. Á leiðinni spurði gimsteinasalinn Sjemselníhar eftir trúnaðarambátt hennar og báðum hinum ambáttunum, því hann vissi ekki, hvað af þeim var orðið. „Ég veit ekkert,“ ansaði hún, „nema það, að með okkur var farið út úr húsinu, og að við vorum flutt yfir Tígrisfljótið á þann stað, sem við nú skildum við.“ Þegar prinsinn og Sjemselníhar stigu á land úr bát ræningjanna fyrir handan fljótið, komu varðmenn ríðandi með miklum gný, rétt í því ræningjarnir skutu bátnum aftur frá landi, og reru undan hvað af tók. Varðmannaforinginn spurði prinsinn, Sjemselníhar og gimsteinasalann, hvaðan þau kæmu svo seint, og hver þau væru. Urðu þau svo felmtruð og hrædd um, að þau mundu svara einhverju, sem vekti grunsemd, að þau gátu fyrst engu svarað, en þó tjáði ekki annað en að svara, og hafði gimsteinasalinn orð fyrir þeim, því hann gat best stillt sig. „Herra!“ mælti hann, „fyrst og fremst ábyrgist ég yður það, að við erum ráðvandir íbúar borgar þessarar; en hinir, sem róa þarna á bátnum, eru ræningjar, sem í nótt eð var brutust inn í hús það, sem við vorum í, og fluttu okkur í bæli sitt. Þegar við höfðum herjað á þá með öllum bænum vorum, fengum vér loksins hrært skap þeirra, svo að þeir slepptu oss. Fluttu þeir oss hingað og skiluðu oss aftur nokkru af ránsfénu, eins og þér sjáið.“ Svo mælti hann og sýndi foringja varðmannanna silfurböggulinn, sem hann bar. En fyrirliðinn lét sér ekki þetta nægja, heldur virti hann prinsinn og gimsteinasalann vandlega fyrir sér og mælti: „Segið mér satt, hver er kona þessi? Hvaðan þekkið þið hana, og hvar í borginni eigið þið heima?“ Við þessa spurningu kom fát á þá, og vissu þeir ekki, hverju svara skyldi, en Sjemselníhar hjálpaði þeim úr þessum vandræðum, og veik hún varðmannaforingjanum afsíðis; og jafnskjótt sem hún hafði talað við hann eitt eða tvö orð, fór hann af baki með mestu kurteisi og lotningu, og skipaði mönnum sínum að sækja tvo báta. En er bátarnir komu, lét hann Sjemselníhar stíga út í annan þeirra, en prinsinn og gimsteinasalann í hinn; lét hann tvo af mönnum sínum fara á hvorn bátinn og skipaði þeim að ferja þau heim til sín. Fór þá sinn báturinn í hvora áttina, en nú munum vér fyrst segja af prinsinum og gimsteinasalanum. Til þess að stytta leiðina bauð prinsinn honum að fara heim með sér til hallar sinnar og sagði fylgdarmönnum sínum, hvar hún væri. En þeir reru bátnum að höll kalífans og lentu þar; urðu þeir prinsinn og gimsteinasalinn mjög hræddir, þó þeir ekki létu á bera, því þeir héldu, að þeir mundu verða ofurseldir varðmönnunum og leiddir fyrir kalífann næsta morgun. En ekki var það ásetningur þeirra, heldur beiddu þeir varðmannaforingjann fyrir þá, en hann fékk þeim tvo varðmenn til fylgdar, enda var og langur vegur til hallar prinsins. Þegar þangað kom, voru þeir svo lúnir, að þeir gátu ekki hreyft legg né lið; og prinsinn, sem nú var úrkula vonar um, að hann nokkurntíma mundi hitta Sjemselníhar eftir þenna hryggilega atburð, var svo harmþrunginn út af því, að hann hneig í ómegin í því hann settist í legubekk sinn.

Fór þá sinn báturinn í hvora áttina...

Meðan sumir þjónar prinsins stumruðu yfir honum, nauðuðu sumir á gimsteinasalanum og beiddu hann að segja sér, hvað herra þeirra hefði viljað til. Svaraði hann þeim, að það væru mikil fádæmi, en nú væri ekki tími til að tala um það, og væri þeim nær að hjúkra prinsinum en forvitnast um slíkt. Til allrar hamingju raknaði hann við, og gengu þeir þá burt, sem áfjáðastir voru að spyrja. Var prinsinn svo sjúkur, að hann mátti eigi mæla, og gat ekki svarað vinum sínum og ættingjum nema með bendingum. Um morguninn þegar gimsteinasalinn kvaddi hann, gat hann ekki heldur svarað honum, nema með augnaráði sínu, og með því að taka í hönd honum. En er hann sá, að hann ætlaði að hafa á burt með sér silfur það, er ræningjarnir höfðu skilað aftur, skipaði hann einum af þjónum sínum með bendingum, að bera það fyrir hann. Þegar gimsteinasalinn kom heim, varð mikill fagnafundur, því kona hans, börn og hjú höfðu verið dauðhrædd um, að honum hefði viljað eitthvert slys til. Urðu þau því fegin, þegar hann kom, en það olli þeim kvíða, að útlit hans hafði breyst svo mjög á jafnstuttum tíma, að hann nú var eins og annar maður; leiddi það af áreynslu hans daginn áður, svefnleysi og angist. Til þess að ná sér aftur, fór hann ekki út í tvo daga, og leyfði engum að koma til sín, nema tveimur einkavinum sínum. Á hinum þriðja degi hélt hann það mundi vera sér til heilsubata að hreyfa sig úti, og gekk því á fund kaupmanns nokkurs, sem var góðkunningi hans, og sat hann alllengi í sölubúð hans. Þegar hann stóð upp og kvaddi kaupmann, sá hann konu nokkra álengdar, benti hún honum, og sá hann, að það var trúnaðarambátt Sjemselníhar. Fékk það honum í einu gleði og áhyggju, og gekk hann fljótt leiðar sinnar, og leit ekki við; kom hún á eftir honum eins og hann ætlaðist til. En af því hann gekk hart, kallaði ambáttin til hans, því hún gat ekki fylgt honum, og beiddi hann hvað eftir annað að bíða sín. Lét hann sem hann heyrði það ekki, uns hann kom til musteris eins, er fáir sóttu; vissi hann, að þar mundi enginn vera og fór þangað inn. Ambáttin fór inn með honum; gat hann þar talað við hana og þurfti ekki að óttast, að neinn réði af því, að hann væri í þingum við Sjemselníhar, en það þorði hann ekki, svo aðrir sæju, því hvert mannsbarn í Bagdad vissi, að ambáttin þjónaði henni. Urðu þau fegin að finnast, og beiddi ambáttin hann að segja sér, hvernig farið hefði fyrir honum eftir að þau skildu svo sviplega; hann gerði svo, og beiddi hana síðan að segja sér, hvernig hún hefði komist undan með báðum hinum ambáttunum.

„Ég hélt í fyrstunni eins og þér,” tók ambáttin til máls, „að ræningjarnir væru hermenn kalífans, og mundu vera sendir til að lífláta Sjemselníhar og prinsinn; flýði ég því upp á hið flata þak hússins með báðum hinum ambáttunum, meðan ræningjarnir ruddust inn í herbergið. Við klifruðumst þak af þaki, þangað til við komum að húsi einu, sem góðir menn bjuggu í; vorum við þar um nóttina og fórum næsta morgun heim til hallarinnar. Urðu hinar konurnar hissa, er þær sáu, að Sjemselníhar kom ekki með okkur; sögðum við þeim, að hún hefði orðið eftir hjá einni af vinkonum sínum, og mundi hún láta okkur vita, nær við ættum að sækja hana. Þær létu það gott heita, en ég var utan við mig af hræðslu allan daginn. Þegar nótt var komin, lauk ég upp bakdyrunum, og sá hvar lítill bátur var á síki því, er liggur út í Tígrisfljótið; kallaði ég á ferjumann og beiddi hana að róa fram með báðum bökkum fljótsins, og láta mig vita, ef hann kæmi auga á einhverja tigna konu. Beið ég Sjemselníhar með báðum ambáttunum, sem voru eins hræddar og ég; um miðnætti sáum við sama bátinn koma, reru honum tveir menn, en aftur í skutnum lá kona. Undir eins og hún sté á land, sá ég að það var Sjemselníhar, og varð ég þá óumræðilega glöð. Ég rétti henni hönd mína til stuðnings, og veitti henni ekki af, því hún gat varla staðið upprétt fyrir þreytu. Hvíslaði hún að mér með raunalegum málróm, að ég skyldi sækja sjóð með þúsund gullpeningum í handa báðum hermönnunum, sem hefðu fylgt henni. Skildi ég þá báðar ambáttirnar eftir hjá henni, og beiddi báða hermennina að bíða; kom ég fljótt aftur og fékk þeim féð og borgaði ferjumanninum. Því næst lokaði ég dyrunum og flýtti mér til Sjemselníhar, og hjálpaði til að koma henni til herbergja sinna. Afklæddum við hana og lögðum hana í rekkju; þótti okkur, sem hún mundi gefa upp öndina á hverri stundu. Hún grét og andvarpaði og vildi einskis neyta; gátum við aðeins fengið hana til að súpa á víni öðru hverju. En hinum konunum sögðum við, að hún væri svo yfirkomin af þreytu, að hún þyrfti töluverðrar hvíldar; fengum við þær þannig til að fara burt. Lét hún nú loksins til leiðast fyrir sárbeiðni okkar, og neytti dálítils. En er hún var svo hress, að hún mátti mæla, beiddi ég hana að segja mér, hvernig hún hefði verið svo heppin að sleppa frá ræningjunum. Var hún treg til þess, en sagði mér það þó á þessa leið: „Þegar ég sá ræningjana ryðjast inn með sverð og hnífa, hélt ég að mér og prinsinum væri dauðinn vís. Þótti mér ekkert fyrir að deyja, því ég bjóst við því, að fá að deyja með honum. En í stað þess að ráðast á okkur og höggva okkur niður, settu þeir tvo ræningja til að gæta okkar, en á meðan rændu þeir bæði herbergið, sem við vorum í og það, sem næst var, og bundu ránsféð saman í böggla; síðan báru þeir bögglana burt og höfðu okkur með sér. Á leiðinni spurðu þeir, hvað manna við værum, og lést ég vera dansmey, en prinsinn sagði ég, væri borgarmaður; en er við vorum komin heim til þeirra og þeir virtu oss betur fyrir sér, þá rengdu þeir mig vegna búnings míns og gimsteinaskarts, og trúðu ekki heldur prinsinum; gengu þeir þá fast á okkur, að við skyldum segja þeim sannleikann. Svaraði prinsinn, að hann hefði verið í orlofi hjá gimsteinasalanum, nafngreindi hann, og sagði, að hann ætti húsið. Gall þá einn af ræningjunum við, sem við hugðum vera fyrirliða, og kvaðst þekkja gimsteinasalann, sagði hann vera góðs verðan af sér, þó sjálfur væri hann þess dulinn. Lofaði hann að koma með honum þangað næsta dag, en ekki sagði hann við mættum fyrr vænta lausnar en þeir hefðu heyrt af hans sögusögn, hver við værum; mættum við treysta því, að okkur yrði ekkert gert til meins.“

Sjemselníhar sagði nú enn fremur frá því, er gimsteinasalinn var sóttur, og þau voru gefin laus, ferjuð yfir fljótið og tekin föst af ríðandi varðmönnum. „Ég brá fyrirliðanum á einmæli,“ mælti hún ennfremur, „sagði honum, hver ég væri og að ræningjarnir, sem flýðu á bátnum, hefðu brottnumið mig kvöldið áður, er ég var á leið úr heimsókn hjá einni af vinkonum mínum, en sleppt mér og báðum hinum mönnunum, þegar ég sagði þeim, hver ég var. Þegar ég hafði sagt þetta, fór hann óðara af baki, til að votta mér lotningu sína, og kvað hann sér þykja vænt um, að hann gæti gert mér greiða; lét hann sækja tvo báta, annan handa prinsinum og gimsteinasalanum, en hinn handa mér, skipaði tveimur mönnum á hvorn, og lét þannig flytja oss heim. Vona ég að þeim hafi ekki neitt illt til viljað síðan við skildum, en þess er ég fullviss, að prinsinn er ekki síður sorgbitinn en ég. Gimsteinasalinn á það skilið fyrir greiðvikni sína, að honum sé bættur skaði sá, er hann okkar vegna hefur beðið. Gleymdu því ekki að færa honum í fyrramálið tvo sjóði, og séu þúsund gullpeningar í hvorum, skaltu fá honum þá í mínu nafni og spyrja eftir prinsinum.“ Ég reyndi þá til að leiða henni fyrir sjónir, að henni væri fyrir bestu að bæla nú niður ást sína, eftir slíkar hættur, sem hún hafði svo furðanlega sloppið úr, en hún skipaði mér að þegja og hlýða boðum sínum. Sá ég þá ekki annað sýnna en að leita yður upp, og með því að ég hitti yður ekki heima, þá kom mér til hugar að fara til prinsins, en til þess hafði ég ekki áræði. Ég skildi báða sjóðina eftir hjá kunningja mínum, sem býr hér nálægt; bíðið mín hér stundarkorn meðan ég sæki þá.“

Trúnaðarambáttin kom fljótt aftur og fékk gimsteinasalanum sjóðina, svo mælandi: „Takið við þessu og borgið vinum yðar.“ „Þetta fé er miklu meira en til þess þarf,“ ansaði hann, „en ég dirfist ekki að drepa hendi við náð þeirri, sem tigin og drenglynd kona auðsýnir þjóni sínum; segið henni, að ég alla ævi mína skuli minnast gæsku hennar.“ Því næst komu þau sér saman um, að hún skyldi koma til hans í húsið, þar sem hún fyrst hafði komið til hans, þegar hún ætti að skila einhverju frá Sjemselníhar, eða spyrja eftir prinsinum. Fór þá gimsteinasalinn heim og var stórglaður, því bæði hafði hann nú nóg milli handa til að bæta vinum sínum skaðann, og þóttist viss um, að enginn mundi vita, að prinsinn og Sjemselníhar hefðu verið í húsum hans, þegar rænt var. Morguninn eftir veitti honum hægt að fullnægja vinum sínum, og hafði hann svo mikið afgangs af fénu, að hann gat fengið fullsæmilegan búnað til hins hússins, sem hann nú lét nokkra af þjónum sínum hafa til íbúðar. Gleymdi hann nú háskasemdum þeim, er hann hafði afstaðið, og fór um kvöldið til prinsins; sögðu þjónar hans, að hann kæmi í hæfilegan tíma, því herra þeirra talaði ekki orð, og hefði verið svo á sig kominn síðan þeir skildu, að lífi hans virtist hætta búin. Leiddu þeir hann sem hljóðlegast inn til prinsins; lá hann í rúmi sínu með augun afturlokuð og var sárþjáður. Gimsteinasalinn tók í hönd honum, heilsaði honum og reyndi að hughreysta hann. Þegar prinsinn kenndist við málróm hans, leit hann upp, og höfðu augu hans aldrei verið daprari né raunalegri frá því hann sá Sjemselníhar í fyrsta sinn. Hann tók í hönd gimsteinasalanum og þakkaði honum fyrir, að hann vitjaði svo sorgbitins og ólánsams manns, sem hann væri. Gimsteinasalinn beiddi hann að fást ekki um það, heldur leita sér heilsubata, því hann kvaðst vera hræddur um, að hann væri búinn að gefa allt frá sér og neytti ekki einu sinni nauðsynlegrar fæðu. Þjónarnir, sem viðstaddir voru, gáfu sig þá fram, og sögðu svo vera, að herra þeirra hefði í langan tíma á engu nærst. Gimsteinasalinn nauðaði nú á honum, þangað til hann lét þjóna sína færa sér mat, og tók nú meira til sín af honum en hann hafði gert áður. Síðan skipaði hann þjónunum út, svo hann væri einn með gimsteinasalanum, og tók þá til máls: „Auk óhamingju sjálfs mín, hryggir mig mikillega tjón það, er þér hafið beðið af góðvilja til mín, og er sanngjarnt að ég reyni að bæta yður það. En segið mér fyrst, hvort þér hafið frétt nokkuð af Sjemselníhar síðan við skildum.”

Gimsteinasalinn sagði honum nú það, er hann vissi gerst af sögusögn ambáttarinnar, og hlýddi prinsinn á það grátandi og andvarpandi. Því næst reis hann upp, og varð honum mikið fyrir því, gekk inn í geymslusal og lét þjóna sína binda saman í marga stóra böggla ýmsa dýrindis muni og silfurborðbúnað, og skipaði að bera það til gimsteinasalans. Vildi hann ekki þiggja gjöfina og sagði, að Sjemselníhar hefði ríkulega bætt sér skaðann, en prinsinn stóð fast á honum, að þiggja. Gimsteinasalinn kvaðst fyrirverða sig fyrir slíkri stórmennsku, og eigi geta vottað honum þakklátsemi sína sem skyldi; ætlaði hann þá að fara, en prinsinn beiddi hann að vera hjá sér, og sátu þeir á tali mestalla nóttina. En áður en gimsteinasalinn gengi burt morguninn eftir, beiddi prinsinn hann að setjast hjá sér og mælti: „Þér vitið, að menn í öllum hlutum hafa eitthvert takmark fyrir augum; takmark elskhugans er hin frjálsa eign unnustunnar, og verði hann vonlaus um hana, þá ber honum að verða afhuga lífinu. Þér sjáið, að þannig er komið fyrir mér. Ég hugðist tvívegis hafa náð ósk minni, og var svo á hinn grimmasta hátt slitinn frá unnustu minni. Nú er ekki annað fyrir en dauðinn, og mundi ég sjálfur hafa séð fyrir mér, ef trú vor eigi bannaði slíkt. En ég þarf ekki að taka fram fyrir hendur dauðans, því ég finn glöggt, að hann mun ekki láta mig bíða lengi.“

Að svo mæltu þagnaði prinsinn stynjandi og tárfellandi, og með því að gimsteinasalinn vissi ekkert ráð til að snúa honum frá svo örvæntingarfullum hugsunum, nema að minna hann á Sjemselníhar, og gefa honum nokkra von, þá kvaðst hann undir eins mundu fara heim til sín, því hann væri hræddur um að trúnaðarambáttin hefði þegar leitað sín. „Farið þá,“ mælti prinsinn, „og ef þér hittið hana, þá látið hana skila til Sjemselníhar frá mér, að ef ég dey bráðum, sem ég býst við, þá elski ég hana til hins síðasta andartaks, allt þangað til ég ligg í gröfinni.“

Þegar gimsteinasalinn hafði beðið nokkrar stundir heima hjá sér, kom trúnaðarambáttin, en öll í tárum og í dauðans ofboði; fékk það honum áhyggju og spurði hann óðar, hvað að henni gengi. „Við erum öll frá,“ svaraði hún, „Sjemselníhar, prinsinn, þér og ég. Skuluð þér nú heyra harmasögu þá, er ég heyrði í gær, þegar ég kom heim til mín frá yður. Sjemselníhar hafði vegna einhverrar yfirsjónar látið refsa annarri ambáttinni, sem var við, þegar hún hitti prinsinn í öðru húsinu yðar. Kom illt í ambáttina, og með því að dyrnar á höllinni voru opnar, læddist hún burt, og hefur hún vafalaust sagt einhverjum af geldingunum allt saman. Hin ambáttin, sem var með henni, er líka flúin til hallar kalífans, og er ekkert líklegra en hún hafi sagt honum allt leyndarmálið, því í dag lét kalífinn tuttugu geldinga sækja Sjemselníhar. Mér tókst að læðast burt, til þess að segja yður, hvernig komið er. Ég veit ekki, hvað síðan hefur gerst, en ekki býst ég við góðu. Hvernig sem fer, þá geymið launungarmálið vandlega.“ Hún réði honum þessu næst til þess, að segja prinsinum undir eins, hvernig farið hefði; gekk hún síðan burt í skyndi og beið ekki svars. Enda hefði gimsteinasalinn ekki getað svarað miklu, því hann varð eins og steini lostinn. Hann sá samt, að honum var ekki til setunnar boðið og fór því til prinsins. Sá prinsinn á svip hans, að hann hafði ill tíðindi að segja. „Prins minn!“ mælti gimsteinasalinn, „brynjið yður nú með þolinmæði, staðfestu og hugprýði, og búist við hinu skelfilegasta, sem yður hefur nokkurntíma að hendi borið.“ „Hafið færri orð,“ ansaði prinsinn, „látið mig ekki vefjast í kvalafullum efa, ég er við búinn dauða mínum.“ Því næst sagði gimsteinasalinn honum það, sem ambáttin hafði sagt, og mælti ennfremur: „Yður er ógæfan vís, rísið upp og forðið yður í skyndi; tíminn er dýrmætur. Ofurseljið yður ekki reiði kalífans, né eigið það á hættu, að þér verðið píndur til sagna með píslarfærum.“ Það vantaði minna á, að prinsinn gæfi upp öndina samstundis, af ótta og harmi; samt herti hann upp hugann og spurði gimsteinasalann, hvað hann legði til. „Ekki er annað sýnna,“ svaraði hann, „en að stíga sem skjótast á bak og þeysa burt. Hafið með yður svo marga þjóna sem yður líkar, og leyfið mér að flýja með yður.“ Prinsinn sá ekki annað ráð vænna til undankomu, og skipaði mönnum að búast sem fljótast; hann stakk á sig peningum og gimsteinum, kvaddi móður sína og fór frá Bagdad með gimsteinasalanum og fylgdarliði sínu. Riðu þeir stanslaust, það sem eftir var dags, og mestalla nóttina; urðu þeir sjálfir og hestarnir svo þreyttir, að þeir urðu að nema staðar nokkrum stundum fyrir sólaruppkomu. En sem þeir naumast höfðu kastað mæðinni, réðist á þá fjölmennur ræningjaflokkur. Vörðust þeir að vísu drengilega, en er menn prinsins voru fallnir, urðu þeir að gefast upp, hann og gimsteinasalinn. Ræningjarnir gáfu þeim líf, en rændu þá og flettu klæðum, og tóku frá þeim hestana og allan farangurinn. Þegar þeir voru farnir, mælti prinsinn: „Hefði ekki verið betra, að ég hefði verið kyrr í Bagdad og beðið dauða míns, í hverri mynd sem hann hefði birst mér?“ Gimsteinasalinn leiddi honum fyrir sjónir, að þetta væri ráðsályktun guðs og að honum þóknaðist að reyna þá með þrautum á þrautir ofan; ættu þeir því ekki að mögla, heldur taka slysi þessu, sem hann hefði látið þeim að höndum bera, með auðmjúku hugarfari. „En látum okkur ekki vera hér lengur,“ mælti hann ennfremur, „heldur leitum okkur einhvers skjóls, þar sem okkur verður með fúsum vilja hjálpað í bágindum okkar.“ „Lofið mér að deyja hér,“ ansaði prinsinn, „það stendur á sama, hvort ég dey hér eða annarsstaðar. Hver veit nema Sjemselníhar þegar sé dáin, og ber mér ekki að lifa hana.“ Loksins tókst þó gimsteinasalanum með fortölum sínum að fá hann til að fara með sér. Gengu þeir um hríð, þangað til þeir komu að musteri einu, sem stóð opið; fóru þeir þar inn og lögðust fyrir út í horni. Þegar lýsti af degi, gerðu þeir bæn sína; þá kom maður inn í musterið og baðst fyrir, og er hann að aflokinni bænagjörð ætlaði út, varð honum litið til þeirra; kvaddi hann þá og spurði, hvort þeir væru ókunnugir. Gimsteinasalinn játti því og sagði honum frá því, að þeir hefðu verið rændir og væru þurfandi hjálpar, en vissu eigi, til hvers leita skyldi. Bauð maðurinn þá að liðsinna þeim eftir megni, og beiddi þá að koma með sér heim til sín. Gimsteinasalinn réð prinsinum til að þiggja svo vingjarnlegt boð, því heldur sem uggvænt væri, að einhver kynni að koma, sem þekkti þá, og féllst prinsinn einnig á það. En er maðurinn sá, að þeir stóðu og þinguðu um eitthvað í hljóði, spurði hann, hvort þeir ekki ætluðu að koma með sér. „Það viljum við fegnir,“ ansaði gimsteinasalinn, „en við fyrirverðum okkur að láta nokkurn mann sjá okkur, því við erum naktir.“ Tók þá maðurinn af sér nokkuð af klæðnaði sínum og fékk þeim, svo að þeir gátu skýlt nekt sinni; fór hann síðan með þá heim til sín. Þegar þangað var komið, lét hann fá þeim heilan klæðnað, hvorum um sig, og bera mat og drykk á borð fyrir þá; en þeir neyttu því nær einskis, og var prinsinn svo magnþrota og harmsfullur, að gimsteinasalinn varð hræddur um, að honum væri ekki líft.

Húsráðandinn kom oft til þeirra um daginn, en fór snemma frá þeim um kvöldið, því hann vissi, að þeir þurftu hvíldar. Hlaut gimsteinasalinn fljótt að kalla á hann, til þess að vera með sér hjá prinsinum, meðan hann lá í andarslitrunum; andardráttur hans gerðist þungur og erfiður, og var auðséð, að hann þá og þegar mundi gefa upp öndina. Gimsteinasalinn gekk þá til prinsins og tók hann þannig til orða: „Líf mitt er á förum, eins og þér sjáið, og er ég því feginn, að þér eruð hjá mér á dauðastundinni. Ég dey glaður, og vitið þér, hvað veldur. Það eitt fær mér hryggðar, að mér ekki auðnaðist að deyja í faðmi móður minnar, því hún hefur ávallt haft á mér viðkvæma ást, og mun henni sárna, að fara á mis við hina sorglegu huggun, að veita mér nábjargir og sveipa mig í náklæði. Segið henni, þegar ég er látinn, hversu mér hafi fallið það nær um trega, og biðjið hana í mínu nafni, að flytja lík mitt til Bagdad, svo að tár hennar hrynji á gröf mína og bænir hennar árni mér friðar.“ Hann þakkaði húsráðandanum fyrir gestrisni sína og beiddi hann að geyma lík sitt, þangað til það yrði sótt. Að svo fyrirmæltu andaðist hann.

Daginn eftir lát prinsins fól gimsteinasalinn lík hans varðveislu húsráðandans og fór aftur með kauplest einni til Bagdad. Gekk hann undir eins heim til sín og hafði fataskipti, því næst fór hann til hallar þeirrar, er prinsinn hafði búið í; varð heimilisfólkið hrætt, þegar það sá, að prinsinn var ekki í för með honum. Gimsteinasalinn beiddi að skila til móður prinsins, að hann vildi tala við hana; var honum þá fylgt inn í sal einn, og sat hún þar á meðal margra kvenna. Hann heilsaði henni og tók þannig til máls, með slíkum svip og málróm, að sorgarfregnin ekki leyndi sér: „Guð varðveiti yður og auðsýni yður nægð miskunnar sinnar. Þér vitið, að hann stýrir högum vorum eins og honum þóknast;“ þá greip móðirin fram í og kallaði hátt: „Æ, þér segið mér lát sonar míns;“ að svo mæltu æpti hún aumkvunarlega og hinar konurnar með henni, svo að gimsteinasalinn tárfelldi að nýju. Hún sat lengi og lét bugast af harmi sínum, en loksins beiddi hún hann að segja sér harmsögu þessa og dylja sig einskis. En er hann hafði gert það, spurði hún, hvort prinsinn í andlátinu hefði beðið hann að skila nokkru til sín sér í lagi. Sagði hann henni þá, að honum hefði þótt það sárast, að deyja svo fjarri henni, og hefði hann eigi óskað neins, nema þess að hún léti flytja lík hans til Bagdad.

Árla næsta morgun fór hún af stað með konum sínum og þrælum. Gimsteinasalinn, sem hún hafði haldið hjá sér þangað til, gekk nú heim hryggur í huga og horfði til jarðar. Mætti hann á leiðinni konu, og sá að það var trúnaðarambátt Sjemselníhar. Hún var í sorgarbúningi og grét, og fylgdi hún honum heim. Þegar þau voru þangað komin, stundi hann þungan og spurði, hvort hún hefði frétt dauða prinsins og gréti þess vegna. „Er hann dáinn, prinsinn elskulegi?“ mælti hún, „hann hefur þá ekki lifað Sjemselníhar sína lengi. Fögru sálir, hvar sem þið eruð, þá munuð þið fagna, því nú megið þið njótast. — Líkamir ykkar voru því til fyrirstöðu, að óskum ykkar yrði framgengt, nú hefur guð losað ykkar við þá, til þess að samtengja ykkur.“ Gimsteinasalinn vissi ekki af fráfalli Sjemselníhar, og tók nú fyrst eftir því, að ambáttin var í sorgarbúningi. „Er Sjemselníhar dáin?“ mælti hann og varð hálfu hryggari en áður. „Hún er dáin,“ svaraði ambáttin grátandi, „en áður en ég segi yður frá hinum minnilegu atvikum andláts hennar, þá segið mér, á hvern hátt prinsinn andaðist, því ég mun alla ævi trega hann ásamt húsmóður minni, hinni elskulegu Sjemselníhar.“ Gimsteinasalinn gerði sem hún beiddi, og er hann hafði sagt henni allt, sem gerst hafði, þangað til móðir prinsins lagði af stað, tók ambáttin þannig til máls: „Þér munið, að ég sagði yður fyrr, að Sjemselníhar var sótt til hallar kalífans, því svo var, sem ég hafði getið til, að báðar ambáttirnar höfðu sagt honum frá ástum þeirra, prinsins og Sjemselníhar, og hafði hann haldið próf yfir hvorri um sig. Nú munuð þér ætla, að hann hafi orðið afarreiður Sjemselníhar, og brunnið af afbrýði og löngun til að hefna sín á prinsinum. En fjarri fór því; hann aumkvaði Sjemselníhar, og er vel líklegt, að hann hafi kennt sér sjálfum um, að svona fór, af því hann hafði leyft henni að ganga út fylgdarlaust. Fórst honum svo óvenjulega við hana, að þessi tilgáta mín hlýtur að vera rétt. Hann fagnaði henni með glöðu yfirbragði, en hún gekk fram fyrir hann án alls ótta og undrunar; sá hann hversu hún var hnuggin og mælti: „Sjemselníhar! Ég má ekki sjá þig koma með svo hryggum svip, og fær það mér mikillar sorgar. Þú veist hversu brennandi ást ég hef haft á þér, og hef ég sýnt þér svo mörg merki þess, að þú mátt vera sannfærð um það. Ég er ekki hverflyndur, og aldrei hef ég elskað þig heitar en nú. Þú átt óvini, og þeir hafa borið mér ófagrar sögur um háttalag þitt, en allt, sem þeir hafa sagt, hef ég látið sem vind um eyrun þjóta. Útrýmdu því þunglyndi þínu og bústu til að veita mér ljúfa og unaðssama skemmtun í kvöld, eins og þú hefur svo oft gert að undanförnu.“ Slík og önnur vinmæli hafði hann við hana, og vísaði henni til skrautlegs herbergis við hliðina á herbergi hans sjálfs. Beiddi hann hana að bíða sín þar.

Þótt Sjemselníhar byggi yfir huggunarlausum harmi, viknaði hún samt innilega af slíkum virðingarmerkjum, en því betur sem hún fann, hversu mikið gott hún átti kalífanum upp að inna, því sárar sveið henni, að vera skilin frá prinsinum, sem hún unni svo heitt, að hún gat ekki án hans lifað. Þetta hafði nú gerst, þegar ég talaði við yður, og sögðu mér frá því konur þær, er viðstaddar voru. En þegar ég kom frá yður, fór ég til Sjemselníhar og var sjónarvottur að því, er fram fór um kvöldið. Hitti ég hana í herbergi því, sem ég fyrr nefndi, og af því hún þóttist vita, hvaðan ég kæmi, beiddi hún mig að koma til sín og sagði svo enginn heyrði: „Ég þakka þér innilega fyrir greiða þann, er þú hefur gert mér; ég veit vel, að það er hinn síðasti.“ Hún sagði ekki meira, en ég fékk ekki færi á að segja henni neitt til huggunar. Um kvöldið kom kalífinn inn í herbergið, og léku þá ambáttir Sjemselníhar á hljóðfæri. Var undir eins borið á borð; kalífinn tók Sjemselníhar við hönd sér og lét hana setjast í legubekkinn hjá sér; tók hún svo nærri sér að gera sér upp blíðlæti við hann, að hún dó rétt á eftir, því óðar en hún var sest niður, hné hún aftur á bak. Við héldum eins og kalífinn, að það hefði liðið yfir hana; en hvernig sem við leituðumst við, var ómögulegt að vekja hana til lífs. Kalífinn gat ekki að sér gert að gráta og heiðraði hana með tárum sínum. Áður en hann gekk aftur til herbergis síns, skipaði hann að mölva sundur öll hljóðfærin og bera líkið inn til sín. Sat hann yfir því alla nóttina, en er birti af degi, sagði hann fyrir um greftrun hennar og skipaði að lauga líkið, sveipa það náklæði og flytja það í skrautlegan legstað. Fyrst nú lík prinsins verður flutt til Bagdad, þá skal ég sjá svo um, að það verði lagt í sömu gröfina.“ Gimsteinasalinn kvaðst ætla það ógjörlegt vegna kalífans, en ambáttin svaraði: „Þér munuð sjálfur játa, að það er mögulegt, því ég get sagt yður, að kalífinn hefur gefið öllum ambáttum Sjemselníhar frelsi og ætlað þeim árlegan forlagseyri. Mig hefur hann sett til að gæta grafarinnar, og veitt mikið fé, bæði gröfinni til viðhalds, og mér til viðurlífis. Að öðru leyti mun kalífanum því síður mislíka það, sem honum var kunnugt, að þau Sjemselníhar og prinsinn elskuðust, og mislíkaði það ekki.“ Féllst þá gimsteinasalinn á fyrirætlun hennar og beiddi hana að fylgja sér til legstaðarins, svo að hann mætti gera þar bæn sína. En heldur en ekki undraðist hann, er hann sá ógrynni fólks, bæði karla og konur, þyrpast þangað frá Bagdad, og var það slíkur grúi, að ómögulegt var að komast nálægt, og hlaut hann að standa langt í burtu. „Nú held ég áformi yðar megi verða framgengt,“ mælti hann við ambáttina, er hann hafði gert bæn sína, „við þurfum ekki annað en að segja það, sem við vitum um elsku þeirra beggja, og það einkum, að prinsinn andaðist því nær á sömu stundinni og hún. Áður en lík hans kemur, mun allur borgarlýður flykkjast saman og krefjast þess, að hans lík verði ekki skilið frá líki hennar.“ Ráð þetta heppnaðist, og daginn, sem von var á líkinu, fór mesti manngrúi tuttugu mílur vegar, til að taka á móti því. Trúnaðarambáttin beið við borgarhliðin og beiddi móður prinsins í nafni allrar borgarinnar að leyfa, að lík beggja elskendanna, sem frá fyrstu byrjun ástarinnar allt fram í andlátið höfðu verið sem einn maður, yrðu lögð í sömu gröf. Móðirin leyfði það, og var líkið jarðað við hlið Sjemselníhar ásjáandi ótölulegum manngrúa. Síðan hafa bæði íbúar Bagdads og útlendir átrúendur Mahómets úr öllum áttum haft legstað þenna í miklum heiðri, og sækja þangað enn til að gera bæn sína.

Sagan af Kamaralsaman kóngssyni og Badúr kóngsdóttur

FRÁ 230. TIL 250. NÆTUR.

Kaledan heitir ey nokkur í meginhafinu og er tuttugu daga sigling til hennar frá ströndum Persalands. Er henni skipt í allmörg stór fylki og eru þar blómlegar og fjölmennar borgir. Eyjan er konungs ríki, og réði yfir henni í fyrndinni konungur, er Sjaksaman hét. Hann átti fjórar eiginkonur og voru allar konungadætur, en auk þeirra hafði hann sextíu hjákonur. Taldi hann sig giftumestan allra konunga í heimi, því ársæld og friður breiddi blessun yfir allt hans ríki. Samt var honum eitt að angri, að hann átti engan erfingja að ríki sínu, en var sjálfur kominn að fótum fram; vissi hann ekki, hverjum hann ætti að kenna um gæfuleysi þetta. Þótti honum það, sem von var, vera hið mesta ólán að deyja erfingjalaus. Í langan tíma duldi hann angur sitt út af þessu, og gekk það því nær honum, sem hann gerði sér meira far um að láta ekki á því bera. En þar kom loksins, að honum varð ómögulegt að þegja lengur, svo að hann tjáði vesír sínum einslega harma sína og spurði hann, hvort hann gæti kennt sér nokkurt ráð til að umflýja ógæfu þá, er yfir vofði. Þá svaraði hinn vitri vesír þannig: „Yðar hátign mundi fljótt veitast ráð við því, ef því væri svo varið, að mannleg hyggindi fengju nokkuð að gert. En því er verr, ég hlýt að játa, að mannleg viska og reynsla má sín hér ekkert, og er eina úrræðið í slíkum vandræðum, að snúa sér til guðs. Hinum alvitra og almáttuga drottni þóknast oft að senda oss mótlæti, einmitt þegar allt leikur í lyndi, og vér hugsum síst til hans, til þess að vér finnum til almættis hans og minnumst þess, að vér höfum ekkert af sjálfum oss þegið, heldur allt frá honum. Meðal þegna yðvarra eru sumir, sem öðrum fremur leggja stund á að tilbiðja hina æðstu veru, og fyrir guðs sakir leggja á sig allskonar meinlæti og vanda lifnað sinn kostgæfilega. Það er því mín tillaga, að þér látið útbýta ríflegum ölmusum meðal þessa guðhrædda fólks, og skorið á það, að leggjast á eitt með yður í bænagjörð. Hver veit nema einhver meðal þess sé guði svo þóknanlegur, að hann uppfylli yðar innilegu ósk.“ Sjaksaman leist vel á þetta viturlega ráð og þakkaði stórvesír sínum af öllu hjarta. Sendi hann án tafar ríflegar ölmusur til allra þeirra félaga, er stunduðu heilagleik og guðhræðslu, og stefndi forstöðumönnum þeirra á sinn fund. Veitti hann þeim fyrst hófsamlega máltíð, sagði þeim síðan, hvað sér byggi í huga og beiddi þá að sjá svo um, að hinir guðhræddu menn, sem þeir ættu yfir að segja, bæðu fyrir sér.

Og sjá, ekki leið á löngu, að ein af konum konungs varð barnshafandi, og ól hún sveinbarn að liðnum reglulegum meðgöngutíma. Til þess að votta þakklátsemi sína fyrir þetta mikla happ, sendi Sjaksaman konungur aftur ölmusur til hinna helgu félaga, og voru þær miklar, eins og von var, því hann var stórglaður og stórríkur. Voru margar dýrðlegar hátíðir haldnar í minningu þess, að kóngsson var fæddur, bæði í höfuðborginni og hvarvetna í ríkinu. Jafnskjótt sem hann var fæddur, var hann borinn til föður síns, og þótti honum sveinninn svo fagur, að hann kallaði hann Kamaralsaman (þ.e. máni sinnar aldar). Vandaði hann uppeldi hans með mestu alúð og lét sér annt um uppfræðingu hans, þegar hann var kominn á þann aldur. Voru Kamaralsaman fengnir hinir bestu kennarar og hinir vitrustu siðameistarar, sem til voru í öllu landinu. Menn þessir, er gæddir voru allskonar fróðleik, listum og mannkostum, sáu undir eins, að kóngsson var bæði næmur og námfús, og veitti hægt að nema allar vísindagreinir. Seinna meir nam hann allskonar líkamlegar listir og varð slíkur afbragðsmaður til alls atgjörvis, að allir dáðust að honum, sem hann þekktu, en enginn þó eins og faðir hans.

Kamaralsaman

Þegar kóngsson var fimmtán ára gamall, ásetti konungur sér af föðurlegri elsku sinni að afsala sér ríkinu honum í hag, og fór hann þessum orðum við vesírinn, sem hann trúði best: „Ef sonur minn er aðgjörðalaus í æsku sinni, þá er ég hræddur um að hann missi hinar frábæru gáfur, sem náttúran hefur svo ríkulega veitt honum, og ekki þær einungis, heldur týni hann því niður, sem hann hefur numið í hinu góða uppeldi, sem ég veitti honum af föðurlegri elsku. Ég er nú kominn á þann aldur, að ég þarf hvíldar við, enda þreyi ég hana líka; hef ég því ásett mér að afsala mér ríkisstjórn, og ætla, það sem eftir er ævinnar, að láta mér nægja þá gleði, að sjá hann stjórna. Hvernig líst þér á þetta, fornvinur minn?“

Stórvesírinn þekkti herra sinn og hafði vit til þess að mótmæla ekki ráðsályktun hans beinlínis, þótt hann hefði margar ástæður til; lést hann fúslega fallast á fyrirætlun hans og mælti: „Orð yðar votta föðurlegt ástríki, og er mér fögnuður að hlýða á þau; en að vísu mætti ísjárvert þykja að leggja á jafnungar herðar svo þunga byrði, sem það er, að stjórna voldugu og miklu ríki. Yðar hátign hefur fullkomna ástæðu til að kvíða því, að iðjuleysi muni spilla hinni göfugu sál sonar yðar; en er þá ómögulegt að fá honum annað starf? Væri ekki ráð að láta hann kvongast? Hjónabandið er óskaráð til að snúa ungum mönnum frá óreglulegum lifnaði. Gæti yðar hátign um leið veitt honum sæti í ríkisráði yðru; mætti hann þá smámsaman sjá, hvernig hann síðan á að halda við dýrð og vegsemd ríkisins, og gætuð þér afsalað yður ríkisstjórn, ef yður sýndist hann vera vaxinn svo háleitu ætlunarverki.“ Konungi virtist þetta hyggilegt ráð og gerði boð eftir syni sínum, jafnskjótt sem stórvesírinn var kominn út. Kóngsson hafði aldrei verið vanur að koma á fund föður síns nema á tilteknum tíma dags, og brá honum því í brún, er hann fékk boð þessi. Gekk hann því ekki fram fyrir hann með sonarlegri djörfung, eins og hann var vanur, heldur heilsaði hann honum með djúpri lotningu og stóð frammi fyrir honum, horfandi til jarðar. Soldán tók eftir þessu og sagði því til að hughreysta hann: „Sonur minn! Geturðu getið upp á, hvers vegna ég hef gert boð eftir þér?“ „Herra!“ svaraði kóngssonur, „guð einn sér, hvað í hjartanu býr, en ég vil glaður heyra skipanir yðar hátignar.“ „Þá skaltu vita,“ segir soldán, „að ég ætla að láta þig kvongast; hvernig líst þér á það?“ Kóngssyni líkuðu illa þessi tíðindi, og kom á hann fát; hann svitnaði um ennið og vissi ekki, hverju svara skyldi. Svaraði hann þannig eftir langa umhugsun: „Herra! Fyrirgefið mér, að mér bregður svo mjög við þessi tíðindi; ég er enn svo ungur, að mér hefur aldrei slíkt til hugar komið. Veit ég ekki einu sinni, hvort ég nokkurntíma muni ráðast í að kvongast, ekki einungis vegna áhyggju þeirrar, sem konur valda, heldur letja mig líka orð hinna mestu skálda vorra, er bregða þeim um illsku og ótryggð. Eitt þeirra kemst þannig að orði:

Ef um fljóð fírar

fræðast vilja,

veiti ég sönn svör,

því ég sjálfur reyndi;

hærist höfuð

eða hverfi auður,

er ást þeirra

öll á förum.

Varast því, vinur,

að víf þig ginni,

ef þig guðs götu

ganga fýsir;

firrist þroska

sá, er fljóðum lýtur,

ungur sveinn,

verður aldrei nýtur.

Nú má vera að mér einhverntíma snúist hugur; en „þá koma tímar, þá koma ráð,“ og er nógur tíminn þangað til að hugsa um kvonfang.“

Soldán hryggðist mjög af þessu svari sonar síns, því hann sá, að hann var með öllu ófús að hlýðnast vilja hans. Allt fyrir það vildi hann samt ekki taka þessa undanfærslu hans eins og mótþróa og óhlýðni, eða beita sínu föðurlega valdi til að kúga hann, og svaraði hann honum því á þessa leið: „Ég ætla enga nauðung að gera þér, heldur veita þér langan umhugsunar frest, svo þér geti skilist, að kóngssonur sá, sem ríki á að erfa, hlýtur fyrst og fremst að sjá sér fyrir erfingja. Ég vona fyrir víst, að þú munir ráða það úr, sem báðum okkur er æskilegast, og hlakka ég til að sjá mig endurborinn í börnum þínum.“ Soldán hreyfði nú ekki frekar við máli þessu, en veitti syni sínum allt frá sama degi sæti í ríkisráðinu og gerði allt sitt til þess, að hann yrði sem ánægðastur með kjör sín við hirðina. En að ári liðnu kallaði hann son sinn aftur á sinn fund og mælti: „Sonur minn! Hefur þú hagnýtt þér tímann vel til þess að hugleiða áform mitt, er ég gerði þér uppskátt í fyrra? Færistu enn sem fyrri undan að veita mér þessa gleði, sem ég vænti mér til handa af sonarlegri hlýðni þinni? Ætlarðu að láta mig deyja án þeirrar huggunar, að sjá ætt mína margfaldast?“ Í þetta skipti var kóngsson stilltari en í fyrra skiptið, og svaraði hann eftir stutta umhugsun skýrt og einarðlega: „Herra! Ég hef sannarlega íhugað það vandlega, en þegar ég hafði skoðað huga minn til hlítar, gerðist ég enn öruggari í áformi mínu, að kvongast aldrei. Hin endalausa ógæfa, sem konur hafa valdið á öllum öldum, eins og lesa má í sagnaritum vorum, og heyra má dags daglega, er mér sannarlega fullkomin ástæða til að sneiða hjá allri sambúð við þær meðan ég lifi. Yðar hátign mun því fyrirgefa mér, að ég lýsi yfir því, að það er árangurslaus fyrirhöfn, að eggja mig til kvonfangs.“ Að svo mæltu gekk hann fljótt í burt og stóð ekki við til að heyra svar föður síns. Mundi hverjum öðrum konungi hafa veitt örðugt að bæla niður reiðina, þar sem slík ofdirfska var sýnd, en konungurinn hefði óumræðilega ást á syni sínum og vildi reyna allt með góðu, áður en hann beitti valdi. Sagði hann stórvesír sínum samt frá skapraun þeirri, er sonur sinn hefði gert sér: „Ég fór að ráði þínu,“ mælti hann, „en Kamaralsaman er nú ennþá móthverfari áformi mínu en í fyrra skiptið, og hefur hann mælt í móti vilja mínum með svo ósvífnum orðum, að ég varð að taka á allri stillingu minni, svo að ég ekki léti hann gjalda réttlátrar reiði minnar. Þeir, sem sækjast eins eftir barneign og ég sóttist eftir þessum syni mínum, eru meira en meðalflón, því þeir svipta sig öllum friði lífs síns.“ „Herra!“ svaraði vesírinn, „með þolinmæðinni koma menn miklu til leiðar í heimi þessum. Ég fullyrði ekki, að hún sé einhlít í þessu máli, en þér þurfið aldrei að iðrast þess, þó þér veitið syni yðar ennþá eins árs umhugsunarfrest. Ef hann á þeim tíma lætur eftir vilja yðar, þá getið þér ekki ætlast til meiri launa fyrir föðurlegt langlundargeð; en ef hann þverskallast eins og fyrri, þá hafið þér hina gildustu ástæðu til að segja honum í viðurvist ríkisráðsins, hversu nauðsyn beri til, að hann kvongist, ríkisins vegna. Er þá ólíklegt, að hann vogi að óhlýðnast skipun yðvarri á svo lotningarverðri samkomu, sem þér heiðrið með návist yðvarri.“ Svo annt sem soldáni var um að sonur hans kvongaðist, lét hann þó til leiðast að hlýða hinu viturlega ráði vesírsins, og veitti hann syni sínum enn þá eins árs umhugsunarfrest.

Þegar vesírinn var farinn, gekk soldán til Fatíme, móður Kamaralsamans. Hafði hann fyrir löngu sagt þessari konu sinni allan vilja sinn um kvonfang hans, og sagði hann henni nú hryggur frá því, hversu hann hefði staðið í gegn vilja sínum, og hvílíkt umburðarlyndi hann sjálfur hefði sýnt. Beiddi hann hana um leið að tala rækilega um fyrir syni þeirra, þegar færi gæfist, og láta hann skilja, að ef hann héldi áfram slíkri þverúð og þrjósku, þá mundi þar koma loksins, að hann iðraðist beisklega eftir háttalag sitt. Fatíme hlýddi eiginmanni sínum, og í fyrsta skipti, sem Kamaralsaman kom til hennar, sagði hún honum, að hún hefði heyrt, hversu hann færðist undan hjónabandinu og væri sér raun að því, að hann hefði veitt föður sínum slíkt sorgar- og þykkjuefni. „Góða móðir!“ ansaði kóngsson, „ef þér elskið mig, þá minnið mig ekki á þetta hvimleiða málefni. Þætti mér illt, ef ég freistaðist til að segja nokkuð það, er skerða kynni lotningu þá, sem mér ber að sýna yður.“ Af svari þessu réði Fatíme, að sonur sinn mundi enn vera of æstur, og lét því þetta liggja í þagnargildi um tíma. En nokkru seinna hélt hún, að hann mundi vera fúsari að hlýða á áminningar sínar, og tók þá þannig til máls: „Seg mér fyrir alla muni, elsku sonur, af hvaða ástæðum ertu svo tregur til að kvongast? Ef þú ekki ber annað fyrir en vonsku og ótryggð kvenna, þá eru engar ástæður marklausari. Fer því fjarri, að ég vilji verja vondar konur, sem ekki eru allfáar, en það væri hið mesta óréttlæti, að dæma allar eftir hinum einstöku. Ef þú gerir svo, því snýr þú þá ekki eins huganum til hinna mörgu vondu konunga, höfðingja og soldána, sem illræmdir eru í sögunni fyrir grimmleika, sællífi og harðstjórn? Þú gætir eins dæmt þitt eigið kyn eftir þessum einstöku dæmum. Trúðu mér, það eru eins margir vondir karlmenn til og vondar konur; ég skírskota til sögunnar, því hana hef ég lesið ekki síður en þú. Eða heldur þú, að skírlífar og ástúðugar konur, sem giftar eru slíkum mannhundum, séu of sælar? Þú mátt skammast þín, sonur minn, að gera kyni móður þinnar svo rangt til.“ „Móðir mín góða!“ ansaði kóngsson, „ég efast ekki um, að til séu margar hreinlífar, vænar og elskuverðar konur. Guð gæfi að þær væru allar líkar yður! En það þykir mér verst, að maðurinn kýs oft í óvissu, þegar hann kvongast, og oft er honum ekki gefinn kostur á að kjósa. Ef ég nú léti eftir ákafri ósk föður míns og réði það af, að kvongast, hverja konu ætli hann þá gæfi mér? Líklega einhverja kóngsdóttur frá nágrannalöndunum, og það ekki þá sem fegurst væri og elskuverðust, heldur þá, sem veitti ríki voru og ætt vorri mesta hagsmuni með auðlegð og veldi. Mundi ég ekki verða spurður að, hvort mér yrði kóngsdóttir að skapi, heldur yrði ég að taka hana eins og hún væri, og er mér lítill hugur á því. En hugsum okkur nú, að hún væri fögur ásýndum, hver ábyrgist mér þá innri mann hennar? Því ekki stendur mér á sama, hvort hún er vitur eða óvitur, hvort hún er ljúflynd eða geðvond. Ekki mun sú kona verða mér að skapi, sem ekki getur talað um annað merkara en klæðnað, skart og þesskonar hégóma, og því síður sú, sem er þóttafull, reigingsleg, duttlungasöm og þrætugjörn. Hin fyrrnefnda mundi sóa út öllu fé ríkisins með heimskulegu óhófi í klæðaburði, gimsteinum og fánýtu glingri, og hin síðarnefnda mundi gera mér lífið þungbært, svo að ég mundi eldast fyrir tímann. Þessar ástæður virðast mér vera fullgildar til þess að hafna hjónabandinu. En þó einhver kóngsdóttir væri lýtalaus að öllu leyti, þá veit ég ótalmargar merkari ástæður, sem mundu styrkja mig enn betur í áformi mínu.“ „Hvað áttu við, sonur minn!“ ansaði Fatíme, „hefurðu fleiri ástæður? Mér þætti gaman að heyra þær. En þær, sem þú hefur komið með, eru svo lítilsverðar, að ég get hrakið þær með einu orði.“ „Látið sjá, móðir mín!“ ansaði Kamaralsaman, „og hrindið þeim, sem fyrir liggja.“ „Ég þarf ekki annað en geta þess,“ mælti Fatíme, „að kóngssonur sá, sem hefur gifst svo illa, sem þú sagðir, á hægast með að losna við slíka byrði með því að reka konuna frá sér. Með því afstýrir hann í einu tjóni sjálfs sín og ríkisins. „En er það ekki hryggilegt,“ svaraði kóngsson, „að neyðast til að grípa til slíks óyndisúrræðis? Mundi hann ekki lifa við betri orðstír og rósamari í huga, ef hann aldrei legði sig í þessa hættu?“ „Fyrst svona liggur í þér, sonur,“ svaraði Fatíme, „þá verður þú hinn síðasti konungur af ætt hinna nafnkunnu konunga á eynni Kaledan.“ „Kæra móðir!“ mælti Kamaralsaman, „mig langar ekki til að lifa föður minn, og væri eigi svo undarlegt þó ég dæi á undan honum, því mörg börn hafa orðið skammlífari foreldrum sínum. Hvernig sem fer, þá er það sómi fyrir konungaætt, að líða undir lok með miklum konungi. Ég skal gera mitt til, að ég verði enginn ættleri.“

Eftir þetta átti Fatíme oft áþekkar orðadeilur við son sinn, en hann hafði jafnan nægar ástæður í móti, sem hún fékk eigi hrakið, og lét hann ekki af sínu máli. Leið svo árið, og einhvern dag var hátíðleg ráðsamkoma, voru þar bæði stórvesírinn og aðrir vesírar, helstu embættismenn og herforingjar; segir þá soldán við son sinn: „Sonur minn! Ég hef fyrir löngu látið í ljósi við þig hina áköfustu ósk mína, að þú kvæntist, og hugði ég að þú mundir vera mér eftirlátari, þar sem ég fór ekki fram á neitt ósanngjarnt. Nú er þú hefur þreytt þolinmæði mína, svo að hún er á enda, þá birti ég þér hið sama og fyrr í viðurvist alls ríkisráðsins. Hér er ekki einungis undir því komið, að þú fullnægir föður þínum, sem þú ekki hefðir átt að sýna mótþróa, heldur útheimtir velferð ríkisins það, og allir þessir menn óska þess ásamt mér. Seg því vilja þinn, og svo að ég geti eftir því gert ráð mitt.“ Svaraði þá kóngsson með slíkum ofstopa, að faðir hans, eins og von var, varð stórreiður út af óvirðingu þeirri, er sonur hans sýndi honum í viðurvist ráðsins, og kallaði hátt: „Ertu svo ósvífinn, ættlerinn þinn, að tala slíkum orðum til föður þíns og konungs?“ Lét hann síðan flytja hann í turn einn, sem í langan tíma hafði verið óbyggður, var hann lokaður þar inni; var honum fengið rúm, nokkrar bækur og einn þræll til þjónustu. En kóngsson tók það ekki nærri sér, úr því honum gafst kostur á að lesa bækur í góðu næði. Um kvöldið gerði hann bæn sína, og þegar hann hafði lesið nokkra kapítula í kóraninum með sömu hugarró, sem væri hann í herbergjum hallarinnar, þá lagðist hann til hvíldar, en slökkti samt ekki á lampanum, er brann hjá rúmi hans.

Í turninum var brunnur, og bjó í honum á daginn álfkona ein, að nafni Maimúne, dóttir Damríats, andakonungs. Þegar hún sveif um miðnættið upp úr brunninum til þess að fljúga um víða veröld, eins og hún átti vanda til, sá hún ljósið í fangelsi Kamaralsamans og þótti henni það kynlegt. Fór hún þar inn og gaf engan gaum að þrælnum, sem svaf við dyrnar; leið hún inn að hinu skrautlega rúmi, og sá að einhver lá í því. Ábreiðan huldi andlit kóngssonar til hálfs; lyfti álfkonan henni og sá unglinginn, sem var svo fríður, að hún aldrei hafði svo fagran litið á öllum ferðum sínum. Hugsaði hún með sér: „Hversu dásamlegur mun hann vera, þegar augu hans opnast, sem nú eru hulin hinum fagurmynduðu augnalokum? Hvernig gat hann, svo tiginn maður, bakað sér svo óvirðulega meóferð. Viti það himinn, að ég skal honum ekkert mein gera, og ekki þola, að neinn komi honum of nærri; skal ég hjálpa honum úr vandræðum hans.“ Hún gat ekki þreyst á að dást að kóngssyni, en að endingu kyssti hún á enni hans og báða vanga, lagði síðan ábreiðuna í samt lag yfir hann og flaug svo á burt, að hann ekki vaknaði. Þegar hún var komin upp í miðlofts geiminn, varð hún vör við vængja súg, beindi flug eftir honum og sá, að þar fór andinn Danesj, sonur Sjamhurasj. Hann var einn af öndum þeim, er höfðu gert uppreisn gegn guði, en Maimúne var í tölu þeirra, sem hinn mikli Salómon hafði þröngvað til að lúta guði, og var henni því gefið vald yfir Danesj. Mundi Danesj feginn hafa flúið úr vegi fyrir henni, en hann var kominn svo nálægt, að ekki var annars kostur en annaðhvort að berjast eða gefa sig upp, og þann kost tók hann og beiddi hana að sverja sér við guðs háleita nafn, að hún skyldi ekki gera sér mein; kvaðst hann lofa henni því sama. Svaraði þá Maimúne í reiði: „Þinn bölvaði andi! Hvað getur þú grandað mér? Ég er ekki hrædd við þig. En ég skal eigi synja þér þeirrar miskunnar, sem þú beiðist og henni heiti ég þér með svardaga. En seg mér nú: hvaðan ber þig að? Hvað hefur þú aðhafst í nótt og hvað hefur þú séð?“ Svaraði þá Danesj: „Fagra álfkona! Ég skal þá segja þér, fyrst þig fýsir að vita það, að ég kem frá endimörkum Kínlands, þar sem hinar ystu eyjar þessa hnattarhelmings liggja fyrir landi. Kínland er eitthvert hið stærsta og voldugasta ríki í heimi, og undir það liggja eyjar þær, er ég nefndi. Ghaiur heitir sá, sem nú er konungur yfir Kínlandi, og á eina dóttur barna, sem er fegri öllum konum, er verið hafa frá upphafi heimsins. Hvorki ég né þú, engir andar af þínu kyni eða mínu, og enginn mennskur maður á völ á hæfilegum orðum til að lýsa henni nokkurnveginn. Hið svarta hár hennar er svo sítt, að það tekur ofan á fætur, og svo mikið, að þegar hún hefur sett það í lokka, er það áþekkt afarstórum vínþrúgum. Undir hári þessu ljómar hið fegursta enni, slétt sem hin skærasta skuggsjá; hin svörtu augu hennar tindra sem eldur, nefið er hvorki of stutt né of langt; munnurinn lítill og purpurarauður, tennur hennar eru sem tvær perluraðir skínandi hvítar. Málfæri hennar er sætt og fagurt, og orðin lýsa fjörugum anda. Brjóst hennar eru hvítari en hið dýrmætasta alabastur. Af þessari lauslegu lýsingu máttu ráða, að engin fegri kona er til á jarðríki. Sá sem eigi þekkir konunginn, föður hennar, mætti halda, að hann tilbæði hana, því enginn unnusti getur gert slíkt fyrir unnustu sína, sem hann gerir fyrir hana. Hinum afbrýðisamasta manni hefur ekki dottið slíkt í hug, sem hann hefur upphugsað af fyrirhyggju sinni, til þess að gera öllum, nema hinum tilvonandi eiginmanni hennar, ómögulegt að komast að henni. En svo að henni ekki leiðist í einsetu þeirri, er hann hefur fyrirbúið henni, þá hefur hann látið reisa sjö hallir handa henni, og hefur enginn séð eða heyrt getið um neitt, er við þær jafnist. Hin fyrsta er úr fjallakristall, önnur úr eiri, þriðja úr verkuðu stáli, fjórða úr enn dýrmætara málmi en báðar hinar síðastnefndu, fimmta úr onyx, sjötta úr silfri, og hin sjöunda úr skíru gulli. Húsbúnaður hverrar hallar er óviðjafnanlega fagur, og samsvarar efni því, sem höllin er gerð af; lystigarður fylgir hverri höll og vantar þar eigi grasbekki, urtabeð, vatnsstæður, gosbrunna, rennur, fossa og trjáþyrpingar, er sólin fær eigi skinið í gegnum, en enginn garðurinn er öðrum líkur, heldur sitt fyrirkomulag í hverjum. Hinir voldugustu konungur nágrannalandanna heyrðu sagt af hinni óviðjafnanlegu fegurð kóngsdóttur, og gerðu því út sendiboða til að biðja hennar sér til handa. En konungurinn, faðir hennar, vildi því aðeins gifta hana, að hún sjálf samþykkti, en henni varð enginn ráðahagur að skapi. Fóru sendiboðarnir heim við svo búið, en voru samt ánægðir, því þeim hafði verið sýnd mikil virðing og kurteisi.

Þinn bölvaði andi, hvað getur þú grandað mér?

Kóngsdóttirin sagði einu sinni við föður sinn: „Þú vilt gifta mig, og hyggur, að það sé mér til gleði. Ég kann þér þakkir fyrir það, en hvar mundi ég finna svo skrautlegar hallir og svo inndæla aldingarða sem hér hjá þér? Þar að auki lætur þú mig hafa fullt frelsi, og er mér sama virðing sýnd og sjálfum þér. Slíka hagsmuni veitir ekkert land í heimi og enginn eiginmaður, hver sem hann er. Mennirnir vilja ætíð drottna, og mig fýsir lítt að hlýða öðrum.“

Meðan á þessu stóð, komu enn fleiri sendiboðar, og loksins frá konungi einum, sem var auðugri og voldugri en allir hinir fyrri; leitaðist því konungur við að leiða dóttur sinni fyrir sjónir, hversu hagnaðarsamur ráðahagur þessi væri. En hún færðist undan eins og áður, og bar hinar sömu ástæður fyrir sig, og er faðir hennar lagði fast að henni, að láta undan, gleymdi hún lotningu þeirri, er henni bar að auðsýna honum, og bannaði honum í reiði að tala við sig um nokkurn ráðahag, hvorki þenna né annan, ella kvaðst hún mundu reka hníf í brjóst sér, til þess að komast undan þrásækni hans. Svaraði þá konungur í bræði: „Þú ert vitskert, barn mitt! Enda skal ég fara með þig eins og vitfirring.“ Því næst lét hann loka hana inni í herbergi einu í höll sinni með tíu kerlingum, sem áttu að þjóna henni og vera henni til skemmtunar; var hin elsta þeirra fóstra hennar. En til þess að nágrannakonungarnir, sem höfðu sent sendiboða til hans, skyldu ekki hafa hug á henni framar, lét hann sendimenn skila til þeirra, að hún væri frábitin öllum giftingum; áttu þeir einnig að lýsa yfir því við hverja konungshirð, að ef nokkur læknir treysti sér til að lækna hana, þá skyldi hann koma, og fá hana sjálfa í lækninga laun.“

„Svona er nú mál með vexti, fagra Maimúne!“ mælti Danesj ennfremur; „læt ég engan dag hjá líða, að ég ekki fari þangað, til þess að gleðjast við sjón þessarar óviðjafnanlegu fegurðar, og svo illgjarn sem ég er að náttúrufari, þá vil ég ekki fyrir nokkurn mun gera henni mein. Komdu og sjáðu hana, það er sannarlega ómaksins vert. Þegar þú svo með eigin augum ert orðin sannfærð um, að ég sagði satt, muntu kunna mér þökk fyrir, að ég vísaði þér svo óumræðilega fagra kóngsdóttur. Seg þú til, ég er boðinn og búinn til að vísa þér leið.“ Í stað þess að svara, skellti álfkonan Maimúne upp yfir sig og hló lengi, því næst mælti hún: „Ætlarðu að telja mér trú um slíkt? Ég hélt þú mundir ætla að segja mér eitthvað fágætt og frábært, en í þess stað talar þú um greppatrýni. Heyr á endemi! Hvað mundirðu segja, þú hinn bölvaði, ef þú eins og ég hefðir séð kóngssoninn fagra, sem ég elska eins og hann á skilið? Á slíku er sannarlega mikill munur, og mundir þú verða trylltur af fegurð hans.“ Danesj spurði, hver kóngsson þessi væri, og svaraði Maimúne þá — því hún hafði þegar heyrt nokkuð um Kamaralsaman: „Það hefur farið nákvæmlega eins fyrir honum og kóngsdótturinni, sem þú nefndir. Soldáninn, faðir hans, vildi fyrir hvern mun láta hann kvongast, en þó að jafnt og þétt væri nauðað á honum, þá setti hann þvert nei fyrir; var hann þá lokaður inni í gamla turninum, sem ég bý í, og þar dáðist ég áðan að fegurð hans. “ Svaraði þá Danesj, að ekki þyrði hann beint að mótmæla þessu, en þangað til hann sæi kóngsson, mundi hann halda fast við trú sína, að enginn dauðlegur maður né dauðleg kona gæti jafnast við kóngsdótturina að fríðleik. Um þetta þrættu þau stundarkorn, þangað til Maimúne skipaði Danesj að sækja kóngsdóttur og leggja hana niður hjá kóngssyni, svo að þau gætu borið þau saman og skorið úr, hvort þeirra á réttara máli hefði að standa. Danesj ætlaði því fyrst til Kínlands, en Maimúne aftraði honum, og varð hann fyrst að fara með henni til turnsins, sem kóngsson var í, svo að hann vissi, hvert hann ætti að fara með kóngsdótturina. Að svo búnu lét hún hann fara.

... sex horn stóðu upp úr höfði hans

Danesj sótti kóngsdótturina á augabragði og kom með hana sofandi; hafði hann hitt hana í nátthjúp einum úr egipsku lérefti, sem var prýddur gullnum snúrum og gullkögri, bæði um höfuðsmáttina, saumana og bryddingarnar. Maimúne tók við henni og fór með hana í herbergi Kamaralsamans, og lögðu þau hana í rúmið hjá honum. Andinn og álfkonan stóðu stundarkorn þegjandi, dáðust að kóngssyni og kóngsdóttur, þar sem þau lágu sofandi, og báru þau saman. En er Danesj tók til orða og sagði, að kóngsdóttirin væri fríðari en kóngssonurinn, þá sló í kappmæli með þeim; vildi Maimúne ráða því til lykta og kvaðst skjóta þessari deilu þeirra til úrskurðar gjörðardómara, en ef andinn vildi eigi á það fallast, þá mundi hún taka það svo sem hann færi ofan af sínu máli. Danesj tók kosti þessum, og stappaði þá álfkonan í gólfið; laukst það óðar í sundur og reis upp úr því ógurlegur andi; hann var krypplingur, eineygður og haltur; sex horn stóðu upp úr höfði hans, en fætur hans og hendur voru krepptar. En er hann var allur upp kominn og gólfið hafði lokist saman aftur, fleygði hann sér fram fyrir fætur Maimúne og spurði hana, liggjandi á knjánum, hvað hún vildi sér, auðmjúkum þjóni hennar. Svaraði hún þá: „Stattu upp Kasjkasj!* Ég hef kvatt þig hingað, til þess að þú dæmir í þrætu einni, er ég á við þenna bölvaða anda, Danesj. Lít nú á hvílu þessa og seg hlutdræg-nislaust, hvort þér þykir fríðara, yngissveinninn eða yngismærin?“

...undraðist hann mjög er hann sá svo frábærlega fríða konu hjá sér

Kasjkasj virti kóngsson og kóngsdóttur fyrir sér, og var auðséð, að honum fannst mikið um, en er hann hafði horft á þau um hríð og verið á báðum áttum, segir hann við Maimúne: „Lafði mín! Ég mundi svíkja bæði sjálfan mig og yður, segði ég annað fegurra en annað. Þau eru gagnlík hvort öðru að fegurð, yndisþokka og snoturleik, og á hvorugu er minnsta lýti, sem geri það ófegra en hitt. En til þess að gera út um þrætuna, þá legg ég til, að annað þeirra sé vakið, og verði þá svo álitið, að hvort þeirra, sem meiri elsku eða tilfinningu lýsir, sé ekki eins fagurt og hitt.“ Álfkonunni og andanum leist þetta óskaráð; Maimúne brá sér að vörmu spori í flóarlíki, stökk á háls kóngssonar og beit hann svo tilfinnanlega, að hann vaknaði og þreifaði hendinni þangað er honum sveið. En engu náði hann, því Maimúne þaut undir eins burt og brást í hina fyrri mynd sína, — ósýnileg eins og báðir andarnir, — til þess að sjá, hvað Kamaralsaman tæki sér fyrir hendur.

Í því kóngsson brá niður hendinni, snerti hann hönd kóngsdótturinnar frá Kínlandi; lukust þá upp augu hans, og undraðist hann mjög, er hann sá svo frábærlega fríða konu hjá sér. Hann reis upp til hálfs og studdist fram á olbogann, til þess að virða hana fyrir sér. Hinn unglegi meyjablómi og hin óviðjafnanlega fegurð kóngsdótturinnar kveiktu samstundis þann eld í hjarta hans, sem hann aldrei hafði fundið til áður, en ætíð haft óbeit á og varast. Elskan gagntók hjarta hans með ákefð og gat hann ekki að sér gert að kalla hátt: „Hvílík fegurð, hvílíkir töfrar, hjarta mitt! Sál mín!“ Og kyssti hann hana þá svo ógætilega á enni, munn og vanga, að hún mundi hafa vaknað, hefði Danesj ekki séð svo um með töfrum, að hún svaf fastar en hún átti að sér. Hvernig er þessu varið, fagra ungfrú!“ mælti kóngsson ennfremur, „vaknið þér ekki við ástaratlot Kamaralsamans, kóngssonar? Hverjar svo sem þér eruð, þá er hann yður samboðinn.“ Ætlaði hann þá að vekja hana, en sleppti því, því honum datt allt í einu í hug: „Skyldi þetta vera sú, sem faðir minn ætlaðist til, að yrði eiginkona mín? Það var rangt gert af honum, að láta mig ekki sjá hana fyrr, því þá mundi ég ekki hafa móðgað hann með óhlýðni minni og opinberum mótþróa, og þá mundi hann hafa komist hjá skapraun þeirri, sem ég gerði honum.“ Iðraðist kóngssonur ávirðinga sinna og ætlaði nú í annað sinn að vekja kóngsdóttur, en hætti við, því honum kom þetta til hugar: „Hver veit nema faðir minn ætli að láta þetta koma flatt upp á mig. Hann hefur vafalaust sett öll þessi ráð, til þess að freista mín, hvort hjónabandið sé mér í raun og veru eins leitt og ég hef látið. Hann hefur ef til vill sjálfur flutt hana hingað og falið sig hér einhversstaðar nálægt, og ætlar svo að gefa sig fram, til þess að láta mig verða mér til skammar fyrir uppgerð mína. Slík yfirsjón væri enn verri en hin fyrri. En hvernig svo sem þessu er varið, þá ætla ég að láta mér nægja hring þenna, svo ég hafi hann til minningar um hana.“ Tók hann þá fagran hring af hendi kóngsdóttur og smeygði hring sjálfs sín upp á fingur hennar í staðinn, því næst sneri hann bakinu að henni og sofnaði hinum fastasta svefni; ollu því töfrar andanna.

Nú breytti Danesj sér í fló og beit kóngsdóttur fyrir neðan vörina, svo að hún hrökk upp; hún reis upp og lauk upp augunum; varð hún undrun slegin, er hún sá karlmann hvíla hjá sér. En undrunin snerist í óstjórnlegan fögnuð, er hún sá, að þetta var svo fagurt og elskulegt ungmenni. „Skyldi þetta vera sá, sem faðir minn ætlaði að gifta mig?“ mælti hún, „hversu ófarsæl er ég, að ég ekki vissi það! Ég skyldi þá ekki hafa reitt hann til reiði, og svipt sjálfa mig þeim manni, er ég hlýt að unna af öllu hjarta. Vaknið, vaknið, brúðgumanum ber ekki að sofa svo lengi fyrstu nóttina.“ Að svo mæltu tók kóngsdóttir svo fast í handlegg rekkjunautar síns, að hann mundi vafalaust hafa vaknað, hefði honum ekki verið stungið svefnþorn. Kom því fyrir ekki, þó hún gerði hverja atrennuna eftir aðra, að vekja hann, og mælti hún því forviða: „Hvað hefur hann hent? Skyldi hann eiga sér sambiðil, er sér ofsjónum yfir sælu hans og minni, og hefur drepið honum í þenna dauðadvala með töfrum? Því hvenær ætti hann heldur að vaka en einmitt nú?“ Tók hún þá hönd hans, kyssti hana blíðlega og sá hringinn; þótti henni hann svo líkur sínum, að hún gekk úr skugga um, að það væri hann, því hún sá annan hring á fingri sjálfrar sín, og gat ekki skilið í, hvernig á hringaskiptum þessum stæði. Efaðist hún því ekki, að þetta væri ljós vottur þess, að þau ættu að eigast; var hún nú þreytt, er hún svo lengi og árangurslaust hafði reynt til að vekja kóngsson, en með því að hún var sannfærð um, að hann mundi ekki strjúka frá sér, þá kyssti hún hann á vangann og mælti: „Fyrst mér ekki einu sinni tekst að vekja yður, þá skal ég ekki lengur glepja yður svefn. Lifið heilir þangað til við sjáumst næst.“ Því næst lagðist hún aftur fyrir og sofnaði samstundis.

Þegar Maimúne sá að kóngsdóttirin var sofnuð svo fast, að hún ekki mundi vakna við mál hennar, segir hún: „Bölvaði Danesj! Ertu nú sannfærður um að kóngsdóttirin þín sé gædd minni fegurð en kóngssonurinn minn?“ Að svo mæltu veik hún sér að Kasjkasj og mælti: „En þér þakka ég; nú skuluð þið Danesj flytja kóngsdótturina aftur í rúm sitt.“ Þeir Kasjkasj og Danesj gerðu sem fyrir þá var lagt, en álfkonan hvarf aftur ofan í brunninn.

Þegar Kamaralsaman vaknaði morguninn eftir og sá hvergi konu þá, er hann hafði séð hvíla hjá sér um nóttina, segir hann við sjálfan sig: „Mig grunaði það allténd, að faðir minn ætlaði að leika á mig með þessu, og þykir mér vænt um, að ég lét ekki taka mig í þeirri gildru.“ Kallaði hann undir eins á þrælinn, sem enn þá svaf, til þess að hjálpa sér í fötin, en ekki nefndi hann þetta á nafn við hann. Þrællinn færði honum þvottarvatn, og reis hann þá úr rekkju og gerði bæn sína, tók síðan bók og las um stund. Kallaði hann þá aftur á þrælinn og sagði: „Komdu hingað, en skrökvaðu nú ekki að mér. Hvernig komst konan hingað inn, sem svaf hjá mér í nótt, og hver kom með hana hingað?“ Þrællinn varð hissa og spurði kóngsson, hvaða konu hann ætti við; svaraði hann, að það væri sú, sem hefði komið til sín um nóttina og samrekkt sér, hvort sem hún hefði komið sjálfkrafa eða aðrir hefðu komið með hana. „Ég sver yður,“ mælti þrællinn, „að ég veit ekkert af því, og hvernig ætti nokkur að komast inn, þar sem ég ligg við dyrnar?“ „þú lýgur, þorparinn þinn!“ svaraði kóngsson, „og þú ert í vitorði með þeim til þess að særa mig enn meira og espa mig til heiptar.“ Rak hann þrælnum þá kinnhest svo að hann datt til jarðar, og tróð hann lengi undir fótum sér, síðan brá hann brunnfesti undir hendur honum, lét hann síga ofan í brunninn og kaffærði hann nokkrum sinnum; „ég drekki þér,“ kallaði hann til hans, „nema þú þegar í stað segir mér, hver konan var og hver kom með hana.“ Þrællinn, sem var dauðhræddur, gat ekki öðru trúað en að kóngsson væri orðinn vitskertur, og reyndi að forða lífi sínu með ósannindum. Beiddi hann kóngsson því að gefa sér líf og lofaði að segja honum sannleikann. Dró kóngsson hann þá upp aftur og gekk á hann, en þrællinn sagði skjálfandi, að sér væri ómögulegt að verða við ósk hans, meðan hann væri þannig til reika, og beiddi hann því að leyfa sér að hafa fataskipti. Leyfði kóngsson honum það, en skipaði honum að flýta sér; fór þrællinn þá út, lokaði kóngsson inni og hljóp til hallarinnar eins og hann stóð.

Það hittist þá svo á, að konungur var að kvarta yfir því við stórvesír sinn, hversu illa nótt hann hefði átt út af óhlýðni og refsingarverðri þvermóðsku sonar síns; leitaðist vesírinn við að spekja geðsmuni hans. „Yðar hátign,“ mælti hann, „þarf ekki að sjá eftir því, að þér hafið sett son yðar í varðhald; þegar hann er búinn að vera þar nokkra stund, mun renna af honum æskumóðurinn, og mun hann þá gefa sig undir vilja yðvarn.“ Sagði þrællinn þá greinilega, hvað Kamaralsaman hefði talað, og hversu hann hefði farið með sig. Konungurinn, sem síst átti von á þessari harmafregn, segir þá við vesírinn: „Slíkt er mikill harmur, og er fregn þessi furðu ólík því, sem þú rétt í þessu varst að telja mér trú um. Far nú undir eins og grennslast eftir, hvernig á þessu stendur, og ger mér síðan grein fyrir því.“ Fór stórvesírinn þá undir eins til kóngssonar og kom að honum lesandi í bók; heilsaði hann honum, settist hjá honum og mælti: „Bölvaður sé þrællinn yðar, því hann hefur borið konunginum, föður yðar, slíka fregn, að hann er orðinn dauðhræddur.“ „Hvaða fregn er það?“ mælti kóngsson, „ég hef miklu fremur ástæðu til að bera mig upp undan þrælnum.“ „Guð láti það aldrei rætast, sem hann sagði um yður,“ mælti stórvesírinn; „sé ég nú að engin hæfa er í því, því yður líður vel, og láti guð svo jafnan verða framvegis.“ „Hann hefur ef til vill ekki getað gert sig skiljanlegan,“ mælti kóngsson, „en fyrst þér eruð kominn hingað, þykir mér vænt um, að ég get spurt mann, sem eitthvað mun af vita, hver konan var, sem samrekkti mér í nótt sem leið.“ Stórvesírinn vissi ekki, hvort hann hefði tekið rétt eftir, og svaraði: „Kóngsson! Undrist ekki, þó mér þyki þessi spurning kynleg. Hvernig getur það átt sér stað, að nokkur, hvort heldur karl eða kona, komist hér inn á náttarþeli, því enginn kemst inn annarsstaðar en um dyrnar, og hlýtur hann að stíga fæti á kvið þrælsins yðar. Hugsið nú betur eftir þessu, og munuð þér sjá, að þetta er ekki annað en draumur, sem hefur orðið yður svo minnisstæður.“ „Ég hirði ekki um, hvað þér segið,“ mælti kóngsson með ákefð, „ég vil fyrir hvern mun vita, hvað orðið er af konunni, og þér eruð nú á þeim stað, að þér skuluð hlýða mér með illu, ef þér ekki viljið með góðu.“ Þegar stórvesírinn sá, að hann var svo einbeittur, datt honum allur ketill í eld, og hugsaði nú ekki um annað en að komast burt með góðu móti. Fór hann að kóngssyni með hógværð, og spurði með auðmjúkustu og kurteisustu orðum, hvort kóngsson hefði séð konu þessa með sínum eigin augum. „Víst sá ég hana,“ svaraði kóngsson, „og skildi ég undir eins, að hún var send til að freista mín. Hún leysti hlutverk sitt prýðilega af hendi, hún talaði ekki orð, lét sem hún svæfi fasta svefni og hafði sig á burt, þegar ég var sofnaður í annað sinn. Þér vitið vafalaust af þessu, og mun hún þegar hafa sagt yður hvernig fór.“ Tjáði ekkert að stórvesírinn margsór honum, að hvorki sér né konungi hefði nokkru sinni komið til hugar, að senda konuna; brást hann þá reiður við og mælti: „Þér hafið ekki komið hingað til annars en að gera gabb að mér.“ Þreif hann í skegg vesírsins og lamdi hann þangað til hann varð uppgefinn: Þoldi vesírinn ofstopa kóngssonar með stillingu og hugsaði með sér: Það fer eins fyrir mér og þrælnum, og má ég hrósa happi, takist mér eins og honum, að sleppa úr slíkum háska. Meðan kóngsson lét hvert höggið á fætur öðru dynja á honum, kallaði hann: „Veitið mér aðeins augnabliks áheyrn!“ Hætti Kamaralsaman þá, því hann var lúinn af barsmíðinni. „Ég játa,“ mælti stórvesírinn, „að nokkuð er hæft í tilgátu yðvarri, en þér vitið, að ráðgjafanum er nauðugur einn kostur, að gera skipanir konungs síns og herra. Ef þér viljið af náð yðvarri leyfa mér það, þá skal ég fara til hans og skila til hans því, sem þér leggið fyrir mig.“ „Gott og vel,“ ansaði kóngsson, „farið og segið honum, að ég vilji eiga konuna, sem svaf hjá mér síðastliðna nótt, hvort sem hann hefur sent mér hana, eða sjálfur komið með hana. Flýtið yður nú, og segið mér, hverju hann svarar.“ Stórvesírinn hneigði sig djúpt fyrir honum og þótti sér ekki vera borgið fyrr en hann var kominn út úr turninum og hafði lokað á eftir sér dyrunum. Fór hann því mest áhyggjufullur til Sjaksamans konungs og sagði hann honum að saga þrælsins væri helst til sönn; sagði hann honum öll orð kóngssonar, hvernig hann hefði farið með sig, og hverra ráða hann hefði neytt til að sleppa frá honum. Konungurinn hryggðist enn meira við þetta; vildi hann nú sjálfur komast eftir, hvernig á öllu stæði, og gekk með vesírnum í turninn til sonar síns.

Þreif hann í skegg vesírsins og lamdi hann

Kóngsson tók með lotningu á móti föður sínum. Þegar hann var sestur niður, lét hann son sinn setjast hjá sér, og spurði hann að ýmsu, en hann svaraði öllu skynsamlega. Renndi þá konungur öðruhvoru auga til stórvesírsins, eins og hann vildi segja, að hann sæi engin merki þess, að hann væri orðinn brjálaður eða óður eins og vesírinn hafði sagt. Loksins minntist konungur á konuna og mælti: „Sonur minn! Ég ætla að biðja þig að segja mér, hvaða kona það er, sem orð leikur á, að hafi hvílt hjá þér í nótt sem leið?“ Þá svaraði kóngsson: „Herra! Ég bið yðar hátign að bæta ekki meiru á skapraun þá, er ég hef haft af þessu. Auðsýnið mér heldur þá náð, að gifta mér konu þessa. Því svo mikla andstyggð, sem ég hingað til hef haft á konum, þá hefur fegurð yngismeyjar þessarar töfrað mig svo, að ég hika mér ekki við að játa breyskleika minn, og er ég reiðubúinn að þiggja hana af yðar hendi með einlægri þakklátsemi.“ Konungur varð hlessa á svari þessu og þótti það því kynlegra, sem hann allt til þessa hafði talað skynsamlega. „Orð þín fá mér svo mikillar undrunar,“ mælti hann, „að ég veit hvorki upp né niður. Ég sver það við kórónu sem þú munt einhverntíma taka við eftir mig — ég veit ekkert um konu þessa. Hafi hún komið hingað, þá á ég engan þátt í því, en hvernig ætti nokkur að komast inn í turn þenna án míns leyfis? Því það sem stórvesír minn kann að hafa sagt þér, sagði hann ekki til annars en að sefa æði þitt. Það hefur allt saman ekki verið annað en draumur; ég bið þig því að hugleiða þetta vel.“ Svaraði þá kóngsson: „Ef ég rengdi orð yðar hátignar, væri ég ómaklegur mildi yðvarrar, en ég bið yður veita mér áheyrn og dæma síðan um, hvort það er draumur, sem ég segi frá.“ Sagði hann honum þá allan atburð með sannindum, lýsti fegurð hinnar ókunnu meyjar, og elsku þeirri, er allt í einu hafði kviknað í hjarta hans, og sýndi hringinn, sem hann hafði tekið í skiptum fyrir sinn. Stóð þá Sjaksaman nokkra stund orðlaus af undrun, og sagði sonur hans þá, að ást sín á meynni væri orðin svo rík, að hann réði sér ekki, og beiddi því konunginn að aumkvast yfir sig og hlutast svo til, að hann fengi hana til eiginkonu. Svaraði þá konungurinn: „Sonur minn! Þegar ég hef heyrt þetta og séð hring þenna, þá get ég ekki efast um, að þú í raun og veru elskir, og að þú með eigin augum hafir séð þá konu, sem þú elskar. Guð gæfi ég þekkti hana, ég skyldi þá gera vilja þinn þegar í dag, og mundi ég þá vera hinn sælasti faðir í allri veröld. En hvar skal hennar leita? Hvernig gat hún komist hingað án vilja míns og vitundar? Hvers vegna kom hún einungis til þess að sofa hjá þér, sýna þér fegurð sína, upptendra elsku þína sofandi og hverfa svo burt meðan þú svafst? Ég skil ekkert í ævintýri þessu, sonur! Og ef guð eigi miskunnar oss, mun það draga báða okkur til dauða.“ Að svo mæltu tók hann í hönd sonur síns og sagði: „Komdu, við skulum báðir bera harma okkar sameiginlega, því þú ert vonlaus um að fá unnustu þína, en ég örvænti um, að geta orðið þér að liði.“ Að svo mæltu fór hann með son sinn inn í höllina; lagðist kóngssonur þar fyrir í rúm, fullur örvæntingar út af því, að hann þekkti ekki þá, er hann elskaði. Læsti konungur sig inni hjá honum nokkra daga, grét með honum og sinnti engum stjórnarstörfum. Stórvesírnum einum var leyft að koma til hans; leiddi hann nú konungi loksins fyrir sjónir, hversu illur kurr væri kominn í fólkið út af því, að hann gekk ekki eftir vanda til dóma á degi hverjum; kvaðst hann nú eigi geta að gert, þó óregla og óspektir hlytust af. Beiddi hann konung innilega að hugleiða þetta, og láta ekki allt kollsteypast, þó syni hans væri huggun að því að hafa hann hjá sér. „Leyfið mér yðar hátign,“ mælti hann ennfremur, „að leggja það til, að þér flytjið með syni yðar í höll yðar á eynni, sem liggur nálægt höfninni, og veitið mönnum áheyrn að minnsta kosti tvisvar í viku. Meðan þér þeirra erinda vegna yfirgefið son yðar, mun hann hressast, því eyjan er inndælislega fögur, og er þar hin fegursta útsjón, en loftið hreint og heilnæmt.“

Konungur féllst á ráð þetta og var höllinni komið í lag; hafði hann um langan tíma aldrei komið í hana; fór hann þangað með syni sínum og yfirgaf hann aldrei, nema þegar hann fór þaðan til að veita mönnum áheyrn. Allan hinn tímann sat hann hjá rúmi hans og leitaðist ýmist við að hugga hann eða grét með honum.

Nú skal víkja sögunni þangað, er andarnir Danesj og Kasjkasj fluttu kóngsdótturina frá Kínlandi til hallarinnar, þar sem faðir hennar hafði lokað hana inni, og lögðu þeir hana í rúm sitt. Þegar þeir luku verki þessu, lifði að eins þriðjungur nætur. En er kóngsdóttir loksins vaknaði í dögun, reis hún upp, leit á báðar hliðar sér og sá hvergi Kamaralsaman kóngsson; kallaði hún þá svo hátt á þjónustukonur sínar, að þær æddu inn til hennar og þyrptust kringum hvílu hennar. Fóstra hennar stóð við höfðalagið og spurði, hvað hún vildi gera láta, og hvort henni hefði viljað nokkuð til. „Segðu mér,“ ansaði kóngsdóttir, „hvað er orðið af unglingnum elskulega, sem svaf hjá mér í nótt?“ Svaraði þá fóstran: „Kóngsdóttir! Við skiljum ekki, hvað þér eigið við, nema þér talið ljósara.“ „Hinn elskuverðasti og fríðasti yngismaður,“ mælti kóngsdóttir, „sem hugsast getur, svaf hjá mér í nótt. Ég reyndi lengi til að vekja hann með ástaratlotum mínum, en mér tókst það ekki. Hvað er orðið af honum?“ „Þér ætlið að henda gaman að okkur,“ svaraði fóstran, „þóknast yður nú að rísa á fætur?“ „Ég tala allt í alvöru,“ segir kóngsdóttir, „og vil ég vita, hvað orðið er af hinum unga manni.“ En er fóstran stóð fast á því, að enginn maður hefði farið þangað inn og sofið þar, svo hún eða hinar konurnar vissu af, varð kóngsdóttir reið, þreif í höfuð fóstru sinni, rak henni löðrunga og hnefahögg og kallaði hátt: „Segðu mér, gamla galdrakerling, það sem ég vil vita, eða ég drep þig.“ Fóstran slapp með naumindum úr höndum hennar og flýtti sér grátandi með uppþrútnað andlit til drottningar, móður kóngdótturinnar. Hún spurði hana undir eins, hver svo hefði leikið hana. Sagði fóstran drottningu undir eins, hvernig dóttir hennar hefði farið með sig; varð drottning hrædd og hugsjúk út af þessu. „Þér sjáið,“ mælti fóstran, „að dóttir yðar er gengin af vitinu og getið þér sannfærst um það, ef þér viljið sjálfar fara til hennar.“ Drottningin unni dóttur sinni af alhuga, og fór til hennar þegar í stað með fóstrunni.

Þegar drottning kom til dóttur sinnar, settist hún hjá henni, spurði hvernig henni liði, hvað henni mislíkaði við fóstru sína, og hvers vegna hún hefði farið svo illa með hana. „Það var ekki vel gert, dóttir mín,“ mælti hún, „og svo tiginni konu, sem þú ert, ber eigi að hlaupa svo á sig.“ „Heiðraða móðir!“ svaraði kóngsdóttir, „ég sé að yðar hátign ætlar að draga dár að mér, en ég lýsi nú yfir því, að ég skal ekki hætta fyrr en ég fæ unglinginn elskulega, sem svaf hjá mér í nótt eð var. Þér hljótið að vita, hvar hann er, bið ég yður fyrir hvern mun að láta hann koma aftur.“ „Dóttir mín,“ ansaði drottningin, „þú gerir mig forviða, og ég skil ekkert í því, sem þú segir.“ Þá gleymdi kóngsdóttir lotningu þeirri, er henni var skylt að sýna, og mælti: „Þér og konungurinn, faðir minn ætluðuð að þröngva mér til að giftast, þegar ég ekki vildi. En nú er ég fús til þess, og vil ég fyrir hvern mun eiga hinn unga mann, sem ég nefndi, að öðrum kosti drep ég mig.“

Drottning ætlaði nú með blíðum fortölum að sannfæra dóttur sína um það, að enginn maður hefði getað komist inn í herbergi hennar, en hún greip fram í með slíkum ofsa, að drottningin fór burt í þungu skapi, og hlaut hún að segja konunginum, hvernig komið var. Vildi hann sjálfur komast að raun um þetta, fór til dóttur sinnar og átaldi hana; vildi hún alls ekki segja frá neinu, heldur beiddist hún að eins, að sér yrði skilað aftur eiginmanni sínum, sem hefði sofið hjá henni um nóttina. Var hún svo óðamála að konungur komst eigi að. „Vita skal yðar hátign,“ mælti hún, „að hann var fegurstur allra unglinga undir sólinni; ég krefst hans aftur, — ég bið yður að synja mér ekki bænar minnar. En svo að þér gangið úr skugga um, að ég hef séð hann, sýnt honum blíðlæti og reynt að vekja hann af svefni, þó fyrir ekki kæmi, þá lítið á hring þenna.“ Rétti hún þá konungi höndina, sem hringur kóngssonar var á, og sýndi honum, sá konungur að það var karlmanns hringur og þótti þetta furðu gegna. En með því að hann skildi ekkert í sögu hennar, þá styrktist hann nú því heldur í trúnni, að hún væri vitskert. Lét hann því undir eins leggja fjötra á hana og setja hana í varðhald, svo að hún yrði hvorki honum né öðrum til skaðræðis. Skyldi hún engan hafa til þjónustu, nema fóstru sína, og voru öflugir verðir settir fyrir dyr herbergis hennar. Konungur var óhuggandi út af óláni því, er hann hugði dóttur sína hafa ratað í, og þótti eigi ráð nema í tíma væri tekið; stefndi því saman ráðgjöfum sínum og lýsti yfir því, að hver þeirra, sem gæti gert hana alheila meina sinna, skyldi fá hana til eiginkonu og erfa ríki hans. —

Emír nokkur gamall og fjölkunnugur tældist af þessari glæsilegu von, og bauð konungi þjónustu sína til þessa, því hann treysti töfrum sínum. Þáði konungur boð hans, en mælti um leið: „Ég læt þig vita fyrir fram, að ef þú kemur engu áleiðis, þá verður það þinn bani; er það og sanngjarnt, að þú eigir nokkuð á hættu, þar sem til svo mikils er að vinna. Nær þessi skildagi til allra, sem seinna meir kunna að bjóða sig fram, ef þú gengur ekki að þessum kostum eða vinnur fyrir gýg. En emírinn tók þessum kostum og fór konungur nú sjálfur með hann til dóttur sinnar. Undir eins og hún sá emírinn, sveipaði hún blæjunni fyrir andlit sér og mælti: „Herra! Þér gerið mér bilt við, þar sem þér komið með ókunnugan karlmann, sem ég eigi má láta sjá andlit mitt eftir boðorðum trúar minnar.“ Þá mælti konungur: „Ekki skaltu hneykslast á komu hans, því hann er einn af emírum mínum og biður þín til eiginkonu.“ „Herra!“ svaraði kóngsdóttir, „það er annar en sá, sem þér áður hafið gift mig, og ekki sá, sem fékk mér hringinn, er ég geng með; fyrirgefið mér, að ég tek engum manni öðrum.“ Þegar emírinn heyrði, að henni fórust svo skynsamlega orð, sá hann að vitfirring hennar var ekki annað en áköf elska. En ekki þorði hann að gera konungi það uppskátt, því hann mundi eigi hafa þolað, að dóttir hans hneigði ástir sínar til annars en þess, sem hann leiddi til hennar. Fleygði emírinn sér þá fram fyrir fætur hans og mælti: „Herra! Eftir því sem ég hef orðið áskynja, þá munu allar lækninga tilraunir við dóttur yðar verða árangurslausar, því ég veit ekkert ráð, er dugi við meini hennar, og er nú líf mitt á valdi yðar hátignar.“ Varð þá konungur svo reiður út af ódugnaði emírsins, að hann lét hálshöggva hann.

Nokkrum dögum síðar lét hann gera heyrinkunnugt í helstu borgum ríkis síns og í konungasetrum þeim, er næst voru, að ef nokkur læknir, stjörnuvitringur eða töframaður treysti sér til að gera dóttur sína heilvita aftur, þá skyldi hann koma, en lífláti skyldi varða, ef lækningin mistækist. Stjörnuspámaður nokkur fjölkunnugur varð fyrstur til as leggja sig í hættu þessa, og lét konungur einn af geldingunum fylgja honum til dóttur sinnar. Tók þá stjörnuspámaðurinn upp úr poka, er hann bar undir hendinni, hæðarmæli, lítinn himinhnött, glóðarker, allskonar reykelsi og eirker ásamt ýmsu öðru, og heimtaði eld. Spurði kóngsdóttir hann, til hvers hann hefði allan þenna viðbúnað, en hann svaraði, að hann ætlaði að særa hinn illa anda, sem í henni byggi, byrgja hann í eirkerinu og sökkva honum í sjávardjúp. Þá ávítaði kóngsdóttir hann og sagði, að honum væri nær að færa sér unnusta sinn en byrja á slíkum hégóma, ef hann annars væri svo máttugur. „Ef svo er,“ ansaði stjörnuspámaðurinn, „þá verðið þér að vænta hans af hendi föður yðvars, en ekki af mér.“ Því næst lét hann dót sitt niður og var hnugginn út af því, að hann svo ófyrirsynju hafði ráðist í að lækna sjúkdóm, sem var einber hugarburður. En er hann var leiddur fyrir konung, lét hann ekki geldinginn komast að, heldur tók hann sjálfur undir eins til orða og mælti: „Eftir auglýsingu yðar hátignar hélt ég að dóttir yðar væri vitskert, og hefði svo verið, mundi ég hafa læknað hana með kunnáttu minni. En hún er að eins ástfangin, og megnar íþrótt mín þar einskis, en yðar hátign gæti öllum fremur gert við meini þessu, ef þér giftuð hana manni þeim, sem henni leikur hugur á.“ Konungi þótti stjörnuspámaður tala þetta af ósvífni og lét hálshöggva hann í bræði. Sömu afdrif höfðu hundrað og fimmtíu læknar, stjörnuspámenn og töframenn, er buðu lækningar sínar, og voru höfuð þeirra reist upp á stjaka fyrir utan borgarhliðin.

Fóstra kóngsdóttur átti son, er Marsawan hét, og var hann brjóstbróðir kóngsdóttur, því móðir hans hafði alið þau bæði saman á brjóstum sér og uppfætt þau. Meðan börn þessi voru saman, höfðu þau fengið elsku hvort til annars eins og systkin, og svo var þeim hvoru til annars, eftir að skildi með þeim sökum aldurs. Hafði Marsawan allt frá æsku lagt stund á stjörnuspár og jarðspár og önnur dularfull vísindi, og var hann vel að sér í þeim. Lét hann sér ekki nægja það, er hann hafði numið af kennurum sínum, heldur tókst hann ferðir á hendur, til að auka þekkingu sína. Hvern mann, sem frægur var af einhverri list eða vísindagrein, hafði hann leitað upp í hinum fjarlægustu borgum, og dvaldi hjá honum, þangað til hann var búinn að nema allt það, er honum líkaði. En er hann hafði verið nokkur ár í burtu, sneri hann heim aftur til höfuðborgar Kínlands og undraðist mjög, er hann sá höfuðin uppreist fyrir framan borgarhliðin. Óðar en hann var kominn heim til sín, spurði hann, hvernig á þessu stæði, en ítarlegast spurði hann eftir kóngsdótturinni, því fjarri fór því, að hún væri honum úr minni liðin. En eigi var hægt að leysa úr fyrri spurningunni, svo að ekki yrði leyst úr hinni síðari um leið, og hryggðist hann mjög, er hann varð þess vísari, sem hann spurði um; beið hann nú þess, að móðir sín, fóstra kóngsdótturinnar, segði sér gerr, hvernig á öllu stæði.

Undir eins og fóstra kóngsdóttur spurði heimkomu sonar síns, gaf hún sér tómstund, enda þótt hún væri önnum kafin, til að finna hann, faðma hann að sér og tala við hann stundarkorn. Sagði hún honum grátandi frá hinu hörmulega ástandi kóngsdóttur, og ástæðum þeim, er knúð höfðu konunginn til að fara þannig með hana; spurði Marsawan þá, hvort hún gæti ekki séð svo um, að hann fengi talað við kóngsdóttur í góðu tómi, þannig að konungur ekki vissi af. Hún hugsaði sig um og kvaðst engu mega lofa í þann svipinn, en næsta morgun skyldi hún segja honum það. Nú var engum heimilt að koma á fund kóngsdóttur, svo að geldingurinn ekki leyfði, nema fóstru hennar; var hann yfirmaður dyravarðanna, en hafði nýtekið við embættinu og vissi því ekkert um það, sem gerst hafði þar við hirð konungsins. Fóstran fór því til hans og mælti: „Þér munuð vita, að ég hef alið kóngsdóttur á brjóstum mínum og uppfætt; hitt mun yður ókunnugt, að ég ásamt henni hafði dóttur mína á brjósti, sem ég fyrir skemmstu hef gift. Kóngsdóttir hefur sömu ást á henni og fyrri og þætti henni gaman að finna hana, en hún vill það því að eins, að enginn sjái, þegar dóttir mín kemur eða fer.“ Fóstran ætlaði að segja meira, en geldingurinn greip fram í og mælti: „Gott og vel, ég er fús að gera hvað sem vera skal, kóngsdótturinni til vilja. Dóttir yðar má koma, eða þér sækið hana sjálfar, þegar skuggsýnt er orðið og konungur farinn burt; ég skal láta dyrnar standa opnar.“ Þegar nótt var komin, fór fóstran til sonar síns og færði hann svo laglega í kvenmannsbúning, að engum mundi til hugar koma, að þar væri karlmaður. Fór hún því næst af stað með hann, en geldingurinn var með öllu grunlaus og hleypti þeim báðum inn. Sagði fóstran kóngsdóttur, að hún væri þar komin með Marsawan son sinn í dularklæðum og væri hann nýkominn heim úr ferðum sínum; kvaðst hún vona að kóngsdóttir synjaði honum eigi þeirrar sæmdar, að mega votta henni lotningu sína. Þegar kóngsdóttir heyrði Marsawan nefndan, varð hún frá sér numin af fögnuði og mælti: „Færðu þig nær, bróðir minn, og taktu af þér blæjuna, því systkinum er ekki bannað að sjá hvort annað blæjulaust.“ Heilsaði Marsawan henni með lotningu, og varð hún svo glöð, að hún gaf honum eigi málrúm, heldur segir hún: „Það fær mér mikils fagnaðar að sjá þig heilan á húfi eftir svo margra ára fjarveru, þar sem þú allan þann tíma lést ekki einu sinni móður þína vita, hvernig þér liði.“ Þá svaraði Marsawan: „Mikla þökk kann ég þér fyrir náð þína og góðvilja, en betri tíðinda átti ég von um þína hagi, þegar ég kom heim, heldur en nú verður raun á, og er hörmung að sjá, hvernig þú ert á þig komin. Er ég því samt fegin, að mér auðnaðist, að koma nógu snemma, til þess að lækna þig að fullu, eftir að svo margir hafa frá gengið. Og þó ekki yrði annar ávöxtur ferða minna og vísindaiðkana en þessi, þættist ég vel í haldinn.“ Að svo mæltu tók hann upp bók og ýmsa aðra hluti, er hann hugði nauðsynlega, samkvæmt lýsingu móður sinnar á veikindum kóngsdóttur. Þegar kóngsdóttir sá allan þenna tilbúning, mælti hún: „Bróðir minn! Heldur þú líka að ég sé vitskert? Sláðu frá þér þeirri villu og hlýddu á það, sem ég segi.“ Sagði hún honum þá greinilega alla sögu sína, þangað til hringunum var skipt, og sýndi honum þann, sem hún bar á hendi sér. „Það er óskiljanlegt,“ mælti hún að endingu „að menn kalla mig vitstola, og er mér í því mikill óréttur gjör.“ Marsawan varð forviða, er hann heyrði þetta, og horfði þegjandi til jarðar nokkra stund; því næst tekur hann til orða: „Ef svo er sem þér segist, þá er ég ekki vonlaus um, að geta orðið við óskum þínum. Ég bið þig þess að eins, að þú þreyir nokkurn tíma með þolinmæði, þangað til ég verð búinn að fara um nokkur lönd, sem ég allt til þessa hef ekki komið í, og máttu vita, að þegar þú spyr mig heim kominn, þá mun sá ekki langt í burtu, sem þér leikur hugur á.“ Að svo mæltu kvaddi hann hana og lagði af stað morguninn eftir.

Marsawan tókst að ná landi rétt fyrir neðan höllina

Marsawan fór nú úr einni borginni í aðra, einu landinu í annað, og úr einni eynni í aðra og heyrði hvarvetna talað um Badúr kóngsdóttur á Kínlandi; gekk á því allt þangað til hann kom í verslunarborg nokkra mikla, er lá við sjó. Þar var eigi talað um Badúr kóngsdóttur, heldur um Kamaralsaman kóngsson, og fór merkileg saga af honum og veikindum hans. Það vakti undir eins eftirtekt Marsawans, hversu líkar sögur gengu af honum og kóngsdóttur og þótti honum það góðs viti; spurðist hann fyrir, í hverri heimsálfu kóngssonur þessi ætti heima, og með því að hann sá að skemmst mundi að fara sjóveg, þá tók hann sér fari með verslunarskipi nokkru, sem ætlaði til höfuðborgar Sjaksamans konungs, Náði skipið farsællega að hafnarmynni, en þar vildi það slys til fyrir handvömm hafnsögumanns, að skipið rak á grynningar og fórst fyrir utan höll þá, er Kamaralsaman kóngssonur bjó í. Vildi þá svo til að konungur var þar staddur með stórvesír sínum. Marsawan var ágætur sundmaður, og tókst honum að ná landi rétt fyrir neðan höllina; var honum vel tekið eftir skipun konungs og veitt öll sú hjálp og hjúkrun, sem hann þarfnaðist. En er hann var kominn í ný föt og hafði fengið hressingu nokkra, gerði vesírinn boð eftir honum. Fann vesírinn skjótt á tali hans, að hann skorti eigi gáfur né kunnáttu, og tók hann þannig til orða: „Það er auðheyrt á orðalagi yðar, að þér eruð umfram flesta menn; guð gæfi að þér á langferðum yðar hefðuð komist að einhverjum töframeðulum, er lækna mættu sjúkling einn, sem öll hirðin hér hefur lengi borið kvíðboga fyrir með sárum harmi.“ Svaraði Marsawan, að ekki mætti vita, nema hann kynni að finna ráð, er dygði, ef hann vissi, hvað að sjúklingnum gengi. Sagði stórvesírinn honum þá upp alla sögu Kamaralsamans frá fæðingu hans, þangað til hann fékk ást á ungri mey, sem gaf honum hring og lofaðist honum. Varð Marsawan þá stórglaður, er hann sá, að skipreikinn hafði komið honum á þess manns fund, er hann leitaði að, og Kamaralsaman kóngssonur var sá, sem kóngsdóttirin kínverska elskaði svo ákaft. En ekki lét hann á neinu bera við stórvesírinn, heldur beiddist hann að eins leyfis, að koma á fund kóngssonar, svo að hann gæti kynnt sér sjúkleika hans. „Komið þá undir eins með mér,“ mælti stórvesírinn, „konungur er nú hjá honum, og hefur hann áður látið á sér skilja, að hann vildi sjá yður.“ Þegar Marsawan kom inn í herbergi kóngssonar, lá hann í hvílu sinni með augun afturlokuð eins og dauðvona maður. „Mikil undur“, mælti Marsawan ósjálfrátt, er hann sá hann, „ekkert getur verið öðru líkara.“ Konungurinn og stórvesírinn furðuðu sig mjög á þessum orðum Marsawans, en kóngsson lauk upp augum sínum og horfði forviða á hinn ókunna mann. En Marsawan ávarpaði hann þannig með skáldmælum:

„Ég sé þig gagntekinn af fögnuði og frá mér numinn, þú lifandi ímynd fegurðarinnar! Hefur ástin lostið þig, eða hafa örvar sært þig? Því enginn lætur svo, nema sá, sem særður er. Réttu mér bikar víns svo ég megi drekka af honum, og syngdu ljóð fyrir mig, Súleimu og Errabal til dýrðar. Ég öfunda hjúpinn, sem hylur hennar munaðarlega hold, og bikarinn, sem snertir varir hennar. Nei, vinur! Ég er eigi særður tvíeggjuðu sverði, heldur örvum þeim, er standa af augunum fögru. Þegar við hittumst, sá ég að fingur hennar voru rauðlitaðir „hinnalegi.“ Hún kveikti loga í hjarta mínu og talaði um leið, eins og sú, er vill leyna, en getur ekki leynt elsku sinni. Vertu þolinmóður, ég hef óviljandi roðið fingurgóma mína; lát þér fyrir alla muni eigi til hugar koma, að svik búi í hjarta mínu. En ég sá þig í svefni og sár löngun æstist í hjarta mínu. Ég grét blóðugum tárum út af skilnaði okkrum og þerraði þau af mér með höndum mínum, og þannig urðu fingurgómar mínir rauðir. Ámæltu mér eigi fyrir tár mín, því ég sver það við sjálfa elskuna, að hjarta mitt þjáist af óbærilegum harmkvælum. Ég græt vegna hennar, sem ber fyrirmynd fegurðarinnar í yfirbragði sínu, sem hvergi á sinn jafningja, hvorki í Arabíu, Persíu né í víðri veröld. Hún er gædd visku Lokmans, gjörvileika Jóseps, málrómi Davíðs og skírlífi Maríu. Fyrir þá sök kvelst ég af harmi Jakobs, angist Jónasar, kvölum Jobs og iðrun Adams.“

Orð þessi höfðu svo mikil og góð áhrif á Kamaralsaman, að hann brosti við og benti Marsawan, að hann skyldi færa sig nær rúmi hans. Varð konungur feginn, er hann sá breytingu þessa verða á syni sínum; stóð hann þá upp, tók Marsawan við hönd sér og beiddi hann að setjast við rúmstokkinn. Þegar hann hafði heyrt, hver og hvaðan hann væri, mælti hann klökkvandi: „Guð gæfi, að þér vissuð ráð til að lækna son minn, ég skyldi launa yður það stórmannlega, svo slíks væru ekki dæmi.“ Því næst fór hann afsíðis með stórvesírinn og sá svo um, að Marsawan gæti talað við son sinn í góðu tómi. Laut Marsawan þá ofan að kóngssyni og mælti: „Kóngsson! Nú mun hryggð yðar bráðum enda taka. Ég þekki yngismey þá, er veldur ástarharmi yðar, og heitir hún Badúr og er dóttir Ghaiurs konungs á Kínlandi. Tekur hún ekki minna út af elsku til yðar, en þér þjáist af elsku til hennar.“ Sagði hann kóngssyni siðan allt það, er hann vissi af sögu kóngsdótturinnar, allt frá þeirri nótt, er hún fyrst kynntist kóngssyni með svo fáheyrðum atvikum; lét hann þess og getið, hvernig konungur Kínlands hefði farið með þá, er tókust á hendur að lækna geðveiki kóngsdóttur, en komu engu áleiðis. „Þér eruð sá eini,“ mælti hann, „sem getur læknað hana og óskelfdur gengið að hinum setta skildaga. En fullri heilsu verðið þér að ná, áður en þér takist svo langa ferð á hendur. Látið þér mig einan um allt annað; ég skal koma yður til hennar og gera ykkur bæði að hjónum.“ Varð þá kóngsson svo hughraustur og vongóður af orðum Marsawans, að hann kenndi sig fullstyrkan til að fara á fætur og spurði konung leyfis, hvort hann mætti klæðast. Konungur varð svo frá sér numinn af gleði, að hann faðmaði Marsawan að sér og spurði enn þá einu sinni, með hverjum meðulum hann hefði gert slíkt kraftaverk; gekk hann síðan burt með stórvesírnum til þess að segja frá tíðindum þessum. Skipaði hann þá að halda fagnaðarhátíð í marga daga, lét útbýta gjöfum meðal hirðmanna og embættismanna, en ölmusum meðal fátæklinga, og gaf öllum bandingjum frelsi. Er þar stutt frá að segja: Höfuðborgin og þar næst gjörvallt ríkið kváðu við af fagnaðarópi. Svo máttfarinn sem kóngsson var af hungri og svefnleysi, náði hann samt fljótt aftur kröftum sínum. Undir eins og hann þóttist vera vaxinn lengri og erfiðri ferð, segir hann við Marsawan: „Nú er tími til kominn, að þér bindið enda á heit yðvart; kvelst ég svo mjög af bráðlæti og óþolinmæði eftir að sjá kóngsdóttur og eyða harmkvælum þeim, er hún þolir mín vegna, að ég mundi verða jafnvesall og ég var, þegar þér komuð til mín, ef við ekki leggjum af stað nú þegar. En ég er hræddur um að faðir minn synji mér orlofs til þessarar ferðar, slíka ást hefur hann á mér, og verðið þér því að finna eitthvert ráð, svo að við getum sloppið á burt.“ Í því kóngssonur mælti þetta, kom upp fyrir honum grátur. En Marsawan svaraði, að hann hefði þegar hugleitt þetta og lagt niður ráðin til að flýja burt á laun. „Þér skuluð,“ mælti hann, „þegar í stað biðja föður yðar leyfis til að fara á veiðar og vera burtu tvo eða þrjá daga; þegar hann hefur samþykkt það, látið þér tvo hesta vera til taks handa hvorum okkar, og skulum við undireins stíga öðrum hestinum á bak, en hafa hinn til skipta og til vonar og vara. Látið mig sjá um allt annað.“

Morguninn eftir bar kóngsson erindi sitt upp fyrir föður sinn, og veitti hann syni sínum það, er hann beiddist, með því einu skilyrði, að hann yrði ekki burtu lengur en eina nótt. „Því mér mundi vera kvalræði,“ mælti hann, „að vera skilinn frá þér lengri tíma; þú veist líka sjálfur, að þú ert hið sætasta ljós augna minna. Þó ég ætti alla jarðneska fullsælu og réði yfir hinu volduga ríki Kosróesar, mundi mér þykja það minna vert en flugufótur, ef augum mínum væri synjað þess yndis, að horfa á þig.“ Bauð þá konungur, að velja skyldi hina bestu gæðinga handa syni sínum og annaðist sjálfur allt það, er hann þurfti til fararinnar. En er allt var tilbúið, faðmaði hann son sinn með hrærðu hjarta, fól hann Marsawan á hendur alúðlega og lét þá síðan frá sér fara.

Þeir félagar fóru nú undir eins að veiða dýr, til blekkingar við förunauta sína, og leituðust við að komast sem lengst burt frá borginni. Þegar náttaði, sóttu þeir til gistingar í gestgjafahúsi nokkru; tóku þeir þar kvöldverð og sváfu síðan þangað til um miðnætti. Vaknaði Marsawan fyrr og vakti kóngsson, en þjónana lét hann sofa í náðum. Eftir það fóru þeir í dularklæði, skiptu um farskjóta og riðu á burt í skyndi með tvo lausa hesta í taumi. Um aftureldingu komu þeir að krossgötum nokkrum langt inni í skógi, og beiddi Marsawan þá kóngsson að nema staðar, en sjálfur reið hann inn í skóginn, þar sem hann var þykkvastur. Drap hann þar annan lausa hestinn, reif sundur skikkju þá, er kóngsson hafði farið úr um morguninn og rauð hana í blóði, svo að menn skyldu ætla að óarga dýr hefðu rifið hann til bana. „Konungurinn, faðir yðar,“ mælti hann, „mun senda menn til að leita að okkur. Þegar þeir finna skikkju yðar rifna og löðrandi í blóði, munu þeir snúa heim aftur og hafa fyrir satt, að þér hafið dáið aumkvunarlegum dauða, en ég hafi flúið af ótta fyrir reiði konungs. Það er að vísu hart aðgöngu fyrir son, að draga ástríkan föður þannig á tálar, en þetta er eina úrræðið, ef við eigum að komast hjá því, að okkur verði veitt eftirför. Mun faðir yðar verða því fegnari, er hann spyr yður lífs og heilan á húfi.“ Kóngsson þakkaði Marsawan af hjarta fyrir þetta hyggilega ráð og fóru þeir í skyndi leiðar sinnar, ýmist landveg eða sjóveg. Höfðu þeir tekið með sér dýra gimsteina til ferðakostnaðar. Þurftu þeir því eigi að halda spart á, heldur gátu þeir hagað ferðinni eins og þeim líkaði. En vegurinn var geysilangur og leið langur tími áður en þeir náðu til höfuðborgar Kínlands. Þegar þangað var komið, fór Marsawan með kóngsson til gestaherbergis nokkurs, og voru þeir þar í þrjá daga að hvíla sig eftir ferðina. Á þeim tíma lét Marsawan gera handa kóngssyni þesskonar búning, er stjörnuspámenn tíðka, og er hinir þrír dagar voru liðnir, fóru þeir báðir í laug og lét hann þá kóngsson fara í búninginn. Því næst fór Marsawan með hann gegnum borgina til hallar Kínlands konungs og kenndi honum nokkur ráð, hvernig hann skyldi fara að. En sjálfur flýtti hann sér til móður sinnar, svo að hún gæti undir eins gert Badúr kóngsdóttur þess vísari, að hann væri aftur kominn.

Kamaralsaman, sem var búinn eins og stjörnuspámaður, og hafði allt, sem þá einkennir, kallaði nú hárri röddu, er hann kom að hliðum kóngshallarinnar: „Ég er stjörnuspámaður og kominn til að lækna hina tignuðu Badúr kóngsdóttur, með þeim skilmála, sem konungur hefur sett, að ég fái hana til eiginkonu, ef lækningin heppnast, en láti líf mitt, ef mér mistekst.“ Þyrptist þá ótölulegur manngrúi kringum kóngsson auk hallarvarðanna og dyravarðanna, því nú var langt liðið síðan nokkur læknir eða fræðimaður hafði lagt sig í hættu þessa. Var kóngsson svo fagur ásýndum, svo kurteislegur í framgöngu og unglegur, að hver maður kenndi í brjósti um hann, og sögðu þeir við hann, er næst honum stóðu: „Herra! Hvaða æði kemur yður, svo mannvænlegum unglingi, til að hrapa svo í vísa glötun? Hafið þér ekki séð afhöggnu höfuðin fyrir framan borgarhliðin? Hættið fyrir guðs sakir við þessa vitleysu og verðið á brott sem skjótast?“ En kóngsson gaf viðvörun þeirra engan gaum, og er enginn kom til að fylgja honum inn í höllina, kallaði hann aftur svo djarflega, að felmtur fór um alla, sem heyrðu, og sögðu þeir: „Hann hefur fastráðið með sér að deyja; guð miskunni sál hans.“ Þegar kóngsson hafði kallað í þriðja sinn, kom stórvesírinn loksins og leiddi hann fyrir konung.

Jafnframt sem Kamaralsaman sá konung Kínlands, fleygði hann sér fram fyrir hásæti hans og kyssti á gólfið. Engan þeirra allra, sem höfðu hætt lífi sínu af metorðagirni einni, hafði konungur virt viðlits, en undir eins og hann sá Kamaralsaman, aumkvaðist hann yfir hann. Bauð hann honum að færa sig nær, lét hann setjast hjá sér í hásætið og mælti: „Ungur maður, ég trúi því trauðlega, að þú sért svo reyndur, að þú getir læknað dóttur mína. Ég vildi óska, að þér tækist það, og skyldi ég feginn gefa þér hana í launa skyni. En hins vegar segi ég þér fyrir fullt og fast, þó mér sjálfum renni til rifja, að hvorki æska þín né fegurð mun aftra mér frá lífláti þínu, ef þér mistekst.“ Þá svaraði kóngsson: „Ég þakka yðar hátign fyrir þá náð og sæmd, er þér auðsýnið mér ókunnugum manni, en því aðeins er ég kominn úr fjarlægu landi, að ekki mun ég brigða áformi mínu, úr því svo langt er komið. Gerði ég það, mundi ég fyrirgera virðingu þeirri, er þér auðsýnið mér af náð yðvarri. Eigi ég að láta líf mitt, þá verði guðs vilji! En ég treysti íþrótt minni og vona fyrir víst, að ég muni geta unnið til gjaforðs hinnar elskulegu dóttur yðar.“

Konungur skipaði nú geldingnum, verði kóngsdóttur, að fylgja stjörnuspámanninum til hennar. Fór Kamaralsaman með honum, og barðist hjarta hans af ákafanum og ástarlönguninni. Komu þeir nú á svalir nokkrar, og var herbergi kóngsdóttur við enda þeirra. En er Kamaralsaman sá, að hann var kominn svo nálægt takmarki ástar sinnar, hljóp hann á undan fylgdarmanni sínum. Náði geldingurinn honum með naumindum, tók í handlegg honum og mælti: „Hvað liggur á, herra! Þér komist svo ekki inn, hvort heldur er, nema ég hjálpi yður. Yður mun vera mikill hugur á að deyja, fyrst þér anið svona í greipar dauðans. Enginn af öllum þeim stjörnuspámönnum, sem ég hef fylgt þangað, var eins áfjáður og þér eruð, en þér munuð koma þangað fullsnemma.“ Þá mælti kóngsson og seinkaði sér hvergi: „Allir hinir stjörnuvitringarnir voru afglapar og vissu ekki, hvað þeir gerðu. En ég veit fyrir víst, að ég flýg í fang hamingju minnar, og því skyldi ég þá ekki flýta mér?“ Í þessu bar þá að dyrunum; lauk geldingurinn þeim upp og leiddi kóngsson gegnum fordyri inn í stóran og glæsilegan sal, og var ekki nema fortjald milli hans og herbergis þess, er kóngsdóttir var í. Áður en kóngsson gekk inn, segir hann við geldinginn í hljóði, svo að kóngsdóttir ekki skyldi heyra: „Svo að þér skiljist, að hvorki hroki né gapaskapur hefur ginnt mig hingað, þá leyfi ég þér að ákveða, hvort ég skuli heldur fara inn með þér og lækna kóngsdóttur í þinni viðurvist, eða ég bíði hér fyrir utan og lækni hana óséða.“

Geldingurinn varð forviða af sjálfstrausti kóngssonar, svo hann hætti að draga dár að honum og svaraði í fullri alvöru: „Það stendur á sama, hvort þér læknið hana hér eða þar, þér öðlist ódauðlega sæmd hvort heldur er, bæði á Kínlandi og hvarvetna annarsstaðar í heimi.“ „Þá kýs ég heldur að lækna hana óséða,“ mælti kóngsson, „og mun íþrótt mín sýnast því veglegri.“ Að svo mæltu tók hann upp skriffæri og ritaði þetta:

„Hver, sem þjáist af hugraun skilnaðarins, mun bíða bætur harma sinna, þegar heitorð elskandans er efnt, en aumt er þess manns hlutskipti, sem örvæntir og veit með vissu, að honum er synjað þess um eilífð, sem hann elskar. Hjarta hans er harmþrungið og honum er engrar hjálpar né huggunar von; augu hans eru svefnlaus og andvakan flýr þau aldrei. Á daginn brennur hann af eldsloga, á nóttinni þjáist hann af harmkvælum; líkami hans mornar og þornar og engin orðsending kemur til hans frá þeirri, sem hann elskar. Hjarta mitt er aðeins helgað umhugsuninni um þig, mér svíður í hvörmum og af þeim drjúpa niður blóðug tár, en líkami minn er örmagnaður af hryggð og brennandi löngun. Því barma ég mér fyrir þér út af kvölum ástar minnar og óþolinmæði minni; — vertu mér ljúf og líknsöm og ástrík, því hjarta mitt ætlar að bugast fyrir ofurmegni ástríðunnar. — Hjarta elskhugans læknast, þegar hann fær notið unnustu sinnar, og guð einn er læknirinn, sem læknað getur þann, er kvelst af löngun eftir því, sem hann elskar. Sért þú ótrygg eða sé ég það, þá þrífist aldrei það okkar, sem ótryggð sýnir.“ Ritaði hann undir línur þessar: „Frá hinum harmþrungna og sturlaða, sem ýmist er frost eða funi, sem er eirðarlaus af löngun og brennandi ástarþrá, frá Kamaralsaman, syni Sjaksamans, til þeirrar meyjar, er ber af öllum meyjum sinnar aldar, til Badúr dóttur Ghaiur konungs. Vita skaltu, að ég er andvaka um nætur og agndofa um daga, að ég þjáist af óumræðilegum sjúkleik, þrá og elsku, úthellandi ótal tárum og stynjandi ótal andvörpum, að ég er þræll ástarinnar, píslarvottur ástríðunnar og tek aldrei á mér heilum. Ég er sá hvíldarlausi maður, sem aldrei sofnar út af, ég er sá þræll elskunnar, sem grætur án afláts. Eldur hjarta míns slokknar aldrei og bruni löngunar minnar þverrar eigi.“ Síðan ritaði hann þessi orð á spássíu bréfsins: „Friður af nægð guðs miskunnar sé með henni, sem á sálu mína og hjarta mitt. Braut hann nú bréfið saman og lét hringinn innan í, svo að geldingurinn ekki sá, því næst innsiglaði hann það og ritaði þessi orð á það eins og yfirskrift: „Lestu það í bréfi mínu, sem hönd mín, hefur ritað, og stafirnir munu segja óskir mínar og hörmungar. Meðan höndin ritar, hrynja tárin, og sál mín tjáir blaðinu harma sína; tár mín drjúpa jafnt og þétt á bréfið; ef lindir þeirra þrytu, mundi ég gráta blóði í þeirra stað. Ég sendi þér hring þinn, er ég tók í staðinn fyrir minn, þegar við fundumst í fyrsta sinn; sendu mér minn hring aftur.“

Þegar kóngsson hafði lokið við bréfið, fékk hann geldingnum það og beiddi hann að fá kóngsdóttur. „Verði hún ekki alheil,“ mælti hann, „undir eins og hún er búin að lesa það, máttu kalla mig vesalastan og ósvífnastan allra stjörnuspámanna, bæði þeirra, sem eru og verið hafa.“

Geldingurinn fór nú til kóngsdóttur með bréfið, fékk henni það og mælti: „Kóngsdóttir! Nú er kominn stjörnuspámaður, sem er fífldjarfari en allir hinir fyrri og fullyrðir hann, að þér verðið albata jafnskjótt sem þér lesið bréfið og komist að efni þess. Betur hann færi ekki með lygi né fals.“ Kóngsdóttir tók tómlega við bréfinu, en er hún hafði brotið það upp og fundið í því hring sinn, gaf hún sér varla tíma til að lesa það. Hún spratt upp af æði og sleit fjötur þann, er á henni var; því næst hljóp hún til dyranna og reif fortjaldið frá, kannaðist hún þá undir eins við kóngsson, og flugu þau hvort um háls öðru og föðmuðust innilega. Var fögnuður þeirra svo óumræðilegur, að þau gátu engu orði upp komið, heldur horfðu lengi þegjandi hvort á annað og undruðust stórum, að þau skyldu sjást aftur, eftir að fundum þeirra fyrst hafði borið saman með svo kynlegum hætti. Fóstran, sem hafði farið með kóngsdóttur, fór nú með þau bæði inn í herbergi eitt; fékk Badúr kóngssyni þar hring sinn og mælti: „Takið aftur við honum, því ég mundi ekki geta haldið honum, nema ég skilaði yðar hring aftur, en ég vil aldrei láta hann skilja við mig, meðan ég lifi“

Meðan á þessu stóð, hafði geldingurinn hlaupið til konungs, og sagði hann honum, að þar sem allir stjörnuspámenn þeir og læknar, sem áður buðust til að lækna kóngsdóttur, hefðu verið heimskingjar, þá hefði nú sá, er síðast bauð sig fram, læknað hana óséða og hvorki neytt særinga né reykelsis. Konungur brást glaður við og fór undir eins til dóttur sinnar, vafði hana að brjósti sínu, faðmaði síðan kóngsson, greip um hönd dóttur sinnar og mælti: „Hver, sem þú ert, gæfusamlegi útlendingur, þá gef ég þér nú dóttur mína; en það ræð ég af yfirlitum þínum, að þú munir vera annar en þú þóttist vera.“ — Kóngsson þakkaði konungi auðmjúklega og kvaðst svo mikið mega fullyrða, að hann væri enginn stjörnuspámaður. Sagðist hann hafa brugðið því á, til þess að sér yrði hægra að ná fundi hans, sem var voldugastur konungur á jarðríki: Nafn mitt er Kamaralsaman, mælti hann, „en faðir minn heitir Sjaksaman og ræður yfir eynni Kaledan, sem alþekkt er.“ Því næst sagði hann sögu sína og upptök ásta þeirra kóngsdóttur, og sannaði hann orð sín með hringaskiptunum. En er kóngsson hafði lokið sögu sinni, sagði konungur, að svo fáheyrða sögu yrði fyrir hvern mun að geyma, komandi mönnum til fróðleiks; lét hann færa hana í letur og leggja frumritið til geymslu í skjalahirslu ríkisins; sá hann og um, að sagan kæmist út í almenning og yrði þjóðkunn í nágrannalöndunum. Brúðkaupið fór nú fram sama dag og voru gleðihátíðir haldnar um allt Kínland. En Marsawan veitti konungur embætti við hirð sína og hét honum vegsauka eftirleiðis.

Þau Kamaralsaman og Badúr nutu nú alsælu ástarinnar og vottaði konungur Kínlands fögnuð sinn með sífelldu hátíðahaldi, er stóð í nokkra mánuði. Það var einhverja nótt, að kóngsson dreymdi að hann sæi Sjaksaman konung, föður sinn, deyjandi, og þótti honum hann segja: „Þessi sonur minn, er ég unni svo af alhuga, hefur yfirgefið mig, og veldur hann dauða mínum.“ Vaknaði hann þá og varpaði öndinni mæðilega, svo að Badúr hrökk við og spurði, hverju það sætti. Þá mælti kóngsson: „Hver veit nema faðir minn hafi skilið við í þessu vetfangi!” og sagði hann henni draum sinn. Kóngsdóttir hafði ekki hugann á öðru en að gera manni sínum allt að skapi og hugsaði með sér, að hann mundi langa til að finna föður sinn, og mundi það standa honum fyrir gleði, að hann hlaut að dvelja með henni í fjarlægu landi, en ekki lét hún samt á neinu bera við hann. En samdægurs sætti hún lagi, þegar faðir hennar var einn, kyssti hún þá á hönd honum og mælti: „Ég hefi mikillar bænar að biðja yðar hátign, gerið það fyrir orð mín að synja mér hennar eigi. En svo þér ekki ætlið, að ég geri það eftir fyrirmælum manns míns, þá læt ég yður fyrirfram vita, að hann er þessa með öllu dulinn. Bæn mín er sú, að þér af náð yðvarri leyfið mér að fara með honum á fund Sjaksamans konungs, tengdaföður míns.“

Þá svaraði konungur: „Dóttir mín! Svo þungt sem mér fellur að sjá þér á bak, þá geðjast mér samt vel að fyrirætlun þinni og veiti ég þér samþykki mitt. En það geri ég að eins með því skilyrði, að þið ekki dveljið lengur en eitt ár við hirð Sjaksamans konungs. Mun hann víst láta sér lynda, ef við skiptumst svo á, að hann sjái annað árið son sinn og tengdadóttur, en ég sjái hitt árið dóttur mína og tengdason.“ Kóngsdóttir sagði nú manni sínum þetta vilyrði föður síns, en hann varð sárglaður, er hann sá þenna nýja vott elsku hennar og tjáði henni þakklæti sitt. Kínlands konungur bjó nú til burtferðar þeirra og fylgdi hann þeim margar dagleiðir, þangað til þau skildu innilega, grátandi fögrum tárum. Beiddi konungur Kamaralsaman að hafa jafnan slíka ást á dóttur sinni sem hann hafði nú, og sneri hann því næst aftur til aðsetursborgar sinnar, en á heimleiðinni skemmti hann sér með dýraveiðum. Þegar þau kóngsson og kóngsdóttir höfðu þerrað tár sín, hugsuðu þau að eins um fögnuð þann, er þau áttu í vændum, þegar þau kæmu til Sjaksamans konungs.

Þegar þau höfðu verið eitthvað mánuð á leiðinni, komu þau einhvern dag á engi nokkurt mikið um sig, alvaxið háum og skuggamiklum trjám. Veður var ákaflega heitt og segir kóngsson við Badúr, að sér þætti ráð að ægja, og féllst hún á það. Var því staðar numið þar sem hentast þótti og tjaldað, en kóngsdóttir stóð á meðan í forsælunni; því næst gekk hún inn í tjald og lét leysa af sér beltið sér til hagræðis; lögðu þjónustukonurnar það niður hjá henni. Sofnaði hún þá af þreytu, en konurnar gengu frá henni. Kóngsson, sem hafði verið að segja fyrir verkum, kom nú inn í tjaldið og settist hljóðlega niður, því kona hans svaf. Ætlaði hann að leggjast til svefns, en þá hafði hann hönd á belti konu sinnar og horfði á demanta þá og roðasteina, er það var prýtt með. Sá hann að lítil taska hékk við beltið, harðla snotur, og reimuð saman með bandi, og fann hann, að eitthvað hart mundi vera í henni. Langaði hann til að vita, hvað það væri, og leysti frá töskunni; fann hann þá í henni karneól, en á hann voru grafnar myndir og ókennilegt letur. Honum kom undir eins til hugar, að steinninn mundi vera afar dýrmætur, fyrst kóngsdóttir geymdi hann svo vandlega. Enda var þetta verndargripur, sem drottningin á Kínlandi, móðir hennar, hafði gefið henni, og fylgdi honum sú náttúra, að henni yrði aldrei hamingju vant, meðan hún bæri hann á sér. Gekk þá kóngsson út fyrir tjaldið til að skoða hann vandlegar, en er hann hélt honum í lófa sínum, kom allt í einu fugl úr lofti ofan, hremmdi steininn og flaug burt með hann. Stóð kóngsson stundarkorn höggdofa af harmi, er dýrgripur þessi var þannig hrifsaður úr höndum honum, og horfði á eftir fuglinum; hafði hann sest niður skammt frá með steininn í nefinu. Vonaði kóngsson, að hann mundi sleppa honum, og gekk því að honum, en jafnskjótt sem hann nálgaðist, flaug fuglinn aftur spölkorn. Hélt kóngsson að sér mundi ef til vill takast að drepa hann með steinkasti, því hann var mjög hæfinn; elti hann því fuglinn, sem undan flýði í ákefð, svo að hann ekki með öllu skyldi missa sjónar á honum. Þannig var kóngsson allan daginn að elta hann yfir leiti og lautir, og ginntist hann æ lengra og lengra frá tjöldunum og Badúr kóngsdóttur. En vit hafði fuglinn til þess, að setjast ekki fyrir í runni, þar sem Kamaralsaman hefði getað læðst að honum í myrkrinu, heldur settist hann í toppinn á háu tré, þar sem hann gat verið óhultur. Örvænti kóngsson nú, er fyrirhöfn hans varð til ónýtis, og hugsaði með sér, hvort hann ætti að hverfa aftur til tjaldsins. Skoðaði hann um það huga sinn, hverja leið hann skyldi fara og þótti uggvænt, að hann kynni að villast; þorði hann og eigi að koma til kóngsdóttur svo, að hann ekki hefði verndargripinn. Stríddu þessar hryllilegu hugleiðingar á hann, og var hann þar á ofan yfirkominn af þreytu, hungri, þorsta og svefni; lagðist hann því niður og lét fyrirberast um nóttina undir tré nokkru. Næsta morgun vaknaði hann áður en fuglinn flaug frá trénu, en er hann sá hann fljúga af stað, hljóp hann og þenna dag allan á eftir honum árangurslaust, og nærðist hann ekki á öðru en jurtum og ávöxtum, er hann fann á leiðinni. Þessu fór fram í tíu daga og lá hann jafnan um nætur undir því trénu, sem fuglinn settist á. Á ellefta degi kom hann að stórri borg, en í því fuglinn flaug yfir borgarvegginn missti kóngsson sjónar honum og varð þá vonlaus um að fá verndargripinn nokkurn tíma framar. Gekk hann sárhryggur inn í borgina, en hún lá við sjó niðri og var þar fögur höfn. Ráfaði hann lengi um borgarstrætin og vissi hvorki upp né niður, og kom hann þá niður að höfninni. Var hann mjög í vafa um, hvað hann skyldi taka til bragðs og gekk með sjó fram, þangað til hann kom að hliði trjágarðs nokkurs; stóð hliðið opið og leit hann þar inn. Garðyrkjumaðurinn, garnall maður og góðlegur, leit upp frá vinnu sinni, og jafnskjótt sem hann sá, að komumaður var Mahómets maður og ókunnugur, bauð hann honum að koma inn og loka eftir sér hliðinu. Gerði Kamaralsaman það, og er hann kom til karlsins, spurði hann hvað honum gengi til þessa. Varð hann þá þess vísari, að blótmenn bjuggu í borginni; voru þeir svarnir óvinir Mahómets manna og fóru illa með átrúendur spámannsins. „Mér þykir það vera kraftaverk,“ mælti garðyrkjumaður, „að þér náðuð hingað óáreittur, því blótmenn þessir leggja einkum tálsnörur fyrir útlenda og ókunnuga Mahómets menn. Guði sé lof, að hann leiddi yður á óhultan stað.“ Ætlaði þá Kamaralsaman að votta hinum góða manni hjartanlegt þakklæti sitt, en hann greip fram í og mælti: „Sleppið nú öllum fagurmælum, komið heldur með mér og hvílið yður;“ fór hann þá með kóngsson heim í hús sitt. Þegar kóngsson hafði snætt drjúgum af því, sem þar var framreitt með ástúð og hugulsemi, beiddi garðyrkjumaður hann að segja sér, hvernig stæði á þarkomu hans. Sagði Kamaralsaman honum þá sögu sína hreinskilnislega og spurði því næst, hvernig hann gæti komist þaðan heim í ríki föður síns, því ekki væri að hugsa til að komast aftur til Badúr kóngsdóttur, þar sem ellefu dagar væru liðnir síðan hann varð viðskila við hana. „Ég veit ekki, hvar hún er í víðri veröld,“ mælti hann og fékk ekki tára bundist. Sagði garðyrkjumaður honum þá, að eins árs ferð væri til landa þeirra, er mahómedanskir konungar réðu yfir eða Mahómedanar byggðu. En sjóveg mætti á miklu skemmri tíma komast til Svartviðareyjar, og væri hægt að komast þaðan til eyjarinnar Kaledan. Kvað hann verslunarskip sigla á ári hverju til Svartviðareyjar, og gæti hann komist þá leið heim til sín, og hefði hann komið nokkrum dögum fyrr, mundi hann hafa getað komist með skipi því, er fór þangað þetta árið. „En ef þér viljið bíða hjá mér,“ mælti garðyrkjumaðurinn, „þangað til skipið fer næsta ár, þá er yður af hjarta velkomin vist hjá mér, svo góð sem föng eru til.“ Taldi kóngsson sig sælan að hafa hitt slíkt athvarf, þar sem hann var öllum ókunnugur og vildi engum kynnast, og var hann því kyrr hjá garðyrkjumanninum. Nú munum vér skilja við hann um hríð og segja nokkuð af Badúr kóngsdóttur, er vér hurfum frá, þar sem hún lá sofandi í tjaldi sínu.

Kóngsdóttir svaf alllengi, en þegar hún vaknaði, brá henni heldur en ekki í brún, er hún saknaði manns síns; kallaði hún á þjónustukonur sínar og spurði, hvar hann væri. Kváðust þær að vísu hafa séð hann tjaldinu, en ekki séð hann fara út aftur, en er hún gyrði sig beltinu, sá hún að verndargripurinn var horfinn, en taskan opin, og kom henni ekki annað til hugar en að Kamaralsaman hefði tekið hann og viljað skoða hann, og mundi hann koma með gripinn aftur. Beið hún með lítilli eirð til kvöldsins og þótti kynlegt, að hann ekki kom; en er náttmyrkrið datt á og hann kom eigi að heldur, varð hún óumræðilega sorgbitin. Formælti hún verndargripnum hvað eftir annað og þeim, er hann hefði smíðað, og mundi hún ekki einu sinni hafa þyrmt móður sinni, sem hafði gefið henni hann. En þó hún væri nú óhuggandi út af þessu voðalega atviki, því hún vissi ekki hvernig hvarf kóngssonar hlaust af verndargripnum, þá var hún samt ekki af baki dottin, heldur tók hún djarft og drengilegt ráð, sem sjaldheyrt er meðal kvenna. Enginn í tjöldunum vissi af hvarfi kóngssonar nema kóngsdóttir og þjónustukonur hennar, því allt hitt föruneytið svaf í tjöldunum. Nú með því að hún óttaðist svik, ef þetta yrði kunnugt, bar hún harm sinn í hljóði og skipaði þjónustukonum sínum að leyna þessu. Því næst fór hún í einn af búningum Kamaralsamans; var hún mjög lík honum, og næsta morgun, er hún skipaði liðinu að taka saman farangurinn og leggja af stað, héldu allir, að þar væri Kamaralsaman kominn. Þegar allt var tilbúið, lét hún eina af þjónustukonunum setjast upp í burðarstól sinn, en sjálf sté hún á hestbak og hélt nú lestin áfram. Ferðaðist kóngsdóttir þannig undir nafni Kamaralsamans og kom til eyjarinnar Kaledan. Þaðan náði hún eftir nokkurra mánaða ferð, sjóveg og landveg, til höfuðborgarinnar á Svartviðarey; ríkti þar í þann tíma Armanos konungur. Menn þeir, er fyrst lentu og áttu að útvega henni herbergi, sögðu, að Kamaralsaman kóngssonur væri á skipi þeirra, og hefði hann vegna andviðra orðið að sækja þar til hafna; flaug fregn þessi skjótt til konungshallarinnar. Fór konungur því til móts við Badúr með allan þorra hirðar sinnar og hitti hana, í því hún gekk á land og ætlaði til herbergja þeirra, er tilbúin voru handa henni. Fagnaði hann henni eins og syni þess konungs, sem jafnan hafði verið honum hinn vinveittasti, og leiddi hana til hallarinnar með öllu föruneyti sínu. Sýndi hann henni alla virðingu, sem hugsast gat, og hélt dýrðlega veislu, er stóð í þrjá daga. Varð hann frá sér numinn af fegurð hennar og viturleik, og er hann heyrði hana minnast á burtsiglingu sína eftir veisluna, veik hann henni afsíðis og mælti: „Kóngsson! Með því ég er hniginn á efra aldur og lítil von til að ég lifi lengi, fær það mér áhyggju, að ég á engan erfingja að ríki mínu. Guð hefur aðeins gefið mér einkadóttur og er hún svo afbragðs fögur, að hún mundi hvergi betur komin en í höndum svo fagurs, göfugs og algjörs kóngssonar, sem þér eruð. Hugsið því ekki framar um burtferð, heldur þiggið hana ásamt kórónu minni, sem ég afsala mér héðan í frá yður í hag. Ég hef borið þunga hennar í mörg ár, og er nú tími til kominn, að ég taki mér hvíld; get ég aldrei gert það með rósamara geði en nú, þar sem ég fæ stjórn ríkis míns í hendur svo verðugs eftirmanns.“

... sjálf sté hún á hestbak og hélt nú lestin áfram

Þetta var að vísu stórmannlega boðið af konungi, að gifta Badúr einkadóttur sína og gefa henni kórónu sína í tilbót, en Badúr varð ráðalaus eins og von var. Hún gat ekki fengið af sér að játa, að hún væri ekki Kamaralsaman, heldur kona hans, því henni þótti það ósæmandi fyrir kóngsdóttur, eftir að hún allt til þessa hafði þóst vera kóngssonur og leikið hann svo afbragðsvel. Annars vegar gat hún ekki hafnað boðinu, því svo var ráðahagur þessi hugleikinn konungi, að hún hafði fulla ástæðu til að óttast, að góðvilji hans kynni að snúast í hatur og fjandskap, svo lífi hennar yrði jafnvel hætta búin. Hún vissi ekki heldur, hvort hún mundi hitta Kamaralsaman hjá Sjaksaman konungi, föður hans. — Réði hún því af, að ganga að boði Armanos konungs, bæði vegna þessara orsaka, og svo af hinu, að hana langaði til að vinna ríki undir mann sinn, ef hún skyldi finna hann aftur. Þagði hún stundarkorn og tók því næst til orða: „Herra! Miklar þakkir kann ég yður fyrir traust það, er þér hafið á mér, fyrir alla sæmd mér auðsýnda og óverðskuldaða náð, er ég eigi dirfist að drepa hendi við. En því að eins tek ég þessum kosti, að yðar hátign heiti mér ráða fulltingi, og mun ég eigi ráðast í neitt, nema yðar hátign hafi áður samþykkt.“ Var brúðkaup ákveðið til næsta dags; vissi föruneyti kóngsdóttur enn þá ekki annað en hún væri Kamaralsaman, og notaði hún nú tímann til að segja því, hvað í ráðum væri, og sagði, að Badúr kóngsdóttir hafði veitt til þessa samþykki sitt; gerði hún þetta til þess að liðið skyldi ekki furða sig á tiltæki hennar. Var konungur harðla ánægður, er hann hafði fengið svo ákjósanlegan mann handa dóttur sinni og stefndi ráðinu saman næsta dag; lét hann Badúr setjast hjá sér og lýsti yfir því, að hann gæfi Kamaralsaman þessum einkadóttur sína og afsalaði honum kórónu sinni; skipaði hann öllum, að taka hann til konungs og hylla hann. Því næst sté hann niður úr hásætinu og lét Badúr setjast í það, en settist sjálfur í hennar sæti; tók hún þá við trúnaðareiðum og hyllingu hinna voldugustu höfðingja á Svartviðarey, er þar voru komnir. Eftir það fóru kallarar um borgina og kunngjörðu, að Kamaralsaman væri til konungs tekinn; boðuðu þeir gleðihátíðir, er standa skyldu í marga daga, og voru menn sendir um allt ríkið til að birta það. Um kvöldið kvað öll höllin við af fögnuði og var dóttir konungsins á Svartviðarey, Haiatalnefus að nafni, leidd til Badúr kóngsdóttur, búin konunglegum skrúða, en allir héldu, að Badúr væri karlmaður. Að aflokinni hjónavígslunni og brúðkaupinu voru þau skilin eftir tvö ein og gengu þau þá til hvílu. Næsta morgun kom Badúr á almenna samkomu og tók þar við fagnaðaróskum hirðarinnar, svo sem nýr og nýkvæntur konungur, en konungur og drottning hans vitjuðu dóttur sinnar og spurðu, hvernig henni hefði sofnast um nóttina. Svaraði hún engu, heldur horfði hún niður fyrir sig og var næsta döpur; reyndu þau að hugga hana með því, að Kamaralsaman hefði komið með þeim ásetningi, að fara undir eins heim aftur til föður síns; þó hann mætti nú vel við una, að honum var haldið aftur, þá væri samt öll von á, að honum sárnaði sú tilhugsun, að sjá aldrei framar föður sinn eða nokkurn af ættingjum og vinum, en vonandi væri, að hann sýndi henni alúðlega hjúskaparást, þegar harmur þessi rættist af honum. Badúr, sem nú var konungur yfir Svartviðarey, lét sér ekki nægja á degi þessum að taka við fagnaðaróskum hirðarinnar, heldur kannaði hún og hallarlið sitt og gegndi mörgum öðrum konunglegum störfum; fór henni það svo vel og sköruglega, að allir luku lofsorði á, sem það sáu. Var þegar dagsett, er hún kom aftur til Haitalnefus; tók hún henni fálega og skildi Badúr á því, að hún mundi hafa fyrri nóttina í huga. Leitaðist hún við að hafa af henni ólundina með viðtali sínu og tók á öllum lipurleik gáfna sinna, er henni voru svo ríkulega veittar, til að telja henni trú um, að hún elskaði hana. En er hún loksins þagnaði og hin fór að hátta, tók hún að biðjast fyrir, og teygði svo úr bæninni, að Haitalnefus sofnaði á meðan. Því næst lagðist hún niður hjá henni, en vakti hana ekki; var henni þá þungt í skapi, bæði af því hún saknaði Kamaralsamans sáran, og neyddist til að leika það, er henni var lítt að skapi. Næsta morgun reis hún enn á fætur áður en Haiatalnefus vaknaði, og gekk til ráðstefnu í konunglegum skrúða. Fór Armanos konungur á meðan að vitja dóttur sinnar og hitti hana grátandi. Þurfti ekki meira til þess að hann sæi, hvað um var að vera; varð hann þá fokreiður út af svívirðingu þeirri, er hann hugði sér gerða, og tók þannig til orða: „Dóttir mín! Haf þú þolinmæði til næstu nætur. Ég hef sett mann þinn í hásæti mitt, en ég mun aftur víkja honum úr sessi og reka hann burt með skömm og háðung, nema hann sýni þér þá sæmd, sem honum ber, því í raun réttri gerir hann sjálfum mér svívirðingu þessa.- Þenna dag kom Badúr einnig fjarska seint til Haiatalnefus og talaði við hana; ætlaði hún síðan að leggjast á bæn, meðan hún háttaði. En Haiatalnefus aftraði henni og átaldi hana blíðlega fyrir það, að hún óvirti sig svo mjög; sárbændi hún hana að segja, hvað henni þætti að sér og varaði hana við reiði föður síns, er á mundi dynja að liðinni þessari nótt. Að endingu beiddi hún hana að steypa sér ekki í örvílnun, því hún gæti ekki að því gert, að hún elskaði hana. Komst nú Badúr kóngsdóttir í mesta vanda. Hafði Armanos konungur verið fálátur við hana um daginn, og réði hún af því, að viðvörun dóttur hans mundi ekki vera um skör fram; vissi hún því ekki annað ráð en að segja Haiatalnefus allan sannleik. Að vísu hafði hún séð það fyrir, að til þessa mundi draga, en samt hraus henni nú hugur við af óvissunni, hvort kóngsdóttur mundi líka vel eða illa. Hugleiddi hún nú, að ef Kamaralsaman lifði, þá hlyti hann að koma við í Svartviðarey á leiðinni til föður síns, og yrði hún að leita sér lífs hans vegna, en þess væri enginn kostur, nema hún léti uppskátt launungarmál sitt, enda hætti hún nú á það. Var hún eins og utan við sig og þagði í fyrstu; ætlaði þá Haiatalnefus að taka til máls, en Badúr varð fyrri til og mælti: „Ástfagra og elskulega kóngsdóttir! Ég hef gert rangt, og það játa ég; ég kveð sjálf upp áfellisdóminn yfir mér, en ég vona, að þér fyrirgefið mér og þegið yfir leyndarmáli því, er ég nú segi yður mér til réttlætingar.“ Sagði hún þá Haiatalnefus kóngsdóttur, að hún væri kvenmaður, og mælti enn fremur: „Hyggið að, hvort ég, sem er kona og kóngsdóttir eins og þér, er ómakleg fyrirgefningar yðvarrar. Ég veit þér fyrirgefið mér af hjarta, er þér hafið heyrt sögu mína og ég hef sagt yður frá óláni því, sem neyddi mig til að leika það, er þér sjáið að ég leik enn.“ Þegar Badúr hafði sagt henni allt hið sanna, beiddi hún hana enn ný að þegja yfir þessu, þangað til Kamaralsaman kæmi, því hún kvaóst vonast eftir honum. Svaraði þá Haiatalnefus. „Undarleg væru forlögin þá, ef svo farsælt hjónaband, sem ykkar er, skyldi verða svo skammvinnt, eftir frábærar ástir af beggja ykkar hálfu. Ég óska þess, að guð láti ykkar bráðum finnast, og megið þér vita fyrir víst, að ég skal dyggilega leyna því, er þér hafið trúað mér fyrir. Er það mér hin mesta ánægja, að enginn í Svartviðarey veit, hver þér eruð, nema ég, en þér skuluð halda áfram ríkisstjórn yðar, er þér hafið svo fagurlega byrjað. Ég beiddi yður ástar, en nú segi ég yður, að ég óska einskis framar en þess, að þér álítið mig maklega vináttu yðvarrar.“ Eftir það föðmuðust þær kóngsdæturnar og sýndu hvor annarri ótal vinahót.

Þar í landi var siðvenja, að sýna opinberlega raun á því, að hjúskapnum væri framgengt orðið; fundu þær kóngsdæturnar gott ráð við þeim vanda svo að þjónustukonur Haiatalnefus blekktust á því, en þær blekktu aftur konunginn, drottninguna og alla hirðina. Þannig ríkti Badúr kóngsdóttir með nafni Kamaralsamans kóngssonar yfir Svartviðarey enn sem fyrri, og varð bæði konunginum og þjóðinni vel að skapi.

... steyptist annar fuglanna dauður niður úr trénu

Meðan þetta gerðist á Svartviðarey, dvaldi Kamaralsaman hjá garðyrkjumanninum gamla í borg blótmannanna. Einn morgun fór hann snemma til vinnu í garðinum eins og hann var vanur, en þá aftraði garðyrkjumaður honum og sagði, að blótmenn héldu mikla hátíð þann dag, og snertu ekki á vinnu, heldur sinntu þeir að eins opinberum skemmtunum og samkvæmum; eigi vildu þeir heldur að átrúendur Mahómets ynnu þann dag. „Mahómetsmenn,“ mælti hann enn fremur, „horfa á leikana, og er vert aó sjá þá; gera þeir það bæði sér til skemmtunar og til þess að spilla ekki fyrir sér hjá blótmönnum. Nú verður bráðum hin næsta ferð til Svartviðareyjar, og mun ég fara og komast eftir því hjá einhverjum af kunningjum mínum, nær skipið fer, og skal ég um leið útvega yður far með því.“ Að svo mæltu fór garðyrkjumaður í hátíðabúning sinn og skildi kóngsson eftir einan og vinnulausan; hvarflaði hugur hans þá því heldur til Badúr kóngsdóttur, og gekk hann andvarpandi inn í garðinn. Þá létu tveir fuglar hátt í tré nokkru og vakti það eftirtekt hans; undraðist hann mjög, hversu ákaft þeir hjuggust, og steyptist annar fuglanna dauður niður úr trénu, en hinn flaug á burt. En í sama bili komu tveir fuglar fljúgandi úr annarri átt, og höfðu þeir álengdar séð bardagann; settist annar við höfuð, en hinn við fætur dauða fuglsins og horfðu þeir á hann hnípnir og dapurlegir; því næst grófu þeir holu með klónum, greftruðu hræ fuglsins og flugu á burt. — Horfði Kamaralsaman forviða á þenna kynlega atburð, sem gerðist niðri undir tré nokkru; gekk hann þangað, og sá eitthvað rautt, er stóð út úr kviði fuglsins, sem hafði verið rifinn í sundur. Beygði hann sig þá niður og tók það upp; sá hann að það var verndargripur Badúr kóngsdóttur, sem hafði valdið honum svo mikils harms, frá því fuglinn tók hann frá honum. „Þú hinn grimmi fugl,“ mælti hann, „þú hafðir yndi af að koma illu til leiðar. Svo mikið illt sem ég hef reynt, svo mikils góðs óska ég þeim, sem hefndu mín á þér, þar sem þeir guldu þér dráp eins jafningja síns.“ Var nú kóngsson óumræðilega glaður. „Elskulega kóngsdóttir!“ mælti hann, „þessi blessaða stund, er gefur mér það aftur, sem var þér svo dýrmætt, er vafalaust fyrirboði þess, að ég finni sjálfa þig aftur, og það ef til vill fyrr en mig varir. Lofaður sé drottinn, að hann sendi mér heill þessa og gaf mér von um hina mestu hamingju, sem ég get óskað mér.“ Svo mælti hann og kyssti verndargripinn, vafði hann vandlega í lín og batt hann á handlegg sér. Næstu nótt sofnaði hann værum blundi, enda hafði honum ekki í langan tíma komið dúr á auga. Morguninn eftir spurði hann garðyrkjumanninn, hvað hann ætti að vinna, og beiddi hann kóngsson þá að fella og uppræta gamalt tré, sem engan ávöxt bar. Fór þá kóngsson út með öxi og tók til verka. En í því hann hjó einn rótarangann, varð eitthvar hart fyrir öxinni og söng í; sópaði hann því moldinni frá og fann stóra járnplötu. En er hann hafði lyft henni upp, varð fyrir honum rið með tíu þrepum; gekk hann þar ofan og kom niður í hvelfingu eina, er var marga faðma ummáls; stóðu þar allt umhverfis fimmtíu stór koparker og var lok yfir þeim. Lauk hann þeim upp, hverju eftir annað, og voru þau öll saman full af gullsandi. Varð hann stórglaður, er hann fann svo mikil auðæfi og fór upp aftur, lagði járnplötuna yfir riðið og hélt áfram vinnu sinni, því hann vonaði eftir garðyrkjumanninum. Hafði garðyrkjumaður heyrt daginn áður, að skipið, sem fara átti til Svartviðareyjar, mundi sigla þá dagana, og þenna dag hafði hann farið út til að fá vissa vitneskju um, nær skipið færi. Þegar hann kom aftur, mátti sjá á yfirbragði hans, að hann færði Kamaralsaman gleðitíðindi. „Fagna þú, son minn!“ sagði hann við kóngsson, „og ver ferðbúinn að þriggja daga fresti, því þá leggur skipið af stað. Ég hef umgengist allt við skipstjórnarmann og útvegað þér far með honum.“

En gamli maðurinn vildi ekki þiggja auðæfin

„Eins og nú stendur,“ svaraði Kamaralsaman, „gátuð þér ekki sagt mér gleðilegri tíðindi, en í þakklætis skyni get ég líka sagt yður nokkuð, sem ég veit yður mun þykja vænt um. Komið nú með mér og sjáið, hvílíka blessun drottinn hefur sent yður.“ Fór hann þá með garðyrkjumanninum niður í hvelfinguna og sýndi honum auðæfin, sem þar voru; kvaðst hann fagna því af alhuga, að guð hefði launað með þessu langvinnar þrautir hans. En gamli maðurinn vildi ekki þiggja auðæfin og mælti: „Þetta er þín eign; ég hef nú rótað moldinni í garði þessum í áttatíu ár, allt frá því faðir minn andaðist og ekki fundið auðæfi þessi; sé ég af því, að þau hafa verið þér fyrirhuguð. Enda sæma þau þér betur, sem ert kóngsson, heldur en mér, sem stend þegar með annan fótinn í gröfinni, og þarf ekki neins við. Guð sendir þér þau í hæfilegan tíma, þar sem þú fer nú heim í ríki þitt; veit ég að þú munir verja þeim til góðs.“ Kóngsson vildi ekki verða garðyrkjumanninum minni að drengskap, og urðu þeir eftir langa deilu ásáttir um að skipta gullinu, og fékk hvor um sig tuttugu og fimm ker. „En ekki má hér við lenda, sonur!“ mælti garðyrkjumaðurinn, „því nú er eftir að koma auðæfunum út á skip, svo að enginn verði þess áskynja, því ella áttu á hættu að þú missir þau. Á Svartviðarey vaxa ekki olífur, en þær, sem hér vaxa, eru þar í afhaldi. Þú veist að ég hef haft mikla olífnatekju af garði mínum, skaltu því taka fimmtíu ker, fylla þau gullsandi til hálfs, en olífum til hálfs, síðan látum við flytja þau út á skip.“ Kamaralsaman hlýddi heilræði hans og var nú, það sem eftir var dagsins, að búa um olífurnar. Faldi hann verndargrip Badúr í einu kerinu og setti á það merki, því hann var hræddur um, að hann kynni að týna honum. En er hann hafði búið fullvel um öll kerin, fór hann með garðyrkjumanni heim til hans, sagði honum frá viðureign beggja fuglanna og öllum atvikum, hvernig hann náði aftur verndargrip Badúr kóngsdóttur, á svo kynjalegan hátt, að það fékk honum undrunar ekki síður en það gladdi hann. Næstu nótt varð garðyrkjumanni illt, hvort sem það nú hefur verið ellikrankleiki eða afleiðing af áreynslu hans daginn áður; elnaði honum sóttin tvo næstu dagana. En á þriðja morgni árdegis kom skipstjórnarmaður með mörgum hásetum að garðshliðinu, og lauk Kamaralsaman upp fyrir þeim; spurðu þeir eftir manni þeim, sem ætlaði að verða þeim samferða til Svartviðareyjar. Sagði hann undir eins til sín og mælti: „Garðyrkjumaðurinn, sem samdi um farið fyrir mína hönd, er nú veikur og getur ekki talað við ykkur, en komið samt inn og gerið svo vel að taka ker þessi, sem eru full af olívum, ásamt farangri mínum. Ég verð að kveðja garðyrkjumanninn, og mun ég fljótt ná ykkur.“ Hásetarnir báru nú burt kerin og annan farangur Kamaralsamans, og áður en skipstjórnarmaður færi, beiddi hann kóngsson að koma tafarlaust út á skip, því nú væri gott leiði og gætu þeir undir eins siglt, ef ekki stæði á honum. Þegar skipstjórnarmaður og hásetarnir voru farnir, fór Kamaralsaman aftur til garðyrkjumannsins til að kveðja hann og þakka honum fyrir allt gott. Hann kom að honum, þar sem hann lá í andarslitrunum, og beiddi hann, eins og er siður guðhræddra Mahómets manna á dauðastundinni, að mæla fram trúarjátning sína; gerði garðyrkjumaðurinn það og andaðist því næst. Nú með því Kamaralsaman varð undir eins að stíga á skipsfjöl, flýtti hann sér eins og hann gat að veita hinum framliðna nábjargir. Þvoði hann líkið, veitti því umbúnað og greftraði það einsamall í garðinum, því, Mahómets menn, sem með naumindum voru liðnir þar í borginni, höfðu engan opinberan greftrunarstað; varð hann ekki búinn að þessu fyrr en um kvöldið. Hljóp hann nú af stað og ætlaði út á skipið; hafði hann með sér lykilinn að garðinum, með þeim ásetningi, að skila honum í hendur eigandans ef hann hefði tíma til, eða fá hann einhverjum áreiðanlegum manni í vitna viðurvist og biðja hann að skila honum. En er hann kom ofan til hafnarinnar, var honum sagt, að skipið væri fyrir löngu siglt af stað og horfið úr augsýn, en hefði þó beðið hans í rúmar þrjár stundir.

Nú var Kamaralsaman, eins og fer að líkindum, nauðugur einn kostur að dvelja einn lengur í landi þessu, þar sem hann var öllum ókunnugur og vildi engum kynnast; hlaut hann að bíða eitt ár enn þangað til ferð sú yrði aftur, er hann hafði setið af sér. Jók það á hryggð hans, að hann hafði látið frá sér verndargrip Badúr kóngsdóttur og hugði hann nú, að hann væri með öllu týndur. Nú sá hann ekki annað vænna, eftir því sem komið var, en að hverfa aftur til garðsins, og leigja hann til yrkingar og notkunar hjá eigandanum, og una svo við ólán sitt. Af því hann gat ekki sjálfur unnið öll þau verk, er þurfti, leigði hann sér vinnudreng; hugsaði hann með sér, að ekki skyldi hann missa þann part auðæfanna, sem garðyrkjumaðurinn hafði látið honum eftir sig, eins og hann hafði misst sinn hlut áður, og skipti því gullsandinum niður í fimmtíu ker og fyllti þau efst með olífum, svo að hann gæti tekið þær með sér, þegar að því kæmi.

Þannig byrjaði nú nýtt hörmunga ár fyrir Kamaralsaman, en skipið sigldi leiðar sinnar í óskabyr og náði farsællega til höfuðborgarinnar Svartviðarey. Konungshöllin stóð þar á sjávarbakkanum og sá því hinn nýi konungur, eða með öðrum orðum Badúr kóngsdóttir, þegar skipið lagði inn á höfnina með blaktandi flöggum og veifum. Spurði hún, hvaða skip það væri, og var henni sagt, að það kæmi á ári hverju, og ætíð um sama leyti, frá borg blótmannanna, og væri oftastnær hlaðið dýrindis farmi.

Þó nú kóngsdóttir sæi ekki annað í kringum sig en konunglega dýrð og viðhöfn, hafði hún þó ætíð Kamaralsaman í huganum, og datt henni í hug, að hann kynni að vera á skipi þessu. Hugsaði hún sér því að verða fyrri til og fara til móts við hann, en gera ekki uppskátt, hver hún væri, því hún þóttist vita, að hann mundi ekki þekkja sig; vildi hún fyrst fullar sönnur fyrir því, að hann væri kominn og síðan setja ráð til að þau fengju notist. Lét hún í veðri vaka, að hún sjálf ætlaði að spyrjast fyrir um varninginn á skipinu, skoða hann og kjósa úr það, sem henni yrði að skapi, og skipaði hún að komið væri með hest handa sér. Fór hún svo með ýmsum embættismönnum og kom ofan til hafnarinnar í sama bili sem skipstjórnarmaður sté á land. Hún lét kalla hann fyrir sig og spurði hann, hvaðan hann kæmi, hvað lengi hann hefði verið á leiðinni og hvað honum hefði viljað til á ferðinni; spurði hún og, hvort ekki væru neinir tignir útlendingar með honum, og hvers konar varningi skipið væri fermt. Leysti skipstjórnarmaður úr öllum þessum spurningum og sagði, að engir ferðamenn væru á skipinu, heldur eintómir kaupmenn, sem vanir væru að koma, og hefðu þeir meðferðis hinn dýrasta vefnað úr ýmsum löndum, hið smágjörvasta léreft, og væru litmyndir á sumu, en sumu ekki, — gimsteina, des, grátt reykelsi, kamfóru, kryddvörur, læknislyf, olífur og alls kyns annan varning. Nú þótti kóngsdóttur olífur ákaflega góðar og brá því undir eins vel við, er hún heyrði þær nefndar og mælti: „Allt sem þér hafið innanborðs af olívum tek ég handa mér; látið undir eins skipa þeim upp, svo að við getum gert út um kaupin. En segið kaupmönnunum, að þeir skuli sýna mér það sem best er af hinum varningnum, áður en nokkur annar fær að sjá það.“ „Herra!“ svaraði skipstjórnarmaður, sem ekki vissi betur en hann ætti tal við sjálfan konunginn, „úti á skipinu eru fimmtíu ker full af olífum, en þær á kaupmaður nokkur, sem eftir varð. Ég lét hann vita, þegar við ætluðum að sigla af stað og beið lengi eftir honum. En er hann kom eigi að heldur, og seinlæti hans varnaði mér að nota hagstæðan byr, þá þraut mig þolinmæði og sigldi ég því af stað.“ „Látið skipa upp olífurnar,“ mælti kóngsdóttir, „svo ég geti fest kaupin.“ Sendi skipstjórnarmaður þá bát sinn út til skipsins og leið ekki á löngu að olífukerin voru borin á land. Spurði kóngsdóttir, hversu mikils þessi fimmtíu ker mundu vera verð á Svartviðarey, og svaraði skipstjórnarmaður: „Eigandinn er örsnauður og ekki mundi yðar hátign ofborga, þó þér gæfuð honum þúsund silfurpeninga fyrir þau.“ „Svo að hann uni vel kaupum,“ mælti kóngsdóttir, „með því líka þér segið hann vera fátækan, skal ég fá yður þúsund gullpeninga og bið ég yður afhenda honum þá.“ Skipaði hún að greiða féð af hendi og lét bera kerin burt; því næst sneri hún heim aftur til hallarinnar. En er náttaði, gekk hún til innri herbergjanna í höllinni á fund Haiatalnefus kóngsdóttur og lét bera þangað hin fimmtíu ker. Opnaði hún eitt þeirra, og ætlaði sjálf að smakka, og láta hana smakka á olífunum, og hellti þeim úr kerinu niður í skál. Brá henni þá mjög við, því að hún sá, að olífurnar voru blandnar gullsandi. „Sjá undur mikið,“ mælti hún og lét ambáttir Haiatalnefus opna kerin að sér ásjáandi og hella úr þeim. Undraðist hún enn meir, er hún sá að olífurnar í öllum kerunum voru blandnar gullsandi; en er hrist var úr því kerinu, sem Kamaralsaman hafði fólgið í verndargripinn og hún kom auga á hann, þá brá henni svo við, að hún hné í ómegin. Þær Haiatalnefus og ambáttir hennar hlupu nú til að stumra yfir henni, stökktu vatni í andlit henni og komu henni til sjálfrar sín. En er hún var röknuð við, tók hún verndargripinn og kyssti hann hvað eftir annað. Nú með því að hún ekki vildi gera neitt uppskátt fyrir þjónustukonunum, en háttatími var kominn, skipaði hún þeim að fara burt. En er hún var ein orðin með Haiatalnefus, tók hún þannig til máls: „Kóngsdóttir! Ég hef sagt yður svo mikið af ævi minni, að yður mun ekki leika neinn efi á, að öngvit mitt kom af því, að ég sá verndargripinn. Ég á hann, og það er sá hinn sami, sem skildi mig frá Kamaralsaman, elskulegum eiginmanni mínum; olli hann sárgrætilegum skilnaði okkar, og það veit ég fyrir víst, að hann mun einnig valda því, að við finnumst bráðum aftur.“ Snemma næsta dag sendi Badúr kóngsdóttir eftir skipstjórnarmanni og sagði við hann: „Segið mér nokkuð gerr af kaupmanninum, er olífurnar átti, sem ég keypti í gær. Mig minnir þér segðuð, að þér hefðuð skilið hann eftir í borg blótmanna; getið þér ekki sagt mér, hvað hann hafði þar með höndum?“ „Það get ég áreiðanlega sagt yður,“ svaraði skipstjórnarmaður, „því garðyrkjumaður nokkur gamall samdi við mig um far fyrir hans hönd, og sagði hann mér, að ég gæti hitt hann hjá sér í garðinum, því hann væri þar við vinnu; sagði ég fyrir þá sök,að hann væri fátækur. Ég leitaði hann upp í garðinum og sagði honum sjálfur, að hann skyldi koma út á skip.“ „Fyrst svo er mál með vexti,“ mælti Badúr, „þá verðið þér þegar í dag að sigla aftur til borgar blótmannanna, og sækja garðyrkjusvein þenna, því ég á hjá honum; ella mun ég kasta eigu minni bæði á varning yðar og kaupmanna þeirra, sem eru í för með yður, og skal það varða lífi bæði yðar og þeirra. Skal ég þegar í stað láta setja innsigli fyrir geymslubúr þau, sem varningurinn er í, og skal það eigi burt tekið fyrr en maður þessi er á mitt vald kominn. Þetta var erindi mitt við yður; farið nú og gerið vilja minn.“ Skipstjórnarmaður þorði ekki að mögla mót skipun þessari, er bæði hann og kaupmenn máttu svo mikið tjón af hljóta, ef eigi væri hlýtt. — Sagði hann kaupmönnum frá þessu, og undu þeir nú bráðan bug að því að flytja vatn og vistir út á skipið, svo sem til ferðarinnar þurfti, og urðu þeir svo skjótbúnir, að skipið lagði út sama dag. — Gekk ferðin vel, og gerði skipstjórnarmaður svo vel ráð sitt, að í það mund er tekið var að nátta, hafði hann borg blótmannanna beint fyrir stafni; hélt hann svo skipinu nokkuð nær landi, en varpaði eigi akkeri, og lét vera þar á vakki, reri síðan til lands á bát og lenti spölkorn frá höfninni; fór hann því næst með sex áræðna háseta til garðsins, sem Kamaralsaman var í. Kóngsson var vakandi, og harmaði hann eins og fyrri skilnaðinn frá konu sinni, og bölvaði þeirri stund, er hann lét forvitnina ginna sig til að skoða belti hennar, er hann aldrei skyldi hafa snert. Vakti hann þannig á þeim tíma, sem til hvíldar var ætlaður, en nú heyrir hann, að barið er á dyr. Hleypur hann því hálfklæddur til dyra og lýkur upp, en í sama vetfangi taka þeir hann höndum, skipstjórnarmaður og hásetarnir; mæltu þeir ekki orð, en drógu hann með valdi fyrst út í bátinn og reru síðan út til skipsins; því næst sigldu þeir jafnharðan aftur til Svartviðareyjar. Hafði Kamaralsaman í fyrstu þagað eins og skipstjórnarmaður og hásetar hans, en nú spurði hann skipstjórnarmann, hví þeir drægju sig burt með ofríki. Þá mælti skipstjórnarmaður: „Eruð þér ekki skuldunautur konungsins á Svartviðarey?“ en Kamaralsaman varð forviða og kvaðst eigi þekkja hann, aldrei hafa stigið fæti á land hans, eða átt nokkur viðskipti við hann. Þá svaraði skipstjórnarmaður: „Þér munuð vita það betur en ég, og munuð síðan hafa tal af honum, en sitjið hér nú fyrst um sinn og hafið þolinmæði.“ Skipinu varð nú eins farsællegrar ferðar auðið, er það flutti Kamaralsaman til Svartviðareyjar, eins og þegar það lagði af stað til að sækja hann. Þegar það lagðist á höfninni, var komið dagsetur og lét skipstjórnarmaður allt fyrir það róa sig og Kamaralsaman til lands, fór hann með hann til konungshallarinnar og kvaðst vilja finna konung að máli. Badúr var þá komin í innri herbergi hallarinnar, en undir eins og hún heyrði að skipið væri komið með eiganda olífnanna, kom hún út til að tala við hann. Hún leit til kóngssonar, er hún hafði saknað svo mjög og þekkti hann á augabragði, þó hann væri í auðvirðilegum búningi. En Kamaralsaman gekk skjálfandi fram fyrir konunginn, sem hann nú átti að gera skil fyrir ímyndaðri skuld, og ekki datt honum í hug né hjarta, að hann stæði frammi fyrir þeirri konu, er hann þráði svo mjög að finna. Hefði kóngsdóttir gert svo sem henni hneigðist hugur til, mundi hún hafa hlaupið um háls honum og sagt, hver hún var. En hún hugði það vera þeim báðum fyrir bestu, að halda uppteknu ráði enn þá nokkra stund, áður en hún segði til sín. Lét hún sér því nægja að biðja embættismann nokkurn, er viðstaddur var, að sjá um kóngsson og þjóna honum vel til næsta morguns. Því næst launaði hún skipstjórnarmanni hið mikla gagn, er hann hafði gert henni, lét lausar vörur hans, er hún hafði látið innsigla, og gaf honum dýran demant, sem margfaldlega var fyrir kostnaðinum við sjóferðina þá, sem hún hafði neytt hann til að fara. Hún sagði og, að hann skyldi eiga hina þúsund gullpeninga, sem hann hafði tekið við fyrir olífnakerin; kvaðst hún skyldu koma sér saman um þetta við eiganda þeirra. En er hún kom aftur í herbergi Haiatalnefus og sagði henni þessi gleðitíðindi, beiddi hún hana um leið að vera þagmælska eins og fyrri og sagði henni, hvernig hún ætlaði sér að haga ráði sínu áður en hún segði kóngssyni, hver hún væri, og léti kunnugt verða, hver hann væri. „Það er svo langt bil milli þess að vera garðyrkjumaður og voldugur konungur,“ mælti hún, „að ísjárvert er að hefja hann af lægsta stigi til slíkrar tignar, þó hann sé þess í alla staði maklegur.“ Fór því fjarri að Haiatalnefus kóngsdóttir brygðist henni nú, heldur féllst hún á áform hennar og kvaðst með ánægju skyldu gera allt, sem hún vildi. Lét nú Badúr fylgja kóngssyni til lauga snemma morguns, og var honum þar fengin emírs eða jarls skikkja. Kóngsdóttir, sem enn kom hvarvetna fram eins og konungur Svartviðareyjar, búin konunglegum skrúða, lét nú leiða hann til ráðssamkomu; varð öllum höfðingjunum þar starsýnt á hann, sökum fríðleika hans, fyrirmennsku og kurteisi. Varð Badúr stórglöð, er hún sá, að hann var enn þá eins elskulegur og henni hafði virst hann vera fyrrum, og jók það henni þor til að lofa hann í heyranda hljóði. „Þér höfðingjar!“ mælti hún, og veik sér að hinum emírunum, „Kamaralsaman þessi, er ég í dag geri að samfélaga ykkar, er eigi ómaklegur sætis þess, er ég fæ honum yðar á meðal. Ég hef kynnst honum til hlítar á ferðum mínum, svo ég þori að ábyrgjast hann, og það fullyrði ég, að hann muni ekki minna bera af öðrum mönnum sakir hreysti og annarra mannkosta, en sakir andlegs atgjörvis.“ Undraðist Kamaralsaman mjög, er hann heyrði, að konungurinn á Svartviðarey nefndi hann með nafni og sagðist þekkja hann, en ekki grunaði hann, að konungurinn væri kona, og því síður, að hann væri hans kona. Þóttist hann með sjálfum sér vera viss um, að hann hefði aldrei heyrt hann né séð, og þótti honum því kynlegra, að hann skyldi setja slíkt hól upp á sig. En eigi kom samt fát á hann, heldur tók hann öllu með slíkri kurteisi, að auðsætt virtist, að hann væri sæmdanna maklegur, og mundi eigi ofmetnast af þeim. Fleygði hann sér fram fyrir hásæti konungs og mælti: „Herra! Mér verður orðfátt að þakka yður hina miklu virðingu, er þér auðsýnið mér, og hinar miklu velgjörðir, sem þér hafið veitt mér. Ég skal af fremsta megni reyna til að sýna mig þeirra verðugan.“ Embættismaður nokkur fylgdi Kamaralsaman af ráðssamkomunni til stórrar hallar; hafði Badúr látið búa hana og koma henni í lag, svo að Kamaralsaman gæti búið í henni. Hitti hann þar þjóna og embættismenn, er biðu skipana hans; höllinni fylgdi og hesthús fullt af afbragðs gæðingum. Vildi Badúr að hann bærist ekki minna á en emír sæmdi, og jafnskjótt sem hann var kominn í herbergi sitt, fékk ráðsmaður hans honum kistu fulla af gullpeningum. Furðaði kóngsson sig á þessu, því heldur sem hann fékk eigi skilið, hvers vegna svo mikið væri haft við sig; en síst kom honum til hugar að kóngsdóttirin frá Kínlandi ætti nokkra hlutdeild í því. Að tveimur eða þremur dögum liðnum gerði Badúr hann að fjárhagsráðgjafa, því það embætti var þá losnað; gerði hún það til þess að hann ætti frjálsara að koma á sinn fund, og líka til þess að auka virðingu hans. Stýrði Kamaralsaman embætti þessu svo réttvíslega, að hann varð hvers manns hugljúfi, og varð hann ekki einungis vinur allra hirðmannanna, heldur ávann hann sér almenna þjóðhylli með rausn og ráðvendni. Mundi Kamaralsaman nú hafa verið hinn sælasti maður undir sólinni, þar sem hann var í svo góðu yfirlæti hjá útlendum konungi, en virðing hans fór dagvaxandi, hefði hann eigi saknað konu sinnar. Þrátt fyrir alla velgengni sína sárnaði honum sí og æ, að hann skyldi ekkert frétta til hennar í landi þessu; því hún hlaut að hafa farið þar hjá, eftir að þau skildu. Mundi hann hafa komist eftir hvernig í þessu lá, hefði kóngsdóttir haldið nafni og búningi Kamaralsamans, er hún bar í fyrstu. En er hún settist í konungs hásæti, hafði hún lagt nafnið niður, og tekið upp nafn Armanos tengdaföður síns í virðingar skyni við hann, og var hún nú almennt kölluð Armanos hinn yngri. Að vísu mundu einstöku hirðmenn, að hún hafði nefnt sig Kamaralsaman, þegar hún fyrst kom í Svartviðarey, en kóngsson var þeim lítt kunnugur og hafði því eigi heyrt það. En líklegt var, að til þess mundi draga, og það var Badúr kóngsdóttir hrædd um; vildi hún sjálf hlutast svo til, að Kamaralsaman þekkti hana aftur, og ásetti sér því að gera enda á harmi sínum og hans. Hafði hún tekið eftir því, að í hvert sinn, sem hann ræddi um embættismálefni sín, varpaði hann öndinni öðru hverju, og var auðvitað, að hann gat ekki andvarpað annars vegna en hennar. Hún hlaut og sjálf að leggja á sig mikla þvingun, meðan þessu fór fram, og hugði hún best að varpa af sér þessu oki. En svo var Kamaralsaman vinsæll meðal höfðingja og svo elskaður af lýðnum, að honum mundi veita hægt að verða konungur á Svartviðarey. Sagði nú Badúr Haiatalnefus frá þessari ætlun sinni, kallaði Kamaralsaman því, næst á eintal og sagði við hann: „Kamaralsaman, ég þarf yðar ráðuneytis í mikilsvarðandi máli, og með því ég veit engan hentugri tíma til að ræða um það við yður, þá ætla ég að gera það í nótt. Komið því til mín í kvöld og sjáið svo um, að yðar ekki verði vænst heima hjá yður; yður skal fyrirbúin hvíla hérna.“ Kom Kamaralsaman á tilteknum tíma til hallarinnar og fór Badúr með hann í innri herbergin. Ætlaði þá höfuðsmaður geldinganna að fylgja þeim, en hún sagði, að hans væri ekki þörf, og skyldi hann sjá um að dyrunum væri lokað. Fylgdi hún síðan kóngssyni í herbergi nokkurt; var hún sjálf vön að sofa í því, en Haiatalnefus var í öðru herbergi. Þegar þau voru bæði komin inn í herbergið og dyrunum var lokað, tók Badúr kóngsdóttir verndargripinn upp úr litlu eski, sýndi kóngssyni og mælti: „Stjörnuspámaður nokkur gaf mér verndargrip þenna fyrir skömmu síðan; nú með því þér eruð svo fróður um alla hluti, þá munuð þér geta sagt mér, hver náttúra fylgir honum.“ Tók Kamaralsaman við verndargripnum og gekk að ljósi einu til að skoða hann betur. Kannaðist hann við hann og brá honum mjög við, en kóngsdóttur þótti vænt um. „Yðar hátign spyr mig,“ mælti hann, „hver náttúra fylgi verndargrip þessum. Æ, hann getur banað mér með sorg og harmi, ef ég finn ekki aftur kóngsdótturina, sem var fegurst og elskulegust allra kvenna, sem eru og verið hafa; hann olli því, að ég missti hana. Er það kynlegt ævintýri, og vildi yðar hátign heyra mig segja frá því, þá gæti það hrært yður til meðaumkvunar með ólánsömum manni, sem hefur mikla elsku á konu sinni.“ „Það getið þér gert í annað skipti,“ svaraði kóngsdóttir, „en vænt þykir mér um það, að ég get sagt yður, að ég er þessu eigi ókunnug. Ég skal undir eins koma aftur, bíðið mín að eins stundarkorn. Að svo mæltu gekk hún inn í herbergi, sem var til hliðar, tók þar af sér konungs höfuðdjásnið, fór í kvenklæðnað, setti upp kvenlegan höfuðbúnað, og gyrti sig belti því, er hún hafði borið daginn sem þau Kamaralsaman skildu. Kom hún aftur í búningi þessum og þekkti kóngsson konu sína undir eins, hljóp um háls henni og vafði hana í faðm sinn svo mælandi: „Hvílíkar þakkir má ég kunna konungi fyrir, að hann býr mér svo óvæntan fögnuð!“ Þá svaraði kóngsdóttir og lagði grátandi hendur sínar um háls honum: „Vonastu ekki eftir að sjá konunginn, því þar sem ég er, sérðu hann. Nú skulum við setjast niður og skal ég skýra þér þessa gátu.“ Sagði kóngsdóttir nú manni sínum, hvert ráð hún hafði tekið, þegar þau höfðu seinast tjaldað á enginu, eftir að hún þóttist gengin úr skugga um, að hann mundi ekki koma aftur. Hún sagði honum enn fremur, hversu hún hefði farið ráði sínu fram þangað til hún kom í Svartviðarey, og varð neydd til að eiga Haiatalnefus, svo að hún fyrir ráðahag þenna gæti tekið við ríki og völdum af Armanos konungi. Greindi hún og frá því, hversu vel Haiatalnefus hefði farist, er hún sagði henni, að hún væri kona, og hvernig hún hefði fundið verndargripinn aftur í einu af kerunum, sem hún keypti af skipstjórnarmanni og full voru af olífum og gullsandi; væri það þannig verndargripnum að þakka, að hún hefði getað látið sækja hann úr borg blótmannanna. Þegar Badúr hafði lokið sögu sinni, spurði hún, hvernig skilnaður þeirra hefði atvikast af verndargripnum. Gerði Kamaralsaman það og lauk sögu sinni með átölum út af hörku hennar, að hún skyldi láta hann þrá svo lengi. En hún sagði honum, hvað sér hefði gengið til þess, og er skýrt frá því hér að ofan; var nú framorðið og gengu þau því bæði til hvílu.

Undir eins og birti af degi risu þau Kamaralsaman og Badúr úr rekkju, en nú klæddist hún kvenfötum, en eigi konungsbúningi. Þegar hún var alklædd, sendi hún höfuðsmann geldinganna til Armanos konungs, tengdaföður síns, og beiddi hann að finna sig að máli. En er Armanos kom inn í herbergið, varð hann forviða, er hann sá ókunnuga konu og fjárhagsráðgjafann, sem enga heimild hafði til að koma í innri herbergi hallarinnar, fremur en hinir hirðmennirnir. Settist hann niður og spurði, hvar konungur væri. Þá svaraði kóngsdóttir: „Herra, í gær var ég konungur, en í dag er ég ekki nema kóngsdóttir frá Kínlandi, kona hins rétta Kamaralsamans, sonar Sjaksamans konungs. Vilji yðar hátign hafa þolimmeði og heyra sögu okkar, þá vona ég þér kastið ekki þungum steini á mig, heldur virðið mér til vorkunnar, að ég lék á yður.“ Armanos konungur veitti henni áheyrn og hlýddi með undrun á sögu hennar frá upphafi til enda. Lauk kóngsdóttir þannig máli sínu: „Herra! Þó að konur þær, er vora trú hafa, uni því illa, að menn neyti heimildar sinnar til að hafa fleiri en eina konu, þá vil ég samt, ef yðar hátign samþykkir, að Kamaralsaman gangi að eiga Haiatalnefus, dóttur yðar; eftirlæt ég henni drottningartignina, sem hún með réttu á tilkall til, og læt ég mér lynda að ganga henni næst. Og þó hún ekki ætti heimtingu á að ganga fyrir mér, þá ber mér samt að víkja úr sæti fyrir henni, af því að hún þagði yfir launungarmáli mínu með slíkum drengskap. En skyldi yðar hátign heimta samþykki hennar, þá læt ég yður vita, að ég hef borið þetta undir hana og fengið vissu fyrir, að henni geðjast vel að.“ Hlýddi Armanos konungur með undrun á mál Badúr kóngsdóttur, en er hún var þögnuð, veik hann sér að Kamaralsaman og mælti: „Sonur! Ég blekktist, svo að ég hugði Badúr konu þína vera tengdason minn, og skal ég eigi fást um það. Úr því hún nú segist vilja eiga hvíluneyti við þig jöfnum höndum með dóttur minni, þá hlýt ég að spyrja þig þess, hvort þú viljir eiga hana líka, og þiggja kórónu þá, sem kóngsdóttirin frá Kínlandi átti skilið að bera ævilangt, ef hún nú ekki afsalaði sér henni af elsku til þín.“ Svaraði þá Kamaralsaman: „Herra! Svo ákaft sem mig langar til að sjá föður minn aftur, þá á ég þó yðar hátign og Haiatalnefus dóttur yðar svo mikið gott upp að inna, að ég má ekki synja yður neins.“

Nú gerðu kallarar heyrinkunnugt, að Kamaralsaman væri orðinn konungur; fór brúðkaup hans fram þann sama dag með mikilli viðhöfn. Hafði hann mesta yndi af gáfum, fríðleika og elsku Haiatalnefus kóngsdóttur, en báðar drottningarnar bjuggu framvegis saman í sátt og samlyndi eins og fyrri, enda gerði Kamaralsaman þeirra engan mun. Eignuðust þær sama árið sinn soninn hvor, og voru miklar fagnaðarhátíðir haldnar, er sveinarnir voru fæddir. Eldri sveininn, sem Badúr átti, kallaði Kamaralsaman Amgiad, en son Haiatalnefus kallaði hann Assad.

Sagan af Amgiad og Assad

FRÁ 250. TIL 272. NÆTUR.

„Báðir kóngssynirnir voru uppaldir með mestu alúð, og er þeim jókst aldur, var þeim fenginn sami siðameistari og sömu kennarar í öllum þeim fræðum, listum og íþróttum, sem Kamaralsaman vildi láta kenna þeim. Höfðu þeir hina mestu ást hvor á öðrum frá blautu barnsbeini og fór hún dagvaxandi. En er þeir voru komnir á þann aldur, að þeir skyldu búa sinn í hvoru húsi, voru þeir svo samrýndir, að þeir báðu Kamaralsaman, að lofa sér að búa í sama húsinu. Var þeim lofað það, og höfðu þeir hina sömu embættismenn undir sér, sömu þjóna, sömu hesta, sama hús og sama borð. Hafði Kamaralsaman svo mikið traust á vitsmunum þeirra og ráðvendni, að þegar þeir voru átján vetra, hikaði hann sér ekki við, að láta þá til skiptis hafa forsæti í ríkisráðinu, þegar hann reið út á veiðar og ætlaði sér að vera nokkra daga burtu. Voru báðir kóngssynirnir fríðir sýnum og vel vaxnir, og þótti mæðrum þeirra frábærlega vænt um þá, en því veik svo við, að Badúr unni meira Assad syni Haiatalnefus en Amgiad syni sínum; aftur unni Haiatalnefus Amgiad meira en Assad syni sínum. Í fyrstunni hugðu þær drottningarnar, að þokki þessi væri sprottinn af hinni miklu elsku, er þær báru hvor til annarrar, en að því skapi, sem sveinarnir eltust, snerist hann í ákafa ást, en ástin varð að brennandi ástríðu, því þeir kóngssynirnir voru gæddir töfrandi fegurð. Vissu þær að vísu, hversu andstyggileg ástríða þessi var og gerðu allt sitt til að bæla hana niður. En með því þær umgengust þá á degi hverjum og höfðu allt frá því þeir voru börn, vanið sig á að dást að þeim og kjassa þá, urðu þær svo upptendraðar af girnd, að þær nutu hvorki svefns né matar. Varð það bæði sjálfum þeim og kóngssonunum til óhamingju, að þeim datt ekki í hug né hjarta, að drottningarnar byggju yfir þessari syndsamlegu ást.

Sín í milli leyndi hvorug drottningin aðra þessari ástríðu, en eigi voru þær svo ósvífnar, að þær þyrðu að láta hana í ljósi við þá sonu sína, og kom þeim því saman um, að þær skyldu gera það bréflega. Sættu þær lagi, að koma þessari svívirðilegu ætlun fram einu sinni þegar Kamaralsaman var farinn út á veiðar og ætlaði að vera burtu þrjá eða fjóra daga. Fyrsta daginn, sem hann var burtu, þegar Amgiad kom af ráðstefnu til hallarinnar nokkrum stundum eftir hádegi, veik geldingur nokkur honum afsíðis og fékk honum seðil frá Haiatalnefus. Tók Amgiad við honum og brá honum ógurlega við, er hann las það, er í honum stóð. Hann brá sverði sínu úr slíðrum og æpti að geldingnum: „Drottinssvikari! Er þetta tryggð sú, er þér ber að sýna konungi þínum og herra?“ Að svo mæltu hjó hann af honum höfuðið. Fór nú Amgiad undir eins fokreiður til Badúr móður sinnar og sýndi henni með reiðisvip bréf það, er hann hafði fengið og sagði henni, frá hverri það væri og hvers efnis. En Badúr vildi eigi hlýða á orð hans, heldur brást hún reið við og mælti: „Sonur! Það, sem þú segir, er ekki annað en lygi og rógur. Haiatalnefus drottning er vitrari en svo, að hún geri slíkt, og þykir mér þú furðu djarfur, að hafa svo ósvífin orð um hana, þegar ég heyri til.“ Varð Amgiad þá bálreiður við móður sína og mælti: „Þið haldið saman og er hvor annarri verri. Skyldi Haiatalnefus lifa þenna dag síðastan, ef ekki aftraði mér lotning sú, er mér ber að sýna föður mínum.“ Þóttist Badúr drottning geta ráðið það af breytni Amgiads sonar síns, að Assad, sem var eins vammlaus, mundi ekki betur taka ástarjátningu þeirri, er hún ætlaði að tjá honum. En eigi aftraði það henni frá þessu andstyggilega áformi og skrifaði hún seðil til hans daginn eftir og fékk hann gamalli konu, sem heimilt var að koma í höllina. Sat kerling um, þegar Assad kom af ráðstefnu og fékk honum bréfið, því hann hafði forsæti í ráðinu þann dag. Tók hann við bréfinu, en áður en hann læsi það til enda, varð hann svo reiður, að hann brá sverði sínu og launaði kerlingu eins og maklegt var. Hljóp hann til Haiatalnefus móður sinnar með seðilinn í hendinni og ætlaði að sýna henni. En hún gaf honum ekki tíma til þess, heldur segir hún: „Ég veit hvað þú vilt mér, þú ert eins ósvífinn og Amgiad bróðir þinn. Snáfaðu burt og komdu aldrei fvrir mín augu framar.“ — Assad varð fyrst forviða, er móðir hans tók honum þannig, en því næst varð hann svo reiður, að við sjálft lá, að hann mundi láta hana kenna á bræði sinni. En hann stillti samt reiðina og gekk burt svo að hann sagði ekki orð, því hann vildi ekki segja neitt það, er ósamboðið væri drengskap sínum. Amgiad hafði verið svo dulur, að hann hafði alls ekki sagt honum frá bréfi því, er hann fékk daginn áður, en Assad gat ráðið það af orðum móður sinnar, að hún mundi vera jafnsek og Badúr, gekk hann því á hans fund og átaldi hann blíðlega fyrir þagmælsku sína og svöluðu þeir nú báðir harmi sínum. Drottningarnar örvæntu, er þær höfðu reynt manndyggð sona sinna, en í stað þess að sjá að sér, gleymdu þær öllum móðurlegum tilfinningum og tóku sig saman um að fyrirkoma þeim. Töldu þær því þjónustukonum sínum trú um, að þeir hefðu ætlað að nauðga sér; gerðu þær sér upp grát og ekka og margbölvuðu þeim; lögðust síðan báðar fyrir í rúm, eins og þær væru dauðuppgefnar af því að verjast ásóknum þeirra. Þegar Kamaralsaman kom heim af veiðum næsta dag, brá honum mjög í brún, er hann hitti þær liggjandi í rúminu, þrútnar af gráti og aumlega útleiknar, og sá hann aumur á þeim. En er hann spurði, hvað þær hefði hent, gerðu þær sér upp hálfu meiri grát og ekka en áður, og létu hann lengi ganga á sig, en loksins tók Badúr drottning til orða og mælti: „Herra! Harmur okkar er ekki um skör fram, og svo er honum varið, að við ættum aldrei að láta sjá okkur við dagsbirtuna framar, slíka skapraun hafa synir þínir gert okkur með fádæma ósvífni. Þeir hafa, meðan þú varst burtu, gert samtök um það, sem er óhæfa eftir ætterni þeirra, og reynt til að ósæma okkur. Beiðstu ekki frekari frásagnar af okkur, það sem á vantar, muntu fá ráðið af harmi okkar.“ Lét þá konungur kalla á báða sonu sína og mundi hafa drepið þá, hefði Armanos tengdafaðir hans eigi verið nærstaddur og aftrað honum. „Hvað ætlarðu að gera, son minn!“ mælti hann, „ætlarðu að flekka hendur þínar og höll þína með þínu eigin blóði? Séu þeir í raun og veru sekir, þá má hegna þeim á annan hátt.“ Leitaðist hann því næst við að sefa reiði Kamaralsamans og beiddi hann að rannsaka nákvæmlega, hvort þeir væru sannir að þeim sökum, er sagðar voru á hendur þeim. Lét Kamaralsaman fúslega af því, að vera sjálfur böðull barna sinna, en er hann hafði látið setja þá í varðhald, skipaði hann háöldruðum emír, er Giandar hét, að lífláta þá fyrir utan borgina, þar sem honum best líkaði, og mætti hann ekki koma svo aftur, að hann ekki hefði með sér klæði sveinanna til merkis um, að hann hefði fullnægt skyldu sinni. Lét Giandar hvorn þeirra um sig í kistu, með hendurnar bundnar á bak aftur; lét hann síðan báðar kisturnar upp á múlasna, sté sjálfur á hestbak og reið burt með þá úr borginni alla nóttina, þangað til hann næsta morgun kom á afskekktan eyðistað. Þar lét hann staðar numið, og fór af baki, því næst tók hann kisturnar ofan, lauk þeim upp og hleypti kóngssonunum út. Sagði hann þá við þá grátandi: „Börn mín! Þið vitið að ég er ekki annað en þræll, er hlýða verður skipun þeirra, sem voldugri eru, og gengur mér til hjarta að gera ykkur mein, en faðir ykkar hefur skipað mér að hálshöggva ykkur. Guð gæfi, að ég gæti komist undan boði þessu, en ég veit þið munuð fyrirgefa mér.“ Þá svöruðu kóngssynirnir emírnum: „Gerðu eins og konungurinn hefur fyrir þig lagt; við skulum taka öllu með þolinmæði, sem guð lætur okkur að hendi bera, því hans er mátturinn og dýrðin. Við fyrirgefum þér, og þú ert saklaus, þó þú úthellir blóði okkar. Því næst föðmuðust sveinarnir og kvöddust í hinsta sinni svo innilega, að þeir langa stund gátu ekki slitið sig hvor úr annars faðmi. Loksins bauðst Assad til að ganga fyrr undir banahöggið og segir við Giandar: „Ég særi þig fyrir guðs sakir, byrjaðu á mér svo að mitt hlutskipti verði léttara og láttu mig ekki horfa á líflát bróður míns.“ En Amgíad beiddist hins sama og vitnaði til þess, að hann væri eldri. Kom upp grátur fyrir þeim báðum og gat Giandar eigi að sér gert að tárfella með þeim. Því næst hnigu kóngssynirnir enn þá einu sinni hvor í annars faðm og kvöddust, sagði þá annar þeirra: „Allt þetta hlýst af tveimur fláráðum konum, en hvergi er vald né máttur nema hjá guði. Í sannleika, við erum hans börn og hverfum til hans aftur.“ Faðmaði þá Assad bróður sinn með gráti og ekka og mælti: „Ó þú, sem ert athvarf hinna nauðstöddu og skjól hinna ofsóttu, þú ert ætíð reiðubúinn að heyra hverja bæn. Ég á mér enga hjálpar von, nema að knýja á þínar náðar dyr, og verði mér þar frá vísað, að hvers dyrum á ég þá að ganga? Guð minn, nægð þinnar náðar styðst við anda almættisorðsins; vertu mér líknsamur, því hjá þér er öll miskunn.“

Þá vafði Amgiad bróður sinn enn fastara að brjósti sínu og mælti: „Ó, drottinn, þú, sem hefur auðsýnt mér svo margfalda miskunn og blessað mig með óteljandi velgjörðum, aldrei hefur mótlætið vitjað mín svo, að ég eigi fyndi vissa hjálp hjá þér.“

Þessi hjartnæmilega kappdeila bræðranna um það, hvor fyrr skyldi deyja, varð þannig útkljáð, að þeir skyldu leggjast í faðmlög og Giandar reyra þá báða saman, svo að hann væri viss um að geta höggið af þeim höfuðin í einu höggi. — Samþykktist Giandar því, og föðmuðu þá bræðurnir hvor annan fast og innilega, svo að auga lá við auga, en hann batt þá því næst saman grátandi og spurði, hvort þeir ekki vildu biðja sig neins áður en þeir væru líflátnir. Svöruðu þá kóngssynirnir: „Við biðjum þig einungis að segja konunginum, föður okkar, fyrir satt, þegar þú ert heim kominn, að við höfum dáið saklausir, en höfum honum enga sök á gefið, þó hann úthellti blóði okkar. Við vitum að honum er lítt kunnugt, hver tilhæfa er í glæp þeim, sem á okkur er borinn.“ Lofaði Giandar að gera sem þeir beiddu og reiddi nú sverðið til höggs, en við þá hreyfingu hans og af bliki sverðsins fældist hestur hans, er bundinn var við tré eitt skammt frá; sleit hann sundur taumana og hljóp burt. Þótti Gíandar illt að missa hestinn, því hann var afbragðs gæðingur og búinn dýrustu reiðtygjum. Fleygði hann því sverðinu í stað þess að höggva kóngssonuna, hljóp á eftir hestinum og ætlaði að ná honum. En hesturinn stökk á undan honum út í ýmsar hliðar og inn í skóg nokkurn, en Giandar hljóp á eftir. Ljón nokkurt, sem hafði legið þar sofandi, hrökk upp við hneggið í hestinum, en ekki veittist það að honum, heldur hljóp það í Giandar undir eins og það sá hann. Varð hann þá hræddur um líf sitt, hætti að elta hestinn og flýði undan ljóninu, en það elti hann án afláts og var skammt á eftir honum. Í þessum dauðans nauðum sagði emírinn við sjálfan sig: „Guð mundi ekki senda mér refsingu þessa nema kóngssynirnir væru saklausir, sem mér var skipað að drepa. Er það yfirtak ógæfunnar, að ég ekki einu sinni hef sverð mitt til að verjast með.“ Meðan Giandar var í burtu, kvöldust báðir kóngssynirnir af brennandi þorsta, og kom það af dauðaangistinni, enn þótt þeir með drengskap vildu gefa sig undir vilja föður síns. Amgíad segir við bróður sinn, að lind nokkur renni ekki mjög langt frá þeim og skuli þeir leysa sig úr böndum, fara til lindarinnar og drekka. „Bróðir minn góður!“ svaraði Assad, „úr því við eigum svo skammt eftir ólifað, þá tekur því ekki, að við slökkvum þorstann, við munum þola við hina litlu stund, sem eftir er.“ En Amgiad losaði sig allt fyrir það og leysti síðan böndin af bróður sínum. Gengu þeir þá báðir til lindarinnar og svöluðu sér, en í sama bili heyrðu þeir ljónsöskur og óp mikið inni í skóginum. Þá tók Amgiad undir eins sverð emírsins og mælti við Assad: „Flýtum okkur og hjálpum Giandar, hver veit nema við getum enn þá komið í tækan tíma og frelsað hann úr háskanum.“ Hlupu kóngssynirnir undir eins af stað og komu að í sama bili og ljónið varpaði emírnum til jarðar. En er dýrið sá Amgiad vaða að sér með brugðið sverðið, sleppti það emírnum og flaug grenjandi á hann. Stóð Amgiad óhræddur fyrir og greiddi ljóninu svo ósvikið högg, að það steyptist dautt til jarðar. Þegar Giandar sá að hann átti kóngssonunum líf sitt að þakka, fleygði hann sér fram fyrir fætur þeim og þakkaði þeim innilega fyrir drengilega hjálp. Stóð hann þá upp, kyssti á hendur þeirra grátandi og mælti: „Kóngssynir! guð varðveiti mig frá því, að gera ykkur nokkurt mein, nú er þið hafið liðsinnt mér með slíkum drengskap. Enginn skal geta brugðið Giandar emír um svo svívirðilegt vanþakklæti.“ Þá svöruðu kóngssynirnir: „Greiði sá, er við gerðum þér, á ekki að aftra þér frá því að gera það, sem þér var skipað. Við skulum nú fyrst ná hesti þínum og fara síðan þangað, er þú skildir við okkur.“ Náðu þeir skjótt hestinum, því hann hafði stöðvast þegar fælnin var af honum. En er þeir voru aftur komnir að lindinni, gátu þeir með engu móti fengið Giandar til að lífláta sig. „Ég bið ykkur að eins einnar bænar,“ mælti hann, „og megið þið ekki synja mér hennar, en hún er sú, að þið reynið að komast af með það, sem ég fæ ykkur af klæðnaði mínum, en fáið mér klæði ykkar í staðinn, og það með, að þið farið svo langt í burt, að Kamaralsaman konungur frétti aldrei til ykkar framar.“ Urðu þá kóngssynirnir að láta undan honum og fóru þeir nú úr klæðum sínum og huldu nekt sína með því, er emírinn gaf þeim af klæðum sínum; tróð hann og upp á þá öllu því fé, er hann hafði á sér, kvaddi þá því næst og reið á burt. Sneri hann inn í skóginn og rauð þar klæði kóngssonanna í blóði ljónsins, braut þau síðan saman og lét þau upp á múlasnann. Kom hann síðan heim aftur í höfuðborgina á Svartviðarey, og spurði Kamaralsaman hann, hvort hann hefði trúlega afrekað erindi sitt. Þá rétti emírinn fram klæðin alblóðug og mælti: „Herra! Hér eru jarteiknirnar.“ „Seg mér,“ mælti konungur, „hvernig bárust þeir af við hegninguna, er ég dæmdi á hendur þeim?“ „Herra!“ svaraði Giandar, „þeir tóku henni með aðdáanlegri staðfestu og undirgefni undir guðs vilja, sem ráða mátti af því, hversu innilega þeir mæltu fram trúarjátningu sína; en einkum létu þeir mikla lotningu í ljósi fyrir yðar hátign og gáfu sig undir dauðadóminn með óskiljanlegri auðsveipni. „Við deyjum saklausir,“ sögðu þeir, „en kvörtum ekki. Við meðtökum dauða vorn af drottins hendi og fyrirgefum konunginum föður okkar, því við vitum, að honum voru glaptar sjónir í þessu máli.“ Viknaði Kamaralsaman af hjarta við frásögn emírsins og datt honum í hug að skoða í vasa sona sinna. Leitaði hann fyrst í vösum Amgiads og fann bréf, las hann það og fór um hann hryllingur, því hann sá bæði á rithöndinni og hárlokk einum, er lá innan í, að það var frá Haiatalnefus drottningu. Leitaði hann síðan skjálfandi í vasa Assads og fann þar seðilinn frá Badúr drottningu; fékk það honum svo mikils, að hann féll í óvit. Hefur enginn maður orðið hryggari í bragði en Kamaralsaman varð, þá er hann raknaði við. „Hvað gerðirðu, grimmdarfulli faðir?“, æpti hann hástöfum, „þú hefur drepið þín eigin börn. Veslings synir mínir; hafa ekki vitsmunir þeirra, kurteisi, auðsveipni og undirgefni undir vilja þinn, talað máli þeirra hjá þér? Ertu þess verður að skríða á jörðinni eftir svo skelfilegan glæp? Ég hef sjálfur bakað mér svívirðingu þessa og nú bitnar guðleg refsing á mér, af því ég hélt ekki fast við þá óbeit á konum, sem var mér meðfædd. En eigi mun ég samt afþvo glæp ykkarn í blóði ykkar, eins og þið eigið skilið, þið andstyggilegu konur! Nei, þið eruð ekki einu sinni verðar reiði minnar. En guðs reiði skal lenda á mér, ef ég nokkurn tíma lít ykkur framar augum mínum.“ Kamaralsaman konungur hélt heit sitt trúlega. Lét hann samdægris fara með báðar drottningarnar í afskekkt herbergi; skyldu þær vera þar ævilangt í ströngu yarðhaldi og kom hann aldrei nálægt þeim eftir það.

... ljónið varpaði emírnum til jarðar

Meðan Kamaralsaman nagaði sig í handarbökin út af missi sona sinna, ráfuðu þeir um eyðistaði og vöruðust að koma nálægt nokkrum byggðum eða hitta nokkra menn. Nærðust þeir eingöngu á villijurtum og aldinum og drukku óhreint rigningarvatn, er safnast hafði í bjargskorunum. Um nætur sváfu þeir og vöktu til skiptis, svo þeir gætu verið óhultir fyrir villidýrum. Eftir mánaðartíma komu þeir að fjalli einu ógurlegu, sem ekki virtist nokkur leið að komast yfir fyrir bratta sakir og var það allt af svartri grjóttegund. Sáu þeir að vísu troðning á einum stað, en svo var hann mjór og örðugur að þeir þorðu eigi að ráða þar til uppgöngu. Vonuðust þeir að finna aðra götu, er greiðfærari væri, og gengu því í fimm daga fram með fjallinu, en fóru jafnnærri og urðu að þræða götuna, er þeir í fyrstunni höfðu frá horfið. — Var þar illt yfirferðar og voru þeir lengi efablandnir áður en þeir réðust í að klifrast upp fjallið. Varð fjallið því hærra og þverbrattara, sem þeir komust lengra, og lá þeim oft við að snúa aftur. Þegar annarhvor þeirra varð uppgefinn og hinn varð þess áskynja, staldraði hann við, og hvíldu þeir sig þá báðir. En margsinnis voru þeir báðir svo þreyttir, að þeir urðu með öllu magnþrota og úrkula vonar um að geta klifrast lengra og hugðu að þeir mundu deyja samstundis af lúa. En er nokkur stund var liðin og þeir kenndu sig styrkari, þá hughreysti hvor annan og héldu þeir síðan áfram. En þrátt fyrir allan ákafa þeirra, strit og áreynslu, var þeim ómögulegt að ná upp á fjallstindinn þenna dag. Náttmyrkrið datt yfir og var Assad svo lúinn og örmagna, að hann stóð við og sagði við Amgiad bróður sinn: „Ég kemst ekki lengra, og mun ég deyja hér í sömu sporum.“ „Við skulum hvíla okkur svo lengi sem þér líkar,“ mælti Amgiad og reyndi að hughreysta hann; „þú sér að við eigum ekki eftir nema kippkorn að klifrast, en nú er vel vegljóst af tunglskininu.“ Hvíldi Assad sig rúma hálfa stund, og neytti síðan allrar orku; náðu þeir loksins upp á fjallstindinn og hvíldu sig þar aftur. Stóð Amgiad fyrr upp og reikaði þar í kring; fann hann þar allnærri granateplatré, hlaðið stórum aldinum, en uppsprettulind rann við rætur trésins. Hljóp hann þá undir eins til Assads að segja honum þessi gleðitíðindi og leiddi hann að lindinni; svöluðu þeir sér þar báðir, snæddu sitt granat eplið hvor, og lögðust síðan til svefns. En er þeir vöknuðu næsta morgun, uppörvaði Amgiad bróður sinn til að halda áfram, og sagði að fjallið væri ekki nærri eins snarbratt hinumegin, enda hallaði nú undan fæti. Var Assad þá svo uppgefinn eftir fyrri daginn, að hann varð ekki afþreyttur fyrr en eftir þrjá sólarhringa. — Allan þenna tíma voru þeir að tala um hina ónáttúrlegu ást mæðra sinna, sem hafði stofnað þeim í þessi vandræði. „Það er auðsjáanlegt,“ sögðu þeir, „að guð vill annast okkur, og verðum við því að bera mótlæti okkar með þolinmæði og gleðjast í voninni um, að hann láti því linna.“ Þegar hinir þrír dagar voru liðnir lögðu bræðurnir aftur af stað; var fjallið á þessa hliðina jafnt aflíðandi með breiðum hjöllum, og gengu þeir í fimm daga áður en þeir komu ofan á undirlendið. Loksins komu þeir auga á borg eina mikla, og segir þá Amgiad við bróður sinn: „Viljirðu fara að mínum ráðum, þá skaltu vera hér kyrr fyrir utan borgina einhversstaðar þar sem ég get fundið þig, en ég mun fara og komast eftir, hvað borg þessi heitir, og á hvert land við erum komnir; mun ég koma aftur með vistir. Það er hollast að við komum ekki báðir saman í borgina, ef þar skyldi einhver hætta vera búin.“ Sagði Assad þá, að sér þætti ráð hans hyggilegt, „en ef við eigum að skilja fyrir þá sök,“ mælti hann, „þá mun ég aldrei líða að þú farir, heldur verður þú að lofa mér að fara, því það mundi fá mér sárustu hryggðar, ef þér vildi nokkurt slys til.“ „Bróðir minn góði!“ ansaði Amgiad, „ég kvíði hinu sama þín vegna, sem þú kvíðir mín vegna, lofaðu mér því fyrir alla muni að fara og bíddu mín með þolinmæði.“ „Það líð ég aldrei,“ mælti Assad, „og hendi mig einhver ógæfan, þá hef ég samt þá huggun, að ég veit þig óhultan.“ Varð Amgiad þá að láta undan og sat hann eftir undir trjánum við rætur fjallsins, en Assad gekk til borgarinnar, og hafði með sér nokkuð af fé því, er Amgiad bar í pyngju sinni. Þegar Assad var nýkominn í fyrsta borgarstræti, mætti hann karli nokkrum vel búnum og öldurmannlegum með staf í hendi. Taldi Assad víst, að hann mundi vera tiginn maður, sem ekki mundi vilja gabba sig, og ávarpaði hann þannig: „Herra! Gerið svo vel og segið mér leið til kauptorgsins.“ „Það er auðséð að þú ert ókunnugur hér, son minn!“ svaraði karlinn, „því annars mundirðu ekki spyrja mig að þessu.“ Assad kvað svo vera, og segir karlinn: „Vertu þá velkominn, það er sómi fyrir land vort, að svo fríður unglingur skuli hafa tekið sér ferð á hendur til að sjá það. En seg mér samt, hvert erindi þitt er á kauptorgið?“ „Herra!“ svaraði Assad, „nú eru bráðum tveir mánuðir síðan ég lagði af stað með bróður mínum úr fjarlægu landi. Höfum við gengið allan þann tíma samfleytt og komum við hingað fyrst í dag. Varð bróðir minn eftir uppi undir fjallinu, því svo var hann þreyttur eftir þessa löngu ferð; ætla ég nú að sækja vistir handa honum og sjálfum mér.“ „Son minn!“ mælti karlinn, „þú hefur hitt á góðan stað og þykir mér vænt um það, bæði sjálfs þín og bróður þíns vegna. Svo stendur að ég hef í dag haldið mörgum af vinum mínum stórveislu og hefur verið leift mörgum réttum, sem ekki er snert á. Komdu því með mér; skaltu eta þig saddan og síðan hafa mat á burt með þér, sem nægir ykkur bræðrum í marga daga. Skaltu ekki eyða peningum þínum á torginu, því aldrei hafa ferðamenn of mikið at fénu. En meðan þú snæðir, skal ég segja þér frá því, sem merkilegt er í borg vorri; er mér um það kunnugra en nokkrum öðrum, því ég hef gegnt hér öllum hinum æðstu embættum með heiðri og sóma. Mátt þú hrósa happi, að þú hittir mig, en ekki aðra, því hérna að segja, þá eru ekki allir borgarmenn eins skapi farnir og ég. Ég segi þér satt, það er margur þorparinn í þeirra tölu. En komdu nú með mér; ég skal kenna þér að þekkja mun á ráðvöndum mönnum, eins og ég er, og mörgum öðrum, sem þykjast vera, en eru það ekki.“ „Ég kann yður mikla þökk fyrir, að þér eruð svo góðviljaður til mín,“ mælti Assad, „og treysti ég yður í öllu. Ég er fús að fara með yður, hvert sem þér viljið.“ Brosti þá karl í kampinn og hélt áfram með Assad; en af því hann var hræddur um, að hann kynni að taka eftir því, talaði hann við hann um hitt og þetta til þess að halda honum stöðugum í trausti því, er hann hafði fengið til hans. „Ég get ekki annað sagt,“ mælti hann, „en þú sért mikill lánsmaður, þar sem þú hittir mig og engan annan. Lofa ég guð fyrir, að hann lét þig verða á vegi mínum og munt þú skilja, því ég segi það, undir eins og þú ert kominn í hús mitt.“ Þegar karlinn var kominn með Assad heim til sín, fylgdi hann honum inn í stóran sal; sátu þar fjörutíu karlar kringum eld og tilbáðu hann. — Bauð kóngssyni við að horfa á óvitringa þessa, er tignuðu verk skaparans í stað þess að tigna hann sjálfan; varð hann og hræddur, er hann sá, að hann var svikinn og kominn á svo andstyggilegan stað; var hann nú eins og steini lostinn af hræðslu, en karlinn hrekkvísi heilsaði hinum fjörutíu körlum og mælti: „Þér guðhræddu eldsdýrkendur, þetta er oss mikill heilladagur. En hvar er hann Kasban? Kallið þið á hann.“ Við þessi orð hans, er hann talaði hátt og skýrt, kom inn svertingi, er heyrt hafði til hans niðri undir salnum. Var þetta Kasban og jafnskjótt sem hann sá Assad hræddan og forviða, óð hann að honum, lamdi hann svo í andlit honum, að hann rauk um koll, og batt síðan hendur hans. En er hann var búinn að því, sagði karlinn: „Farðu ofan með hann og mundu að segja þeim dætrum mínum, Bostane og Kawane, að þær skuli á hverjum degi gefa honum iljastroku, svo hann megi reka minni til, og ekki fá honum neitt til matar, nema eitt brauð að morgni og eitt að kvöldi. Munum við þannig halda í honum lífinu, þangað til skipið siglir af stað til bláa hafsins og eldfjallsins. Þar munum við blóta honum og færa guði vorum þæga fórn.“ Óðar en hinn grimmúðugi karl hafði sagt þetta, dró Kasban Assad ofan úr salnum heldur óþyrmilega, og fór með hann gegnum margar dyr, þangað til þeir komu ofan í myrkvastofu eina; lágu niður að henni rúmar tuttugu tröppur. Hneppti hann Assad þar í sterka fjötra og fór því næst að segja dætrum karlsins til. En karlinn sjálfur var þegar kominn til þeirra og mælti: „Dætur mínar! Farið ofan og lemjið í iljar Mahómetsmanni þeim, er ég hef sett í varðhald; dragið ekki af honum. Þið getið með engu sýnt betur, að þið séuð sannir eldsdýrkendur.“ Þær Bostane og Kawane voru uppaldar í hatri á Mahómets átrúendum og urðu þær því fegnar skipun þessari. Fóru þær undir eins ofan í myrkvastofuna, færðu Assad úr fötunum og lömdu hann miskunnarlaust til blóðs, þar til hann hné í ómegin. En er þær höfðu misþyrmt honum þannig, skildu þær eftir hjá honum brauð og vatnskrukku, og gengu burt að svo búnu. Leið löng stund áður en Assad raknaði við; grét hann þá mjög í vandræðum sínum, en huggaði sig við það, að Amgiad bróðir hans hafði ekki orðið fyrir óláni þessu. Sat nú Amgiad undir fjallinu allt til kvölds og gerðist óþolinmóður að bíða eftir Assad. En er langt var liðið af dagsetri og bróðir hans kom eigi að heldur, þótti honum sem öll von væri úti. Sat hann alla nóttina kvíðafullur og óhuggandi, en jafnskjótt sem lýsti af degi, sneri hann á leið til borgarinnar.

Það þótti honum undrum sæta, hversu fáum Mahómets mönnum hann mætti í borginni, en hinn fyrsta, sem varð á vegi hans, spurði hann að nafni borgarinnar, og svaraði hann því, að hún væri kölluð Magíaborg því allur þorri borgarmanna væri eldsdýrkendur, en næsta fáir Mahómetsmenn væru í borginni. Assad spurði og að því, hversu langt væri þaðan til Svartviðareyjar og var honum svarað, að þangað væri fjögra mánaða ferð á sjó, en ekki veitti af heilu ári, ef landveg væri farið. Þegar Amgiad hafði fengið þessa úrlausn, gekk Mahómets maðurinn skyndilega burt og flýtti sér til starfa sinna. Nú með því að Amgiad og bróðir hans höfðu ekki verið lengur en sex vikur á leiðinni frá Svartviðarey, fékk hann eigi skilið, hvernig þeir hefðu átt að fara svo langa leið á svo stuttum tíma, nema þeir væru leiknir töfrum eða fjallvegurinn stytti svo mjög leið, en væri sjaldfarinn sökum örðugleika.

Meðan hann var að ráfa um í borginni, staldraði hann við sölubúð skraddara nokkurs; sá hann á klæðnaði hans, að hann var Mahómetsmaður, og hafði hann á hinu sama þekkt þann, er hann fyrst talaði við. Heilsaði hann skraddaranum, settist því næst niður hjá honum og sagði honum, hvernig stæði á kvíða sínum og harmi. Svaraði þá skraddarinn: „Sé bróðir yðar kominn á vald nokkurs eldsdýrkanda, þá megið þér búast við, að sjá hann aldrei framar. Það er ómögulegt að bjarga honum, og verðið þér að leita yður huggunar og hafa hugann á því, að firrast slíka óhamingju sjálfur. Ef þér viljið eiga undir mér, þá skuluð þér vera hjá mér, og skal ég segja yður allar vélar Magía þessara, svo að þér getið varað yður á þeim, þegar þér gangið út.“ Amgiad, sem var sárhryggur út af missi bróður síns, þáði boð skraddarans og margþakkaði honum góðvilja sinn. Leið svo heill mánuður, að hann gekk aldrei út fyrir dyr, nema skraddarinn væri með honum, en loksins hætti hann á, að fara til lauga einsamall. Á heimleiðinni varð honum gengið um stræti nokkurt, sem var autt að mönnum, og mætti hann þar konu einni. Undir eins og hún sá hinn vel vaxna unga mann, svo hressilegan og bragðlegan eftir baðið, gekk hún að honum og lyfti blæjunni, og spurði hann brosandi með hýrlegu augnaráði, hvert hann ætlaði. Fékk Amgiad eigi staðist fegurð hennar og svaraði: „Lafði mín! Ég fer heim til mín eða þá með yður, allt eftir því sem yður líkar.“ Leit hún þá augum sínum til jarðar, og með orði hans, sem lofaður sé og vegsamaður, svaraði hún á þessa leið: „Karlar eiga að ganga á undan konum sökum yfirburða þeirra, sem guð hefur veitt þeim.“ Skildi Amgiad á svari þessu, að hún mundi vilja fara með honum, og komst hann nú í meiri vanda en hann átti von á. Hann fyrirvarð sig að hafa hana heim með sér í hús skraddarans, og var líka hræddur um, að hann kynni að svipta sig skjóli því, er hann þurfti í borginni, þar sem hann hlaut að fara svo varlega. En hann vildi ekki heldur vísa svo fríðri og girnilegri konu frá sér, og gekk því á undan henni upp á von og óvon. Fylgdi hún honum úr einu strætinu í annað, þangað til hún varð þreytt og spurði hann: „Herra! Hvar er þá húsið yðar?“ „Við erum nú rétt að segja komin að því,“ svaraði Assad og gekk inn í hliðarstræti eitt; stóð hús eitt glæsilegt með læstu hliði fyrir enda þess og voru tveir bekkir sinn hvoru megin; var ómögulegt að komast þar út úr strætinu. Settist Amgiad á annan bekkinn, en konan á hinn, og segir hún: „Þetta er þá húsið yðar?“ „Það getið þér nú sjálfar séð,“ svaraði Amgiad. „Því ljúkið þér því þá ekki upp?“ mælti konan, „eftir hverju eruð þér að bíða?“ „Mig vantar lykilinn,“ svaraði Amgiad, „ég skildi hann eftir hjá þrælnum mínum, en hann átti að annast erindi nokkurt fyrir mig, og er engin von til, að hann sé kominn enn. Ég skipaði honum líka að kaupa allt, sem heyrði til góðrar máltíðar, og er ég því hræddur um, að hans verði langt að bíða.“ Til þessa undanbragðs greip Amgiad af því að hann sá, hversu örðugt sér mundi verða að koma fram vilja sínum, og vonaði hann að konan mundi verða óþolinmóð og fara að reyna lukku sína annarsstaðar. En eigi varð honum að því, og tók hún þannig til máls: „Þetta er ljóti þrællinn, að láta okkur bíða svona lengi eftir sér. Ég skal taka ofan í lurginn á honum eins og hann á skilið, þegar hann kemur, ef þér ekki gerið það. Annars er það ósæmilegt, að ég sitji svona hjá karlmanni fyrir utan dyr.“ Að svo mæltu stóð hún upp og tók stein í hönd sér, gekk síðan að dyrunum og ætlaði að brjóta lásinn í sundur, því hann var veikur og úr tré eins og tíðkaðist þar í landi. Varð Amgiad hræddur við þetta tiltæki hennar og ætlaði að aftra henni, en hún mælti: „Við hvað eruð þér hræddur? Eigið þér ekki húsið? Það er ekki hundrað í hættunni, þó trélásinn sé brotinn; það er hægast að fá annan í staðinn.“ Því næst mölvaði hún sundur lásinn og er dyrnar lukust upp, gekk hún inn á undan. Þótti Amgiad, sem fokið væri í öll skjól, er dyrnar voru brotnar upp, og var hann á báðum áttum, hvort hann skyldi heldur fara á eftir henni eða flýja, svo að hann kæmist úr háska þeim, sem óumflýjanlegur var að öðrum kosti. — Réði hann það af að flýja, en í sama bili leit konan fagra um öxl sér og sá að hann gekk ekki inn, sagði hún þá við hann: „Hvað er nú að? Því komið þér ekki inn í húsið yðar?“ „Ég er að gá að, hvort þrællinn minn ekki kemur,“ ansaði Amgiad, „því ég er hræddur um, að ekkert sé tilbúið enn.“ „Komið þér nú bara, komið þér!“ kallaði konan, „það er betra að við bíðum inni en úti.“ Fylgdi Amgiad nú nauðugur konunni, sem var að freista hans, og komu þau inn í víðan húsgarð, hreinlegan og steinlagðan, gengu þau þar upp rið eitt og komu í anddyri mikið. Varð þá fyrir þeim stór salur, er stóð opinn; var þar fögur skipun á öllu og stóð þar eitt borð alsett dýrindis réttum, og annað hlaðið allskonar fögrum aldinum; þar var og drykkjarborð alþakið fullum vínflöskum. Þegar Amgiad sá allan þenna viðbúnað, taldi hann glötun sína vísa. „Þú ert nú frá, veslings Amgiad!“ hugsaði hann með sér, „þú munt ekki lifa hann Assad bróður þinn lengi.“ En fylgikona hans réði sér ekki fyrir kæti, er hún sá allan þenna fögnuð, og mælti: „Herra! Þér voruð hræddur um, að þér munduð grípa í tómt, nú sjáið þér að þrællinn yðar hefur gert betri skil en þér áttuð von á. En ef ég get rétt til, þá er allur þessi fögnuður búinn í móti einhverri annarri en mér. En hvað sem því líður, þá er hún velkomin; ég lofa yður því, að ég skal ekki verða afbrýðisöm. Ég bið einungis þeirrar náðar, að mér leyfist að þjóna henni og yður.“ Svo hugsjúkur sem Amgiad var, gat hann samt ekki að sér gert að hlæja að gamanyrðum konunnar fögru og svaraði: „Ég segi yður satt, þér getið með öllu rangt til; það er allt saman eins einfalt og vant er hjá mér hversdagslega.“ Gat hann ekki fengið af sér að setjast við borð, sem ekki var uppreitt handa honum, og ætlaði því að setjast í legubekkinn, en konan varnaði honum þess. „Hvað er yður nú í hug?“ mælti hún, „þér hljótið að vera svangur eftir baðið, við skulum því setjast við borðið, og gleðja okkur.“ Sá Amgiad ekki annað vænna en láta eftir henni og settust þau bæði til borðs og snæddu. Óðar en hún hafði látið upp í sig fyrsta bitann, tók hún flösku og staup, hellti á og drakk Amgiad til. Því næst fyllti hún sama staupið og rétti Amgiad; drakk hann þá aftur til hennar. Því meira sem Amgiad hugsaði um ævintýri sitt, því meira furðaði hann sig á því, að hann skyldi ekki sjá húsbóndann og að enginn þjónn skyldi vera í svo fögru húsi, er prýtt var með slíkri viðhöfn. „Það væri fáheyrð heppni,“ hugsaði hann með sér, „ef húsbóndinn kæmi ekki fyrr heim, en ég er sloppinn úr þessum vanda.“ Meðan hann var sokkinn niður í slíkar og aðrar enn þyngri hugleiðingar, át konan og drakk næsta lystugt og neyddi hann öðru hvoru til að gera eins. Voru þau rétt um það leyti að byrja á aldinunum, þegar húsbóndinn kom; hann var æðsti hestavörður Magía konungs og hét Bahader. Hann átti hús þetta, og bjó þó í öðru húsi; en í þessu húsi var hann vanur að veita þremur eða fjórum hinum bestu vinum sínum. En það er til þess þurfti, lét hann bera þangað úr íveruhúsi sínu, og svo hafði hann látið nokkra þjóna sína gera þenna dag; voru þeir rétt nýfarnir þegar Amgiad kom.

... tók hún flösku og staup, hellti á og drakk Amgiad til

Bahader kom nú í dularbúningi og fylgdarlaus eins og hann var vanur, nokkru fyrr en hann hafði boðið vinum sínum að koma. Varð honum hverft við, er hann sá að dyrnar voru brotnar upp. Gekk hann hljóðlega inn og með því að hann heyrði mannamál og gleðilæti inni í salnum, þá læddist hann meðfram veggnum og rak höfuðið inn í dyrnar til hálfs, til þess að sjá hver í salnum væri. En er hann sá þau Amgiad og yngiskonuna eta og drekka við borð það, er ætlað var honum og vinum hans, þótti honum minna að orðið en hann hafði búist við í fyrstu; kom honum þá til hugar að hafa gaman af þeim. Konan fagra sneri bakinu að honum og gat því ekki séð hann, en Amgiad sá hann, og hélt hann þá á staupi í hendinni. Brá hann lit og starði á Bahader, en hann gerði honum bendingu, að hann skyldi þegja og koma út til sín. Drakk Amgiad þá af staupinu og stóð upp. Spurði konan, hvert hann ætlaði, en hann beiddi hana að vera kyrra, kvaðst verða að bregða sér út allra snöggvast, og skyldi hann koma undir eins aftur. Gekk Amgiad nú út og hitti Bahader í anddyrinu; tók Bahader hann með sér niður í garðinn, til þess að konan ekki skyldi heyra, hvað þeir töluðu saman. Þegar Amgiad var kominn niður í garðinn með hestaverðinum, spurði hann, hvernig það hefði atvikast, að hann væri kominn með konu hingað í híbýli sín, og hvers vegna þau hefðu mölvað upp dyrnar. „Herra!“ svaraði Amgiad, „ég veit yður mun þykja ég vera refsingarverður, en ef þér viljið svo vel gera, að veita mér áheyrn, þá hygg ég þér munið vorkenna mér.“ Sagði hann honum því næst stutt og hreinskilnislega, hvernig á öllu stóð, og svo að hann gengi úr skugga um, að hann væri fjarlægur því, að fara svo ósæmilega að ráði sínu, að brjótast inn í hús, sagði hann honum, að hann væri kóngssonur, og hvernig á því stæði, að hann var kominn í borg Magíanna. Bahader var gestrisinn maður, og þótti honum vænt um, að hann gat greitt fyrir svo tignum manni sem Amgiad var. Fannst honum mikið um yfirbragð og kurteisi kóngssonar, og þótti hann haga prýðilega orðum sínum, svo að honum kom ekki til hugar að tortryggja hann. „Kóngsson!“ mælti hann, „það er mér hin mesta gleði, að mér gefst kostur á að hjálpa yður, svo að þetta skemmtilega ævintýri verði yður til enn meira gamans. Fer því svo fjarri, að ég vilji spilla gleði yðar, að mér skal vera sönn ánægja að hjálpa yður. Nafn mitt er Bahader, og er ég æðsti hestavörður konungs; bý ég jafnaðarlegast í höll einni og kem að eins misreitis í hús þetta, til þess að geta glaðst því frjálslegar með vinum mínum. Þér hafið talið hinni fögru lagskonu yðar trú um, að þér eigið þræl, þó þér engan eigið. Nú mun ég látast vera þræll þessi, og svo að þér ekki teljið tormerki á eða mótmælið mér, þá ítreka ég, að það er eindreginn vilji minn; munuð þér innan skamms sjá, hvað mér gengur til. En farið nú og setjist í sæti yðar og verið glaður. En þegar ég nú bráðum geng fram fyrir yður í þrælsbúningi, þá skuluð þér skamma mig, svo mark sé að, og ekki horfa í að berja mig. Ég ætla að þjóna yður til borðs allt fram á nótt; skuluð þér svo hátta hjá konunni fögru og láta hana fara í fyrra málið með veg og sóma. Mun ég eftirleiðis reyna að gera yður meiri greiða en þetta er. En farið nú og eyðið ekki tímanum til ónýtis.“ Ætlaði Amgiad þá að svara einhverju, en hestavörðurinn vildi ekki heyra það og neyddi hann til að fara aftur til lagskonu sinnar. En óðar en hann var farinn til hennar, komu vinir hestavarðarins, er boðnir voru. Beiddi Bahader þá vingjarnlega að hafa sig afsakaðan þann dag, þó hann gæti ekki tekið á móti þeim; kvaðst hann skyldu segja þeim næsta dag, hvað sér gengi til þessa og mundi þeim þá virðast hann hafa rétt að farið. En er þeir voru farnir, flýtti Bahader sér að fara í þrælsbúninginn, en Amgiad var hjá lagskonu sinni, glaður í huga yfir því, að hann svona af hendingu einni var kominn í hús jafn tigins manns, er sýndi honum svo mikinn góðvilja. Settist hann aftur til borðs og mælti: „Ég margbið yður fyrirgefningar fyrir ókurteísi mína og ólundina, sem í mér var, út af því að þrællinn ekki kom; en hann skal hitta sjálfan sig fyrir, draugurinn sá arna. Ég skal sýna honum það, hvort honum hentar að slæpast svo lengi.“ „Sakist ekki um það,“ ansaði konan, „það er verst fyrir sjálfan hann. En við skulum nú ekki hugsa um það framar, heldur einungis um gleði og góða skemmtun.“ Varð þeim nú borðhaldið héðan í frá því ánægjusamara, sem Amgiad þurfti ekki framar að kvíða því, að neitt illt hlytist af glannaskap og keskni konunnar. Var Amgiad í besta skapi og skemmtu þau sér á margan hátt, því meira drukku þau en átu — þangað til Bahader kom inn í þrælsgervinu. Lét hann sem hann yrði lafhræddur, af því hann kom svo seint heim, og sá að húsbóndi hans hafði gest hjá sér; fleygði hann sér þá fram fyrir fætur Amgiad og kyssti á gólfið, til merkis um, að hann beiddi fyrirgefningar. En er hann var aftur upp staðinn, stóð hann með hendurnar krosslagðar á brjósti sér og höfuðið niðri í bringu og beið þess, er honum yrði skipað að gera. Þá mælti Amgiad með reiðilegum svip og þjósti: „óhræsis þrællinn þinn, er meiri mannskauð til á jörðinni en þú ert? Hvar hefurðu verið að slæpast? Hvað hefurðu þér til afbötunar, að þú ekki kemur fyrr heim en þetta?“ „Húsbóndi góður!“ svaraði Bahader, „ég bið yður fyrirgefningar, ég átti fullt í fangi með að afreka erindin, sem þér lögðuð fyrir mig, — ég hélt þér munduð ekki koma hingað svo fljótt aftur.“ „Þú ert hangsari,“ mælti Amgiad, „og ég skal lemja úr þér lygina og hirðuleysið með stafnum mínum.“ Því næst stóð hann upp, tók staf sinn og sló Bahader tvö lin högg og settist síðan aftur til borðs. En konan lét sér ekki nægja refsingu þessa, heldur spratt hún upp, þreif stafinn og barði Bahader svo miskunnarlaust, að honum vöknaði um augu. Gramdist Amgiad mjög að hún skyldi leyfa sér slíkt við konunglegan embættismann og kallaði til hennar, að hún skyldi hætta, en það kom fyrir ekki, því hún lamdi Bahader í einni lotu og sagði: „Látið þér mig um það, ég vil hafa minn vilja fram; ég skal kenna honum að vera skemur burtu næsta skipti.“ En er hún ætlaði aldrei að láta af heiptaræði sínu, varð Amgiad að skerast í leikinn, og gat hann með naumindum rifið af henni stafinn. Settist þá kvensniptin fagra aftur í sæti sitt og smánaði þrælinn í orði, þegar henni var bannað að leggja á hann hendur. En Bahader þerraði af sér tárin og var hinn ötulasti að hella á staupin fyrir þau. Þegar hann sá að þau voru hætt að eta, bar hann allt af borðinu, sópaði salinn og setti hvað eina á réttan stað. Þegar dimmdi af nótt, kveikti hann ljósin, en í hvert skipti sem hann kom eða fór, smánaði konan hann og heitaðist við hann, svo að Amgiad hafði af því hina mestu skapraun. Vildi hann vægja honum, en þorði ekki í móti að mæla. Þegar háttatími var kominn, bjó Bahader um þau í legubekk einum og fór inn í annað herbergi, og sofnaði hann fljótt eftir strit það, er hann hafði átt í. Amgiad og konan sátu enn á tali rúma hálfa stund, en áður en hún lagðist niður, gekk hún út og heyrði Bahader hrjóta. Þegar hún kom aftur segir hún við Amgiad: „Herra! Þér verðið að gera mér nokkuð til eftirlætis?“ „Og hvað er það, sem yður þóknast?“ spurði Amgiad. „Gerið svo vel,“ mælti hún, „og takið sverðið þarna ofan af þilinu og höggvið höfuðið af þrælnum yðar.“ Varð Amgiad forviða af þessari bæn konunnar, og hélt hún talaði slíkt í ölæði og segir: „Við skulum láta þrælinn vera, hann er ekki þess verður, að þér séuð að hugsa um hann. Ég hef refsað honum og þér líka; það verður að nægja. Ég er að öðru leyti vel ánægður með hann og honum er sjaldan vant að yfirsjást svona.“ „Þér skuluð ekki hafa mig af yður með þessu,“ mælti konan í bræði, „ég vil að þrællinn sé drepinn, og verðið þér honum ekki að hana, þá skal ég drepa hann.“ Að svo mæltu hrifsaði hún sverðið, brá því úr slíðrum og hljóp út. Náði Amgiad henni í anddyrinu og aftraði henni með þessum orðum: „Fyrst þér endilega viljið svo vera láta, þá er ekki annað fyrir en gera vilja yðar; en illt þykir mér, ef annar maður en ég skal taka þræl minn af lífi.“ Fékk hún honum sverðið, og segir hann þá: „Gangið nú sem hægast á eftir mér, svo að hann ekki vakni,“ og fór hann með henni inn í herbergi það, er Bahader svaf í. En í stað þess að höggva til hans, hjó hann höfuðið af konunni og datt það ofan á Bahader sofandi. Vaknaði hann við vondan draum og varð hlessa, er hann sá Amgiad með blóðugt sverðið í hendinni, en lík konunnar lá á gólfinu; spurði hann, hverju þetta sætti. Sagði Amgiad honum þá allt, hvernig þetta hafði atvikast og mælti: „Ég vissi ekkert annað ráð til að koma í veg fyrir, að þessi æðisgengna kona veitti yður bana en drepa hana sjálfa.“ Komst Bahader þá við af þakklátsemi og svaraði: „Herra! Þeir menn, sem eru eins tignir og veglyndir og þér, geta ekki unnið slík ódáðaverk. Þér eruð lífgjafi minn, og það fæ ég yður ekki fullþakkað.“ Faðmaði hann þá Amgiad að sér til þess að sýna honum enn frekari vott þakklátsemi sinnar, og mælti: „En nú tjáir ekki annað en líki þessu verði komið burt héðan áður en dagur er á lofti, og skal ég annast um það.“

... ég skal kenna honum að vera skemur í burtu næsta skipti

Amgiad mælti á móti því og kvaðst sjálfur vilja bera líkið burt, með því hann hefði drepið konuna, en hestavörðurinn tók þannig til máls: „Það mun ekki takast ókunnugum manni hér; leyfið mér að gera það og verið hér kyrr. En komi ég ekki aftur fyrir lýsingu, þá skuluð þér hafa það til merkis um, að varðmenn hafi handtekið mig; nú ef svo skyldi fara, mun ég skilja eftir hjá yður gjafabréf þess efnis, að þér verðið eigandi að húsi þessu og öllu, sem í því er, og getið þér þá undir eins sest að í því.“ Þegar hann hafði ritað skjal þetta, lét hann lík konunnar og höfuð hennar niður í poka, tók hann síðan upp á herðar sér og gekk ofan eftir strætum þeim, er lágu niður að sjónum. En hann var skamma leið kominn, er hann mætti lögreglustjóranum, sem var á næturgöngu sinni; tóku þjónar hans Bahader óðar fastan. Fundu þeir líkið blóðugt í pokanum, og þekkti dómarinn hestavörðinn, þó hann væri í dularbúningi, en ekki þorði hann að lífláta svo tiginn embættismann, án þess konungur vissi af, og fór því með hann á hans fund um morguninn. Sagði dómarinn frá ódáðaverki því, er hann hugði hestavörðinn hafa unnið. Atyrti þá konungur Bahader ákaflega og mælti: „Þú drepur þá þegna mína til að ræna þá og fleygir líkum þeirra í sjóinn, svo að illvirki þín dyljist. Látið þegna mína vera óhulta fyrir honum og festið hann á gálga.“ Tók Bahader dauðadóminum með frábærri stillingu og undirgefni, þó hann væri saklaus, og mælti ekki orð sér til réttlætingar. Lét þá dómarinn fara burt með hann, og meðan verið var að reisa gálgann, lét hann kallara kunngjöra um alla borgina, að hinn æðsti hestavörður yrði líflátinn um hádegisbil fyrir morð eitt. Hafði Amgiad beðið þess, að Bahader kæmi aftur, og heyrir hann nú að þetta er hrópað fyrir utan húsið. Brá honum ógurlega við og segir hann við sjálfan sig: „Eigi nokkur að láta líf sitt vegna illkvendis þessa, þá skal hestavörðurinn ekki verða fyrir því, og ekki þoli ég það, að hinn saklausi sé drepinn í stað hins seka.“ Athugaði hann þetta ekki frekara, en hljóp undir eins til aftökustaðarins; streymdi borgarlýðurinn þangað úr öllum áttum. En jafnskjótt sem Amgiad sá dómarann, sem lét leiða Bahader til gálgans, gekk hann til hans og mælti: „Herra! Ég er hingað kominn til að segja yður og sverja, að hestavörðurinn er sýkn af dauða konu þessarar. Ég er valdur að þeim glæp, sem á hann er borinn, ef það var annars glæpur, að drepa vændiskonu, er sjálf ætlaði að veita honum bana. En það atvikaðist þannig.“ Sagði Amgiad dómaranum nú upp alla söguna frá viðskiptum sínum við konuna, sem hann hafði drepið. Lét dómarinn þá ekki verða af lífláti Bahaders, heldur fór hann með hann til konungs ásamt Amgiad; vildi konungur sjálfur heyra Amgiad sanna sakleysi hestavarðarins. Notaði Amgiad tækifæri þetta til að segja konungi ítarlega sögu sína og Assads bróður síns. En er hann hafði lokið henni sagði konungur sér þykja vænt um, að nú væru þeir orðnir kunnugir hvor öðrum fyrir atvik þetta, og gaf hann bæði honum og hestaverðinum líf; lofaði hann hestavörðinn fyrir góðvilja þann, er hann hafði sýnt Amgiad og gaf honum aftur embætti sitt, en Amgiad gerði hann að stórvesír sínum. „Ég ætla með því,“ mælti konungur, „að gera yður skaðlausan af meðferð þeirri, er þér urðuð fyrir af föður yðar, því að hún var ranglát, þó að honum væri nokkur vorkunn. En hvað Assad bróður yðar snertir, þá leyfi ég yður að neyta alls þess valds, sem ég hef yður í hendur fengið, til að láta leita hann uppi.“ Þakkaði Amgiad konungi Magíanna og tók við stórvesírs embættinu, og neytti því næst allra ráða til að finna bróður sinn aftur. Fóru kallarar hvarvetna um borgina og kunngjörðu, að hver sá maður, sem gæti komið með hann eða sagt til hans, skyldi fá stórmikil verðlaun. Voru menn sendir til að leita hans, og höfðu þeir sig alla við, en gátu engar fréttir fengið af honum.

Það er nú af Assad að segja, að hann sat í myrkvastofunni undir jörð niðri, þar sem karlinn hrekkvísi hafði sett hann í varðhald. Þær Bostane og Kawane, dætur karlsins, kvöldu hann með sömu grimmd og áður. En nú bar hina miklu hátíð eldsdýrkenda að hendi, og var skip það búið út, er vant var að fara til eldfjallsins, og skyldi Behram skipstjórnarmaður vera fyrir því, en hann fylgdi ákaft fram trú Magía. Þegar skipið var seglbúið, var Assad fluttur út á það í kistu, sem til hálfs var full af vörum, og var hún látin neðst í skipið; voru nokkur göt á henni, til þess að Assad gæti dregið að sér andann. En áður en skipið færi; fór Amgiad stórvesír sjálfur út á það, því honum hafði borist til eyrna, að eldsdýrkendur væru á ári hverju vanir að blóta Mahómets manni á eldfjallinu; hugsaði hann með sér, að vel gæti verið að þeir hefðu kosið Assad til þess, ef þeir hefðu fest hendur á honum. Lét hann því alla háseta og farþega ganga upp á þilfar, meðan hans menn rannsökuðu skipið, en ekki fundu þeir Assad, því hann var vandlega falinn. Því næst lét skipið úr höfnum, og jafnskjótt sem það var komið út á rúmsjó, lét Behram taka Assad upp úr kistunni og setja hann í fjötra, svo að hann ekki skyldi steypa sér fyrir borð af örvæntingu út af dauðdaga þeim, er fyrir honum lá. En að nokkrum dögum liðnum snerist vindurinn, er allt til þessa hafði verið hagstæður, og brast á stórviðri. Missti skipið þá stefnu sinnar og vissu þeir Behram og stýrimaður ekki hvar þeir voru; voru þeir hræddir um, að þá mundi þá og þegar reka upp í kletta. En er veðrið var sem hvassast, sást til lands, og varð Behram illt við, er hann sá, að þar var höfn og aðsetursborg Margíane drottningar. Trúði hún á Mahómet og var svarinn óvinur eldsdýrkenda; leið hún þá ekki í ríki sínu og leyfði ekki einu sinni skipum þeirra að leggja þar að landi. En nú var Behram ómögulegt að sneiða hjá höfninni við aðsetursborg hennar, því ella mundi hann hafa týnst við hina sæbröttu hamra, er gnæfðu hvarvetna fram með ströndinni. Ráðgaðist hann í vandræðum þessum við stýrimann og aðra sjómenn og mælti: „Börn mín! Þið sjáið í hvílíkar nauðir við erum komnir. Eitt af tvennu liggur fyrir oss, annaðhvort að týnast í sjávaröldunum eða forða oss á land Margiane drottningar, en þér vitið, að hún hefur óslökkvandi hatur á vorri trú og játendum hennar. Mun hún vafalaust taka skip vort og láta drepa oss alla miskunnarlaust. Veit ég hér ekki nema eitt ráð, er duga kann. Það er mín tillaga, að vér leysum úr fjötrum Mahómets manninn, sem vér höfum innanborðs, og færum hann í þrælabúning. Þegar drottning kallar mig á sinn fund og spyr um atvinnu mína, mun ég látast vera þrælasölumaður, og segjast hafa selt alla þrælana nema einn, og ætla að hafa hann eftirleiðis fyrir skrifara, því hann sé bæði læs og skrifandi. Mun henni þá verða hugur á að sjá hann, og með því hann er fríður sýnum og sömu trúar sem hún, mun hún kenna í brjósti um hann og fala hann af mér; mun hún fyrir hið sama líða oss í höfn sinni þangað til veður batnar. Nú ef þér vitið betra ráð, þá er ég fús að heyra.“ Stýrimaður og hásetar féllust á ráð hans, og lét Behram þegar leysa Assad úr fjötrum og færa hann í þokkaleg þrælaföt, er sæma máttu skipsskrifara. En er öllu þessu var svo í lag komið, sem hann vildi, sigldi skipið inn á höfnina og lagðist við akkeri. Sást út á sjóinn úr höll drottningar, og lá aldingarður hennar allt niður að sjávarmálinu. Sá hún því þegar skipið hafnaði sig, og gerði undir eins boð eftir skipstjórnarmanni; lék henni svo mikil forvitni á að tala við hann, að hún gekk til móts við hann í aldingarðinum.

Behram hafði gert svo ráð fyrir, að drottning mundi senda eftir sér, og fór hann í land með Assad kóngsson; hafði hann lagt ríkt á við hann, að hann skyldi segjast vera þræll hans og skrifari. Fleygði hann sér fram fyrir fætur drottningarinnar og sagði henni, hversu sér hefði verið nauðugur einn kostur að hleypa inn á höfnina; kvaðst hann vera þrælasali og hafa selt alla þræla sína, nema Assad, er hann hefði með sér, og væri hann skrifari sinn. Varð Assad drottningu vel að skapi þegar í fyrsta bragði, og þótti henni vænt um, að hann var þræll. Asetti hún sér að kaupa hann, hvað dýr sem hann yrði, og spurði hann að nafni. Svaraði Assad þá og felldi tár af augum: „Mikla drottning! vill yðar hátign vita það nafn, er ég bar áður eða það, sem ég ber nú?“ „Heitið þér þá tveimur nöfnum?“ mælti drottning. „Því er nú verr,“ ansaði Assad, „að ég hét áður Assad*, en nú heiti ég Moatarr*.“ Drottning skildi ekki til fulls, hvað í svari þessu lá, en hélt, að hann ætti við ánauð sína, og réði af því, að hann mundi vera vitur maður. Tók hún aftur til orða: „Fyrst þér eruð skrifari, þá munuð þér víst skrifa fallega hönd; lofið mér að sjá rithönd yðar.“ Hafði Behram fengið Assad pappír og skriffæri og bar hann hvorttveggja við belti sitt; ætlaði Behram með því að gera sögu sína sennilegri. Ritaði kóngsson nú vísur þessar á blað:

Fellur fjarsýnn

í fárs gryfju

er skammsýnn skirrist;

oft óvitur

orð þau firrist,

er fjölvitran fella.

Svelta og sýta

sanntrúaðir,

en guðníðingar

gengi fagna;

hve má hulin rök

hugur skilja?

En þó fer allt

að alvalds ráði.

Rétti Assad drottningu blaðið og fannst henni ekki minna til efnisins en skriftarinnar, svo að hún fékk á honum hinn besta þokka og hrærðist til meðaumkvunar með honum. Þegar hún hafði lesið vísurnar, sagði hún við Behram: „Ég set yður tvo kosti, annaðhvort að selja mér eða gefa mér þræl þenna. Má vera að þér hafið ekki minni hag á að gefa mér hann en selja.“ Svaraði Behram þá af ósvífni og kvaðst ekki þurfa að kjósa um kosti, því hann þyrfti þrælsins sjálfur og ætlaði sér að halda honum. Varð drottning þá uppvæg og vildi engum orðum skipta við Behram; tók hún í hönd Assad og lét hann ganga á undan sér inn í höllina, en til Behrams lét hún skila, að ef hann lægi þar á höfninni næstu nótt, þá skyldi hún gera allan skipsfarminn upptækan, en láta brenna upp skipið. Varð Behram þá að fara út á skipið aftur og undi hann illa ferð sinni; lét hann að öllu búa skipið til burtsiglingar og var storminum þó eigi slotað til fulls.

Þegar Margiane drottning var komin inn í höllina, skipaði hún, að undir eins skyldi bera kvöldmat á borð, og fór hún með Assad inn í herbergi eitt og bað hann setjast þar hjá sér. En er hann færðist undan, því slíkt var allt of mikil virðing fyrir þræl, þá tók hún þannig til máls: „Fyrir stundarkorni síðan voruð þér þræll, en nú eruð þér það ekki lengur. Setjist nú niður hjá mér og segið mér sögu yðar, því hún mun vera frábær; ræð ég það bæði af því, er þér skrifuðuð, til að sýna mér sýnishorn rithandar yðvarrar og svo af ósvífni þrælasalans.“ Assad hlýddi henni og svaraði: „Eigi skjátlast yðar hátign í því, saga mín er frábær, sem að líkindum ræður. Ég hef þolað miklar píslir og hörmungar og ég átti vísan bana í vændum, en þér frelsuðuð mig með konunglegum drengskap; megið þér af því ráða, hvílíkan velgjörning þér hafið auðsýnt mér, og mun hann aldrei mér úr minni líða. En áður en ég segi frá þessum skelfilegu fádæmum, verð ég að taka til upphafs sögunnar og byrja á upptökum rauna minna.“ Örvaðist forvitni drottningar við formála þenna, og sagði Assad henni nú upp alla sögu sína, frá ætterni sínu og frá Amgiad bróður sínum allt þar til er þeir skildu. Sagði hann og frá harmkvælum þeim, er hann varð að þola í fangelsinu og gat þess, að eldsdýrkendur hefðu ætlað að blóta sér á eldfjallinu. En er hann hafði lokið sögu sinni, segir drottning, sem nú var orðin enn reiðari eldsdýrkendum en hún hafði verið áður: „Kóngsson! Svo mikla andstyggð, sem ég jafnan hef haft á eldsdýrkendum, þá hef ég samt sýnt þeim helst til mikla mannúð, en úr því þeir hafa farið svo grimmdarlega með yður og haft svo afskaplegt ódæði í hug, að blóta yður, þá segi ég þeim eilífan ófrið á hendur.“ Ætlaði hún að fara um þetta fleiri orðum, en þá var matur á borð borinn og settist hún til borðs með Assad; fannst henni svo mikið um orðalag hans og yfirbragð, að hún fékk ást á honum, og langaði til, að sem bráðast mætti svo bera undir, að hún gæti látið hann skilja það á sér. „Þér verðið,“ mælti hún, „að taka yður gildar skaðabætur fyrir föstur og illt viðurværi, er þér höfðuð hjá eldsdýrkendunum, og munuð þér víst þurfa næringar við eftir slíkt harðrétti.“ Slík og önnur kurteisleg orð sagði hún við Assad, hélt að honum að borða og lét skenkja á hvern bikarinn eftir annan handa honum. Stóð borðhald þetta lengi og drakk Assad nokkru meira en hent var. En er borið var af borði, þurfti hann að bregða sér út og fór svo laglega að því, að drottning varð þess ekki vör. Gekk hann út í hallargarðinn og þaðan inn í aldingarðinn, því hliðið stóð opið; gekk hann þar stundarkorn sér til gamans. Bar hann seinast að gosbrunni einum, sem var hvað mest til inndælis í garðinum; þvoði hann þar hendur sínar og andlit, svo að sér yrði svalara, lagðist því næst niður á grasbekkinn, sem var umhverfis brunninn og sofnaði þar.

Slógu þá nokkrir af skipverjum hring utan um hann

Nú var nótt fyrir hendi, og með því að Behram þótti uggvænt, að drottning mundi efna hótunarorð sín, þá hafði hann þegar dregið upp akkeri. Var honum gramt í geði út af því, að hann hafði misst Assad, svo að hann gat ekki blótað honum, eins og hann hafði ætlað sér, en það var honum samt nokkur huggun, að veðrið lægði og vindur blés af landi, svo að vænlegt var til burtsiglingar. En er hann hafði látið háseta fara út í stærri skipsbátinn og róa skipið út úr höfninni, þá sagði hann þeim, að þeir mættu ekki koma upp á skipið enn, því hann ætlaði að fá þeim nokkra belgi og skyldu þeir fara og sækja vatn. En þeir færðust undan, því þeir vissu ekki, hvar vatn var fáanlegt; en þegar Behram var hjá drottningunni í aldingarðinum, hafði hann séð gosbrunninn, og sagði hann nú hásetum sínum,að lenda hjá aldingarðinum og klifrast yfir garðinn, sem ekki væri hærri en svo sem svaraði hálfri mannhæð, mundu þeir þá í miðjum aldingarðinum fá nóg vatn í vatnsþrónni, sem þar væri.

Nú reru hásetar þangað og komu að garðinum; klifruðust þeir yfir hann, hver með sinn belg, og varð þeim ekki mikið fyrir því. En er þeir komu að vatnsþrónni, sáu þeir mann sofandi á bakkanum; læddust þeir að honum og sáu, að þar var Assad. Slógu þá nokkrir af skipverjum hring utan um hann, en aðrir jusu sem hljóðlegast vatni á belgina; voru hinir búnir til að halda honum, ef hann vaknaði. En hann gaf þeim nógan tíma til að ljúka verki sínu, og loksins þegar búið var að fylla belgina og þeim var lyft upp á þá, er bera skyldu, lögðu hinir hendur á Assad. — Létu þeir hann engan tíma hafa til að ranka við sér, og báru hann ásamt vatnsbelgjunum yfir garðinn og ofan í bátinn, reru síðan í skyndi út að skipinu.

En er þeir voru nærri komnir að borði, kölluðu þeir hlakkandi til skipstjórnarmanns, að nú skyldi hann láta berja bumbur, því þeir færðu honum þræl hans. Gat Behram eigi skilið í því, að hásetar hans hefðu fundið Assad og náð honum, en vegna náttmyrkursins gat hann ekki séð hann í bátnum. Beið hann þess með óþreyju, að þeir kæmu upp á skipið, svo að hann gæti spurt þá, hvað þeir ættu við, en er hann sá Assad bersýnilega með augum sínum, varð hann frá sér numinn af kæti. Spurði hann þá alls ekki, hvernig happ þetta hefði borið þeim að höndum, en lét undir eins setja hann í fjötra; var báturinn síðan dreginn upp á skipið, og sigldu þeir aftur með fullum seglum til eldfjallsins.

Í fyrstunni fékk það Margiane drottningu engrar áhyggju, er hún sá að Assad kóngsson var genginn út úr herberginu. Lék henni enginn efi á, að hann mundi koma aftur, og beið hún hans með óþolinmæði, en er nokkur stund var liðin og Assad kom eigi að heldur, varð hún áhyggjufull og skipaði þjónustukonum sínum að leita að honum. En þær urðu einskis vísari og var hans leitað með ljósi, en það kom fyrir ekki. Þá varð drottning utan við sig af hræðslu og fór sjálf að leita með logandi blysum; sá hún að aldingarðurinn stóð opinn og leitaði hún um hann allan með þjónustukonum sínum. En er hún gekk hjá vatnsþrónni, sá hún hvar skór lá á grasbekknum og kannaðist hún við, að það var annar þeirra, er kóngsson hafði haft á fótunum. Réði hún bæði af þessu og af því, að vatni hafði verið hellt niður kringum þróna, að Behram kynni að hafa flutt kóngsson á burt með sér. Lét hún undir eins spyrjast fyrir, hvort Behram væri enn á höfninni ófarinn; varð hún þess þá vísari, að hann hafði haft uppi segl rétt undir nóttina, en dvalið stundarkorn og sent bát til að sækja vatn í aldingarðinn. Lét hún þá skila til manns þess, sem var fyrir hinum tíu herskipum hennar, er allajafna lágu alskipuð mönnum og seglbúin á höfninni, að hún ætlaði sjálf að stíga á skipsfjöl næsta morgun. Stefndi þá sjóliðsforinginn saman liði sínu og undirforingjum, og voru þeir allir komnir út á skip á tilteknum tíma. Sté nú drottning á skip og jafnskjótt sem flotinn var kominn út úr höfninni og segl voru upp dregin, sagði hún fyrirliðanum, að hún ætlaði að ná kaupmanni þeim, er siglt hafði af höfninni kvöldið áður. „Skuluð þér“, mælti hún, „eiga alls kosti við hann, ef hann verður tekinn, en ef vér ekki náum honum, þá varðar það lífi yðru.“ Héldu nú hin tíu skip á eftir Behram í tvo daga, svo að eigi sást til hans, en er birti af hinum þriðja degi, sást skip hans, og um hádegisbil fengu hin skipin kvíað það svo, að ómögulegt var að komast undan.

Þegar grimmdarseggurinn Behram sá hin tíu skip, þá lék honum alls enginn efi á, að Margiane drottning sendi flota þenna til að elta hann, og veitti hann því Assad iljastroku. Hafði enginn dagur liðið svo, frá því hann lagði af stað frá borg Magíanna, að hann léti það hjá líða, en í þetta skipti misþyrmdi hann honum venju fremur. Þegar hann nú sá, að hann var kvíaður af skipunum, átti hann mjög úr vöndu að ráða, því héldi hann Assad hjá sér, þá var það sama sem hann játaði sökinni á hendur sér, en ef hann dræpi hann, þá var hann hræddur um, að einhver merki þess kynnu að sjást. Lét hann þá loksins leysa af honum fjötrana og fara með hann upp úr kjalsoginu, og leiða fram fyrir sig. „Það er þér að kenna,“ mælti hann, „að okkur er veitt eftirför,“ og að svo mæltu hratt hann honum út í sjóinn. En Assad var hinn sundfærasti maður, og neytti hann knálega handa og fóta; var straumurinn og hagstæður, svo að honum tókst að ná landi. Þegar hann var kominn á þurrt land, varð honum það fyrst fyrir, að hann færði drottni þakkir fyrir, að hann hafði frelsað hann úr slíkum háska. Því næst afklæddist hann og vatt sjóinn úr klæðum sínum, breiddi þau síðan til þerris á klettunum og þornuðu þau skjótt, því veður var heitt af sól og var jörðin hlýnuð af geislum hennar. Meðan á þessu stóð, hvíldi hann sig, og barmaði sér út af bágindum sínum; vissi hann hvorki, hvar hann var, né heldur, hvert fara skyldi. Fór hann aftur í föt sín og gekk nú jafnan með sjó fram, þangað til hann kom að götutroðningi, og fór hann úr því eftir honum. Gekk hann í rúma tíu daga um óbyggðir og nærðist ekki á öðru en aldinum og jurtum, er spruttu á lækjabökkum. Eftir langan tíma bar hann að borg einni, og sá hann skjótt, að það var Magia borgin, þar sem hann hafði verið svo illa útleikinn; varð hann þess áskynja, að Amgiad bróðir hans var nú stórvesír þar í borginni. Varð hann því feginn og einsetti sér að koma ekki nálægt nokkrum eldsdýrkanda, en leita jafnan til átrúenda Mahómets, því hann rankaði við, að hann hefði séð nokkra af þeim, þá er hann fyrsta sinn kom í borgina. En með því að nú hallaði út degi og hann vissi, að sölubúðum var lokað, en fátt manna á borgarstrætum, þá kaus hann heldur að láta fyrirberast á greftrunarstaðnum fyrir utan borgina; voru þar margir legstaðir með hjálmþökum. Hitti hann einn, er stóð opinn; gekk hann þar inn og réði af að vera þar um nóttina.

Nú er að segja af Behram og skipi hans; var það umkringt af skipum Margiane drottningar, jafnskjótt sem hann hafði fleygt Assad í sjóinn. Var enginn kostur að verjast, og lét Behram hlaða seglum, er skip drottningar renndi að, til merkis um, að hann gæfi sig á hennar vald. Gekk hún upp á skip hans og spurði hann, hvar skrifarinn væri, sem hann hefði verið svo djarfur að nema burt, eða láta nema burt, úr höll sinni. Behram sór og sárt við lagði, að hann væri ekki á skipi hans, og sagði að hún mætti láta rannsaka það, svo að augljóst yrði, að hann var saklaus. Skipaði þá drottning að leita, og var það gert svo rækilega sem auðið var, en ekki fannst maður sá, er hana langaði svo mjög til að finna, bæði af því að hún unni honum og jafnframt var drenglynd að náttúrufari. Var þá við sjálft búið, að hún mundi vega að Behram, en hún stillti þó geð sitt og lét sér nægja að taka frá honum skipið og skipsfarminn.

Þeir Behram og hásetar hans fengu nú bátinn, svo að þeir gætu komist á land, og tókst þeim það; komu þeir að borg Magíanna sömu nóttina sem Assad var á greftrunarstaðnum. Borgarhliðum var lokað, og sá Behram því ekki annað vænna, en leita sér náttbóls á greftrunarstaðnum, en til allrar óhamingju bar hann að legstaðnum, sem Assad var í; lá hann þar sofandi og hafði vafið klæðum að höfði sér. Þegar hann heyrði háreystið, reis hann upp og spurði, hver þar væri, en Behram þekkti hann þá undir eins. „Skoðum nú,“ mælti hann, „þarna ert þú kominn, sem veldur því, að ég hef ratað í ævilangt ólán. Í þetta sinn var þér ekki blótað, en þú mátt reiða þig á, að það verður næsta ár.“ Að svo mæltu fleygði hann sér ofan á Assad, tróð upp í hann klút, svo að hann gæti ekki kallað, og lét háseta sína binda hann. Um morguninn, þegar borgarhliðinu var upp lokið, veitti honum hægt að komast með Assad gegnum afvikin stræti, þar sem enginn var kominn á fætur, og fara með hann til karlsins, sem hafði blekkt hann svo svívirðilega. Lét Behram undir eins kasta honum í sömu díblissuna sem hann hafði sótt hann í, og sagði karlinum, hversu slysaleg för sín hefði orðið, og væri hann nú aftur kominn við svo búið. Sá Assad, að hann var aftur kominn þangað, sem hann hafði þolað svo mikil harmkvæli. Nú átti hann hinar sömu píslir fyrir höndum, sem hann áður hugðist með öllu við sloppinn, og grét hann yfir sínum hryggilegum forlögum: í sama bili sér hann Bostane koma inn með staf í hendi, eitt brauð og vatnskrukku. Illmennið gamla hafði ekki gleymt að biðja dætur sínar fyrir, að kvelja Assad miklu grimmilegar en að undanförnu. Þegar hann sá hina miskunnarlausu kvensnipt, fór um hann hryllingur, því hann hugsaði til kvala þeirra, er hann nú átti yfir höfði sér á degi hverjum í heilt ár, áður en hann dæi skelfilegum dauðdaga.

Nú lék Bostane Assad eins grimmilega og áður, en svo fór loksins, að hún viknaði, með því að hann kveinaði sáran og barmaði sér, beiddi innilega vægðar og tárfelldi; tók hún þá að gráta með honum. „Herra!“ mælti hún, í því hún hætti að lemja hann, „ég bið yður fyrirgefa mér harðúð þá, er ég hef sýnt yður áður og nú fyrir skemmstu látið yður kenna á. Áður mátti ég eigi óhlýðnast föður mínum, sem er yður ofsareiður fyrir enga sök og sárlangar að fyrirkoma yður; en nú er ég loksins búin að fá andstyggð á þessari grimmd. Huggist nú, því hörmungar yðar munu enda taka, og skal ég reyna að gera góðar yfirbætur allra ávirðinga minna. Áður tölduð þér mig á meðal heiðingja, en nú megið þér hafa fyrir satt, að ég sé mahómedanskrar trúar. Einn af þrælum mínum, sem er yðar trúar, hefur veitt mér nokkra tilsögn í trúarbrögðum yðar, og vona ég, að þér fullkomnið það, sem hann hefur uppbyrjað. En svo að þér sjáið þess vott, að ég hef góðan vilja, þá bið ég sannan guð að fyrirgefa mér öll þau afbrot, sem ég hef gerst sek í við hann, með því að misþyrma yður; hef ég það traust á honum, að hann láti mig finna ráð til að veita yður fullkomið frelsi.“ Voru þessi orð hennar Assad til mikillar huggunar, og þakkaði hann guði fyrir, að hann hafði hrært hjarta Bostane. Þakkaði hann henni fyrir hennar góða hjartaþel sér til handa og gerði allt sitt til að styrkja hana í áformi sínu; kenndi hann henni enn betur trúarbrögð Mahómets og sagði henni sögu sína og allar þær ófarir, er hann hafði ratað í, þrátt fyrir tign sína og ættgöfgi. En er hann var genginn úr skugga um, að hún var einbeitt í hinu góða áformi sínu, þá spurði hann, hvernig hún ætlaði að dylja þetta fyrir systur sinni og aftra henni frá að misþyrma sér. Sagði hún þá, að hann mætti eiga víst, að hún skyldi sjá svo um, að Kawane legðist ekki framar á hann, og hughreystist hann við það. Enda tókst henni alltaf að verða fyrri til en Kawane í hvert skipti, sem hún ætlaði ofan í díblissuna. Kom nú Bostane oft til Assads, en nú færði hún honum ekki vatn og brauð, heldur vín og góðan mat, er hún lét tólf mahómedanskar ambáttir tilreiða, þær er henni þjónuðu. Mataðist hún og stundum sjálf með honum og gerði allt, sem í hennar valdi stóð, til að hugga hann.

Það var nokkrum dögum eftir þessi heppilegu umskipti, að Bostane sat við húsdyrnar; heyrði hún þá, að kallari nokkur kunngerði eitthvað, svo langt í burtu, að hún heyrði ekki orðaskil. En er hann kom nær, gekk hún á hurðarbak og hélt hurðinni opinni til hálfs; sá hún, að kallarinn gekk á undan Amgiad stórvesír, og fylgdu honum margir af embættismönnum hans og þjónum. Örskammt frá húsdyrunum tók kallarinn upp auglýsingu sína og hrópaði hárri röddu:

„Hinn hágöfugi stórvesír, sem hér er nærstaddur, leitar að ástkærum bróður sínum, er hvarf honum fyrir rúmu ári.“ Þar með las hann upp lýsingu á honum og mælti: „Hafi nokkur maður hann hjá sér, eða viti, hvar hann hefst við, þá skipar stórvesírinn að koma með hann á sinn fund eða segja sér til hans og heitir hann góðum verðlaunum. En leyni nokkur honum og verði uppvís að því, þá lýsir stórvesírinn yfir því, að þeim manni, konu hans, börnum og ættingjum skal refsað með lífláti, en hús hans skal niður brotið verða.“ Þegar Bostane hafði heyrt auglýsingu þessa, lokaði hún dyrunum í skyndi og fór til Assads, og kallaði til hans með miklum fögnuði: „Kóngsson! Nú er óhamingja yðar á enda; komið með mér og flýtið yður.“ Hafði hún tekið af honum fjöturinn undir eins fyrsta daginn, er hann kom aftur í díblissuna, og gat hann því þegar í stað fylgt henni út á stræti; kallaði hún þá: „Hér er hann, hér er hann.“ Stórvesírinn var ekki langt í burt og leit í kringum sig; þekkti hann Assad bróður sinn og hljóp í fang honum, því Amgiad hafði síns vegar líka kannast við hann. Einn af embættismönnum þeim, er fylgdu honum varð að fá Assad hest sinn; og fór Amgiad svo með bróður sinn sigri hrósandi til hallarinnar og leiddi hann á fund konungs; tók konungur Assad í tölu vesíra sinna. Bostane vildi ekki fara aftur til föður síns, enda var hús hans rifið niður sama dag. Hafði hún aldrei haft augun af Assad á leiðinni til hallarinnar, og var farið með hana til drottningarinnar.

Þeir Behram og faðir hennar voru leiddir fram fyrir konung með hyski sínu, og voru þeir dæmdir til að hálshöggvast. Féllu þeir á kné og beiddu miskunnar, en hann svaraði: „Ykkur skal engin miskunn sýnd, nema þið látið af eldsdýrkun og gerist játendur Mahómets.“ Það gerðu þeir ásamt öllu hyski sínu og unnu sér það til lífs.

Nú með því að Behram tók Mahómets trú og Amgiad vildi bæta honum tjón það, er hann áður hafði beðið, þá veitti hann honum eitt af hinum æðstu embættum og fékk honum bústað í húsi sínu. Skömmu síðar heyrði Behram sögu velgjörðamanns síns og Assads bróður hans; bauðst hann þá til að búa skip og flytja þá til Kamaralsamans konungs, föður þeirra; kvað hann konung mundu hafa komist að sakleysi þeirra á þeim tíma, er liðinn var, og mundi honum verða frábær fögnuður að finna þá aftur. Þeir kóngssynir glöddust við orð hans, en tárfelldu þó um leið, og segir Behram því: „Grátið ekki, því ykkur og ættmennum ykkar mun aftur samfunda auðið, eins og þau Neama og Nóam fundust aftur.“ „Og hver voru þau Neama og Nóam? Hvernig er saga þeirra?“ spurðu þeir Amgiad og Assad og sagði Behram þeim þá sögu þessa:

Sagan af Neama og Nóam

„Einu sinni var í borginni Kúfah maður, er Rabia hét; var hann einhver hinn auðugasti og tignasti allra borgarmanna. Guð hafði gefið honum einn son, er hann kallaði Neama Allah (guðs gjöf); unni hann drengnum hugástum og hafði lagt hina mestu alúð við hann frá blautu barnsbeini. Það var einhverju sinni, að hann gekk yfir mansalstorg og sá hvar ung og fögur kona var leidd fram til sölu; hafði hún lítið meybarn á armi sér, yndislega fagurt. Gerði hann mansalsmiðli einum bendingu að koma og spurði, hvað ambáttin með barnið ætti að kosta. „Fimmtíu sekkínur,“ svaraði hann, og sagði þá Rabia: „Hér er andvirðið; semjið undir eins kaupbréfið og fáið eiganda ambáttarinnar féð.“

Þegar kaupin voru gerð og Rabia hafði borgað mansalsmiðlinum, tók hann við ambáttinni og barninu og fór með þau heim til sín. Þegar kona hans sá hann koma með þetta í eftirdragi, spurði hún, hver konan væri. Það er ambátt, sem ég keypti mér núna,“ ansaði Rabia, „af því að mér leist vel á hana dóttur hennar litlu; það er hugboð mitt, að hún muni einhverntíma bera af öllum konum bæði í Persíu og Arabíu fyrir fegurðar sakir. Hún er nú á aldur við Neama, og geta þá bæði börnin leikið sér saman.“

Þau Neama og Nóam voru nú uppalin saman, þangað til þau voru tíu vetra, og jókst þeim fegurð og atgervi, hverju í kapp við annað. Kölluðu þau hvort annað bróður og systur, þangað til Rabia einhverju sinni tók son sinn afsíðis og sagði við hann: „Son minn, hún Nóam er ekki systir þín, heldur ambátt þín. Ég hef keypt hana handa þér, meðan þú lást í vöggu, og máttu ekki héðan í frá kalla hana systur þína.“

„Ef svo er, þá get ég átt hana,“ ansaði Neama glaður og flýtti sér til móður sinnar til að segja henni, hvers hann var orðinn vísari og hvað hann hefði í huga. Móðir hans var góð kona og eins eftirlát honum og faðir hans; segir hún því: „Hún Nóam er ambátt þín, og þú mátt gera við hana, hvað þér líkar.“ En er Neama var svo æskilega svarað, þá vatt hann bráðan bug að því, að eiga Nóam, því hann hafði brennandi elsku á henni; lifðu þau svo nokkur ár og féll mjög ástúðlega á með þeim. Enda var hún makleg þeirrar ástar, er hann hafði á henni. Hún var frábærlega fríð yfirlitum og ágætlega vaxin, en þar til var lund hennar blíð og elskurík; hafði uppeldi hennar verið vandað mjög, og var hún því prýðilega menntum búin. Hún las svo fallega, að yndi var á að hlýða, og lék á öll hljóðfæri. Hrærði rödd hennar hvert hjarta, er hún söng undir með strengleik eða bjöllubumbu, og svo var henni létt um kveðskap, að hún jafnaðist við hina mestu snillinga, er í þann tíma voru. Er það stutt frá að segja: Nóam mátti með réttu nefnast fríðust og fullkomnust allra kvenna, er í Kúfah voru.

En meðan þau lifðu svo sælu lífi, var Hedsjadsje, hraustur maður, en harðráður, jarl kalífans Abdalmelek-ebn-Mervans í Kúfah, og datt honum í hug að láta nema Nóam burt, til þess að fá kalífanum hana. Hafði hann heyrt mikið sagt af fríðleika hennar og öðrum kostum og hugðist eigi mundu geta gefið kalífanum betri gjöf, því hann vissi, að hann átti enga konu, er við hana jafnaðist. Gerði Hedsjadsje því boð eftir kerlingu nokkurri, er oft hafði reynst honum slungin í þess konar efnum. Skipaði hann henni að koma sér í kunningsskap á heimili Rabia, og vingast við Nóam, svo að hann gæti fengið færi á að nema hana burt.

Næsta morgun fór kerling í þykk ullarföt og hengdi um háls sér bænaband, er dregnar voru á stórar kúlur; tók hún staf í hönd sér, er graskers-flaska hékk við, og fór síðan af stað til húsa Rabia. Kom hún þangað um hádegisbæna tíma og drap á dyr; lauk dyravörður upp og spurði, hvað hún vildi. „Ég er vesöl þjónustukona drottins,“ ansaði kerling; „hádegisbænatíminn kom mér á óvart, og bið ég því, að mér sé leyft inn að ganga í þetta helga og virðulega hús, svo ég geti gert þar bæn mína.“ Heyrði Neama orð þessi, gekk út og gerði dyraverði bendingu, að hann skyldi hleypa kerlingu inn; fór hann síðan sjálfur með hana inn í herbergi konu sinnar. En er kerling sá Nóam, varð hún frá sér numin af einstakri fegurð hennar, heilsaði henni með lotning og mælti: „Ó, þú drottning mín! vertu falin handleiðslu guðs, sem samtengt hefur slíkan vænleik og fegurð, þar sem þið hjón eruð.“ Því næst fleygði hún sér niður fyrir framan hvolfstúku eina, féll á knébeð og baðst fyrir í einni lotu allt þangað til nóttin datt yfir. Þá sagði Nóam loksins við hana: „Guðhrædda móðir! Hvílið yður nú um stund;“ veitti hún henni því næst mat og drykk og mælti: „Neytið nokkurs af þessu, sem ég hef fyrir hendi, og biðjið guð að uppfræða mig og miskunna mér.“ Þannig átti Nóam tal við kerlingu um stund og sagði síðan við mann sinn: „Ég vildi óska, að þú gætir greitt eitthvað fyrir þessari gömlu konu; guðhræðslan skín út úr svip hennar. Gæti hún ekki verið til húsa hjá okkur um tíma?“ „Láttu hana þá fá herbergi,“ mælti Neama, „svo hún geti í því þjónað guði sínum, án þess að nokkur trufli fyrir henni.“ Lá kerling alla nóttina á bæn og las í kóraninum, en er lýsti af degi, gekk hún á burt og grét þá Nóam; svo mikið þótti henni fyrir að skilja við flagðið. Daginn eftir kom hún aftur til þeirra Neama og Nóam; heimsótti hún síðan þau hjón á degi hverjum, og sýndu þau henni æ meiri og meiri virðingu. Einu sinni, þegar hún og Nóam voru einar saman, tók hún þannig til máls: „Göfuga frú! Þegar ég kem á hina helgu staði og bið fyrir yður, óska ég þess einatt, að þér væruð með mér og sæjuð hina guðhræddu öldunga, sem þar eru saman komnir; mundi guð fyrir þeirra árnað veita yður hvað sem þér beidduð um.“ „Það er hjartans ósk mín að mega fylgjast með yður,“ ansaði Nóam.

Næsta morgun kom hún aftur, og með því að Neama var ekki heima, sá hún sig ekki úr færi og sagði við Nóam: „Við báðum fyrir yður í allan gærdag. Látum okkur því ganga út í dag, svo við getum verið um stund í samneyti guðhræddra manna. Við getum verið komnar heim áður en Neama kemur aftur.“ Þannig tókst kerlingu að ginna Nóam með sér; fór hún með hana til hallar Hedsjadsje og lét undir eins skila, að hún væri komin. En er hann kom inn í herbergið, sem kerling hafði fylgt Nóam í, féll hann í stafi yfir fegurð hennar, en er Nóam sá hann, þá sveipaði hún óðar blæjunni fyrir andlit sér. Skipaði jarlinn einum af sveitarforingjum sínum að taka með sér fimmtíu riddara og flytja þessa fögru konu til Damaskus á einhverjum hinum besta úlfalda, er hann hefði; skyldi hann afhenda konuna kalífanum Abdalmelek-ebn-Mervan. Sveitarforinginn flýtti sér og að hlýðnast skipun þessari; lét hann setja Nóam upp á fljótan úlfalda og lagði af stað. En Nóam gerði ekki annað en gráta og andvarpa á allri leiðinni út af því, að hún var skilin frá manni sínum.

Þegar sveitarforinginn var kominn til Damaskus, beiddist hann leyfis að mega ganga á fund kalífans, og fékk hann honum bréf frá jarlinum. En er kalífinn hafði lesið það, spurði hann, hvar hin unga ambátt væri; var hún þá leidd fram fyrir hann og afhent honum. Skipaði kalífinn að leiða hana til herbergis eins, er hún ein skyldi vera í, og fór til konu sinnar, að segja henni, að Hedsjadsje hefði keypt handa sér ambátt eina af ætt konunganna í Kúfah fyrir þúsund sekkínur, og væri hún nýkomin. Samfagnaði kona hans honum, er hún sá að þetta fékk honum svo mikillar gleði. En á meðan gekk systir kalífans inn í herbergið, sem Nóam var í, og er hún sá hana, mælti hún hátt: „Herra yðar hefði ekki keypt illa, þó hann hefði gefið hundrað þúsund gullpeninga fyrir yður.“ Gaf Nóam orðum þessum engan gaum, en segir við hana: „Segið mér í guðs nafni, göfuga frú, hvaða höll þetta er, hver konungur á hana og í hvaða borg ég er?“ „Þér eruð í Damaskus,“ ansaði systir kalífans, „í höll bróður míns, kalífans Abdalmelek-ebn-Mervans. Er yður þá þetta allt ókunnugt?“ „Ég veit alls ekkert um það,“ svaraði Nóam. Þá mælti systir kalífans: „Sagði maðurinn yður ekki, sá sem seldi yður og tók við fénu, að kalífinn ætti að fá yður?“ Þegar Nóam heyrði þetta, hrundu fögur tárin um ásjónu hennar; formælti hún hinni svívirðilegu hrekkvísi, er henni hafði orðið að tjóni, og hugsaði með sér: „Þó ég segi frá öllu eins og er, þá mun samt enginn trúa mér, og vil ég því heldur þegja. Ég veit að guðs hjálp er ætíð nálæg mér.“ Af því að hún var lúin eftir ferðina, lét systir kalífans hana hvíla sig allan hinn næsta dag. Morguninn eftir færði hún henni lín, klæðnað, perlumen og armbönd og beiddi hana að búast í skart þetta að sér áhorfandi. Rétt á eftir kom kalífinn og settist hjá Nóam; hélt hún þá höndum fyrir andlit sér. En systir hans lofaði hana mjög og sagði hana vera gædda allri fegurð og yndisleik; beiddi hún Nóam að synja honum ekki slíkrar fagnaðar sjónar. Allt fyrir það hélt Nóam höndunum fyrir andlit sér, en af því eina atviki, að kalífinn sá hina fögru handleggi hennar, felldi hann brennandi ástarhug til hennar. Sagði hann því við systur sína, að hann mundi koma að þriggja daga fresti og mælti enn fremur: „Ég vona að hún á þeim tíma verði þér kunnugri og móttækilegri fyrir ást þá, er hún hefur blásið mér í brjóst.“ Þegar kalífinn var genginn burt, tók Nóam á ný að hugleiða ástand sitt og kveina út af því, að hún var fráskila orðin manni sínum. Um kvöldið var hún veik og vildi einskis neyta, og lét fegurð hennar þegar ásjást. Varð kalífinn næsta áhyggjufullur út af sjúkleika hennar; gerði hann boð eftir hinum bestu læknum og fór með þá til hennar, en enginn þeirra gat komist að undirrót veikinda hennar né orðið henni að liði.

Neama ætlaði nú að verða frávita af örvæntingu út af missi konu sinnar; var hann þá ekki nema fjórtán vetra og var honum ekki grön vaxin. Forðaðist hann þá staði, er rifjuðu upp fyrir honum ástir hans, og flóði hann sífellt í tárum. Var móðir hans næsta áhyggjufull hans vegna og grét hún og andvarpaði með honum alla nóttina. Leitaðist faðir hans við að hughreysta hann og kvað sér þykja líklegt, að jarlinn hefði sjálfur látið nema burt ambáttina, og mundi hann ef til vill fá hana bráðum aftur; en það kom fyrir ekki, Neama vildi ekki taka neinni huggun og svo mjög fór harmur hans í vöxt, að honum tóku að förlast vitsmunir; hann vissi nú ekki framar, hvað hann sagði, né heldur bar hann kennsl á menn þá, er til hans komu. Sótti Rabia hina bestu lækna til sonar síns, en þeim bar öllum saman um, að honum mundi ekki fyrr batna en hann fengi aftur ambáttina. Þannig dróst hann upp í þrjá mánuði, og tók faðir hans að örvænta honum lífs. Þá frétti hann, að til Kúfah væri kominn læknir einn, sem væri afbragðs stjörnuspámaður; beiddi hann konu sína að senda eftir honum, því hann vissi ef til vill ráð til að lækna son þeirra. Voru þá gerð boð eftir lækninum, og er hann kom, lét Rabia hann setjast niður hjá rúmi sonar síns. Tók læknirinn hönd hans og þreifaði um liðamótin, og er hann hafði virt hann vandlega fyrir sér, segir hann við Rabia brosandi: „Veikindi sonar yðar eru í hjartanu.“ Furðaði Rabia sig mjög á þessu og kvað það satt vera, og sagði honum allt, hvernig Nóam var numin burt. Þá mælti læknirinn: „Hin unga ambátt, er þér talið um, er nú í Balsora eða Damaskus, og það eitt getur orðið syni yðar til lífs, að hann finni hana aftur.“ „Ef þér getið komið því til leiðar,“ mælti Rabia, „þá megið þér verja til þess öllum fjármunum mínum, og skal ég gera yður að lánsmanni.“ „Það skiptir minnstu,“ ansaði læknirinn, sem var persneskur, veik sér því næst að Neama og mælti: „Verið hughraustur, yður skal bráðum verða hjálpað.“ Spurði hann Rabia, hvort hann hefði fjögur þúsund gullpeninga fyrir hendi; sótti Rabia þá undir eins féð og fékk lækninum. Sagði læknirinn þá, að hann ætlaði til Damaskus með sjúklinginn, og sór hann, að hann skyldi ekki koma svo aftur, að hann hefði ekki með sér ambáttina, sem Neama elskaði svo heitt. Spurði hann að nafni sjúklingsins, og er honum var það sagt, sagði hann við Neama: „Heilir svo, Neama! Herðið upp hugann og treystið almáttugum guði, — hans nafn sé vegsamað! Hann var sá sem samtengdi yður og unnustu yðar. Etið nú og drekkið, bælið niður harma yðar og reynið að hressast og styrkjast, svo að þér getið þolað vos og þrautir á ferðinni; munum við leggja af stað til Damaskus að átta dögum liðnum.“

Nú bjóst læknirinn persneski í ákafa til ferðarinnar og lét fá sér allskonar gripi, er hann ætlaði að gefa, og þar að auki sex þúsund sekkínur, svo að hann hafði tíu þúsund samtals, því minna þóttist hann ekki geta komist af með, ef ætlun hans ætti að verða framgengt. Var nú allt til taks, hross, úlfaldar og farangur, og að liðnum átta dögum kvaddi Neama foreldra sína og lagði af stað með lækninum. Voru þeir einn dag um kyrrt í Aleppó til að spyrjast fyrir um ambáttina, en urðu einskis vísari. En er þeir voru komnir til Damaskus, hvíldu þeir sig í þrjá daga. Því næst leigði læknirinn sér sölubúð og bjó hana með mestu viðhöfn. Á hillur þær, sem í henni voru, raðaði hann dýrmætustu postulíns kerum með silfurlokum yfir; ekki vantaði heldur, að búðin væri búin gulli og öðru er prýði var að, en á búðarborðið setti hann glös og kristallsflöskur, og voru á þeim smyrsl og heilsudrykkir. Hann setti og hæðarmæli sinn upp í búðinni ásamt töflu þeirri, er hann hafði til stjörnureikninga. Þar til bjó hann sig skrautlega eins og persneskur læknir og lét Neama fara í nærföt úr smágjörvasta lérefti, og silkislopp utan yfir með gullsaumuðu belti. Að því búnu mælti læknirinn: „Neama! Nú verðið þér framvegis að láta sem þér séuð sonur minn. Þér skuluð kalla mig föður, og ég kalla yður son.“ „Ég heyri og hlýði,“ svaraði Neama. Fór nú borgarlýðurinn í Damaskus að þyrpast kringum búð persneska læknisins og dáðist að hversu ríkmannlega og skrautlega hún var búin; svo þótti og mikið koma til fríðleika Neama. Talaði persneski læknirinn ekki annað við hann en persnesku, og svaraði hann á sama máli, því hann kunni það eins og flestir heldrimanna synir. Flaug skjótt orðrómur af lækninum persneska um alla borgina og leituðu menn ráða hjá honum við öllum sjúkdómum. Hann vissi og ráð við öllu og þurfti hann, ekki annað en sjá þvag sjúklinganna til að vita, hvað að þeim gengi, sagði svo hverra meðala skyldi neyta, og hvernig þeir ættu að haga sér um allt. Varð hann innan skamms átrúnaðargoð allra borgarmanna og heyrðist orðstír hans einnig í höllum höfðingjanna. Það var einhvern dag, er hann var að tilreiða læknisdóma sína, að gömul kona kom til búðar hans ríðandi múlasna, í skrautlegum söðli; lét hún þá staðar numið og gerði honum bendingu, að hann skyldi koma út og hjálpa sér af baki. Kom læknirinn þá og var hinn kurteisasti, tók hana af baki og fylgdi henni inn í búðina. „Eruð þér,“ spurði konan, „persneski læknirinn, sem fyrir skemmstu er kominn frá Arabíu?“ Kvað læknirinn svo vera, og sagðist konan þá eiga dóttur, sem væri veik. Því næst lýsti hún sjúkleika hennar og fékk honum dálítið glas, er þvag sjúklingsins var í. Skoðaði læknirinn það rækilega og spurði að endingu, hvað dóttir hennar héti, svo að hann gæti útreiknað, undir hverri stjörnu hún væri fædd, og hvenær hún mætti neyta læknisdóma þeirra, er henni gæti batnað af. „Hún heitir Nóam,“ ansaði konan, og fór nú læknirinn að skoða huga sinn og reikna og skrifa í lófa sinn. En loksins tók hann þannig til máls: „Náðuga frú! Ég get ekki gefið dóttur yðar neitt læknismeðal, nema ég viti, hvar hún er fædd, því ég verð að hafa hliðsjón af því, hvort hún hefur lifað undir mismunandi himinsvæðum. Segið mér því, hvar hún er uppalin og hvað gömul hún er?“ „Hún er nú fjórtán vetra og er uppalin í Kúfah,“ ansaði konan. „Hversu lengi hefur hún verið hér?“ spurði læknirinn og svaraði konan, að hún hefði verið þar nokkra mánuði. Neama, sem var viðstaddur, hafði tekið vandlega eftir hverju orði, sem þau töluðu saman og var sem hjarta hans tæki viðbragð, er hann heyrði Nóam nefnda. Sagði læknirinn konunni, hvert ráð duga mundi sjúklingnum: fékk hún honum þá tíu gullpeninga og beiddi hann að fá sér læknismeðalið. Sagði hann Neama, hvernig ætti að búa það til; fór konan þá að virða hann betur fyrir sér: „Guð blessi þig, sonur sæll! — En víst er um það að þú ert líkur henni:“ Spurði hún lækninn, hvort hann væri þræll hans eða sonur og svaraði hann, að hann væri sonur sinn.

Þegar Neama var búinn að því, er fyrir hann var lagt, ritaði hann vísu þessa á seðil:

Líti mig Nóam,

ljúfar ástir

firrist ég fljóða,

þó fögur séu;

réðu mér bragnar

brúði að hafna,

kváðu mýmargar

meyjar slíkar.

Ósatt var orð,

hún er öllum betri;

mun ég því aldrei

af auðgrund hyggja.

Seðilinn faldi hann hönduglega í öskju þeirri, er læknismeðalið var í, innsiglaði hann og ritaði á hann nafn sitt; fékk hann síðan gömlu konunni allt saman; kvaddi hún þá og sneri heim aftur til hallar kalífans. Gekk hún til herbergis þess, er hin unga ambátt var í, og sagðist koma frá ágætum lækni persneskum, sem nýkominn væri til Damaskus. Kvaðst hún hafa spurt hann ráða um veikindi hennar og fengið læknismeðal, er sonur hans hefði tilreitt. „Í allri Damaskus,“ mælti hún, „er ekki fríðari né fagurskapaðri unglingur til, og engin búð kemst í samjöfnuð við búð læknis þessa.“

Nóam tók þá við öskjunni, sem meðalið var í, en er hún sá nafn og hönd manns síns á lokinu, brá hún lit. Þóttist hún undir eins sannfærð um, að sá, sem nú byggi í búðinni, væri kominn frá Kúfah gagngert í þeim tilgangi, að komast eftir, hvað orðið væri af henni, og beiddi hún gömlu konuna að lýsa fyrir sér hinum unga manni, er hún hafði minnst á. Lýsti hún honum þá ítarlega og sagði að hann hefði merki á hægri augabrúninni, kvað hann vera prýðilega vaxinn og skrautbúinn. Bergði Nóam á læknismeðalinu og hló meðan konan var að lýsa Neama. „Þetta er ágætis meðal,“ mælti hún, „og það finn ég þegar, að mér verður gott af því.“

Þessu næst fann hún seðilinn frá Neama, las hann og varð harðla kát, er hún fékk fulla vissu fyrir, að maður hennar, er hún elskaði svo mjög, væri ekki langt frá henni. Þegar gamla konan tók eftir þessu, mælti hún: „Mikill heilladagur, það var gott ég fór til læknisins þess arna.“ Beiddist Nóam þá nokkurs matar og drykkjar, og hljóp konan út til að kalla á ambátt eina og lét bera hinar ljúffengustu krásir á borð. Kom þá kalífinn að, og er hann sá Nóam matast, lét hann í ljósi, hversu feginn hann væri bata hennar. „Drottinn rétttrúaðra manna!“ mælti gamla konan, „gleði sú, er lækning ambáttar yðvarrar fær yður, eigið þér lækni einum að þakka, sem nýkominn er hingað. Hefur enginn betra vit á sjúkdómum en hann, og eitt læknismeðal frá honum nægir til þess að sjúklingurinn verði alheill.“ Þá mælti kalífinn: „Færið lækni þessum sjóð með þúsund gullpeningum í, fyrir þessa heppilegu lækningu.“ Að svo mæltu gekk hann burt. Lét gamla konan sér um það hugað, að fá lækninum féð sem fyrst, og sagði hún honum um leið, að það væri ekki dóttir hennar, heldur vildarambátt kalífans, sem hann hefði læknað. Afhenti hún lækninum einnig bréf frá Nóam, en hann fékk Neama það, og brá honum mjög við, er hann tók við því. Bréfið var svo látandi:

„Frá ambátt þeirri, sem svipt er sælu sinni og skilin frá hjartans vin sínum. Vík ég svo til efnisins. Ég hef tekið við bréfi þínu og gladdi það hjarta mitt; það var eins og skáldið segir: „Bréfið kom, og óska ég, að höndin, sem skrifaði það, megi geymast mér, uns sætleikur drýpur af henni. Það var eins og þegar Móses var aftur gefinn móður sinni, eða þegar klæði Jósefs voru færð Jakobi föður hans.“*

Þegar Neama las orð þessi, kom upp fyrir honum grátur, og sagði gamla konan við lækninn, að sér þætti það undarlegt. „Því skyldi hann ekki gráta,“ svaraði læknirinn, „þar sem hann er herra hinnar ungu ambáttar og elskar hana ákaft? Því satt að segja er hann ekki sonur minn, heldur sonur Rabia í Kúfah. Línur þær, er hann skrifaði Nóam, gátu læknað hana, því ekkert annað gekk að henni en harmur út af því, að hún var skilin frá herra sínum, er hún ann svo mjög. Megið þér eiga þessa þúsund gullpeninga, og skuluð þér fá meiri verðlaun, ef yður hneigist hugur til að líkna þessum ógæfusömu elskendum. Þér einar eruð nokkurs umkomnar í máli þessu og byggjum við alla von á yður.“ Kom þetta flatt upp á konuna, en um leið þótti henni vænt um að henni var sýnt svo mikið traust, og spurði hún Neama, hvort það væri satt, að hann væri herra hinnar ungu ambáttar. Kvað hann svo vera, og sagði konan honum þá, að Nóam gerði ekki annað en tala um hann alltaf. Sagði Neama henni því næst alla sögu sína og komst konan við og hét að gera sitt til að þau mættu finnast aftur. Sté hún síðan á bak múlasna sínum og reið í skyndi heim aftur til hallarinnar. Gekk hún inn í herbergi Nóam, leit framan í hana brosandi og mælti: „Tekur það því að vera að setja í sig ólund og gera sér upp veiki vegna hans Neama Rabiasonar frá Kúfah?“ „Guð almáttugur!“ æpti Nóam upp yfir sig, „hefur þá allt komist upp?“ en konan eyddi ótta hennar og sór henni, að hún skyldi ekki fleka leyndarmáli því, er henni hafði verið trúað fyrir, heldur skyldi hún leggja líf sitt í hættu til þess að verða henni að liði. Fór hún þá aftur til Neama og mælti: „Ef yður nú ekki skortir áræði og ráðdeild, þá skal ég koma yður á hennar fund og hafa sjálfa mig í hættu yðar vegna. Mun ég finna ráð til, að þér getið komist í höll kalífans.“ Nokkru síðar fór konan út aftur að finna Neama og hafði böggul undir hendinni; var í honum perlumen og annað skart ásamt fullkomnum kvenbúningi. Beiddi hún hann að koma með sér í innra herbergið í búðinni, svo þau gætu verið ein saman. Pentaði hún þar andlit hans og fingurgóma, prýddi hann armböndum, vafði silkisnúrum um hár hans og lét hann fara í silkibrækur og taka yfir sig kvenskikkju; bjó hún hann að öllu eins og unga ambátt, svo að hann varð ásýndum líkur svarteygðri paradísarmey. En er hún var búin að því, skoðaði hún hann í krók og kring og mælti: „Guði sé lof, aldrei hef ég fegra séð; hann er sannarlega fríðari en ambáttin hans.“ Segir hún þá við hann: „Ég sæki yður annað kvöld og kem yður inn í höllina. Verið nú óhræddur og talið við engan; ég skal vera fyrir svörum.“

Kvöldið eftir fór gamla konan með Neama til hallar kalífans. Gekk hún rakleiðis inn í innri hallargarðinn og segir þar við Neama: „Herðið nú upp hugann, gangið djarflega inn og farið til hægri handar; teljið vandlega herbergin, sem þér gangið fram hjá, og farið inn í hið sjötta; er þar allt til reiðu, að yður verði sem best fagnað.“ Drap Neama þá höfði niður og gekk inn, en í stað þess að halda til vinstri handar, gekk hann hægra megin og kom hann ekki í sjötta, heldur í sjöunda herbergið. Var það ríkmannlega búið; þar var tjaldað gullofnum silkitjöldum og lagði sætan ilm af alóe-viði og reykelsi, er logaði á í gullnum kerum. En í miðju herberginu stóð hásæti og var gullsaumað klæði breitt yfir; settist Neama í hásætið og hafði engan grun af, hvað fyrir honum lá eftir hulinni ráðsályktun drottins. Sat hann þar og var að hugleiða forlög sín, en í sama bili kom systir kalífans inn með einni af ambáttum sínum. Gekk hún að ambáttinni, sem hún hugði vera, og varð frá sér numin af fegurð hennar; tók hún svo til máls: „Seg mér, hver þú ert og hver hefur komið þér í herbergi mitt?“ En Neama þagði við; reyndi hún þá að hæna hann að sér og koma honum til að svara sér, með því að kjassa hann og láta vel að honum. En þá varð hún þess vísari, að þar var engin ambátt, og reyndi til að rífa skýluna frá andliti Neama, en þá sagði hann: „Drottning mín! Ég er þræll; miskunnið mér, kaupið mig og skjótið skjólshúsi yfir mig.“ Undraðist systir kalífans mjög og mælti: „Vertu óhræddur, en seg mér, hver þú ert og hver hefur komið þér hingað.“ „Nafn mitt er Neama,“ ansaði hann, „og ég er fæddur í borginni Kúfah; hef ég hætt lífi mínu til að leita upp Nóam ambátt mína, er Hedsjadsje jarl lét með svívirðilegri hrekkvísi nema burt frá mér.“ Huggaði systir kalífans hann og kallaði á ambátt sína og skipaði henni að sækja Nóam.

Meðan þetta gerðist, hafði gamla konan farið til Nóam, og er hún fann ekki Neama hjá henni, grunaði hana, eins og eðlilegt var, að hann mundi hafa villst og ekki fundið rétta herbergið. Lét hún hræðslu sína í ljósi við Nóam, og varð hún óttaslegin og mælti: „Hvergi er vald né máttur, nema hjá guði; öll von er úti, og glötunin er okkur vís.“ Þarna voru þær dauðhræddar að tala um vandræði sín, en í sama bili kom ambáttin frá systur kalífans og sagði Nóam, að hún vildi tala við hana. En er Nóam kom til hennar, sagði hún: „Þarna er herra þinn; hann hefur villst á herbergjum og gengið inn í mitt herbergi í staðinn fyrir þitt. Þið skuluð samt bæði vera ókvíðin, því með guðs hjálp vona ég mér takist að frelsa ykkur bæði.“ Við þetta vingjarnlega ávarp rénaði kvíði Nóam, og þakkaði hún systur kalífans fyrir fulltingi það, er hún hét þeim. En er Neama sá hana, spratt hann upp og hljóp til hennar; föðmuðust þau þá og varð svo mikið um af geðshræringu, að þau hnigu í ómegin. En er þau voru röknuð við, lét systir kalífans þau setjast hjá sér og skipaði ambátt sinni að bera mat og drykk á borð. Í sama vetfangi kom kalífinn inn til þeirra. Fleygðu elskendurnir sér undir eins fram fyrir fætur honum og kysstu á gólfið, en drottinn rétttrúaðra manna leit blíðlega til Nóam og mælti: „Lof sé guði, sem létt hefur af þér sorg og sjúkleika!“ Að því mæltu leit hann til Neama, sem var enn þá í dularbúningnum, og spurði systur sína, hver ambátt sú væri, er sæti við hlið Nóam. „Drottinn rétttrúaðra manna!“ svaraði hún, „hún er ein af ambáttum þínum, og er hún svo skemmtileg lagskona, að Nóam sinnir hvorki mat né drykk, nema hún sé hjá henni.“ „Hún er líka allt eins fríð og Nóam,“ mælti kalífinn, „og skal hún á morgun fá herbergi við hliðina á herbergi hennar.“ Lét nú systir kalífans sækja hressingu handa honum, því hann var sestur niður hjá þeim og hafði tekið á sig náðir. Leið tíminn í góðri skemmtun og glaðværð, þangað til komið var miðnætti; tók þá systir kalífans þannig til orða: „Ef þér þóknast, ætla ég að segja sögu eina, sem ég hef lesið einhverntíma.“ Sagði kalífinn, að sér væri ánægja að heyra hana, og tók þá systir hans til máls:

„Herra! Einu sinni var í borginni Kúfah maður, er Neama hét, Rabiason. Hann átti ambátt, og höfðu þau verið uppalin saman frá blautu barnsbeini; unni hann henni af alhuga og hún honum. Þegar þau voru bæði stálpuð, gekk Neama að eiga hana, en óðar en þau voru gift, létu forlögin mótlætið bera þeim að höndum og skildi þau sundur. Vondir menn ginntu hana frá heimili sínu og stálu henni frá honum. Því næst var hún seld voldugum konungi fyrir tíu þúsund gullpeninga; leitaði hann allra ráða til að öðlast ástir hennar og hylli, en honum varð þess eigi auðið.

Nú örvílnaðist herra ambáttarinnar út af missi hennar og gekk frá heimili sínu, eigum og ættingjum, til þess að komast fyrir, hvað af henni væri orðið, og binda aftur við hana ást og samlag. Hafði hann sig í mesta háska og hætti lífi sínu, svo að hann gæti átt fund við hana. En rétt sem þau sátu saman, kom konungurinn að, sem keypt hafði ambáttina af ránsmanni hennar, og skipaði hann í bráðræði að drepa þau bæði; var hann svo óbilgjarn, að hann vildi ekki leyfa minnsta frest á lífláti þeirra.

Drottinn rétttrúaðra manna, hver er nú dómur þinn um ójöfnuð og bráðræði konungs þessa,“ mælti systir kalífans að endingu, og svaraði hann þá: „Konungur þessi hefði átt að fyrirgefa, þó hann hefði vald til að refsa, því það var þrennt, sem honum bar að athuga, fyrst það, að hin ungu hjón voru samtengd sökum elsku þeirrar, er þau höfðu hvort á öðru, annað það, að þau voru í höll hans og á hans valdi, og það í þriðja lagi, að konungur skal aldrei dæma aðra ófyrirsynju, allra síst þegar hann á sjálfur hlut að máli. Konungur þessi fór því ókonunglega að ráði sínu.“

Þá mælti systir kalífans: „Bróðir minn! Gerðu það fyrir mig, biddu hana Nóam að syngja og taktu eftir því, sem hún fer með.“ Það gerði kalífinn, og söng þá Nóam vísur þessar viðkvæmt og hjartnæmlega:

Brigð voru örlög,

svo var alla daga —

hjörtum undir ýfðu;

skildu elskendur,

angurskúrir

þeim af hlýrum hrundu.

Sátum og undum,

það var sæla meiri,

saman lán oss leiddi;

þig grætur brúður

blóðgum tárum,

syrgir þig dægur og daga.

Hafði kalífinn hið mesta yndi af að hlýða á söng hennar. Þá tók systir hans aftur til máls og sagði: „Hver, sem kveður upp dóm yfir sjálfum sér, verður að fullnægja honum og standa við orð sín.“ Beiddi hún þá Nóam og Neama að standa upp og mælti: „Drottinn rétttrúaðra manna! Hér standa nú frammi fyrir þér hin sorgmæddu hjón, sem þú kenndir svo mjög í brjósti um. Nóam er hin unga ambátt, sem Hedsjadsje nam burt til að senda þér. En þar sem hann segir í bréfi sínu, að hann hafi keypt hana fyrir tíu þúsund gullpeninga, þá hefur hann dregið þig á tálar. Neama, sem hér er í ambáttar búningi, er hennar rétti herra og eiginmaður. Nú særi ég þig fyrir hina ágætu forfeður þína, að þú sjáir aumur á æsku þeirra og fyrirgefir þeim það, sem þeim hefur á orðið. Munt þú í djúpi hjarta þíns finna umbun fyrir miskunnsemi þá, er þú auðsýnir þeim. Gæt þess, að þau eru bæði á þínu valdi, að þau hafa notið þeirrar sæmdar að eta við borð þitt og að systir þín sárbænir þig að gefa þeim líf.“

Þá viknaði kalífinn og mælti: „Þú hefur rétt að mæla, systir! Ég hef kveðið upp dóm í máli þessu, og þú veist, að ég tek aldrei dóma mína aftur.“ Því næst veik hann sér að Nóam og sagði: „Er þessi maður þá herra þinn?“ Svaraði hún með auðmýkt, að svo væri, og sagði kalífinn þá með blíðu: „Verið óhrædd, ég fyrirgef ykkur báðum af hjarta. En hvernig hefur þú komist að því, Neama, að ambátt þín væri hér, og hvernig hefur þú farið að komast hingað í höllina?“ „Herra!“ ansaði Neama, „auðsýnið mér þá náð, að hlýða á sögu mína; ég sver það við yðar ágætu forfeður, að ég skal yður engu leyna.“ Sagði hann kalífanum síðan allt, sem á daga hans hafði drifið, hversu mikið gott hann átti persneska lækninum að þakka og sömuleiðis gömlu konunni; sagði hann og frá því, er hún fór með hann inn í höllina, og hann fór villur vegar. Furðaði kalífinn sig mjög á öllu þessu og gerði boð eftir lækninum persneska; lét hann fá honum tignarklæði og veitti honum hátt embætti við hirð sína. Gerði hann og stórvel til Nóam og Neama og gömlu konunnar; voru nú haldnar hátíðir í höllinni í sjö daga samfleytt. En að þeim tíma liðnum leyfði kalífinn Nóam og Neama að halda heim aftur til Kúfah; hittu elskendurnir þar aftur ættingja sína og lifðu sælu lífi, þangað til spillir gleðinnar og frumkvöðull vinaskilnaðarins vitjaði þeirra.“

Niðurlag sögu Amgiads og Assads

Þeir Amgiad og Assad hlýddu undrunarfullir á sögu Behrams og voru fastráðnir í því, að fallast á uppástungu hans, að búa skip og fara til Kamaralsamans konungs, föður síns. Fóru kóngssynir þá til konungsins og ætluðu að kveðja hann. En rétt sem þeir voru að þakka honum fyrir allt gott, heyrðist allt í einu gnýr mikill í borginni og kom inn sveitarhöfðingi og sagði að óvígur her færi að borginni og vissi enginn deili á honum. Brá konungi mjög við þessi voðalegu tíðindi og tók þá Amgiad þannig til máls: „Herra! Þó ég nú samstundis hafi afsalað mér stórvesírsembættinu, sem þér sæmduð mig með, þá er ég samt fús að þjóna yður. Leyfið mér því að fara og komast fyrir, hver óvinaher þessi er.“ Þurfti hann ekki langt að fara til að sjá herinn; sýndist honum hann vera mikill og alltaf færast nær. Útverðirnir fögnuðu honum vel, og fylgdu honum til drottningar sinnar, hafði svo verið fyrir þá lagt; stöðvaði hún þá allan herinn, til þess þau gætu átt tal saman. Heilsaði Amgiad henni og hneigði sig djúpt, spurði hann, hvort hún kæmi með friði eða ófriði og hvað konungurinn herra sinn hefði misgert við hana, ef svo væri að hún færi með ófrið. „Hérkoma mín er friðvænleg,- ansaði drottning, og hefur Magía konungur ekkert misgert við mig. Liggja lönd okkar beggja svo, að varla geta deilur risið milli okkar. Ég kem að eins til að sækja þræl einn, er Assad heitir; rænti honum frá mér Behram skipstjórnarmaður, héðan af landi, og er hann allra manna ósvífnastur. Vona ég að konungur unni, mér réttinda, þegar hann heyrir að ég er Margiane drottning.“ „Tignaða drottning!“ mælti Amgiad, „ég er bróðir þrælsins, sem þér leitið að með slíku kappi. Ég hafði týnt honum og hef ég fundið hann aftur. Komið nú, ég skal sjálfur afhenda yður hann og mun ég þá segja yður greinilega frá öllu.“ Fylgdi Amgiad henni þá til borgarinnar, og í höllina; leiddi hann hana svo á fund konungs. En er konungur hafði fagnað henni eftir verðleikum, heilsaði Assad kóngssonur henni, því hann var nærstaddur og kannaðist við hana. Sagði hún að sér væri mikill fögnuður, að sjá hann, en í því var konungi sagt, að nú sæist til annars hers í annarri átt, væri hann enn meiri og ógurlegri og stefndi að borginni. Varð konungur þá enn óttaslegnari en í fyrra skiptið, því af þessum her þyrlaðist upp svo mikill rykmökkur, að hvergi sá í himininn og gat hann af því ráðið, hversu miklu hann var mannfleiri. Sté nú Amgiad á bak hesti sínum og reið í loftinu við lausa tauma til móts við hinn ókunna her. Lét hann hermenn þá, er hann hitti fyrst, fylgja sér til hershöfðingjans, sá hann undir eins að hann var konungur, því hann hafði kórónu á höfði. Fór hann af baki jafnskjótt sem hann sá hann og gekk til hans, fleygði sér til jarðar frammi fyrir honum og spurði, hvers hann krefðist af herra sínum. „Ég er Ghaiur Kínlands konungur,“ svaraði hann, „og fór ég heiman úr ríki mínu til að spyrjast fyrir um Badúr dóttur mína, sem ég fyrir nokkrum árum gifti Kamaralsaman, syni Sjaksamans konungs á eynni Kaledan. Leyfði ég kóngssyni að fara í orlof til föður síns með því skilyrði, að hann kæmi til mín annað hvert ár með dóttur minni, en upp frá því hef ég hvorki séð hann né frétt af honum. Mundi konungur yðar gleðja mótlættan föður, ef hann segði mér það, sem honum kann að vera kunnugt um hann.“

Tignaða drottning, ég er bróðir þrælsins sem þér leitið að

Skildi Amgiad þá, að þetta var afi hans, kyssti hann því blíðlega á hönd hans og mælti: „Herra! Yðar hátign mun fyrirgefa mér þessa dirfsku mína, því vita skuluð þér, að ég þannig sýni yður lotningu, sem yður ber eins og afa mínum. Ég er sonur Kamaralsamans, sem nú er konungur á Svartviðarey, og Badúr drottningar, efa ég eigi, að þeim muni báðum vegna vel í ríki sínu.“ Þá varð konungur Kínlands frá sér numinn af fögnuði og faðmaði dótturson sinn með blíðu, grétu þeir báðir gleðitárum við þenna óvænta feginsfund. Spurði konungur, hvernig hann væri kominn í þetta ókunnuga land, og sagði Amgiad honum þá sögu sína og Assads. En er hann hafði lokið sögunni, mælti Ghaiur konungur: „Það er rangsleitni, að tveir saklausir kóngssynir, slíkir sem þið eruð, skuli lengur eiga í andstreymi. Huggist nú, ég skal fylgja ykkur báðum heim og koma sættum á. Far nú til bróður þíns og seg honum komu mína.“

Meðan Ghaiur nú setti tjöld sín þar sem þeir höfðu fundist, fór Amgiad til Magía konungs, er þreyði óðfús að fá tíðindasögu af honum. Varð hann hissa, er hann heyrði, að svo voldugur konungur, sem Kínlands konungur var, hafði tekist svo langa og erfiða ferð á hendur til að leita upp dóttur sína, og væri nú kominn svo nálægt höfuðborg sinni. Skipaði hann þá að fagna honum eftir virðingu hans, og bjóst til að ganga til móts við hann. En þá sáust aftur allt í einu, og í annarri átt en fyrri, geysimiklir jóreykir, og fréttist þá, að þriðji herinn væri á leiðinni. Sá Magia konungur þá ekki annað vænna en að sitja kyrr í borginni, og beiddi hann Amgiad að komast nú enn fyrir, hvað herlið þetta ætlaði sér. Reið Amgiad nú af stað, og hafði hann í þetta skipti Assad bróður sinn með sér; urðu þeir þess vísari, að þetta var her Kamaralsamans, föður þeirra; hafði hann farið af stað að leita þeirra. Hafði hann orðið svo yfirkominn af harmi, er hann hugði sonu sína dauða, að Giandar emír gekkst loksins við því, að hann hefði skilið við þá lifandi. Hafði hann þá lagt af stað til að leita þá upp; vafði nú faðirinn þá örmum sínum eftir miklar áhyggjur og felldi feginstár af augum, eftir að hann í langan tíma hafði grátið saknaðartárum. Sögðu synir hans, að tengdafaðir hans, Kínlands konungur, hefði og komið þenna dag; brá Kamaralsaman þá við og fór með sonum sínum og fámennri fylgd til herbúða hans. En áður en þeir væru langt komnir, sást fjórði herinn og gekk fram í glæstum röðum; virtist hann koma frá Persalandi. Beiddi Kamaralsaman sonu sína að ríða af stað og verða þess vísari, hver her þessi væri; kvaðst hann skyldu bíða þeirra. Riðu þeir af stað, og var þeim fylgt á fund konungsins, er stýrði hernum; kvöddu þeir hann með lotningu og spurðu, hvað honum gengi til að fara svo nærri höfuðborg Magía konungs. Var stórvesírinn viðstaddur og svaraði: „Konungur sá, er þér eigið tal við, er Sjaksaman frá eynni Kaledan; hefur hann lengi farið um lönd með föruneyti sínu, til að leita upp Kamaralsaman son sinn, er fór úr ríki hans fyrir mörgum árum. Ef þér skylduð eitthvað vita til hans, munduð þér gleðja hann mikillega, ef þér létuð honum það uppskátt.“ Sögðu kóngssynirnir, að þeir skyldu undir eins koma aftur og svara því, er um var spurt; þeystu þeir síðan aftur til Kamaralsamans og sögðu honum, að það væri lið Sjaksamans konungs, föður hans, er síðast kom, og væri hann með hernum. Brá Kamaralsaman mjög við þessi tíðindi, bæði af gleði og líka harmi út af því, að hann hafði skilið svo við föður sinn, að hann ekki kvaddi hann, og fékk það honum svo mikils, að hann hné í ómegin. Stumruðu þeir synir hans yfir honum og komu honum loksins til sjálfs sín, en er hann kenndi sig fullstyrkan, flýtti hann sér til Sjaksamans föður síns og fleygði sér fram fyrir fætur honum. Hafði það aldrei við borið í langan tíma, að faðir og sonur fyndust aftur með slíku ástríki og hjartans viðkvæmni. Átaldi Sjaksaman Kamaralsaman konung hóglega fyrir, að hann skyldi hafa haft skap til að yfirgefa sig, en hann sagðist af hjarta iðrast eftir glappaskot þetta, er hann hefði freistast til af ástar ástríðunni. Í þrjá daga dvöldu svo hinir þrír konungar og Margiane drottning við hirð Magía konungs, og var þeim stórmannlega veitt. Á þeim tíma fór fram brúðkaup Assads kóngssonar og Margiane drottningar, og giftust þau Amgiad og Bostane um leið, því hann gekk að eiga hana í þakklætis skyni fyrir hið góða, er hún hafði gert honum að síðustu. En loksins fóru hinir þrír konungar og Margíane drottning heim aftur í ríki sín, en Amgíad, sem var kominn í mikla kærleika hjá Magía konungi, var kyrr hjá honum; tók hann ríkisstjórn af honum og neytti allrar orku til að eyða eldsdýrkun og útbreiða trúarbrögð Mahómets í löndum sínum.“

Þegar Sjerasade hafði lokið sögunni af Amgíad og Assad, lét Dínarsade í ljósi við systur sína, hvílík unun sér hefði verið að hlýða á hana. En er Sjarjar lauk upp sama munni, sagðist drottningin skyldi ábyrgjast, að sagan af Persameynni fögru væri miklu fallegri, og sagðist mundu segja hana næsta morgun, ef soldán leyfði, því nú væri farið að birta af degi.

Neðanmálsgreinar

Þannig minnast persnesk og arabisk skáld varla nokkurn tíma á kvenlega fegurð, svo að þau nefni ekki næturgala um leið, eður einhvern gimstein. Andlitinu er ætíð líkt við tungl, eða við daginn og er þá hárinu líkt við nóttina.

Sá er siður Mahómetsmanna, er þeir fara í hernað eða langferðir.

Bairam (Beiram) er tyrkneskt nafn á tveimur stórhátíðum Mahómets-manna. Fyrri Bairamshátíð er haldin snemma í októbermánuði og er þríheilög. Seinni Bairamshátíð er haldin sjötíu dögum síðar til minningar um fórn Abrahams og skal þá hver Mahómets átrúandi færa í sláturfórn; stendur sú hátíð fjóra daga og er haldin með meiri viðhöfn en hin fyrri.

Þeir peningar eru almennir í Feneyjum og kringum Grikklandshaf, og eru eitthvað 4 króna virði.

Þ.e. átrúandi Mahómets.

Svo nefnist jurt ein, er vex í Austurlöndum. Hefur kvenfólk blöð hennar til að lita gular á sér neglur, góma og iljar.

Þ.e. kunnáttumaður eða töframeistari fyrir kraft kabbalafræðinnar (Kabbalistik), sem upphaflega var gyðingleg guðspeki og dulfræði „rabbina“, en síðar á tímum aflaga færð og með fram höfð til fjölkynngi og töfrabragða.

Nær sem maðurinn skipar, verður konan að fara, og fær þá ekki að vera hjá honum lengur. Þegar þau hafa verið skilin í þrjá mánuði, má hann eiga hana aftur, jafnvel móti vilja hennar, en samt þarf þá nýrrar hjónavígslu. Getur hann það líka, þegar hann hefur látið hana eina í annað sinn, en sé það í þriðja sinn, má hann ekki eiga hana nema hún hafi verið öðrum manni gift eftir skilnaðinn, og er sá maður kallaður: Húlla.

Nokkurskonar könguló og á heima í löndum þeim er liggja að Miðjarðarhafi; er bit hennar álitið háskalegt. Hafa menn þá trú, að það læknist, ef sá, sem bitinn er, heyrir fagran söng, en sé ella ólæknandi.

Svo nefnist ein tegund illra anda er dvelja fjarri mannabyggðum, og taka menn til sín og éta þá.

Immameh og Atikeh eru kvenmanna nöfn, en sagan er ókunn.

Svo nefni ég ilmjurtina „Levkoj“ (mathiola).

Þannig eru ambáttir í Austurlöndum vanar að vekja herra sína.

Þetta lýtur að einu trúaratriði Mahómetsmanna, sem tekur skýrt fram, að guð sé einn og hafi enga sér jafnhliða, guði eða verur.

Degíal er sama og „Antichristus“; þegar hann fæðist eru heimslok fyrir hendi. Hann er eineygður og reynir að leiða menn afvega; brýtur hann undir sig alla veröld nema Mekka, Medína og Jórsalaborg, en bíður ósigur fyrir Kristi.

Ambra er vaxkennt ilmefni, sem finnst með sjávarströndum í hitabeltislöndunum; er efni það dýrkynjað, (úr hvölum).

Það sem hér segir um legu og stærð eyjarinnar og hæð fjallsins, er ekki rétt, og kemur það til af því, að þekking á landafræði mun hafa verið næsta ófullkomin, þegar saga þessi varð til.

Á hinu indverska hafi sem liggur undir jafndægursbaug, blása staðvindar (mussons) á víxl, ýmist austanvindur eða vestanvindur og blæs mánuðum saman af sömu áttinni.

Sjaban er algengt geldings nafn.

Lífverðir.

Nafn andans.

Þ. e. allt of sæll.

Þ. e. sá, sem ekki þorir að segja, hvers hann þarf í vandræðum sínum.

Í 12. kapítula kóransins segir svo, að Jakob hafi grátið Jósef svo mjög, að hann varð blindur; sendi Jósef honum nærföt sín frá Egiptalandi með bræðrum sínum og varð hann aftur sjáandi, er þau voru breidd yfir augu hans.

Table of Contents

FORMÁLI

INNGANGUR

Asninn, uxinn og bóndinn

Kaupmaðurinn og andinn

Sagan af fyrsta karlinum og hindinni

Sagan af öðrum karlinum og báðum svörtu hundunum

Sagan af þriðja karlinum með múlinn

Sagan af fiskimanninum og andanum

Sagan af gríska konunginum og Dúban lækni

Sagan af hinum fjörutíu vesírum og drottningunni

Sagan af Sjabeddín fróða

Garðyrkjumaðurinn, sonur hans og asninn

Sagan af Saddyk hestaverði

Sagan af barninu fundna

Sagan af kvongaða manninum og páfagauknum

Mamúð soldán og vesír hans

Sagan af indverska spekingnum Padmanaba og hinum unga mjöðsölumanni

Söguna af Aksjid soldáni

Sagan af kóngssyninum frá Karisme og kóngsdótturinni frá Georgíu

Konungurinn á Tattaralandi, munkurinn og blóðtökumaðurinn

Kóngsdóttirin og skóarinn

Sagan af viðhöggvaranum og konu hans

Páfagaukur konungur

Sagan af skraddaranum og Gylendam konu hans

Sagan af málaranum Mamúð frá Ispahan

Söguna af vesírnum

Framhald sögunnar af fiskimanninum og andanum

Sögunni af hinum unga konungi á svörtu eyjunum

Sagan af hinum fyrsta förumunki og kóngssyni

Sagan af hinum öðrum förumunki og kóngssyni

Sagan af hinum þriðja förumunki og kóngssyni

Sagan af Sobeide

Sagan af Amíne

Fyrsta ferð Sindbaðs

Þriðja ferð Sindbaðs farmanns

Fjórða ferð Sindbaðs farmanns

Sjötta ferð Sindbaðs farmanns

Sjöunda og síðasta ferð Sindbaðs farmanns

Hin þrjú epli

Sagan af hinni drepnu konu og manni hennar

Söguna af Núreddín Alí og Bedreddín Hassan

Sagan af krypplingnum litla

Sagan, er hinn kristni kaupmaður sagði

Sagan, er fleskmangari soldánsins í Kasjgar sagði

Saga rakarans

Sagan af hinum elsta bróður rakarans

Sagan af hinum öðrum bróður rakarans

Sagan af hinum þriðja bróður rakarans

Sagan af hinum fjórða bróður rakarans

Sagan af hinum fimmta bróður rakarans

Sagan af hinum sjötta bróður rakarans

Sagan af Alí Sjak eða falskalífanum

Kvennaslægð

Sagan af Abúlhassan Alí Ebn Bekar og Sjemselníhar

Sagan af Kamaralsaman kóngssyni og Badúr kóngsdóttur

Sagan af Amgiad og Assad

Sagan af Neama og Nóam

Niðurlag sögu Amgiads og Assads

Neðanmálsgreinar